Doku kültürü ile süs bitkileri üretimi

Bitkilerin laboratuar ortamında klonlanarak kısa sürede binlercesinin seri üretimi yapılmasına doku kültürü ile üretim denir.

rss

Doku kültürü ile üretim metodu sadece süs bitkileri için değil, meyvesi için yetiştirilen bitkiler için, sebzeler için, diğer endüstriyel bitkiler için ve hatta bitkisel bazı ürünlerin elde edilmesi için kullanılır. Bu metot her bitki türüne uygun değildir. Bazı bitkilerin bünyeleri buna izin vermiyor. Bir bitkinin çok küçük parçalarından o bitkinin aynısının binlerce kopyası çok kısa sürede üretilir. Doku kültürü ile üretim yöntemlerine mikro üretim tekniği de denir. Aslında bitkilerin klonlanmasıdır.

Avantajları

• Tohumla üretildiği takdirde daha ilk nesilde kalitesi tamamen değişen “hibrit” türler doku kültürü sayesinde klonlanarak çoğaltılır.
• Tohumdan yetiştirilmesi çok zor olan türlerde, çelikle üretilmesi mümkün olmayan veya zor olan türlerde bu metot daha bereketli, daha verimli üretim sağlar.
• Tohumla veya çelikle üretimle kıyaslanmayacak derecede çok sayıda yeni bitkiler elde edilir. Bu teknik sayesinde, orkide gibi çok pahalı süs bitkileri üretiminde son yıllarda dünya çapında büyük bir patlama olmuş ve üreticiler arasındaki pazar payı rekabetleri sonucunda fiyatlar kat kat düşmüştür.
• Yeni bireylerin büyümeleri hızlı olur.
• Kısa sürede çok sayıda bitki yetiştirmede bu yöntemden daha iyisi yoktur.

İncelikleri

Doku kültürü laboratuvarı

Laboratuvar ortamında doku kültürü ile klonlanan bitkiler

• Üretime laboratuar ortamında başlanır. Sterilizasyon çok önemlidir çünkü her türlü bakteriler, virüsler üretimde her şeyi mahvedebilir.
• Doku kültürü bitkilerin türüne göre çeşitli parçalarından yapılır; gerekli parçalar meristem hücrelerini taşıyan filiz veya kök uçlarından alınan hücrelerden olabileceği gibi, yaprak parçalarından, kök parçalarından da olabiliyor. Meristem hücreleri ile olan metoda “meristem kültürü” de denilmektedir.
• Doku kültürünü yapacak kişinin iş deneyimi ve becerisi kültürlerin gelişiminde en baştan itibaren her aşamada isabetli elemeleri yapmasında önemlidir.
• Tam sterilizasyonu sağlanmış kültür ortamında gereken besinler ve bitki hormonları gerekli ölçülerde kullanılır. Kültür ortamı türe ve tekniğe göre sıvı ya da katı olabiliyor. Genelde inorganik tuzlar, birkaç çeşit organik besleyiciler, vitaminler ve bitki hormonları içerir. Katı ortam tam katı değildir, sıvı ortamın jelleştirilmiş halidir; katılığı sağlamak için safileştirilmiş agar kullanılır.
• Büyüme ortamını oluşturan karışımdaki maddelerin, bilhassa hormonların oranlarındaki dengelerin gereken hassas ölçülerde olmaması gelişimdeki bütün dengeleri bozar.
• Kültürler geliştikçe dilimlere ayrılır ve yeni ortamlarına alınır. Burada gelişim ve değişim ilerler.
• Bir kültürde filiz uzantıları baş gösterince bunlar kesilip alınır ve hormonların yardımıyla köklendirilir, mini fidecikler oluşturulur.
• Köklendirilmiş fidecikler normal bitkiler gibi seralara alınır, büyütülür.

Canlı dokunun seçilmesi

Yeni hücre oluşumu önemlidir. Seçilen dokudaki hücrelerin hem bölünerek çoğalacak özellikte olması hem de bitkinin bütün farklı hücrelerini oluşturabilecek özellikte olması gerekiyor. Örneğin tütün bitkisinde, doku kültürü için bitkinin herhangi bir canlı dokusu kullanılabileceği söyleniyor ama çoğu bitki türlerinden herhangi bir parça işe yaramaz. Dokudaki hücrelerin bölünerek çoğalabilir olmaları bile yetmiyor, ayrıca yeni oluşan hücrelerin yarı değil tam gereken sayıda kromozomlara sahip olmaları, farklı organları oluşturacak farklı hücreleri oluşturma özelliğine sahip olmaları şarttır.
Meristem hücrelerini taşıyan dal uç filiz noktalarından, tomurcuk uzantılarından ve kök uçlarından doku alınır.
Gereken doku bazen çimlendirilen tohumların yeni filizlerinden alınır. Bazı bitki türlerinde sadece yaprak parçaları yeterlidir.

İlgili sektörlerimizde yerini alması

Sır gibi gizli tutulan bir yönü yok ama basit bir iş de değil. Gerekli elektronik cihazlarla ve makinelerle donatılmış laboratuarlar ve bu konuda eksiksiz eğitim almış teknik elemanlar kesin şart. Hangi bitkilerde kullanılabilir, bitkinin hangi bölgesinden ve nasıl doku alınacak, doku seçimi, seçimdeki püf noktaları, hatta sterilizasyon meselesi bile her biri ayrı ayrı uzmanlık gerektirir. Sadece sterilizasyonu düşünürsek; doku alınmadan önce ana bitkide bile ve doku alınma esnasında ve sonrasında her aşamada sterilizasyon büyük önem taşıdığı gibi önemli detayları var.

Bu üretim için gereken laboratuvarların ve seraların ısıtılması, ışıklandırılması gibi enerji masraflarının Türkiye’de çok pahalıya patlaması ayrı bir sorun. Teknik eleman yokluğu, enerji pahalılığı gibi sebeplerden dolayı orkide vb. süs bitkileri türlerini başka ülkelerden ithal etmeye daha uzun yıllarca devam edeceğiz gibi görünüyor.

Bu yazıyı hazırlamak için faydalandığım kaynak: » Plant tissue culture / Wikipedia

Tarih: 02 07 2010

'Doku kültürü ile süs bitkileri üretimi' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Elif Arslan says:

    Süs bitkileri üzerine yüksek lisans yapıyorum. Süs bitkilerinde doku kültürü başlığı altında bir seminer vereceğim. Fakat bu konu hakkında yazılmış yazılar ve makaleler konusunda sıkıntı yaşıyorum. Elinizde işime yarayacağını düşündüğünüz bir yazı varsa benimle paylaşırsanız sevinirim.
    ***
    Elif hanım, bende sizin işinize yarayacak sadece bu sayfadaki yazı var. Bu ise işinize yaramaz sanıyorum.

  2. Mehmet Turkmen says:

    Faydalı bir site yapmissiniz emeklerinize saglik. Benim merak ettigim, doku kulturu tekniginin ticari alanlari, ticari olarak doku kulturunun piyasadaki yeri nedir, issizlige, ithalati kesmeye veya ihracata katki saglar mı?
    ***
    Doku kültürü ile üretim özellikle süs bitkisi, sebzecilik ve bitkisel ürünlerde çok kârlı bir üretim işidir. Bu sayede birçok bitki ve bitkisel ürünlerin ithalatına gerek kalmaz. Fakat fazlaca elektrik kullanımı gerektiriyor, Türkiye’de elektrik haddinden fazla pahalı olduğu için ancak çok akılcı çalışmalarla başarılı olunabilir. Ayrıca konusunda uzman teknik elemanlar gerektirir, bu da işin başka bir zorluğu. Kapitalistlerin dünya çapındaki işbirliği bu işi herkesin yapmasına ve yapsa bile başarılı olmasına engel olur, bu problem de düşünülmeli. Aslında bu konuda herşeyden önce devletin bir yol belirlemesi gerekir. devlet destek değil köstek oldukça hiç kimse hiçbir şey başaramaz. İsrail, muhteşem fikirlerle ülke çapında halkı tarım alanında öyle bir örgütledi ki şu an dünyanın tarım zengini ülkelerin arasındadır ve çiçekçilikteki ihracatta dünyanın ilk birkaç ülkeleri arasında. Türkiyenin çiçek ihracatçılığındaki sıralamalarda yeri bile yok. Düşünün, küçükcük bir çöl ülkesi neler başarıyor..

  3. Rıdvan T. -Antalya says:

    Türkiye’de ticari bitki doku kültür üretimi hakkında araştırma konum. Konu hakkında yardımcı olursanız sevinirim.
    ***
    Pek bilgim yok. Yapmak isteyenlerin olduğunu biliyorum ama devlet çiçekçilik sektörüne fena halde köstek oluyor. Elektrik enerjisi kullanımından doğan mali masraflara hiçbir desteği, indirimi olmadığı gibi fazlaca vergilendirme var.

  4. Uğur D. -Konya says:

    Dış ticaret ögrencisiyim ve sektör araştırmam var. Sektörüm süs bitkileri, hazırlamakta oldugum ödev süs bitkilerindeki ihracat kotları. Bu konu hakkında yardımcı olabilirseniz sevinirim. Şimdiden teşekürler.
    ***
    İhracat kotaları hakkında bilgim yok. Süs bitkileri ihracatçıları derneklerinden bilgi alabilirsiniz sanıyorum.

  5. Dogan says:

    Ben çiçekçiyim. Fabrikasyon şeklinde orkide seri üretilebilir mi? Büyüme süreci ne kadar? Fide haline en hızlı gelme yöntemi nedir?
    ***
    Orkidelerin ticari seri üretimi doku kültürü (klonlama) ile yapılıyor. Bunun için hem tam teşekküllü bir laboratuvar hem uzman elemanlar gerekir. Basit bir iş değil. Ayrıntılar hakkında şimdilik bilgim yok. Sonra, gösterişli orkidelerin patenti olabilir onu da bilmek lazım.

  6. Dogan says:

    Tesekurler cevabiniz icin arastiriyorum su anda zaten ama net verilere ve bilgilere ulasamadim zaten ciddi bir calisma dusunuyorum.
    ***
    Bu konuda başka bir sorun da şu: Türkiyede bu işlerde devletin desteği yok. Üreticilere enerji masrafları çok yüksek geliyor. Ancak Anadolu’da sıcak su kaynağı olan yerlerde doğal sıcak su ile ısıtma sistemi yapılarak masraflar biraz düşürebilir, geriye kalır ışıklandırma masrafları ve vergiler vesaire.

  7. Dogan says:

    İste ben bunlarin hepsi icin bilgi ve kesin verilere ulasmam lazim. eu finu var. guzel bir proje sunuldu mu bazi alan ve sektörlerde %70 kadar hibe var. en onemlisi orkideyi nasil ve ne kadar surecte satilabilir sekle geliyor ve labaratuar icin neler lazim detayli bilgi ya da bitirme tezi de bulsam yeter diye dusunuyorum.
    ***
    Geçen yıl bir yerde okumuştum. Hollandalı bir firmanın finansmanlığıyla yanlış hatırlamıyorsam Yalova’da sizin düşündüğünüz gibi çalışan birileri var (onlar kim, nerede bilmiyorum). Işıklandırma süresini fazla uzun tutarak bir yıllık gelişimin bir veya birkaç ayda olmasını sağlıyorlarmış. Bu da fazla pahalıya patlıyormuş. İnternette bir sitede okumuştum. Antalyalı çiçek yetiştiricileri ilgilendiren ciddi bir web sitesi idi.

  8. Dilek, Ordu says:

    Merhaba.. Öncelikle emekleriniz için elinize sağlık. Bir konuda yardımcı olmanızı isteyeceğim sizden. Ben bahçe bitkileri bölümü yüksek lisans öğrencisiyim ve tezim in-vitro çalışmaları olacak. Muhtemelen embriyo kültürü. Ve süs bitkisi çalışmak istiyorum. Hangi bitkide çalışabilirim? Gerekçesi nedir? Fikir sahibisiniz diye size de bir sormak istedim. Teşekkürler..
    ***
    Gerekçelerden biri gelişimlerinin uygun şartlar sağlandığında bütün yıl devam edebilmesi, dolayısıyla yılın her zamanında uygun dokuların onlardan alınarak doku kültürü üretim işlerinde kullanılabilmesidir. Diğeri in-vitro / doku kültürü işlerinde yaygın görülen patojenlerin bu türleri pek etkilememesi.. Buna göre uygun türlerden birkaçı: Antoryum, afrika menekşesi, aşk merdiveni, difenbahya, muz, caladium, heliconia, gerbera..

  9. Nevin A. -İstabul says:

    Kosgep bu konuda destek veriyor mu? Ayrıca bölge veya şehirin önemi var mı? Daha detaylı bilği veren üniversite veya kurum mevcut mu? İstanbul için..
    ***
    Maalesef şu anda hiçbir bilgim yok Nevin Hanım.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *