Bor elementi ve Euphorbia türlerinin bor hassaslığı

Bu sayfada bor elementinin tüm bitkiler için önemi anlatılmış ve eksikliğinin ne gibi zararlara yol açtığına değinilmiştir. Burada ayrıca Euphorbia türlerinin bor elementi oburlukları yüzünden nasıl zarar gördükleri, bu probleme ne gibi çözümler bulunacağı anlatılıyor.

Bor elementi (B) bitkilere niçin kesinlikle gereklidir?

Bor hücrelerin hem bölünmesine hem genişleyebilmesine yardımcıdır. Bor eksik kalınca bu işlemler gerçekleşemez. Gelişim durur. Zamanla bitki ölür. Veya bor eksik değil ama yetersiz olursa yeni gelişimlerin oldukça küçük ve cılız devam ettiğini görürüz. Borun diğer önemli vazifesi karbonhitratların taşınmasıdır. Bor yetersiz kalınca dalların taze kısımlarında pütürleşmeler olur. Yani karbonhitratlar gerektiği gibi taşınamıyor, yolda kalıyor, yer yer birikimler oluyor.

Bitkilerinizde bor eksikliğine bağlı semptomlar gördüğünüzde bundan toprakta bor elementinin azalmış olduğu veya tükenmiş olduğu sonucunu çıkarmanız her zaman doğru olmayabilir. Çünkü toprakta kalsiyum (Ca) ve potasyum (K) elementlerinin fazlalığı bor elementinin kökler tarafından alınabilmesini azaltır ya da duruma göre tamamıyla engeller. Özellikle de toprak niteliği taşımayan kök ortamında, bir de pH derecesi asitli sayılmayan derecede yüksek ise K ve Ca fazlalığında köklerin bor alamayacağı kesindir diyebiliriz. Topraksız tarım vs. yapay yöntemlere özendikçe masraflar artarken sorunlar da peşpeşe ortaya çıkar.

Çiçek yetiştirirken toprak seçimine dikkat edin. Olur olmaz her gübreyi her bitki besinini vermeyin. Verseniz de uygun olduğundan emin olduğunuz gübre çeşidini ya da bitki besinini sadece gerektiği zamanlarda bilinçlice verin. Saksılardaki çiçeklerinizi ara sıra temiz su ile bol bol sulayarak toprak yıkaması yapın. Şunun bunun tavsiyeleriyle çiçeklerinizin toprağına yumurta kabukları ve muz kabukları gibi ıvır zıvır şeyler karıştırmayın.

Euphorbia türlerinin bor konusu ile ilgisi nedir?

Atatürk çiçeği (Euphorbia pulcherrima), Çin gülü veya dikenli taç çiçeği (Euphorbia milii) ve kaktüslere benzeyen birbirinden güzel birçok succulent özellikli süs bitkisi Euphorbia cinsine mensuptur. Yaprak güzeli Euphorbia türleri de var (resimde gördüğünüz gibi). Dolayısıyla bakımlarında hata etmemek için bazı incelikleri bilmemiz şart.

Madagaskar pırlantası çiçeği: Euphorbia leuconeura

Yaprak güzeli Euphorbia türlerinden Madagaskar pırlantası çiçeği: Euphorbia leuconeura

Euphorbia türleri bor elementini sürekli, dur durak bilmeden topraktan emerek yapraklarda depolama özelliğine sahiptir. Bu da çoğu zaman problemlere yol açar. Ne gibi çözümler bulabiliriz? Önce bu türlerde bor eksikliği konusunu aradan çıkaralım:

Euphorbia türlerinde bor yetersizliği

Bunlar topraktaki bor elementini kökleriyle absorbe etmede diğer bitkilerle kıyaslanmayacak derecede daha başarılı, daha beceriklidir. Topraktaki bor yetersizliği çok hafifse yani yeterli seviyeye yakınsa hiç etkilenmez. Hatta bu sayede yapraklarının ömrü daha uzun olur. Yapraklar normalinden daha uzun süre canlı, taze görünümlü, yemyeşil olarak hayatlarına, fotosentez vazifelerine devam ederler. Bu hal ise bitkinin gelişiminin daha hızlı olması sonucunu doğurur. Fakat topraktaki bor daha da azalırsa Euphorbialar da diğer bitkilerle aynı şekilde kötü etkilenir. Yani önce gelişimlerin cılızlığı, sonra yeni gelişimlerin başlarken kararıp kuruması ve tüm dal uçlarının kuruması şeklinde. Bundan anlamalıyız ki bor elementi Euphorbiaların düşmanı değildir. Bilakis temel ihtiyaçlarındandır.

Toprakta bor fazlalığı

Eğer toprakta bor elementi gereğinden biraz fazla olursa Euphorbia türleri diğer bitkilerden çok daha kötü bir şekilde etkilenir. Tüm bitkilerde bor fazlalığı yapraklarda yanmaların olmasına ve uzun süre sağlıklı kalamayıp dökülmelerine neden olur (yaprak ömrü kısalır). Borun fazlalığına göre yeni yaprakların tam gelişemeden yana yana bozulup kurudukları da görülür. Euphorbialar bor fazlalığında diğer bitkilerden kat kat daha kısa sürede ve daha kötü şekilde zarar görürler.

Borun problem olmasının önüne geçmek

Euphorbia türleri orta verimlilikteki topraklarda yetiştirilince gübre filan istemez ve gayet güzel gelişimlerine devam ederler. İşte bunu daima göz önünde bulundurun. Bitki güzel güzel gelişiyorken hırsa kapılıp da “daha gür gelişsin” diye gübre veya bitki besini takviyesi yapmaya kalkışmayın. Yoksa topraktan daha fazla bor alarak kendi kendisine zarar verir. Ayrıca daima bitki besini vermek gereken topraklardan kullanmayın. En iyisi doğal topraklardan karışım yapmak. Mesela her türlü bitkilerin karışık ve gürce yetiştiği bir araziden en üst yüzeyden alacağınız çürüntülü-humuslu toprak, başka bir yerden bulacağınız pek killi olmayan kırmızı toprak, fidanlıklardan satın alacağınız ponza taşı ve akvaryumcularda bulunması gereken kuvars kumu eşit ölçülerde karışımı Euphorbialar için idealdir ve en az iki yıl kesinlikle hiçbir şekilde gübre, bitki besini takviyesi gerektirmez.

Euphorbia türlerinden süs bitkilerinize bitki besini vermek zorunda iseniz bu yolu izleyin:

Doğal topraklardan karışım yapmaya imkanınız yoksa hazır poşet toprak ya da hazır kaktüs toprağı kullanmaya mecbursunuz. Bu durumda ilk birkaç ay hiç bitki besini vermeyip gelişimini gözlemleyin. Her halükârda ilk aylarda gelişim kusursuz olur. Daha sonra, hatta ikinci yıl bitki besini vermeye başlayın. Euphorbia’lara verilecek en iyi bitki besini salon-ofis süs bitkileri için hazırlanmış çok hafif dozajlı sıvı bitki besinidir (çiçekcoşturan, vilmorin, genta vb markalar, genelde 500ml plastik şişelerde satılır). Genel amaçlı olanlarını tercih edin. Şişesinde yazıldığı oranda suya karıştırıp vermek yerine, suya karıştırma oranını dörtte bir az tutarak ama su miktarını değiştirmeyerek karıştırıp her iki sulamada bir verseniz daha iyi olur. Böylece bitki bor elementini birdenbire alıp gereksiz yere yapraklarda depolamak ve yaprakların bozulmasına neden olmak yerine, belirli aralıklarda alarak çoğunu gerektiği gibi esas ihtiyacı doğrultusunda kullanır ve birazını da yapraklarda depolamaktan geri kalmaz. Olacak o kadar. Yapılacak bir şey yok gibidir ama bozulmaya başlayan en eski yaprakları koparmazsanız bitki fazla boru onlara da göndermeye devam eder ve yeni yapraklar daha az etkilenir.

Bor elementi içermeyen bitki besini bulsak daya iyi olmaz mı?

Duruma göre değişir. Genelde hiç tavsiye etmiyorum çünkü bor elementi kesinlikle gereklidir. Ancak şu durumda bor içermeyen bitki besini kullanılabilir: Euphorbia türü bitkinizi gübre ve bitki besini gerektirmeyen gayet besleyici iyi bir doğal toprak karışımında yetiştiriyorsanız ve daha gür gelişim olmasını istiyorsanız işte bu durumda bor elementi içermeyen bitki besini kullanabilirsiniz.

Sulama suyuna dikkat

Şehir şebekesi suları bölgeye göre değişen oranlarda bor içerir. Bunu da göz önünde bulundurursak bu bitkilere doğal toprakların tercih edilmesinin ve hariçten gübre veya bitki besini verilmemesinin daha iyi olacağını düşünebiliriz. Ancak seralarda seri üretim yapanlar kendilerince çok ince ayarlamalar yaparak her şeyin yolunda gitmesini sağlayabilir. Benim verdiğim bilgiler zaten ticari üreticilere yönelik değil ama onlar da verdiğim bilgilerin arasında mesela bu sayfanın konusunda olduğu gibi, belki daha önce bilmedikleri ayrıntıları öğrenebilir ve kendi imkanlarıyla çok iyi çözümler bulabilirler. Biz hobi amaçlı yetiştiriciler haddimizi aşan araç gereçleri ve özel malzemeleri alamayız ve dolayısıyla her şeye doğal ve basit çözümler bulmak zorundayız.

Euphorbia cinsinden ağaçların ekosisteme faydası

Euphorbia cinsinin fazla büyüyen (ağaç formunda gelişen) ve köklerini toprağın derinliklerine uzatabilen büyük türleri bor elementi bulmada daha fazla imkana sahiptir. Yaşadıkları yerde toprağın en üst katmanında bor yetersizliği problemi var ise, Euphorbia ağaçları sayesinde oradaki problem zamanla ortadan kalkar. Yani Euphorbia ağaçlarının kökleri toprağın derinliklerine gider, bor elementini kökleriyle yapraklarına taşıyıp depolar, zamanla yapraklar toprağa dökülür ve çürür, böylece içerdikleri bor elementi toprağa karışır. Sonuçta kökleri derinlere gidemeyen küçük bitkiler bu sayede orada bor elementi sıkıntısı çekmezler.



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)