Aslanağzı, Antirrhinum Majus

Aslanağzı susuzluğa dayanıklı, fakir topraklara uyumlu, uzun ömürlü bir bahçe süs bitkisidir.

rss

Eski zamanlarda bahçelerden hiç eksik olmayan aslanağzı büyük yapılıydı. Şimdi onların cüce, bodur hibrit ve kültivarları kullanılıyor.

Genel özellikleri

Plantaginaceae (Sinirotugiller) famiyasının Antirrhinum cinsinin türlerinde çiçek yapısı genelde aynıdır. Dallar ve gelişim şekli de birçok türde birbirine benzer. Birbirlerinden yaprak yapısına göre daha kolay ayırt edilebilirler. Bildiğimiz aslanağzı bunların içinde Antirrhinum Majus türüdür. Diğer türleriyle melezleştirilerek mevsimlik, bodur, şiddetli yaz sıcaklarına uyumlu, tohum vermeyen hibrit çeşitleri türetilmiş.

Anavatanı Akdeniz’in çevresindeki tüm ülkelerdir. Başka yerlerde de tohumlarının çevreye yayılıp doğal bitki örtüsü arasında yer ettiği görülür.

Dal çevresi sık yapraklarla kaplıdır. Aslanağzı çiçekleri sapın çevresinde dizilidir. Alttakiler solarken üstten yeni tomurcuklar sırayla çiçek açar. Her bir dalda bu süreç uzun sürebiliyor; mesela alttakiler tohum oldukları halde üstten yeni çiçekler açmaya devam eder. En altta tamamen olgunlaşıp tamamen kurumuş tohum kapsülleri, en tepede yeni tomurcuklar..

İsmi hakkında

Aslanağzı denmesinin sebebi her bir çiçeğin büyük ağızlı kafaya benzetilmesindendir. Ben çocukken bunlarla oynardım. Çiçeği yanlarından bastırırsanız ağzı açılıyor, gevşetince kapanıyor. İngilizcede snapdragon derler. Anlamı ejderha kıtlaması gibi bir şey.

Antirrhinum Majus – bilimsel adına gelince: Antirrhinum Yunancadan Latinceye geçen antirrhinon ‘yalancı burun’ anlamına gelir. Kurumuş tohum kapsülleri sığır burnuna benzetildiği için bu ad verilmiş. Majus ise Latince major’un bir hali, daha büyük ya da daha önemli anlamında. Majus farklı cinslerden bitkilerin bilimsel adlarında kullanılır. Filan cinsin en önemli türü gibi.

Aslanağzı, çiçekleri ve yaprakları

Aslanağzı, çiçekleri ve yaprakları

Çiçeklenme zamanı

Genelde ilkbahar ortasında başlar, yaz sıcaklarıyla beraber sona erer. İklime ve hava şartlarına göre çiçek açması yaz ortasını bile bulabilir. Bir daldaki çiçeklerinin çoğu açtıktan sonra en uçtakilerin açmasını beklemeden dalı keserseniz yeni dallar geliştirir tekrar çiçek açar. Devamlı çiçeklenen aslanağzı çeşitlerinin gelişimleri yazın fazla sıcak olan bölgelerde ve çok fazla güneş alan yerlerde yaz boyunca durabilir. Çeşidinin özelliğine ve bakıma göre yaz sonunda tekrar aktifleşebilir, iklimi uygun yerlerde kış boyunca da çiçeklenmeye devam edebilir.

Çeşitleri

Yüzlerce kültivarlara hibritlere göre değil, ortak özelliklerine göre şöyle sınıflandırılırlar:
1- Uzun boylu aslanağzının boyu 60cm – 1m arasında değişir. Devrilmemeleri için değneğe bağlamak gerekebilir.
2- Ortaboy aslanağzının boyu 30cm – 60 cm arasında. Sonnet serisi ilkbaharda erkenden çiçeklenir.
3- Bodur aslanağzı 15cm – 30cm arasındadır. Parkların süslenmesinde belediyeler bunları kullanır. Çok çeşitli renklerde çeşitleri olup yoğun çiçeklenirler.
4- Sarkıcı aslanağzı asılan saksılarda sarkıcı olarak yetiştirilir.

Kesme çiçekçilikte

Vazolarda uzun süre dayandığı için uzun ve ortaboylu aslanağzı çeşitleri kesme çiçekçiliğe elverişlidir. İlk beş çiçeği açıldığında kesilip satışa çıkarılır.

Kışa dayanıklılığı

Gerçek aslanağzı türünün doğal çeşitleri uzun ömürlü olup kışın ağır don olaylarına (-35C dereceye kadar) dayanır. Özel türetilmiş kültivarlarında soğuğa dayanıklılık farklı farklıdır: en dayanıksızı -12C dereceye kadar dayanır. Hibritlerinde de aynı özellik görülür. Bazı hibritler ağır kış soğuklarına dayanabilse bile kısa ömürlüdür. Çiçeklendikten sonra ölürler. Ayrıca uzun ömürlü olmalarına aldanmayın. Yıldan yıla yaşlandıkça yaşama direnci ve kış soğuklarına dayanıklılıkları azalır.

Bahçelerde aslanağzı yetiştirilmesi

Tam gölgeli yerlere uygun değil. Yeri ne kadar güneşli ise o kadar iyi.

Tohumdan yetiştirdiğiniz ya da yeni aldığınız mini fideleri esas yerlerine 20cm ara ile dikin. Fideler henüz çok küçükken tepelerini kesmelisiniz. Böylece bir değil birkaç gövde oluşturur daha fazla çiçek açar.

Toprak ve sulama

Suyu çok iyi süzdüren toprakları sever. Genelde gübre istemez. Tuğla duvar çatlakları arasında bile gayet göz alıcı güzellikte yetişebiliyorlar. Humuslu ve gübreli toprakta daha verimli olur. Fideleri ilk diktiğinizde sık sık (kumlu toprakta her gün) sulamalısınız. Tuttukları kesinleşince sadece toprak yüzeyi epeyce kurudukça sulayın. Sulama sıklığı toprağın özelliğine ve hava sıcaklığına göre olmalı. Susuzluktan şikayetçi gibi görünmedikçe sulamak gerekmez ama fazla susuz bırakmamak daha iyidir.

Budama

Uzun ömürlü aslanağzını çeşitlerinde yapılır. Sıcak memleketlerde yaz sonunda, diğer yerlerde çiçeklenmesi bitince veya sonbaharda dibe yakın kesmelisiniz ki kökleri güçlendirmek için yeniden sağlıklı yapraklar oluştursun. Kışın don olaylarının yaşanmadığı / çok hafif geçtiği yerlerde devamlı çiçeklenenler her çiçek sapının çiçeklenme kalitesi düştüğü zaman o çiçek sapı dibe yakın bir yerden, üstünde birkaç sağlıklı yaprak kalacak şekilde kesilmeli. Mevsimlik aslanağızlarında da ilkbahardan yaz ortasına kadar benzer budamalar yapılabilir ki yeni saplar çıkarsın tekrar çiçeklensin.

Çoğaltılması

Tohumların çimlenmesi için serin geceler gerekiyor. İlkbaharda ekecekseniz erken davranın. Yaz sonunda / sonbahar başında da ekebilirsiniz. Hafif don olayları görülen yerlerde ve Ankarada yaz sonu – sonbahar başı döneminde tohumları ekin: İlk kış diplerine yaprak çürüntüleri toprak karışımı yaymalısınız ki soğuktan kötü etkilenmesinler. Kışın ağır don olayları görülen yerlerde ilkbahar başında tohumları ekin. Aslanağzı tohumların çimlenmesi için kuvvetli ışık gerekiyor. Toprağa gömerseniz çimlenme yüzdesi çok düşük olabilir. Hazırladığınız toprağı önce iyice sulayın. Sonra tohumları serpin, üstlerine bol bol su fısfıslayın.

Çelikle çoğaltmak için dallar çok ince ve körpe olmamalı, fazlaca odunlaşmış da olmamalı. İki ayrı zamanı ilkbahar ortası ve yaz sonu. Dalda çiçek tomurcukları varsa kesip atmalısınız. Tepe çeliği ve yarı olgun dal çeliği usullerindeki gibi kapalı şeffaf kutulara dalları dikip sulamayacaksınız. Toprak önceden yeterli nemlilikte olmalı. Yaklaşık üç haftada köklenirler. Sonra iki hafta boyunca kapağı devamlı açık tutup sık sık sulayın. Sonra saksılara veya bahçeye dikin.

Tohumla ya da çelikle ürettiğiniz aslanağzı fidelerini bahçelere 20cm ara ile dikmelisiniz.

Hastalıkları

Esintisiz rüzgarsız bahçelerde sık sulamak ve akşam sulamaları aslanağzı yapraklarında mantar hastalıklarına neden olur. Böyle bahçelerde ya hiç sulamayın ya da çok gerekiyorsa sulamayı sabah – öğle arasında yapın.

