Çiçek dökülmesi, polenleşememe, meyve oluşmaması

Meyve ya da tohum vermesi beklenen bitkilerde karşılaşılan çiçeklerin boşa gitmesi, tomurcukken bozulmaları, çiçeklerin tomurcukken dökülmesi, meyve yapmaması, meyveye durmamaları ve meyvelerin büyümeden dökülmeleri problemleri.

Bu problemlere bir değil birkaç faktör sebep olabilir. Aşağıdaki sebepler bitkiden bitkiye değişebildiği gibi, bazen bir faktör her türde ortak bir problem olarak da görülebilir.

A) Polenleşememe, meyve (ve tohum) oluşmaması

Çiçeklerin meyve yapmadan dökülmelerinin en yaygın sebebi polenleşememedir. Polenleşememede beş sebep sıralayabiliriz.

1 ve 2: Kapalı ortamlarda rüzgar / böcek olmaması. Çevrede arı benzeri polenci / nektarcı böceklerin olmaması.. Bu iki sebep polenleşememede en yaygın sebeplerdir. Cüce narda polenleşme kızgın güneş etkisine bağlıdır. Narlarda polenleşme rüzgâr  ve böcek yardımı gerektirmiyor. Kızgın güneşe bağlı. Diğerlerinin çoğunda rüzgâr gerekir. Birkaç bitkide ise polenleşme ancak böceklerin yardımıyla mümkündür.
3: Mantar hastalıkları. Çiçeklerin içindeki hassas organları etkileyen mantarlar.. Sebep esintisiz, rüzgârsız ortam eşliğinde yoğun nemli hava.
4: Özüne kısır bitkiler sorunu. Elma türlerinde görülebiliyor. Çiçeklerin polenleşmesinde hiçbir sorun olmadığı halde kendi polenleri işe yaramaz. Aynı türden başka bir bitkinin polenleri gerekir. Bu sorun mavi amarilliste ve Lithops çeşitlerinde de görülür.
5: Ayrı cinsiyette bitkiler. Dişi ağaç ayrı, erkek ağaç ayrı. Çok yakında bir erkek ağaç yoksa o bitkinin dişisi tohuma yönelmez dolayısıyla meyve vermez. Erkeği zaten meyve vermiyor. Bitkilerinizi iyi tanıyın. Bu türlerde dişisini erkeğini ayrı ayrı tanımanız lazım. Gerçi çiçek açmadıkça ayırt edemezsiniz.

Ayrıca meyve dökülmeleri: Aşağıdaki konu içindeki maddeleri okumalısınız. O maddelerdeki problemlerin çoğu sadece tomurcuk dökülmesine değil meyve dökülmelerine de sebep olur. Saksılarda yetiştirdiğiniz küçük meyve ağaçlarındaki meyve dökülmeleri için ⇒ narenciyelerde ham meyve dökülmesi sayfasına da bakın.

B) Çiçek tomurcuklarının dökülmesi

1: Kalsiyum eksikliği ve mantar hastalıkları birbirlerine benzeyen problemler. Çiçeklerin dala bağlı ince zarif saplarında kararıp kopmalar oluyorsa ya kalsiyum eksikliği‘ndendir ya da mantarlara bağlıdır (mantar hakkında aşağıdaki 10. maddeyi okuyun). Eğer şartlar mantarların zarar vermesine elverişli değilse kalsiyum eksikliği vardır. Burada şuna dikkat edin: Çiçeğin kopup düşmesi polenleşmek için bekleme süresinin sona ermesi sonucunda, polenleşememe yüzünden de oluyor. Yani bu konuda doğru teşhis koyabilmeniz için henüz yeni açmakta olan ya da tomurcukken çiçek saplarında ve yeşil mini çanak yapraklarında kararmalar çürümeler var mı, buna dikkat edeceksiniz. Esinti iyiyse, hava nemi yoğun değilse (bu iki şart bir arada ise) mantar sorunundan söz edilemez. Sebep kalsiyum eksikliğidir. Kalsiyum eksikliği en çok domates, biber vb türleri etkiliyor. Meyve oluşumu başlasa bile meyveler hamken kararıp çürümeye başlar. Kalsiyum eksikliğinin çözümü toprağa tarım kireci serpmek (en alt yapraklara da serpmek daha işe yarayabilir). Saksılardaki bitkilere ise tarım kirecinin tozunu (ya da doğal kireç taşından kazıdığınız tozu), bir veya iki litre hacimli saksılarda toprak yüzeyine bir çay kaşığı 10 gün arayla, sadece iki defa tekrarlamak yeter. Saksı ne kadar fazla toprak alıyorsa o miktarda fazla toz. Daha güvenli yol önceden toprağa kalker taşı kırpıntıları karıştırmaktır.

2: Esintisizlik / nefes alamama. En çok gardenyalarda görülen tomurcuk bozulması, dökülmesi sebebi. Bitkiler bizim gibi kolay nefes alamaz. Nefes alabilmeleri için kesinlikle esintiye ihtiyaçları var. Yaprakları biraz olsun hareket ettirecek kadar esinti neredeyse tüm gün eksiksiz olmalı. Esintisizlik gardenyaları daha fazla etkiliyor. Çiçekleri bozulmakla kalmaz taa köklerden çürür gider. Eviniz ofisiniz uygun değilse oraya gardenya, açelya, kamelya, siklamen, küpe çiçeği, yumrulu begonya, şeker begonyası, yıldız çiçeği ve Lilium gibi rüzgar aşığı bitkilerden almayacaksınız.

3: Besleyememe. Bitkinin tomurcukları beslemeye gücünün yetmemesi. Sonuçta bitki tomurcuklarını terk etmek zorunda kalır. Şu 4 sebepten biri ya da hepsi birden etken olmuştur: Toprak fazlaca fakir kalmış. Veya toprak besleyici aslında ama kimyasal dengesi bolmuş olduğundan dolayı bitkinin kökleri gerekli elementleri alamamakta. Veya bitki esintisizlik yüzünden fotosentez yapamıyor. Veya ani ısı değişiminde toprağın ıslaklığı köklerin hassas uçlarını çürütmüştür.

4: Yer değişiklikleri. Yılbaşı kaktüsü, madagaskar yasemini, gardenya, bazı orkide türleri.. Bitkinin yerini değiştirirseniz tomurcuklar dökülebilir. Hepsi aynı hassaslıkta değil. Bazılarının yerini değil yönünü bile değiştirseniz şaşırıp sersemleyebilirler. Aynı odadaki yer değişklikleri bile bazı müşkülpesent hassas bitkilere zararlı olur. Esintili yere alışık bitkiyi kuytu köşeye koyarsanız bozulur. En büyük yer değişikliği zararı farklı şartlara sahip yerler arasında yer değişimidir. Püfür püfür havalandırmalı bir seradan esintisiz, havasız, sıcak bir odaya gelen bitkiler genellikle adapte olamaz kısa zamanda ölürler.

5: Dalların zorla bükülmesi, şekillendirilmesi. Madagaskar yasemini, mum çiçeği, ruj çiçeği gibi ince esnek dallı bitkilerin dallarını yuvarlak çember tele sarmak şöyle dursun pozisyonlarını bile değiştirmek tomurcuk dökülmesine sebep olabilir.

6: Bitki bitleri. Tomurcuklara zarar veriyorlarsa bunlar da tomurcuk dökülmesine sebep olur. Daha kötüsü, bitkilerde tümör oluşturan meşe sineği vb küçük böcekler (Cecidomyiidae türleri). Japon gülüne (ve hangi bitkiyi uygun görürlerse) dadanabiliyorlar. Tomurcuklara yumurta bırakırlar. Yumurta larva olunca tomurcuk kötü etkilenir dökülür.

7: Bitki biti ilaçları. Yapraklara, ince filizlere zararı olmuyor ama çiçek tomurcuklarına ve çiçeklere zarar verebiliyorlar.

8: Köklerin zarar görmesi. Söz konusu zararlar 1- sadece en hassas uçların zarar görmesi, 2- sadece ince köklerin çürümesi ve 3- tüm kök sisteminin çürümesi şekillerinde ayrı ayrı olabilir. En önce çiçek tomurcukları etkilenir. Bazı bitkilerde çiçek tomurcuklarının gelişimlerini hiç tamamlamadan acilen açılması şeklinde görebilirsiniz. Genelde hiç açmadan dökülürler.

Kök uçlarının zarar görmesi sorununa gözle görülmesi çok zor ‘yuvarlak solucan’ denen mini yaratıklar sebep olduğu gibi gereğinden fazla sulamak, gerekmediği halde sulamak, yanlış zamanda bitki besini vermek ya da ağır dozajda besin vermek sebep olabilir. Bunun gibi toprağa demir pası, sirke, naftalin, aspirin, limon suyu, ketçap, bira, gazı uçurulmamış maden suyu, haşlanmış makarna suyu, çok soğuk su, sıcak su, mürekkep, et suyu vb şeyler dökmek de tomurcuk dökülmesine sebep olabiliyor. Her duyduğunuz tavsiyeyi uygulamayın. Aynı sebepler tüm ince köklerin ölmesine de sebep olur. Zararlı etki devam etmezse bitki ‘belki’ yeniden ince kökler çıkarabilir. Genelde tüm kök sistemi çürür bitki ölür.

9: Çok soğuk / çok sıcak günlerde hava cereyanı. Ev bitkilerinde, zararlı sayılabilecek ısı derecelerinde üstelik kuru hava cereyanında tomurcuklar zarar görüp dökülebilir. Ne kadar soğuk, İstanbulda 4C dereceden daha soğuk, havasa fazla kuru yerlerde belki 12C dereceden daha soğuk hava cereyanı sadece tomurcuklara değil bütün yapraklara zarar verebilir. Pencereden rüzgarın direkt vurması değil. Ev içinde oluşabilen hava cereyanı zararlıdır. Sıcağa gelince, 33C dereceden daha sıcak ve hem kuru hava olan yerlerde / zamanlarda yine ev içi hava cereyanına karşı bitkileri korumalısınız. Zararlı olmayan ısı derecelerinde ev içi hava cereyanı bitkilere çok faydalıdır. 14C – 32C dereceler arası diyebilirim. Yalnız havası kuru memleketlerde dikkatli olmak gerek.

10: Islaklık ve yoğun hava nemi: Yukardaki 1. maddeyle ilintili. Mantar sorunu. Bitkilerinize olur olmaz zamanlarda su fısfıslamayın. Ben hiç su fısfıslamıyorum. İstanbul havası ortanın üstünde nemli olduğu halde bir de bu çevredeki yüzbinlerce binadan yaz kış devamlı buhar salınmakta. Ev içi havası zaten nemli iken, pencereler kapalı, veya açık olsa bile ortam esintisiz iken bitkilerinize su fısfıslarsanız, bitkiler uzun süre ıslak kalırsa kesinlikle çeşitli mantar sorunları oluşacaktır. Serin havada başka mantarlar, sıcakta başka mantarlar. Bazıları ince küf gibi yüzeyde bitki dokusunun dışında başlar, bazıları bitki dokularında başlar. Her ikisi de bulundukları yerde hızlı bir şekilde doku ölümlerine sebep olur. Ortamda hava yoğun nemli ise, bitkilerinize su fısfıslamasanız bile esinti mutlaka sık sık tekrarlanmalı yoksa yine mantar sorunları kaçınılmazdır. Pek rüzgar almayan bahçelerde yaz boyunca sulamayı sabahları yapın yoksa gece ıslaklığı yüzünden külleme, mildiyö, pas vb mantar hastalıkları olur.

Kategori: Botanik, Püf Noktaları Tarih: 15 Ocak 2013

Etiketler:

'Çiçek dökülmesi, polenleşememe, meyve oluşmaması' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Tuğçe Ankara dedi ki:

    Öncelikle harika siteniz ve yılmadan tüm soruları cevapladığınız için teşekkür ederim.
    Sorum ise, cam balkon ile kapatılmış mutfakta yetiştirdiğim limon ağacım var, boyu 70 cm kadar oldu ama yeni filizler verirken yapraklarında ve dallarında yapışkanlık ve kahverengi kabuklanmalar başladı. Limon çiçeği kokusunu yıllardır alamıyoruz.
    ***
    Yıllardır anca 70cm olduysa siz onu yaşatmıyorsunuz zaten! Benimki çekirdekten iki yılda bir metre oldu yine de çok yavaş buluyorum. Bahsettiğiniz şeyler parazit. Tek tek kazıyıp temiz bezle silin. Sonra çiçekçilerde zirai mücadele ilacı yerlerinden araştırın bitki bitleri için ilaç bulun ilaçlayın. Nisan sonunda toprağını değiştirin. Yaz boyunca açık havada güneşli yerde tutun canlansın serpilsin.

  2. Osman Ö. -İzmir dedi ki:

    Bende domates ve biber süs bitkisi var. domates süs bitkim oturma odamda, kalorifrli yer. şu an çiçekler açıyor fakat meyve oluşmadan dökülüyor. kalsiyum eksikliğine bağımlı ise hangi ilaç ve hangi gübre koymak gerekiyor?
    ***
    Onunla ilgisi yoktur. Kapalı mekanlarda bu bitkilerin çiçeklerinde genellikle polenleşme olmaz.

  3. Ahmet D. -Siirt dedi ki:

    Ağaçlarimiz surekli tomurcuk tutup sonra doküyor. Bunun nedeni ve ilac tavsiyeleriniz?
    ***
    Bilmiyorum. Bölge ziraat ofislerine danışsanız mutlaka onlar biliyordur.

  4. Ömer Ö. -Ankara dedi ki:

    Kayısı ağacı neden çiçeklerini döker? Meyve ağaçlarının çiçek dökmemesi için ne gibi önlem alınmalıdır?
    ***
    Kayısılar hakkında şu an için pek bilgim yok. Bazı meyve ağaçlarının kendi polenleri işe yaramıyor. Çiçek açacak olgunlukta aynı ağaçtan yakın çevrede yoksa meyve oluşamaz ve çiçekler dökülür.

  5. Sefer Y. -Fransa dedi ki:

    Erik ağacı çiçek açıyor ama meyve vermeden dökülüyor. Sebebi nedir?
    ***
    Bazı bitkilerin, bazı meyve ağaçlarının meyve oluşturmada kendi polenleri işe yaramıyor. İlla çok yakında aynı tür bitkiden bir tane daha olmalı ki onun polenleri sayesinde meyve verebilsin. Sizin erik ağacı da mı o özellikte midir bilmem ama mesela elma çeşitlerinin çoğu böyledir.

  6. Gürkan D. -Bodrum dedi ki:

    Evde saksıda sebze yetiştirmeye çalışıyorum fakat salatalık bitkisi meyveye dönüş esnasında büyümeyi durduruyor ve kuruyor. Aynı bitkinin üst yapraklarının arasından gene aynı şekilde çok sağlıklı çiçekler açıyor fakat meyveyi tam oluşturmuyor. Bu durumda ne gibi önlemler tavsiye edersiniz?
    ***
    Onlarda dişi ve erkek çiçekler ayrı ayrıdır. Polenleşme olmazsa ürün vermez. Polenleşme ise çiçekten çiçeğe dolaşan böceklerin yardımıyla oluyor. Evde yetiştirmeniz yanlış.

  7. Ali S. -Diyarbakır dedi ki:

    5 dekar zeytinliğim var. Ağaçlarım 4 yaşında olmasına rağmen meyve tutmuyorlar. Çiçek gayet çok oluyor ama ne yazık ki hepsi dökülüyor. Bugüne kadar hiç budama yapmadım. Sebebi ne olabilir?
    ***
    Hiç bilmiyorum ama kendi tecrübemi anlatayım. Şimdi yaşadığım bahçeli evi geçen yıl aldım. Bir yıldır buradayım (Didim). Bahçemde iki zeytin ağacı var. Öndekinde sorun yok. Arkadaki ise, belli daha önce dipten kesmişler ve dipteki kalın kütük kısımdan yeni bir filiz çıkmış, büyümüş. Gövdesi bileğim kalınlığında ve boyu 4 metre kadar. Bu kadar gelişim ne kadar zaman almıştır bilmiyorum. Evi satanlar bunun hiç meyve vermediğini söylemişti. Fakat bu yıl bol bol meyve verdi. Hem de iri iri. Evin eski sahipleri görünce şaşırdılar. Sizin zeytinler de belki henüz genç oldukları için meyve vermemiştir. Belki önümüzdeki yaz, ya da bir iki yıl içinde meyve verirler diye düşünüyorum. ama dediğim gibi zeytinler hakkında henüz pek bilgim yok.

  8. İsimsiz dedi ki:

    Bahçemde 2 adet elma ağacı 1 tane de kaysı ağacı bulunuyor. 4 yıldır ne çiçek açtılar ne de meyve verdiler. Sebebi ne olabilir?
    ***
    Bu tip problemleri şimdilik pek bilmiyorum. Siz de ayrıntılı bilgi vermemişsiniz. 4 yıl öncesine kadar çiçek açıyorlar mıydı? Yoksa yeni mi dikmiştiniz de bu sürede hiç çiçek açmadılar? Eğer yeni dikmişseniz muhtemelen çok genç oldukları içindir. Ama eskiden çiçek açıp meyve veriyor idiyseler şunlar söz konusu olabilir belki: Ya bulunduğunuz yerin ikliminin kışları sert olması ve ağaçların kuzeyli yönlere iyice açık cephede olmalarından ötürü son yıllarda bahara doğru erkenden tomurcuklanıp sonra donmaları sebebiyle çiçekler daha açmadan yanıyor olabilirler. Ya da, her ne kadar doğrudur bilmiyorum, yakınlarına yeni bir yüksek bina yapılıp artık kış sonunda yeterli güneş alamadıkları için çiçek açmıyor olabilirler.

  9. Aysun T. -İzmir dedi ki:

    Yazlık bahçemizin bir bölümüne biber, salatalık, domates, patlıcan diktik. Geçen sene özelliklerde biberlerde çok güzel verim aldık. Ancak bu sene üç kez fide yenilememize rağmen biberler genelde çiçek bağlamıyor ya da bağlasa bile meyva küçükken dökülüyor. Salatalıklar çiçek bağlıyor, meyva vermiyor. Yardımcı olursanız çok sevinirim.
    ***
    Galiba çok panikli bir acelecilik yapmışsınız. Üç defa fide tazelemek gereksiz ve çok yanlış bir şey. Salatalıklar ise ilk çiçekler dökülür sonraki çiçekler ürün verir. Ayrıca dişi ve erkek çiçekler ayrıdır. Erkek çiçekler daha fazla olur ama bunlarda meyve olması mümkün değil. Toprağınızı şimdiden itibaren ya da yaz sonunda bol bol bitkisel artıklarla karıştırın. çevreden yolduğunuz otlar, budadığınız dallar vesaire ne varsa. Kışın veya yazlıktan ne zaman ayrılacaksanız bol bol gübre karıştırın. Gelecek yıl diktiğiniz bitkiler bu sayede gayet verimli olurlar. Ama işe bu yıl başlamalısınız.

  10. İrfan, Batman dedi ki:

    Ben yaklaşık bir ay önce iki adet yaklaşık 6 yıllık kumkuat bitkisini aldım. Şimdi hem meyve hem çiçek bazen de yaprak döküyor. Sebebi ne olabilir merak ediyorum. Saksı değiştirirken can suyu ile beraber tonik diye bir bitki besini su ile karıştırıp verdim ama fazla değil.
    ***
    Bir ay geçmiş. Bu sorunlar pek önemli değil çünkü yer değişiminde daha kötü problemler olabiliyor. Tavsiyem açık havada güneşli bir yerde tutun. Kapalı mekanları sevmez. İlla içerde tutacaksanız her gün mümkün olduğunca uzun süre açık kalan bir pencere önünde ve günde en az 4 saat güneş alabilir bir yerde olması gerekiyor.

  11. Salih, Şanlıurfa dedi ki:

    Oturduğum evin avlusuna 4 yıl önce nar ağacı diktim. Çok çabuk uzayıp kocaman oldu. İkinci yaşında birkaç küçük nar tuttu ancak 3.ve 4. yaşında tuttuğu bütün çiçekler döküldü. Bu çiçeklerin dökülmesini nasıl engelleyebiliriz?
    ***
    Eğer gün içinde saatlerce kızgın güneş alamıyorsa işiniz zor. Güneşten yana sıkıntı yoksa muhtemelen çok genç olduğu içindir. Bir iki yıl sabredin.

  12. Akif K. -Datça dedi ki:

    on yıllık milas zeytini denilen cins zeytinlerim normal meyvesini çok seyrek yapıyor. Arada üzüm salkımı şeklinde mercimek büyüklüğünde işe yaramaz meyveleri oluyor. Ne olduğunu bilemiyoruz. Ne olabilir?
    ***
    Ben de bilmiyorum. Eğer tohumdan yetişmişse tohumdan yetişen zeytinler çok alakasız özellikler gösterebilir. Bu durumda aşılamak şart.

  13. Mustafa S. -Giresun dedi ki:

    Sisten korumak amaci ile japon erigini sararken ciceklerin yapraklari dokuldu. Acaba bu donem erik olma ihtimali kismen de olsa var midir?
    ***
    Bunu bilemem. Bekleyip göreceksiniz.

  14. M. Ali dedi ki:

    Çileklerim meyve tutmuyor çiçeklerin bazıları meyve oluyor. Sebebi nedir? acik alanda.
    ***
    Benimkilerde de öyle. Sebebini bilmiyorum. Bir sapta tek çiçek olanlar meyve olmadı. Bir sapta birkaç çiçek olunca onlarda meyveler büyüdü.

  15. Fatma, Erzurum dedi ki:

    Dolma kabaklarının yalancı çiçek açması verimi olmaması neden?
    ***
    Yalancı çiçek değil erkek çiçek. Önce ilk çiçeklerinin çoğunluğu erkek çiçektir. Sonra dengelenir hem erkek hem dişi çiçekler ayrı ayrı açar. Kabakların, karpuzların, salatalıkların özelliği böyledir.

  16. ahmet mardin dedi ki:

    … …
    ***
    Ahmet bey beyaz sinek zararlısı belirli aralıklarla birkaç kez ilaçlama ile yok edilebilir. Açıklaması şu sayfada: http://azbitki.com/bitler

  17. Birgül, Edirne dedi ki:

    Sitenin bahçesine sebze ektim. Patlıcanlarım çok güzel çiçek aciyor ama çiçekler kuruyup düşüyor. Anlamadım nedendir..
    ***
    Çiçeklerinin çoğu dökülür. Bu normaldir. Ama mutlaka her fidede birkaçı meyveye dönüşür. Daha vakit var sabredin.

  18. Asım Ü. -Şereflikoçhisar dedi ki:

    5 yaşında iğde ağaçlarım çiçek açıyor ve döküyor. Meyve oluşmuyor. Ağaçların yeri açık alan müsait. Meyve olusamama sebepleri nelerdir?
    ***
    Bence bulunduğunuz yere en yakın ziraat ofisine gidip danışın. Bazı meyve açaçlarının çiçeklerinin hassas organlarını yiyen ve meyve oluşmamasına yol açan böcekler yüzünden meyve oluşmuyor olabilir. En iyi cevabı oradan alırsınız.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)