Begonyalar, Begoniaceae familyası

Bu sayfada konu begonyaların binlerce çeşidinin nasıl sınıflandırıldığı hakkında.

rss

Çiçekli bitkilerden Begoniaceae (Begonyagiller) familyasında sadece iki temel cins var: Hillebrandia ile Begonia.

1- Hillebrandia cinsinin sadece bir türü var (Hillebrandia sandwicensis). Havai adalarının bir kısmında endemiktir.

2- Begonia cinsinin ise 1500 kadar türü var. Dünyanın her yerinde, tropikal ve subtropikal bölgelerde bulunurlar. Süs bitkisi olarak yetiştirilen begonyalar bu cinsin (Begonia) türleridir.

Çiçek özellikleri

Begonya çiçeklerinde dişi ve erkek organlar aynı çiçekte bulunmaz. Aynı bitki üzerinde, aynı çiçek sapının ucunda, küçük bir salkım şeklinde, birkaç çiçek bir arada, dişi çiçekler ayrı, erkek çiçekler ayrıdır. Erkek çiçeklerin polenleri dişi çiçeklere bulaşır ve dişi çiçekler küçük meyve haline gelir, meyve içinde tohum oluşturur. Erkek çiçekler kısa sürede solup dökülür. Çiçeklenme zamanları ve çiçek açma süreleri ise türlerin geçirdikleri evrimlere göre değişir.

Sınıflandırma

Begonyagiller familyası bilimsel olarak Cucurbitales (Kabakımsılar) sınıfındandır. Bu sınıftan bitkilerde en belirleyici özellik çiçeklerinin ya dişi ya erkek olması ve ayrı cinsiyete sahip çiçeklerin aynı bitki üzerinde olmasıdır. Kabak, karpuz, kudretnarı, hıyar nasıl çiçekler açıyor herkes bilir. Begonyalarda da aynı özellik söz konusu.

Begonyalarda bilimsel olmayan sınıflandırmalar

Bu tür sınıflandırmalar laf kalabalığından öteye gitmez. Bakın nasıl sınıflandırmalar yapılıyor:
— Yapraklara göre: Melek kanat, böbrek, mumlu, tüylü, cilalı..
— Köklere göre: Yumrulu, rizomlu, saçak köklü..
— Dallara, gövdeye göre: Baston / bambu gövdeli, rizom gövdeli, kodeks gövdeli, küçük çalı şeklinde çok dallı, sürünücü, sarkıcı..

BegonyaYukardaki sınıflandırmalara göre (süs bitkisi olarak yetiştirme açısından) temel biyolojik özellikler, bilimsel farklılıklar belirlenemez. Bir begonya hem bambu dallı hem yumrulu olabildiği gibi, hem kodeks gövdeli hem çok dallı budaklı dallar geliştirici olabiliyor. Rizomlu olma meselesi karmaşık. Rizom gövdelilerin gövdeleri toprak altı rizomu gibi kabul ediliyor. Rizom gövde aslında bir kodeks gövde şeklidir ama görsellik açısından kodeks denmesi tercih edilmiyor. Dalları sürünücü / sarkıcı olan bir begonya aynı zamanda yumrulu olabiliyor. Melek kanat tanımlaması bambu dallı yağmur ormanı begonyalarına uyduğu gibi sis ormanı küçük begonyalarına ve akdeniz iklimi benzeri coğrafyaların kodeks gövdeli begonyalarına da uyabiliyor.

Bakımlarına yetiştirme şartlarına gelince bilimsel olsun olmasın hiçbir sınıflandırmalara itibar etmemelisiniz. Sadece begonyaları değil, hangi bitki olursa olsun, evinizde ya da bahçenizde yetiştirmede başarılı olmak istiyorsanız o türün doğal yaşama alanı (habitat) hakkında ve geçirdiği evrim hakkında bilgilenmeli, ihtiyaçlarını ona göre belirlemelisiniz. Doğal ihtiyaçlarının dışında bitkileri zorlarsanız sağlıkları bozulur ve fazla yaşayamazlar.

