Bitkilerde bağışıklık sistemi, savunma mekanizmaları

Bu yazımda bitkilerin doğada değişen uygunsuz şartlara ve tehlikelere göre hayatta kalabilme amacıyla geliştirdikleri tedbirler açısından yaşam döngüleriyle ilgili iki yönünü tanıtmaya çalıştım.

rss

Savunma mekanizması

Bitkiler bir yerinde oluşan hastalık, bitlenme gibi tehlikelere karşı savunmaya girerler. Yukardaki resimde görüldüğü gibi bir yerdeki tehlikenin mesajı bünyeye gider. Bünye hastalıklı yerden kurtulmaya çalışırken diğer kısımlarında gereken tedbirleri almaya girişir. Fakat bazı şeyler eksikse bunu beceremez. Neleri eksik bırakıyoruz, bu sayfanın konusu.

Bitkileri beslemek gübrelemek her zaman işe yaramaz. Önce bitkilerin ne olduklarını ne olmadıklarını bilmelisiniz. Bu yazımda bitkilerin doğada değişen uygunsuz şartlara ve tehlikelere göre hayatta kalabilme amacıyla geliştirdikleri tedbirler açısından yaşam döngüleriyle ilgili iki yönünü tanıtmaya çalıştım.

Savunma mekanizması

Savunma mekanizması deyince çoğumuzun aklına ilk gelen şey kaktüsün dikeni, zakkumun zehiridir. Oysa gerçekte bitkilerin tüm hayat fonksiyonları peşpeşe devreye giren savunma mekanizmaları üretimidir. Hayatta kalabilmek için, türünü devam ettirebilmek için gerçekleşen yaşam süreçleri. Dünyada insandan başka hiçbir canlı keyif ve eğlence peşinde değildir. Suda köklendirmek için uğraştığınız bir bitki eğer kökleniyorsa savunma mekanizması üretiyor anlamına gelir. Açelyanız tomurcuklanıyorsa bu da bir savunma mekanizması faaliyetidir. Kışın yapraklarını dökmek de öyle, baharda yeşermek de öyle.

Bazı bitkiler kışın, bazı bitkiler yazın dinlenmeye çekilir. Zorunlu bir ihtiyaçtır. Siz bir dalı köklendirmeye, bir bitkiye çiçek açtırmaya ne kadar hevesli iseniz dinlenme süreçlerini kollayıp gerekeni yapmaya da aynı şekilde hevesli olmalısınız. Çünkü olan şey kesinlikle, mutlaka aynı şeydir. Aynı gerçeğin ta kendisidir.

Savunma mekanizmalarının işlemesi için hava hareketleri şart

Bitkiler bizim gibi rahat nefes alamaz. Bizim hiç durmadan otomatik çalışan kaslarımız var. Akciğerlere hava giriş çıkışı her an hiç durmadan devam ediyor. Canlı bünyesine hava giriş çıkışının ne kadar önemli olduğunu kendimizden anlayalım. Nefes almamız dursa ölürüz. Hiç uzun sürmez. Bitkilerde de nefes almak bizde olduğu gibi önemlidir. Ama onların nefes alabilmeleri için ortamda hava sirkülasyonunun olması lazım. Yaprakları hareket ettirecek kadar esinti büyük önem taşıyor. Yoksa yukarda bahsettiğim yaşam faaliyetleri süreci iyi işlemez. Çoğunuz evlerde bitkilerin bozulmasından şikâyetçisiniz. Temel sebep esintisizliktir.

Bağışıklık sistemi

Bitkilerde ana hatlarıyla dörde ayrılır:
1) Zarar verebilecek virüslere, bakterilere, mantarlara, bit böcek vs parazitlere karşı kendilerini korumak için ürettikleri maddeler (genelde zehir deriz).
2) Mevsim değişikliklerine göre yapılanmaları ki bunu en çok potasyum yardımıyla nişastalı şekerli dokular oluşturmayla yaparlar: o dokular yazın hem sıcaktan korur hem susuz kalma riskine göre az da olsa su depolar, hem de kışın soğuklardan merkez vasküler bölgeyi korumaya yarar.
3) Dinlenmeye çekilmeleri.  Bazı bitkilerde çok ani oluyor. En hassas örnek siklamen. Olumsuz şartlarda bütün yapraklarıyla çiçekleriyle irtibatı keser. Öldü sanırsınız. Aslında yumrusu gayet sağlıklı bir şekilde şartların düzelmesini beklemektedir. Bitkilerin dinlenmeye çekilmelerindeki ustalıkları geçirdikleri evrime göre değişir. Birkaç tür çöl kaktüsü soğukta bütün dokularıyla öyle bir kilitlenirler ki su içinde kalsalar etkilenmezler. Bazı kaktüslerse serin havada ıslak toprakta hemen çürür. Bitkilerden birçok türler kışın bütün aktivitelerini durdurur. Eğer durdurmasalar taze gelişimler soğuktan kolayca donacak, bütün emekler boşa gidecektir.
4) Dikenlerle ve dokunulduğunda can yakıcı aist salgılayan hassas uzantılarla kaplanmaları.

Ne önemi var?

Dikkatli okuduysanız önemi büyük. Mikroplarla başedebilmelerinden tutun da yaz sıcaklarına dayanabilecek şekilde yapılanabilmelerine, hayata devam edebilme amacıyla dinlenmeye çeklime ihtiyaçlarına kadar hepsi önemlidir. Hafife alacağınız şeyler değil.

Bitkilerde bağışıklık sistemi nasıl güçlenir?

Öncelikle gereken şey fotosentez yapabilmelerinin hiç kesintiye uğramamasıdır. En başta gerekli faktör esinti. Sonra güçlü ışık, besleyici doğru toprak, doğru gübreleme, doğru sulama ve yeterli ısı… Ama unutmayın her şey yerinde olsa ama esinti olmazsa gelişim sekteye uğrar bitkilerin hayatı tehlikeye girer.

Her şeyden önce yukarda anlattığım tüm faktörlerin uygun olması lazım. Bunlarda eksik yoksa bitkilerin bağışıklık sitemlerinin güçlenmesinde yapraklardan besleme çok büyük fayda sağlar. İlgili sayfayı okumalısınız.

Tarih: 01 03 2013
Üst kategori: Botanik
Alt kategori:

'Bitkilerde bağışıklık sistemi, savunma mekanizmaları' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Murat, Baku says:

    Merhaba, ben dun 50 sm boyunda Abutilon bitkisi aldim. Teneke saksidaydi ve satici yeni saksiya aktarirken kokleri fena halde zedelendi. Eve getirince su verdim ama yapraklari gittikce sarkmaya basladi. Simdi duzelir mi sizce ? Yoksa aldigim yerde degistireyim mi?
    ***
    Bunlar açık hava bitkisidir. Evde veya kapalı cam balkonda tutuyorsanız sağlığı bozulabilir.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *