Ermeni üzümü sümbülü – Muscari armeniacum

Muscari armeniacum Asparagaceae familyasının Muscari cinsinin örnek türüdür. Üzüm sümbülü (grape hyacinth) ve Ermeni üzümü sümbülü (Armenian grape hyacinth), dağ sümbülü ve salkım sümbül isimleriyle bilinir. Anavatanı Kafkaslar, Anadolu ve Yunanistan’dır.

Muscari (muskari) kelimesinin bu bitkinin bağlı olduğu cinse bilimsel ad olmasının temelinde 1583 tarihli kayıtlara göre Türklerin olduğu ve kelimenin Türklerden alındığı söyleniyor. Fakat ayrıntılı bilgi bulamadım. Armeniacum ise: Muscari cinsinin türlerinden biri olan üzüm sümbülünün Ermenistan ve civarlarına ait bir tür olduğunu belirtiyor.

Özellikleri

Üzüm sümbülü15-20cm kadar uzayabilen yaprakları dar yapılıdır. Sonbaharda yapraklanmaya başlar. Üzüm sümbülünün çiçeklenme dönemi hava şartlarına göre kış sonu, ilkbahar ya da ilkbahar ortası olabiliyor. Bir soğan genelde üç çiçek sapı çıkarır ve sap üzerinde üzüm salkımına benzer pozisyonda birçok çiçekler açar. Çiçeklerinin kokusu hakkında farklı kaynaklarda farklı bilgiler var. Üzüm sümbülü kokusuzdur, hafif kokuludur, şahane kokuludur gibi. Bunun sebebi üzüm sümbülünün nesil hatlarıyla ilgilidir. Nesilden nesile özellikler değişebiliyor. Soğanlarını ayırmakla çoğaltılanlar hep aynı özellikte devam eder ama tohumdan çoğaltılanlar nesilden nesile farklı özellikler gösterebilir. Kimi şahane kokulu olur, kimi o kadar hafif kokulu olur ki kokusuz sanılır.

Bataklık veya çöl gibi ekstrem şartların dışında üzüm sümbülü her yere uyum sağlayabiliyor. Bir bahçeye veya parka ekilmesinden sonra oranın yerlisi olma ve zamanla yakın çevreye yayılma özelliği var.

Kullanım

Üzüm sümbülü kışın ve ilkbaharın ilk yarısında yapraklıdır. Sadece bahardan bahara açan çiçekleri için yetiştirilir. Kesme çiçekçilikte de kullanılır. Vazo ömrü gerçi 4-5 gün gibi kısadır ama kısa süreli cazip aranjmanlarda farklı çiçeklerle renk kontrası gibi amaçlarla çok güzel görünür.

Kış soğuklarına dayanıklılığı

-35C derece ağır don olaylarına dayanabilir. Bu yüzden üzüm sümbülü birçok ülkede yaygın olarak yetiştirilen bir bahçe bitkisi olmuştur.

Üzüm sümbülü yetiştirilmesi, bakımı

Bahçelerde ve saksılarda kolayca yetiştirebilirsiniz. Hiçbir zorluğu yoktur. Saksıda yetiştirseniz bile devamlı dışarıda tutmak zorundasınız.

Günde en az 4 saat direkt güneşe ihtiyaçları var. Gölge yerlere ekilen üzüm sümbülleri o yıl güzelce çiçek açsalar da sonraki yıl için iyi yapılanamazlar ve sonraki yıl çiçek açmayabilirler.

Üzüm sümbülü alelade her toprakta sorunsuz yetişir. Eğer amacınız üzüm sümbülünü çoğaltmak ya da her yıl çok daha iyi çiçeklendirmek ise toprağı güzelce hazırlayın. Bitkisel çürüntüler, yanmış gübre ve gerekiyorsa kum ile toprağı işleyin. Sonra soğanları 7-8cm derine gömün ve sulayın. Artık hiçbir bakım gerektirmez. Sadece kış sonundan itibaren toprağın çok fazla kurumasına, kupkuru kalmasına izin vermeyin. Havalar ısındıkça üzüm sümbülünün yaprakları sararır. Sararma biraz arttığında artık hiç sulamayın. Tamamıyla kuruduklarında soğanları sonbaharda tekrar ekmek üzere söküp Fazla sıcak olmayan bir yerde saklayın. Hiç sökmeseniz de olur. Kışa doğru canlanıp yapraklanmaya başlarlar.

Besleyici toprakta yetiştirilen ve iyi bakılan üzüm sümbülleri sonraki yıl çok daha iyi bir şekilde çiçeklenirler. Hem sonraki yıl için oluşturacakları pekçok irili ufaklı soğanları da daha iyi yapılanmış olur.

Evde çiçeklendirmek

Soğanları ekim veya kasım ayında bir saksıya dikip dışarda soğuk ve güneşsiz bir yerde 1 ay bekleteceksiniz. Sonra yine dışarıda ama bol bol güneş alan bir yere saksıyı alın. Eğer kışın çok soğuk olan bir memlekette iseniz bu takdirde soğuk ama güneşli camekanlı bir balkona alın. Yapraklar 5cm’yi geçene kadar soğuk ve güneşli yerde bekletin. Sonra içeri alın. Tam pencere yanında tutmalısınız. Yakınında bir ısıtıcı olmamalı. Evin sıcaklığı karşısında baharı beklemeden çiçeklenirler.

Evde üzüm sümbülünü çiçeklendirmek hakkında önemli bir püf noktası: Dışarıdan içeriye almadan önce toprağının orta derecede kurumuş olması gerekiyor. Eve alınca da en az bir hafta ne olursa olsun sulamamalısınız. Bu tavsiye bitkinin ani değişimde şok geçirmemesi, köklerinin çürümemesi içindir.

Kaynaklar

Muscari – theplantexpert.com
Muscari_armeniacum – wikipedia.org


Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri Tarih: 23 Şubat 2012

Etiketler: |

'Ermeni üzümü sümbülü – Muscari armeniacum' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Sema Ercan dedi ki:

    Ellerinize sağlık; bu bitkiyi sitenizde gördüğüme sevindim. Geçen sene Emirganda vardı bunlardan bir alan dolusu. Çok güzel bir görüntü sergilemişler idi. Daha sonra gittiğim bir yerde boş arazide gördüm açmışlardı. Dedim alayım birkaç tane ama üzerlerinde çiçekleri olduğu için cesaret edemedim. Bu sene pazar günü yine oraya gideceğim nasipse; sökmeyi düşünüyorum oradan. Soğanlara zarar vermediğim sürece birşey olmazlar umarım.
    ***
    Sadece soğanlarına değil, köklerine zarar vermeden sökmeye çalışın. Yanınızda uygun bir alet olmalı ki toprağı eşeleyebilesiniz. soğanlar fazlaca derinde olabilir.

  2. Sema Ercan dedi ki:

    Bugün bir sürü üzüm sümbülü söktüm getirdim ve diktim. Büyük kürekle etrafındaki topraklarla getirdim özellikle. Çünkü oranın toprağı da çok güzel, bir sürü de solucanım oldu. Sümbüllerle birlikte onlarda toprağa girdiler. Sizinle paylaşayım istedim.
    Bu tür kesilen çiçeklerin saplarını iyice kökünden mi kesmeliyiz yoksa az biraz sap kalmalı mı?
    ***
    Saplar kalsa daha iyi olur. Ermeni sümbülü diğer sümbüllere benzemez. Bulundukları yerde aşırı çoğalırlar. Birçok kişi bahçeye diktiğine pişman olduğunu söylüyor. Bakalım iki üç yıl sonra siz de onlar gibi pişman olacak mısınız? :) Söküp yok etmek istiyorlarmış ama mini soğanlar toprağa o kadar fazla yayılmış dağılmış oluyormuş ki tamamen temizlemek imkansızmış. Bu pişman kişiler bahçelerinde büyük düzen sağlamaya meraklı kişiler. Yoksa bence ilkbahardan ilkbahara varlıklarının hiçbir zararı yok. Yaz boyunca ortada görünmezler toprak altında uslu uslu uyurlar.

  3. İlkay, İstanbul dedi ki:

    Anneannem Ermeni sümbülünü yumurta haşlarken cezvenin içine atardı. Yumurtanın kabukları mor olunca daha bir hevesle yerdim çocukken. Böyle bir kullanım da çocuklar için kahvaltıyı ilgi çekici kılmanın kesinlikle güzel bir yolu.

  4. Melek, İstanbul dedi ki:

    Geçen hafta migrostan aldığım üzüm sümbülü /muscari küçük plastik saksıda 5 kök.çiçek vermek üzere,saksıya ne zaman ekmeliyim? Pencere önü ve güneşte duruyor. Toprağı kurumadan sulamıyorum. Ne yapmalıyım?
    ***
    Dışarda esintili ve güneşli bir yerde tutmalısınız. Birkaç hafta içinde kupkuru olacaklar. İşiniz yoksa kuru soğanlarla uğraşıp duracaksınız. Bahçeniz yoksa böyle şeyler almayın. Bahçeniz varsa uzun yıllar boyunca kalacakları daimi yerlerine hemen şimdi dikin.

  5. Gülnaz, Şanlıurfa dedi ki:

    Marketten üzüm sümbülü aldım evde hazır toprak alıp saksıya diktim. Sizce yetişir mi? Bir de çok derin dikmedim.
    ***
    Bu sabah ben de Bim markette gördüm. Haftalarca karanlıkta tutmuşlar: Tüm gelişimler kof, çok sağlıksız ve renkleri sapsarı. Bunlar yaşar mı bilmem. Almadım zaten. Siz bekleyin bakalım size herhangi bir cevap veremiyorum. Bu sayfada Ermeni sümbülünün nasıl yetiştirileceğini anlatmıştım. Fazla bilgi gerektirmiyor. Baharlık bitkilerdir. Yakında yapraklar kuruyup gidecek. Soğanlar kışın tekrar yeşerecek ilkbaharda tekrar açacak. Bahçeniz varsa iyi. Yoksa baharlık soğanlı bitkilerle saksılarda uğraşmak zor.

  6. Yusuf, Adana dedi ki:

    Yeni üzüm sümbülü sarımsakları aldım. Çillenmişlerdi. Onun için çillerini dışarda bıraktım. Dışarda soğukta. Küçük bir saksıda yedi tane var. Büyük saksıya koymam gerekir mi?
    ***
    Doğru yapmışsınız. Dışarda dursunlar yakında canlanırlar. Toprak iyi ise daha büyük bir saksı gerekmez.

  7. Gülçin, İstanbul dedi ki:

    Bugün bir yapı merkette muscari buldum ve çok mutlu oldum sayelerinde. :) Bir saksının içinde, 16-17 tane soğanlı ve çiçekli haldeler. Galvaniz saksılarıma ekmeyi düşünmüştüm ama yazıları okuyunca nazsız bir bitki olduğunu (oysa ne kadar narin görünüyorlar), bahçede daha verimli çoğalabileceklerini anladım, doğru mu? Güneşli yerde, az sulanacaklar ve soğanlarını mevsim sonunda ellemeyeceğiz. Yalnız, soğanlı bir bitki, sonuçta soğan sayısı da mı artıyor, yayıldıklarına göre? Saksıda cam önü mü, bahçe mi; ne dersiniz?
    ***
    Evet kendiliğinden her yıl çoğalır. Kışın ve ilkbahar başında yapraklıdır sonra yapraklar kurur. Saksıda da bahçede de yetiştirebilirsiniz. Bahçenin toprağında daha güçlü olur. Poşetlerde satılan topraklar soğanlı bitkileri yeterince besleyemiyor. Yapraklıyken ne kadar iyi güneş alırsa soğanlar o denli güçlenir. Çiçeklendiğinde geçici olarak evde tutabilirsiniz ama evde kaldığı sürece toprak fazla ıslak olmamalı, yeri de havasız ve fazla sıcak olmamalı.