Çeşitlerine göre begonya bakımı

Bir üst bölümde okuduğunuz gibi, genel bakım uygulayamazsınız. Filan türler yağmur ormanı türlerdendir, o halde hepsi aynı bakımı ister diye düşünmeyin. Bazıları kalker taşları üzerinde bazıları orman tabanında yaşar. Toprak ihtiyaçları bambaşkadır. Hele sis ormanları dünyanın her yerinde başka özelliklidir. Oralara ait begonyaların bakımları da farklı coğrafyalarda geçirdikleri evrimlere göre farklı usuller gerektirir.

Süs bitkisi olarak..

— Baston / bambu gövdeli ağaç begonyaları..
— Çok dallı budaklı olan küçük ve orta boy çalı şeklinde gelişen ağaç begonyaları..
— Rizom gövdeliler..
— Yumrulu begonyalar..
— Şeker begonyaları..

Yüzlerce tür, çeşit, hibrit aynı guruptan olsalar bile çok farklı bakım istekleri olabiliyor. Yani mesela baston gövdelilerin hepsi aynı iklimi sevmez. Bazıları sıcak sever, bazıları güneşi pek sevmez, bazıları esintisiz ortamlarda yaşayamaz. Bazı begonyalar hassastır asitli toprak ister. Bazıları da doğal gübrelerden ve doğal topraktan zarar görür.

Dolayısıyla… Çok  genel bakım bilgileri vermek yanlış olur. Aşağıda ‘Begonya Çeşitleri’ başlığı altında bu sitede tanıtılmış begonyaların sayfa linkleri var. Onları okuyarak begonyanıza uygun bakımı öğrenmelisiniz. Listede olmayan türleri lütfen aşağıya yazın.

Begonya türleri, çeşitleri

Ağaç begonyası
Şeker begonyası (Begonia × semperflorens-cultorum)
Yumrulu begonya (Begonia × tuberhybrida)
Paşa Çadırı (Begonia ‘Erythrophylla’)
Reks begonyası
Ev begonyaları
Sofi Sesil begonyası (Begonia Sophie Cecile)
Gelin damat çiçeği (Begonia boliviensis)
Begonia bowerae (kirpikli begonya)

Diğer türler siteye eklendikçe bu listede yerlerini alacak.

Tarih: 22 05 2010
Üst kategori: Botanik, Familyalar
Alt kategori:

'Begonyalar, Begoniaceae familyası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev says:

    Anneannemin harika begonyaları vardı. Yaprakları koyu renk olan, ateş kırmızısı bolca çiçek açanları mı istersiniz, pırıl pırıl parlayan yürek şeklinde olanları mı. Sonra kaybolup gittiler anneaneciğim bizden ayrılınca. Yıllar sonra kendi evim olunca çiçekçilerden özenip aldıklarım oldu ama yaşatamadım. Şimdi yazınızı dikkatle okudum. Tekrar deneyeceğim begonya yetiştirmeyi.
    ***
    Ben de çocukluğumdan hatırlıyorum, eski insanlar çiçek yetiştirmede bizden çok çok daha başarılıydılar. Bence işin sırrı, onların olmazsa olmazları: İyi bir bahçe toprağı + sığır gübresi karışımı. Hep diyorum, bu karışımın adeta sihirli bir özelliği var.

  2. Begonvilli Ev says:

    Anneanemin çiçekleri için kullandığı toprağın iyi bir bahçe toprağı olduğundan eminim. Kocaman meyve ağaçları ile dolu bir bahçesi vardı. Bahçenin bir köşesi de güllere ayrılmıştı. Ayrıca asma çardağı ve havuz da vardı. Ancak sığır gübresi bulduğunu sanmıyorum ama bir yerlerden güvercin ve at gübresi bulup azar azar kullandığını anımsıyorum. Ayda bir iki kez gelip güllere, ağaçlara bakan bir bahçıvan vardı. Sanırım bunları bahçenin uzakça bir köşesinde dinlendirip öyle kullanıyordu bahçıvan.
    ***
    Evet, bu doğal yöntemlerde faydalı mikroorganizmalar da tam randıman devrede. Şimdi pastörize topraklarla ve içinde temel maddelerden başka çeşit çeşit asitler olan besinlerle onlar kadar başarılı olamıyoruz. Annemin de birkaç çeşit begonyası vardı. Çok güzel yetiştiriyordu. Yılbaşı çiçeğini de öyle mükemmel yetiştirirdi. Şimdi ben o kadar başarılı olamıyorum.

  3. Nursel Bursa says:

    selamün aleyküm. benim de begonyam var ağaç gibi uzuyor pembe çicekleri var. üzüm gibi çicek açıyor. vermiş olduğunuz bilgilerden dolayı teşekkür ederim. Allah sizden razı olsun. tüm çicek türlerini severim. onlar da beni:)) Allah’a emanet olunuz.

  4. Özen, Ayvalık says:

    Bende geçen sene bu zamanlarda iki yapraklı bir begonya dalı dikip bu zamana kadar gür ve sağlıklı yaprakları olan bir begonya çiçeğine sahip oldum ama hiç çiçek açmadı. Ne zaman açacak merak ediyorum.
    ***
    Eğer yaprakları için yetişitirilen çeşitlerdense çiçek açmaması önemli değil. Özellikle çiçeği için yetiştirilen yumrulu ve şeker begonyaları bir parça güneş alsalardı yaz boyu mutlaka çiçek açarlardı. Sizinki muhtemelen ağaç begonyalarından olabilir. Yeterince gelişmişlik ve güneş istiyorlar.

  5. Selda, İstanbul says:

    Üzerinde begonya toran yazıyor. Güle benzeyen beyaz çiçekleri var. Yaprakları büyük. Bakımını nasıl yapmalıyım? Güneşi sever mi?
    ***
    Sabah erken saatlerde bir iki saat güneş istiyor. Bunlar sıcak havada bozuluyor. Esintisiz yerde bozuluyor. Ayrıca yüksek hava nemi istiyor. Bütün bu şartları bir arada sağlamak çok zor. Yaprakları külleme hastalığına dirençsiz. Kökler ani çürümeye çok yatkın. Muhtemelen yakında perişan olacak. Gerçi bu türü henüz pek bilmiyorum ama edindiğim bilgilere göre piyasadaki para tuzağı çiçeklerden biri. Hatta çiçekçilerin çoğu ellerinde çabucak bozulup satılamadığı için bu türü satmayı tercih etmiyor. İnsanlar cazibesine kapılıp hiç düşünmeden alıyor sonra bozulunca çöpe atıyor. Size, herkese tavsiyem böyle şeylerden alacağınıza yol kenarlarında çiçek satan çingenelerden mevsime göre vazoluk çiçekler almanız. Solunca çöpe atarsınız. Saksıda yetiştirebilirim diye daha pahalıya aldıklarınız da sonuçta bozuluyor çöpe atıyorsunuz. Aradaki fark fiyatı.

  6. İzmir says:

    Beyaz benekli yaprakları ve pembe salkımlı çiçekleri olan begonyam var. Yaprak bakımından coşmuş duru durumda sürekli yaprak çıkartıyor ama çiçek açmıyor. Neden çiçek açmıyordur?
    ***
    Bunlar bildiğim kadarıyla yılda bir defa, genelde ilkbaharda çiçek açıyor. Zaten esasen yaprakları için yetiştirilir. Pembe çiçekleri çok güzel keşke her zaman çiçek açsalar ama ne yazık ki özellikleri böyle.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)


9 − 2 =