'Aslanağzı, Antirrhinum Majus' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev says:

    Harika bitkiler ve bahçede çok severim. Ancak şimdi seralarda yetiştirilen fideleri alınca hayalkırıklığı yaşadım. Artık tohum vermeyen, bodur ve tek yıllık bitkilere dönüştürülmüşler.

  2. Ayşegül H. -İstanbul says:

    Benim aslanağzıyla sorunum var. Aynı saksıya ektiğim 6 kökten 3 tanesi çok güzel ve sağlıklı görünüp çiçek açarken, diğer üç kök önce çiçeklerini döktü, sonra da kurudu. Zaten ne yaparsam yapayım o köklerin yapraklarını canlandıramadım. Önce sabahtan öğleye kadar güneş alan bir köşede bahçede duruyordu. Daha sonra biraz daha gölge bir yere aldım ama hala aynı şekilde. Bir hastalıksa diğer köklere de geçecek diye korkuyorum. Sorun ne olabilir sizce?
    ***
    Sorun toprağı olabilir. Aslanağzı su tutmayan toprakları ve arada sırada su sıkıntısı çekmeyi çok seven bir bitkidir. Fazla ihtimamı sevmez. Bir de fideleri belki çok bitişik dikmişseniz bu da sorun teşkil etmiş olabilir. Güneşi de çok sever, gölgede tutmayın. Ayrıca hazır poşet topraklar birçok bitkiye uymuyor. Gerçek toprak kullanın.

  3. Aylin Gül - İstanbul says:

    Aslanağzını hangi mevsimde nasıl ekmeliyim?
    ***
    İstanbul için Martın üçüncü haftasından nisan ortasına kadar tohumlar ekilebilir. Sonbahar başında da ekebilirsiniz. Ayrıntılar yazı içinde mevcut.

  4. Başak B. -İskenderun says:

    İskenderun gibi yazları çok sıcak, kışları ise ılıman olan bir şehir için de aslanağzının en iyi ekim zamanı Mart ayı mıdır? Eylül ayında da aslanağzı ekebilir miyim? Başarılı sonuç alır mıyım?
    ***
    Evet her iki zaman da uygun.

  5. Gizem, Antakya says:

    Balkonumda saksıda baktığım aslan ağzı çiçeğim var fakat yapraklarında koyu kahverengi noktalar oluştu. Böcek diycem ama hareketsiz nokta nokta çıkntılar bu nedir?
    ***
    Sineklerin kakası olabilir. Zararı yok.

  6. Elif, Antalya says:

    Antalyada tohum ekim mevsimini kaçırdım mı? Şu vakitten sonra eksem verim elde edebilir miyim?
    ***
    Gece sıcaklığı 16 derece gibi serin olabiliyorsa kaçırmadınız. Tohumlar çimlenene kadar kuzeye bakan serin yerde tutsanız daha iyi olur. Tohumlar bir çimlenirse çok hızlı büyürler.

  7. Meltem, Aydın says:

    Saksıda aslanağzı aldım. Kaç günde bir sulayım, güneşte mi bırakayım, ev içinde yetişir mi?
    ***
    Evde olmaz. Toprak kurudukça sulayın. Güneş ister.

  8. Özge, KKTC says:

    Bahçemdekiler kurudu. Çok yıllık mı, tek yıllık mı bilmiyorum ama kurularını bırakayım mı yoksa topraktan sökeyim mi?
    ***
    Dip kısımları canlı ise baharda tekrar yeşerirler. Değilse elbette sökebilirsiniz.

  9. Yıldız, Ankara says:

    Aslanağzının gövdelere ayrılıp daha çok çiçeklenmesi için üst başının kesilmesi gerektiğini söylrmişsiniz. Ancak benim çiçeğim biraz büyüdü. Şimdi başını kessem bir mahsuru olur mu? Ayrıca gövdelerinin kırılmaması için desteğe ihtiyaçları var mıdır?
    ***
    Kesmeyin çok geç kaldınız. Desteğe ihtiyacı olan çeştileri çok uzayanlar. Onlardan artık bulunmuyor.

  10. Nurgül, Bursa says:

    Her renkten aslanağzım var. Çiçeklerinde ve yapraklarında küçük sinekler oluştu. Bir tanesinde başladı. Diğerlerine sıçradı. Yapraklarında şekerlenır gibi oldu Ne yapabilirim?
    ***
    Herhangi bir bitki biti ilacıyla kurtulabilirsiniz. Şu sayfadaki ev yapımı ilaç da işe yarar: http://azbitki.com/bitler

  11. Beyhan, Ankara says:

    Aslanağızlarının geçen yazdan kalan tohumlarını ektim. Şu an çok sıcak yok. Serin ve yağmurlu bir hava var. Çıkmaları ne kadar sure alır?
    ***
    Bir şey diyemem. Bir iki hafta daha bekleyin.

  12. Batın, Elazığ says:

    Ben aslanağzı çiçeği yetiştiriyorum. Yaklaşık 11 Haftalıklar. Üst yaprakları hafif kıvrımlı. Neden? Alt yapraklarında siyah küf mantarı (fungus) çıktı. Gittikçe üst yapraklara gidiyor. Ayrıca Çiçek döküyor. Hangi ilacı kullanayım?
    ***
    Belki bitlenme olmuştur. Dikkatle inceleyin. Mantarlara ilaçla çözüm aramayın. Güneşin ve rüzgarın eksik olduğu yerlerde bu tür hastalıklar bazı bitkilerden eksik olmaz. Onlardan vazgeçecelsiniz.

  13. Hüseyin, Tekirdağ says:

    Merhaba. Aslanağızlarımdan tohumlar topladım. Şu an ekim yapmalı mıyım yoksa mart ayını m beklemeliyim? Bahçeye mi ekim yapmalıyım yoksa şuan saksıya mı yapayım?
    ***
    Bana sorarsanız (ki soruyorsunuz) tohumları dört guruba ayırın derim. Sıraladığınız seçeneklere göre, her yolu deneyin. Bir kısmını şimdi hem saksıya hem bahçeye, bir kısmını da aynen mart sonuna doğru.. Şimdi ektiğiniz tohumlar bugünlerde çimlenirlerse bahara kadar yavaş yavaş gelişirler ve yaz gelmeden önce erkenden çiçeklenirler.

  14. Ali, Mersin says:

    ikinci ayda değişik renkte 2 ufak fide aslan ağzı almıştım. Şimdi çiçeklerin boyu yarım metreyi buldu. Saksı çiçeklerden gözükmüyor. O kadar dallanıp çiçeklenmiş ki yerinden oynatıp daha büyük saksıya alayım diyorum. Herkes çiçekleri yerinden oynatma yazık hallerinden memnun diyor. Böyle devam etmelerinde bir sıkıntı olur mu?
    ***
    Aslanağzıların fazla toprağa ihtiyacı yok. Duvar çatlaklarında bile topraksız olarak çok sağlıklı gelişebiliyorlar. Doğru demişler rahatsız etmeyin.

  15. Ali, Mersin says:

    Saksıdaki aslanağzı çiçeğim hem serpilmiş dallanmış hem de uzuyordu. Günde 4 saate yakın güneş görüyor. Boyu epey uzadı. 80 cm geçti. Üstten çiçeklerini döküyor. Sanırsam bir iki gün içinde tepesinde çiçek kalmayacak. Fakat gövdesi orta bölümü hala filiz veriyor. Dolu tomurcuk olmuş. Üstten 20 cm kadarını kestim ki fazla uzamasın ve yeni açan tomurcuklar açsın. Bu konudaki yorumunuzu merak ediyorum.
    ***
    İyi etmişsiniz. Daha aşağıdan da kesebilirdiniz. Kuvvetli yan sürgünlerin üst kısmını olduğu gibi kesebilirsiniz.

  16. Serap, Diyarbakır says:

    Yeni aldıgım aslanagzının yapraklarında siyah lekeler gördüm. Henüz saksıya ekmedim. Acaba yapraklarındaki lekelerin sebebi ne olabilir?
    ***
    Görmeden bir şey diyemiyorum. Ama bence önemli bir sorun yoktur.

  17. Ali, Mersin says:

    Çiçekçiden 1. ayın sonlarında iki aslanağzı fidesi aldım. Büyük saksıda kaliteli sade torfa diktim. Bodur cinsi çıktı. Bir ay içinde coştu. 25cm yüksekliğinde top şeklinde kocaman oldu. Yapraktan fazla çiçek açtı. Son birkaç gündür yaprakları yeşil capcanlı iken çiçekler kurumaya teker teker dökülmeye başladı. Acaba dökülen çiçeklerin miadı mı doldu? Dökülen çiçek kadar yeni tomurcuklar kendini gösteriyor. Acaba çiçeği geçen dalları hafiften makasla kessem daha da gür olur mu? Yoksa kuruyup dökülen çiçekler güneşin etkisinden mi kuruyor?
    ***
    Evet çiçeksiz kalan dalları kesseniz iyi olur. Güneşin zararı yok. Çiçekler zamanla dökülür. Bendeki aslanağzılar da aynı anlattığınız gibi.

  18. Ali, Mersin says:

    Geçen sene 3 aslanağzı çiçeğim 3 rozer çiçeğim vardı. Başkasının aklına uyup bunlara 8. ayda kimyevi gübre verdim. Azot, demir aklınıza ne gelirse. Bu çiçekler zaten çok harikaydı. Kimyasal gübreyi birer hafta arayla birkaç defa dozunu fazla olmak kaydıyla verdim. Ondan sonra bu çiçekler 20 gün içinde çürüyüp öldü. Sizin yorumlarınızı okuduğumda hem rozet hem de aslanağzı çiçeği mersinde kışın yeşil aksamını dökmez baharda yeniden yeşerir. Sizden ricam yaptığım hatayı anlatmanızı ve bu sene yeniden aldığım bu iki çeşit bitkiyi kışın ölmeden bahara çıkması için püf noktalarınızı merek ediyorum.
    ***
    Evet aslanağzı kışın sizin güney cephe balkonda çiçek açmaya bile devam eder. Yapmanız gerekenler basit. Çiçeklenmesi biten dalları mümkün olan en alttan kesin. Böylece yeni filizler rahatça canlı bir şekilde gelişir çiçeklenir. Haziran sonunda (ya da ne zaman çok yorgun hale gelirse) az güneşli bir yerde çok sık sulamadan eylül sonuna kadar dinlendirin. Sonbaharda canlanırken bitki besini verebilirsiniz. Rozet çiçeği ise şiddetli sıcaklarda da güzelce çiçeklenir. Kışın dinlenir. Yaz boyunca ayda bir defa yaprak amaçlı (yani azotça biraz zengin) bitki besininden verirseniz bol bol ve iri iri çiçek açar. Çiçekleri için yetiştirilen rozet çiçeği azot zengini bitki besini istemede istisna bir türdür.

  19. Aynur, Yalova says:

    Merhaba, bu sene şubat ayinin 22sinde pet şişelere aslanağzi tohumu ektim. Mayisin başindayiz bazilari 10cm kadar oldular bazilari daha kisa. Bazilarinin rengi yesil bazilarininki bordo. Hepsinin boyu 10cm olunca gercek yerlerine ekmeyi düsünüyorum. Benim anlamadigim neden bu kadar yavas buyuduler? Bir de 10cm olmadan gercek yerlerine eksem tutar mi? Cicek acarlar mi?
    ***
    Çok geç kalmışsınız. Kapalı yerde gelişemezler. Yalova’da fideleri mart sonu gibi dışarıya dikebilirdiniz. Bu yıl mart sonu çok soğuk geçmedi. Zaten orada nisan girince bir daha don olayları olmaz diye biliyorum. Ayrıca aslanağızları Yalovanın kış soğuklarına dayanıklıdır. Neyse.. ne kadar küçük olursa olsunlar siz hemen yerlerine dikin. Dışarda hızlı büyüyüp çiçeklenirler.

  20. Ali, Mersin says:

    Aslanağzı çiçeği yazın sıcağında güneşe dayanır mı? Sabahtan öğleye kadar alacağı güneş çok mu? Bahçelerde ısrarla güneşli yere ekin deniyor ama balkon faktörü için fazla açıklama yok. Özellikle Mersin’de ağustos eylül çok sıcak. Diğer aylar için sorun yok.
    ***
    Benim bahçede yaz ortasında bazıları öldü. Sağ kalanlar gölgede bile dinlenmeye çekildi kışa doğru canlandılar. Sanıyorum sizin balkonda saksılarda daha fazla rahatsız olacaklardır.

  21. Ali, Mersin says:

    Bu bitkiden tohum almak için solan çiçek düştükten sonra yerinde nohut büyüklüğünde tomurcuk kalıyor. Galiba bunlar tohumdur. Bunları yeşilken mi almalı yoksa dalında kurumasını mı beklemeli?
    ***
    Onlar tohum kaspülü. İçlerinde çok küçük ve pekçok sayıda tohumlar olur. Tohum kapsülleri olgunlaştıktan sonra kurumaya başlar. Kupkuru olurken üstlerinde delikler açılır. Ters çevirirseniz içlerindeki mini tohumlar tuzluktan tuz dökülür dökülürler. Eğer tohum almak istiyorsanız o kapsüllerin iyice kurumalarını bekleyin.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *