Asitli toprak, çay posası, kahve telvesi, demir pası

Asitli toprak isteyen bitkilerle uğraşmak zor. Çay-kahve posalarının biraz faydası olabiliyor ama tam değil. Başka neler yapılabilir, okuyun..

rss

Çay posası, kahve telvesi bitkilere iyi gelir diye söylentiler var. Bu her zaman doğru değil. Genel anlamda ise hiçbir faydaları yoktur. Aşağıda madde madde yazdığım açıklamaları okuyarak bütün bunlar hakkında daha sağlıklı fikirler edinebilirsiniz.

Asitli toprak isteyen bitkilerin en başında açelya vb. Rhododendron türleri gelir. Bunların toprağında asitlilik – alkalinlilik dengesi asitlilik yönünde olmalı. Kireç (kalsiyum karbonat) fazla olursa toprak alkalinli olur. Az olursa asitli olur. Bu çok kesin bir kural değil ama en kısa açıklaması budur. Hem asitli toprak demek tamamıyla kireçsiz, kalsiyumsuz toprak anlamına gelmez.

Toprağın asitliliğini korumak ya da arttırmak

Bütün mesele bitkilerin geçirdikleri evrime göre topraktan demir alabilme becerisiyle ilgilidir. Demir eksikliği insanlarda sağlık sorunlarına yol açtığı gibi bitkilerde de sağlık sorunlarına yol açar. Bazı bitkilerin bünyesi sık yağışlı iklimlerde çok az kireçli topraklara göre yapılanmıştır. Yani toprağın pH derecesi oldukça düşüktür. Kökler öyle topraklardan demir alabiliyor. Eğer toprağın pH derecesi yüksek olursa, toprak ne kadar demirli olursa olsun kökler demirden istifade edemiyor ve bitkinin ölüm süreci başlıyor. Yeryüzündeki çoğunluk bitki türleri ise öyle bir probleme sahip değildir. Kökler toprakta az demir olsa bile -eğer pH aşırı yüksek boyutlarda yüksek değilse- demir almada beceriklidir.

Çay posası

Serin toprak isteyen bitkilerin (bunlar genellikle tropikal olmayan türler ve subtropikal türlerdir) diplerine çay posası yaymak kökleri sıcaktan koruyabiliyor. Asitlilik açısından değil ama bu açıdan faydalıdır. Zambak (lilium), ortanca, yıldız çiçeği, açelya..

Tam tropikal olup kökleri toprak yüzünde gelişen bitkilerin köklerinin korunmasında da faydalı olabiliyor (meselâ barış çiçeği ve antoryum). Çünkü o türlerin kökleri fazla havadar ortam istediğinden toprak yüzeyinde gelişiyor. Toprak dışına çıkabiliyorlar. Çay posası toprak dışına çıkan kökleri hem sıcaktan ve güneşten koruyor hem havasız bırakmıyor.

Çaydaki tanen maddesi (tannik asit) toprağa asitlilik kazandırabilir ama ne derece sağlıklı bir asitliliktir bunu bilmiyorum. Aynı madde kestane toprağında da var.

Kahve telvesi

Şekersiz kahve telvesi ve filtre kahveden geri kalan posa asitli toprak isteyen bitkilerin dibine dökülürse kireçli suyun asitliliği bozmasının biraz önüne geçiyor. Çay posasının demli sıvısı da toprağın asitliliğini biraz koruyabilir ama bunlar tek başına pek sağlıklı işe yaramaz.

Demir pası

Bazı insanlar çömlek veya plastik saksı yerine paslı teneke saksıları tavsiye eder. Kökler demir pasından demir alabiliyormuş. Bazı insanlar da toprağa paslı demir karıştırmayı tavsiye eder. Bunların faydası her zaman mümkün olamaz. Hiç güvenmeyin. Toprağın pH derecesi fazla yüksek ise topraktaki demir işe yaramaz. Ya da toprağın dengesi bazlaşma ve tuzlaşma yüzünden bozulmuş ise kökler yine demir alabilemez.

Demirin fazlası ise yine dengeyi bozar. Bu sefer bitkinin kökleri topraktan kalsiyum alamaz. Kalsiyumsuz kalmak demirsiz kalmak gibi ölümlere yol açar. Demir de kalsiyum da bitkiler için olmazsa olmaz önemlidir. Fazla demir köklerde zehirlenmelere ve çürümelere yol açar. Bu riski de düşünün.

Toprak dengesinde başlıca denge unsurları demir ve kalsiyum değildir. Mesela potasyum fazlalığı bazı türlerin köklerinin topraktan kalsiyum alamamasına sebep olabiliyor. Potasyumca zengin olan sardunya özel bitki besinini başka bitkilerinizde kullanmamalısınız.

Kabak rendesi

Asitlilik sağlamanın bazı sağlıklı yolları var. Mesela çiğ kabak püre edilip bitkinin dibindeki toprak eşelenerek karıştırılabilir. Tuzsuz çiğ domates püresi de aynı şekilde iş görebilir. Ya da iki ayda bir, birkaç damla limon (veya birkaç damla sirke) sulama suyuna karıştırılır. Kamelya, gardenya, açelya, ful gibi bitkilere.

Limon tuzu

Toprağın asitliliğini korumak için şöyle yaparsınız: 8 litre kadar suya küçük bir kuru nohut büyüklüğünde limon tuzu karıştırıp iyice eritin. Üç gün bekletin ki tortusu iyice dibe çöksün. Sonra suyu sarsmadan üst kısmı alın ve asitli toprak isteyen bitkileri (özellikle açelyaları) bu şekilde kireci kırılmış su ile sulayın.

Fakat bu uygulamaları doğru bulmayanlar da var. Limon, sirke, limon tuzu uygulamalarında bu sefer toprakta bazlaşma olup toprağın dengesini bozar deniyor.

Kabak püresi belki daha sağlıklıdır. Hem gübre gibi de işe yarar. Bitkilerin ihtiyacı olduğu bazı elementleri içeriyor.

Yukarda tarif ettiğim limon tuzu ve üç gün bekletme işi de güvenli olabilir.

Yağmur suyu toprak asitliliğinde faydalı mı?

Yağmur, kar sularının ne derece kireçsiz olduğu tartışmalı bir konu. Kalsiyum karbonat zerreleri havadaki tozlardan pek eksik olmaz. Daima ordan oraya savrulurlar. Kalsiyum her yerde var. Mesela rüzgar kiremitlerde biriktirir. Ağaç dallarında biriktirir. Rüzgarın getirdiği tozlar yağmur damlalarıyla karışabilir. Doğada ağaç tepelerinde kökleri açıkta yetişen orkideler kalsiyumu bu şekilde gayet kolayca alıyor (eğer alamasaydı yaşaması imkansız olurdu -hiçbir bitki kalsiyumsuz yaşayamaz). Yağmur suyunu ne şekilde biriktiriyorsanız bir şekilde kireç (kalsiyum karbonat) tozları karışacaktır ya da karışıyordur. Yine de musluk suyu kadar aşırı kireçli olabilmesi mümkün değildir. Yani yağmur ve kar suyu biriktirebilirseniz asitli toprak isteyen bitkileriniz için en iyi su budur.

Rize’de topraklar asitli

Televizyon reklamlarında Rize’nin suyunun bile kireçli olduğu, çamaşır makinelerinde kalgon (Calgon) kullanılması gerektiği anlatılıyor. Bence son derece abartılı bir reklam. Rize’de birkaç kez bulundum. Aynı sabun Rize’de fazlasıyla köpürüp elleri tertemiz yıkayıp çok iyi temizlediği halde İstanbul’da aynı sabun aynı şekilde etkili olamıyor. Burada su fazla kireçli. Bazen ellerimi iki-üç defa sabunlamak zorunda kalıyorum. Rize’de tam tersi sabunun köpüğünden kurtulmak için uğraşıyordum.

Rize’de bahçe sulamak hemen hiç gerekmiyor. Sık sık yağmur yağar. Bu yüzden musluk suyu ile ayda yılda bir iki defa bahçe sulamanın asitliliği azaltma gibi bir etkisi olmaz. Zaten Rize’de musluk suyu fazla kireçli değil. Evlerdeki saksı bitkilerini o su ile sulamanın toprağın asitliliğini bozacağını sanmıyorum.

Calgon kireç önleyici

Acaba kireç sevmeyen açelyalarımızı suladığımız suya kalgon karıştırılmalı mıdır? Nasıl yapılır? Bitkilere zararı olmaz mı? :) Olabilir de olmayabilir de.. denemek lazım. :) Hem bilinçsiz uygulamalar -doğal yollardan olsa bile- ya işe yaramaz ya farklı bazlaşmalara yol açıp toprağı bozar ya da aşırı olup bitkilerde tamamıyla kalsiyuım eksikliği sorununa yol açar. Kalsiyumsuzluğun sonucunda köklerde zehirlenmeler ve çürümeler başlar. Bu konuda çok dikkatli olmalısınız. Bilinçsizce, aşırıya kaçarak uygulamalar yapmaktansa hiç yapmamak daha iyidir.

En iyisi..

Bana sorarsanız en iyisi asitli toprak isteyen bitkilerden (özellikle açelya gibi Rhododendron türlerinden) uzak durmak.
Gardenya ve ful yasemini ise asitli toprak isteseler de nötr ve hafif alkalinli topraklarda sorunsuz gelişebiliyor. Bunlarda illa asitli toprak şart değil. Yeter ki toprağın ve suyun kireçliliği artmasın. Toprağın pH derecesi kontrol altında tutulabilsin. Bu iki tür bitki toprağa kabak rendesi karıştırmak, kahve telvesi, çay posası dökmek gibi yollarla daha sağlıklı yetiştirilebilir. Ama aşırıya kaçmamak lazım.

Bitki besinlerinin etkisi

Çiçekcoşturan marka bitki besininin üzerindeki yazıları okursanız çok sayıda asit çeşitleri ihtiva ettiği yazılı. Toprağın asitliliğini korumada mutlaka iyi etkisi olur. Benzer bitki besinlerinde de, üzerinde yazmasa bile bitkilere faydalı asitler var. Düzenli şekilde ve devamlı bitki besini verilen bitkilerin toprağında birkaç ay sonra asitlilik zararlı boyutlara varabiliyor. Bazlaşmalar ve tuzlaşmalar ayrıca ortaya çıkıp problem olabiliyor. Bundan dolayı, iki üç ayda bir toprak yıkaması yapmak şart. Ta ki toprağın dengesi bozulmasın.

Burada esas konu asitli toprak isteyen bitkiler idi. Yukarda yazdığım gibi bitki besinlerinde çeşitli asitler var ama asitli toprak isteyen bitkilere (topraktaki alkalinlilik yükselmişse) faydası olmayacaktır. En baştan beri dikkat etmişseniz faydası olur. Ama eğer asitli toprak isteyen bitkilere yönelik bitki besinlerinden bulabilirseniz onun sayesinde her şey yolunda gider. Sadece sulama suyu dinlendirilmiş, tortusundan biraz olsun arındırılmış olmalı.

Ayrıntılı bilgiler

» Kireç sevmez kategorisi altında toplanmış yazılarımın tümü asitli toprak isteyen bitkiler hakkında ve asitli toprak ile ilgili konular hakkındadır. O sayfalara bakabilirsiniz.

Yalnız, hiçbir şeyi abartmamalısınız. Buna dikkat edin. Asitliliği arttırayım derken bitkilerin kalsiyumsuz kalmalarına yol açabilirsiniz. Dünyada kalsiyuma (dolayısıyla kirece) ihtiyacı sıfır olan hiçbir bitki türü yoktur. Kalsiyumsuz kalmanın sonu felakettir. Toprağı asitlileştirme çalışmalarınızda aşırıya kaçmamalısınız.

Tarih: 16 05 2014

'Asitli toprak, çay posası, kahve telvesi, demir pası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Feride Y. Ö. says:

    Biliyor musunuz, bitkilerle uğraşırken bir şey daha öğrendim. Bitkilerim, özellikle afrika menekşelerim siyah saksıdan hiç hoşlanmıyorlar. Aslında üzücü bir deneyimdi bu. Tam dört saksı menekşem hastalandı. Üstelik çok zor yetiştirdiğim dört ayrı renk menekşe birden gitti. Menekşe sevdalıları bilir, her renk aynı şekilde büyümez. Kimileri nazlıdır. Bunları nazla büyütmüştüm. Sonra bir küpeli ve sardunya hastalandı. Sakın siyah saksı kullanmayın. Sanırım kanserojen oldukları için bitkileri hasta ediyorlar. Özellikle hazır alınan çiçek saksılarını tekrar kullanmayın derim.
    ***
    Bence yanılıyorsunuz. Yıllardır aynı saksıları yıkıyarak tekrar tekrar kullanıyorum. Bazıları siyahtır. Herhangi bir zararları olmadı. Hazır poşet toprakların direkt kullanılması sonucu bitkiler çürüyebiliyor. Bir de az toprakta olmaları lazım. Ben afrika menekşelerimi bazen unutuyorum haftalarca susuz kalıyorlar ama sağlıklarında hiçbir sorun yok. Hem biraz succulent özelliklidirler hem de hava nemli ise havadan nem almada çok becerikliler. En iyi bakım bilgileri şu sayfada: http://azbitki.com/afrika-meneksesi

  2. Hüseyin, İstanbul says:

    Saksılardaki toprakların ph derecisini toprağın şeklinden veya dış görünüşünden nasıl anlarız? Otalama oran 5-7 in altına veya üstünde oluğunda taprakta şekil değişikliği ne şekilde olabilir?
    ***
    Bu şekilde anlaşılmaz. Özel cihazlarla ölçmek gerekir. Ancak el değmemiş orman arazilerinde çeşitli bitkilerin, özellikle de kısa ömürlü yeşil otların gürce yetiştiği yerlerin en üst yüzey bol çürüntülü toprağı asitlidir. Zemini kırmızı toprak olan ormanlarda üst yüzey çürüntülü kısım asitli olabilir. Doğu Karadeniz bölgesinde çok sık yağışlarla yıkanmış toprakların üst yüzeyi de genelde asitlidir.

  3. Feride Y. Ö. says:

    Suyumuz buralarda sert su. Çürük su diye tabir edilen olağanüstü kireçli bir su. Biz hazır içme suyu tüketiyoruz. Ancak bitkilere hazır su vermek maddi olarak mümkün olmuyor. Çok sayıda çiçeğim var. Kireç yüzünden toprağın üstü sıvışık sarı bir hal alıyor. Bu da bitkilere zarar veriyor. Bunu görebiliyorum. Dinlenmiş su da işe yaramadı. Ne yapsam?
    ***
    Kocaman varillerde suyu dinlendirirseniz işe yarar. Sadece üst kısımdan bir kap ile su alırsınız. Tortusu bir metre aşağıda kalmış olacağından karışmaz. Ya içme suyu kullanacaksınız ya da böyle yapacaksınız.

  4. Funda K. -Antalya says:

    Merhabalar, söğüt ağacı filizlerini bir süre suda bekletip çiçekleri bu su ile sulamak bitki kökü ve toprak vitaminlerine katkıda bulunuyormuş. Doğru mudur?
    ***
    Evet faydası kesinlikle olur ama gübrenin yerini tutamaz. Her şeyden önce toprağın niteliği, bitki türüne uygunluğu ve besleyiciliği önemlidir.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *