Asitli toprak, çay posası, kahve telvesi, demir pası

Asitli toprak isteyen bitkilerle uğraşmak zor. Çay-kahve posalarının biraz faydası olabiliyor ama tam değil. Başka neler yapılabilir, okuyun..

Çay posası, kahve telvesi bitkilere iyi gelir diye söylentiler var. Bu her zaman doğru değil. Genel anlamda ise hiçbir faydaları yoktur (istisnai durumlardaki faydaları aşağıda anlatıldı). Aşağıda madde madde yazdığım açıklamaları okuyarak bütün bunlar hakkında daha sağlıklı fikirler edinebilirsiniz.

Dikkat: Sayfanın başlığından da anlayacağınız gibi bu bilgiler hobi olarak saksılarda çiçek yetiştirenlere yöneliktir. Ticari üretim yapan seracılara yönelik değildir. Tarım amaçlı da değildir.

Asitli toprak isteyen bitkilerin en başında açelya vb. Rhododendron türleri gelir. Bunların toprağında asitlilik – alkalinlilik dengesi asitlilik yönünde olmalı. Kireç (kalsiyum karbonat) fazla olursa toprak alkalinli olur. Az olursa asitli olur. Bu çok kesin bir kural değil ama en kısa açıklaması budur. Hem asitli toprak demek tamamıyla kireçsiz, kalsiyumsuz toprak anlamına gelmez. Asitli toprak isteyen bitkiler için torf adı verilen çürüntülü karışım (hazır satılan poşet topraklar) kullanılmalı. Ya da ormanların karışık türlerden bitkilerin yoğun gelişim gösterdiği kenarlarından en üst yüzey çürüntülü toprağı bulabilirseniz bu daha iyidir.

Toprağın asitliliğini korumak ya da arttırmak

Bütün mesele bitkilerin geçirdikleri evrime göre topraktan demir alabilme becerisiyle ilgilidir. Demir eksikliği insanlarda sağlık sorunlarına yol açtığı gibi bitkilerde de sağlık sorunlarına yol açar. Bazı bitkilerin bünyesi sık yağışlı iklimlerde çok az kireçli topraklara göre yapılanmıştır. Yani toprağın pH derecesi oldukça düşüktür. Fazla bitki gelişimi ve fazla bitkisel çürüntülerle toprağın humuslulaşması ve içerdiği kirecin yağışlarla eriyip derinlere inmesiyle en üst yüzey toprak tabakası asitli hale gelmiştir (yani toprağın pH derecesi 7’nin altındadır). Kökler öyle topraklardan demir alabiliyor. Eğer toprağın pH derecesi 7’den yüksek olursa, toprak ne kadar demirli olursa olsun kökler demirden istifade edemiyor ve bitkinin ölüm süreci başlıyor. Yeryüzündeki çoğunluk bitki türleri ise öyle bir probleme sahip değildir. Kökler toprakta az demir olsa bile -eğer pH aşırı yüksek boyutlarda yüksek değilse- demir almada beceriklidir. Salon bitkileri için hazırlanmış genellikle 500ml plastik şişelerde satılan özel bitki besinleri çeşitli faydalı asitler katılarak hazırlanmıştır. Toprağın asitliliğinin azalıp kaybolmasının önüne geçer. Başka neler yapabilirsiniz, aşağıdaki bilgilerden fikir alabilirsiniz.

Çay posası

Serin toprak isteyen bitkilerin (bunlar genellikle tropikal olmayan türler ve subtropikal türlerdir) diplerine çay posası yaymak kökleri sıcaktan koruyabiliyor. Asitlilik açısından değil ama bu açıdan faydalıdır. Zambak (lilium), ortanca, yıldız çiçeği, açelya.. Suladıktan sonra, sıcak havada çay posası nem kaybederken toprağın ısısını çeker ve toprak serin kalır.

Tam tropikal olup kökleri toprak yüzünde gelişen bitkilerin köklerinin korunmasında da faydalı olabiliyor (meselâ barış çiçeği ve antoryum). Çünkü o türlerin kökleri fazla havadar ortam istediğinden toprak yüzeyinde gelişiyor. Toprak dışına çıkabiliyorlar. Çay posası toprak dışına çıkan kökleri hem sıcaktan ve güneşten koruyor hem havasız bırakmıyor.

Çay deminin toprak düzenleyiciliği

Çaydaki tanen maddesi (tannik asit) toprağa asitlilik kazandırabilir. Aynı madde kestane toprağında da var. Demlikte çay saatlerce beklediğinde çay yapraklarındaki alüminyum dem suyuna karışır. Beyin sağlığı için zararlı olduğundan dolayı demlediğiniz çayı 4 saat içinde bitiremezseniz bir daha içmeyin. Onunla saksı çiçeklerinizi sularsanız hem tanik asit hem alüminyum toprağa asitlilik kazandırır. Ayda veya iki ayda bir defa çiçeklerinizi bununla sulamanız asitli toprak istemeyen bitkiler için bile faydalıdır. Çay posalarınızı bahçeniz varsa ve ortancalarınız varsa onun dibine dökün. Çiçek renginin dümdüz pembe değil morumsu veya mavimsi olmasını sağlayabilir. Pembe çiçek açan sardunyaların çiçeklerinin daha canlı pembe olmasını sağlar. Arap küpesi‘nin de çiçeklerinin daha kırmızımsı ve daha parlak olmasını sağlar. Pembe çiçekli birçok türde toprağın pH derecesi renk tonunda farkedilir derecelerde farklılaşmalara yol açıyor.

Kahve telvesi

Şekersiz kahve telvesi ve filtre kahveden geri kalan posa asitli toprak isteyen bitkilerin dibine dökülürse kireçli suyun asitliliği bozmasının biraz önüne geçiyor.

Saçı Kıbrıs (Demir sülfat)

Bitkilerin demir eksikliğinde toprağa karıştırılıp gübre gibi kullanılan madde. 1 litre suya tepeleme dolu olmayan 1 tatlı kaşığı karıştırıp eritin. İlkbahar başında ve yaz ortasında olmak üzere iki defa verin. Tavsiyeler genelde bu şekilde. Fakat demir bileşikleri çeşitli olup demirsülfattan başka maddeler de saçı kıbrıs diye yanlışlıkla satılabiliyor. Onların etkisi aynı olmayabilir ya da kullanım oranı farklı olabilir. Daha kötüsü, demir eksikliğini anlamak sanıldığı gibi bitkilerdeki sarımsı çıkan yeni yapraklardan teşhis edilemez. Problem bambaşka sebeplerden kaynaklanıyor olabilir. Magnezyum eksikliği, köklerdeki nematot pazaritleri vesaire problemler varsa demir takviyesi işe yaramaz. Fazla titiz olmayın. Canınızı sıkmayın. Saçı kıbrıs kullanabilirsiniz. Faydası olabilir de olmayabilir de.. Saksılarımızdaki problemi anlamak için laboratuvar analizleri yaptıracak değiliz. Bu bizim gibi hobi sahiplerinin değil tarla sahibi üreticilerin yapması gereken iştir. Biz hobimiz icabı uğraşıyoruz. Başarılı olup olmamamız bize ne bir şey kazandırır ne de bir şey kaybettirir.

Demir pası

Bazı insanlar çömlek veya plastik saksı yerine paslı teneke saksıları tavsiye eder. Kökler demir pasından demir alabiliyormuş. Bazı insanlar da toprağa paslı demir karıştırmayı tavsiye eder. Bunların faydası her zaman mümkün olamaz. Fazla güvenmeyin. Toprağın pH derecesi fazla yüksek ise topraktaki demir işe yaramaz. Ya da toprağın dengesi bazlaşma ve tuzlaşma yüzünden bozulmuş ise kökler yine demir alabilemez. Yani öncelikle toprağın sağlıklı olması şarttır. Yıllarca aynı saksıda aynı bitki, aynı toprak iyi değil. O toprağın dengesi adamakıllı bozulur ve ne demir ne gübre hiçbir şey artık o toprağa fayda sağlamaz. Bitkinin bünyesindeki güçten düşüş aniden ölüme sebep olur. Onun için bitkilerinizi 4 yıldan fazla aynı toprakta aynı saksıda tutmayın. Çok az, nadiren, bazı bitkiler (örneğin barış çiçeği) aynı toprak-aynı saksı içinde 10 yıl bile dayanabilir. Onlar istisna.

Demirin fazlası ise yine dengeyi bozar. Bu sefer bitkinin kökleri topraktan kalsiyum alamaz. Kalsiyumsuz kalmak demirsiz kalmak gibi ölümlere yol açar. Demir de kalsiyum da bitkiler için olmazsa olmaz önemlidir. Ayrıca fazla demir köklerde zehirlenmelere ve çürümelere yol açar. Bu riski de düşünün.

Toprak dengesinde başlıca denge unsurları demir ve kalsiyum değildir. Mesela potasyum fazlalığı bazı türlerin köklerinin topraktan kalsiyum alamamasına sebep olabiliyor. Potasyumca zengin olan sardunya özel bitki besinini başka bitkilerinizde kullanmamalısınız. Sardunyalarınıza çevrenizdeki bahçelerden parklardan aldığınız doğal gerçek topraklardan kullanırsanız sardunya besini kesinlikle vermeyin. Çünkü topraklarımız potasyumca gayet zengindir. Haricen zengin potasyum takviyesi fayda değil zarar getirir.

Kabak rendesi

Asitlilik sağlamanın bazı sağlıklı yolları var. Mesela çiğ yemeklik kabak püre edilip bitkinin dibindeki toprak eşelenerek karıştırılabilir. Tuzsuz çiğ domates püresi de aynı şekilde iş görebilir. Ya da iki ayda bir, birkaç damla limon (veya birkaç damla sirke) sulama suyuna karıştırılır. Kamelya, gardenya, açelya, ful gibi bitkilere.

Limon tuzu

Toprağın asitliliğini korumak için şöyle yaparsınız: 8 litre kadar suya küçük bir kuru nohut büyüklüğünde limon tuzu karıştırıp iyice eritin. Üç gün bekletin ki tortusu iyice dibe çöksün. Sonra suyu sarsmadan üst kısmı alın ve asitli toprak isteyen bitkileri (özellikle açelyaları) bu şekilde kireci kırılmış su ile sulayın.

Fakat bu uygulamaları doğru bulmayanlar da var. Limon, sirke, limon tuzu uygulamalarında bu sefer toprakta bazlaşma olup toprağın dengesini bozar deniyor. Ama aynen bir üst paragraftaki gibi yaparsanız zararı olmaz faydası olur diye düşünüyorum.

Kabak püresi belki daha sağlıklıdır. Hem gübre gibi de işe yarar. Bitkilerin ihtiyacı olduğu bazı elementleri içeriyor.

Yağmur suyu toprak asitliliğinde faydalı mı?

Yağmur, kar sularının ne derece kireçsiz olduğu tartışmalı bir konu. Kalsiyum karbonat zerreleri havadaki tozlardan pek eksik olmaz. Daima ordan oraya savrulurlar. Kalsiyum her yerde var. Mesela rüzgar kiremitlerde biriktirir. Ağaç dallarında biriktirir. Rüzgarın getirdiği tozlar yağmur damlalarıyla karışabilir. Doğada ağaç tepelerinde kökleri açıkta yetişen orkideler kalsiyumu bu şekilde gayet kolayca alıyor (eğer alamasaydı yaşaması imkansız olurdu -hiçbir bitki kalsiyumsuz yaşayamaz). Yağmur suyunu ne şekilde biriktiriyorsanız bir şekilde kireç (kalsiyum karbonat) tozları karışacaktır ya da karışıyordur. Yine de musluk suyu kadar aşırı kireçli olabilmesi mümkün değildir. Yani yağmur ve kar suyu biriktirebilirseniz asitli toprak isteyen bitkileriniz için en iyi su budur.

Bitki besinlerinin etkisi

Çiçekcoşturan, Vilmorin vb marka bitki besininin üzerindeki yazıları okursanız çok sayıda asit çeşitleri ihtiva ettiği yazılı. Toprağın asitliliğini korumada mutlaka iyi etkisi olur. Benzer bitki besinlerinde de, üzerinde yazmasa bile bitkilere faydalı asitler var. Düzenli şekilde ve devamlı bitki besini verilen bitkilerin toprağında birkaç ay sonra asitlilik zararlı boyutlara varabiliyor. Bazlaşmalar ve tuzlaşmalar ayrıca ortaya çıkıp problem olabiliyor. Bundan dolayı, iki üç ayda bir toprak yıkaması yapmak şart. Ta ki toprağın dengesi bozulmasın.

Ayrıntılı bilgiler

» Kireç sevmez kategorisi altında toplanmış yazılarımın tümü asitli toprak isteyen bitkiler hakkında ve asitli toprak ile ilgili konular hakkındadır. O sayfalara bakabilirsiniz.

Yalnız, hiçbir şeyi abartmamalısınız. Buna dikkat edin. Asitliliği arttırayım derken bitkilerin kalsiyumsuz kalmalarına yol açabilirsiniz. Dünyada kalsiyuma (dolayısıyla kirece) ihtiyacı sıfır olan hiçbir bitki türü yoktur. Kalsiyumsuz kalmanın sonu felakettir. Toprağı asitlileştirme çalışmalarınızda aşırıya kaçmamalısınız.

Kategori: Botanik, Toprak - Gübre Tarih: 16 Mayıs 2014

Etiketler: | | |

'Asitli toprak, çay posası, kahve telvesi, demir pası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Feride Y. Ö. dedi ki:

    Biliyor musunuz, bitkilerle uğraşırken bir şey daha öğrendim. Bitkilerim, özellikle afrika menekşelerim siyah saksıdan hiç hoşlanmıyorlar. Aslında üzücü bir deneyimdi bu. Tam dört saksı menekşem hastalandı. Üstelik çok zor yetiştirdiğim dört ayrı renk menekşe birden gitti. Menekşe sevdalıları bilir, her renk aynı şekilde büyümez. Kimileri nazlıdır. Bunları nazla büyütmüştüm. Sonra bir küpeli ve sardunya hastalandı. Sakın siyah saksı kullanmayın. Sanırım kanserojen oldukları için bitkileri hasta ediyorlar. Özellikle hazır alınan çiçek saksılarını tekrar kullanmayın derim.
    ***
    Bence yanılıyorsunuz. Yıllardır aynı saksıları yıkıyarak tekrar tekrar kullanıyorum. Bazıları siyahtır. Herhangi bir zararları olmadı. Hazır poşet toprakların direkt kullanılması sonucu bitkiler çürüyebiliyor. Bir de az toprakta olmaları lazım. Ben afrika menekşelerimi bazen unutuyorum haftalarca susuz kalıyorlar ama sağlıklarında hiçbir sorun yok. Hem biraz succulent özelliklidirler hem de hava nemli ise havadan nem almada çok becerikliler. En iyi bakım bilgileri şu sayfada: http://azbitki.com/afrika-meneksesi

  2. Hüseyin, İstanbul dedi ki:

    Saksılardaki toprakların ph derecisini toprağın şeklinden veya dış görünüşünden nasıl anlarız? Otalama oran 5-7 in altına veya üstünde oluğunda taprakta şekil değişikliği ne şekilde olabilir?
    ***
    Bu şekilde anlaşılmaz. Özel cihazlarla ölçmek gerekir. Ancak el değmemiş orman arazilerinde çeşitli bitkilerin, özellikle de kısa ömürlü yeşil otların gürce yetiştiği yerlerin en üst yüzey bol çürüntülü toprağı asitlidir. Zemini kırmızı toprak olan ormanlarda üst yüzey çürüntülü kısım asitli olabilir. Doğu Karadeniz bölgesinde çok sık yağışlarla yıkanmış toprakların üst yüzeyi de genelde asitlidir.

  3. Feride Y. Ö. dedi ki:

    Suyumuz buralarda sert su. Çürük su diye tabir edilen olağanüstü kireçli bir su. Biz hazır içme suyu tüketiyoruz. Ancak bitkilere hazır su vermek maddi olarak mümkün olmuyor. Çok sayıda çiçeğim var. Kireç yüzünden toprağın üstü sıvışık sarı bir hal alıyor. Bu da bitkilere zarar veriyor. Bunu görebiliyorum. Dinlenmiş su da işe yaramadı. Ne yapsam?
    ***
    Kocaman varillerde suyu dinlendirirseniz işe yarar. Sadece üst kısımdan bir kap ile su alırsınız. Tortusu bir metre aşağıda kalmış olacağından karışmaz. Ya içme suyu kullanacaksınız ya da böyle yapacaksınız.

  4. Funda K. -Antalya dedi ki:

    Merhabalar, söğüt ağacı filizlerini bir süre suda bekletip çiçekleri bu su ile sulamak bitki kökü ve toprak vitaminlerine katkıda bulunuyormuş. Doğru mudur?
    ***
    Evet faydası kesinlikle olur ama gübrenin yerini tutamaz. Her şeyden önce toprağın niteliği, bitki türüne uygunluğu ve besleyiciliği önemlidir.

  5. Neşe, Balıkesir dedi ki:

    Ben de ful ve gardenya cicegime topragin ustune domates rendesi kuru uyguladim fakat topragin ustunde beyaz küfler oluştu. Küf mantarı gibi. Çiçeklerime zarar verir mi? Fulun yaprak rengi cok acik yesil. Yapraklar cok ince ve kağıt gibi. Problem ne olabilir?
    ***
    Çok yoğun değilse zararı olmaz. Yoğun ise uzun süre dayanmaz çünkü güneş ve rüzgar küflerin ömrünü kısaltır. Ama kapalı yerlerde küflerin yoğunluğuna dikkat etmelisiniz. Diğer problem ise, açık yeşil renk güçlü ışıklı ve güneşli yerde olabiliyor. Daha fazla açıklık ve incecik dallı olmak koyu gölgede eğer kof gelişim olursa ya da toprağın beslemesinin zayıflığı yüzündendir.

  6. İlknur, Erbaa dedi ki:

    Saksida kūcūk bir limon agacim var. cicekleniyor ama 1 hafta kadar sonra cicikleri dökūlūyor. aşi yapilacak galiba nasil asilanacagi hakkinda bilgim yok. demir tozu versem mi? nasil miktarini ayarliyacagim? menekse, orkide, ask merdiveni, difembahya, pasa kilici, cilli begonya gibi ciceklere demir tozu verilir mi?
    ***
    Madem çiçek açıyor aşıya gerek yok. Ev içinde ise kolay kolay meyve vermez. Ayrıca bahçede yetişseydi bile çiçeklerinin çoğunun dökülmesi kendi özelliğidir. 20 tomurcuktan belki yarısı açmadan dökülür. Açanların ise yarısı veya yarısından da azı meyve olur. Bir dalda 20 çiçekten kala kala iki veya üç çiçek meyveye dönüşüyorsa bu gayet iyidir. İncecik dal zaten koca meyveleri taşıyamaz. bitkide 5 dal var ise, bünyesine göre (ağaç mini olduğu için) en fazla 8 meyve yeter. Her yıl büyüdükçe ve dallandıkça meyve veriminde sayı artar. Çiçeklerinize demir tozu değil bitki besini vermek gerekiyor. Demir tozunun miktarını ayarlayamazsanız ve kökleri zehirlersiniz. Hem sadece demir işe yaramaz. Zaten bitki besinlerinden demir var her şey var. Bakımlarını doğru yapın bu yeterli.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)