  8. Meryem, Ankara dedi ki:

    Sonbaharda soğanını aldım saksıya diktim. Şimdi hepsi çıktı. 3-4 tanesinde tomurcuk oluşmaya başlamış. Diktiğim ana soğanların yanında minik yavrular oluşmuş. Bunları sonbaharda mı ayırmalı, şimdi ayırsam olur mu acaba?
    ***
    Sonbaharda toprak değiştirirken kontrol edin. Kendiliğinden ayrılıyorlarsa ayırın. Yoksa öylece dikin. Yavru soğanlar kendiliğinden ayrılmalı. Siz ayırırsanız gelişimleri yavaşlar. Ana bitki ile beraber daha güçlü büyürler.

  9. Betül S. -Denizli dedi ki:

    Ben bugün 10 adet üzüm sümbülü satın aldım. Ancak toprak saksı yerine plastik saksıya diktim ve normal bahçe toprağı kullandım. Bu o kadar önemli mi? Önemli ise saksı ve toprak değiştirmenin bir sakıncası var mı?
    ***
    Hayır hiçbir sakıncası yok. Doğru yapmışsınız.

  10. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Ben de iki hafta önce almıştım. Küçük bir saksının içinde 5 kök ve 12 yavru. Çiçeklerini aldığım gibi kopardım. İki yavru daha çıktı. Bitki kuruyunca seneye de açması için bir saksıya bahçe toprağıyla dikmeyi düşünüyorum. Ne dersiniz?
    ***
    Olur tabi. Hır yıl çoğalarak yıllarca yaşar giderler. Eğer şimdi toprakta değillerse (perlit gibi bir şeye dikmişlerse) hemen toprağa dikin. Yoksa o acayip şeyde soğanlar çok güçsüz kalır. Acele edin. Havalar ısınınca yapraklar kurur soğanlar güçlenecek vakit bulamaz.

  11. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Sizin tavsiyeleriniz üzerine muscariler için yeni bir saksı aldım. Bitkileri eski bir saksıdan çıkarıp perliti temizledim. Perlitin altında eski toprakları vardı (heralde torf olsa gerek). Onu temizlemedim çünkü hem bir sürü yavru vardı hemde köklere zarar vermek istemedim. Ama soğanlar ıslak gibiydi. Bu yüzden kututma makinasıyle soğanları kurutuyum derken sanırım yapraklar haşlandı, yumuşadı ve eğildi. Ben de öylece bahçe toprağıyla saksıya diktim. Umut var mı?
    ***
    Peki siz kimin tansiyesiyle kurutmaya giriştiniz? Olacak şey değil! Hemen dikmeliydiniz. Sıcak yüzünden bütün bünye tam yaz uykusuna girer ve yapraklar da kökler de kurur. Şimdi belki kuruyacaklar ama soğanların hemen hepsi canlı kalır. Kışın tekrar köklenip yapraklanırlar. Yine de dışarda soğukta tutun belki uykuya girmekten vazgeçerler yapraklar dirilir birkaç hafta daha soğanlar beslenir güçlenir.

  12. İsmetcan Dalkıran dedi ki:

    Bugün üç soğan söktüm. Çiçekli haldeler ve bir sürü yavru var. Yavrular ne zaman çiçek açma olgunluğuna gelir acaba?
    ***
    Genelde iki yıl. Ama böyle zamansız sökmek rahatsız etmek yanlış.

  13. Emre Z. -Denizli dedi ki:

    Acaba bu bitki nasıl çoğaltılır? Bu konuda da bilgi verir misiniz?
    ***
    Bakımını burada yazdığım gibi yaparsanız çoğaltmak için bir şey yapmanıza gerek yok. Her yıl soğan sayısı artıyor. Çoğalması bu şekilde. Nedense ayrıca yazmaya gerek duymamışım. Bilgileri düzenleyip çoğaltma açıklamasını da eklesem iyi olacak.

  14. Meryem, Balıkesir dedi ki:

    Doğum günümde sevdiğim bir arkadaşım bana bu sümbülleri bir saksıda getirdi. Onlara iyi baktım. Hatta başlarda bilmediğim için onları kışın sıcak eve bile aldım birşey olur diye ama olmadı. İlk sene birkaç tane açtılar. …
    ***
    Bu ay veya ekim ayında söküp düzgün aralıklarla yeniden dikmelisiniz. Soğanlar her yıl çoğalıyor. Sonbaharda sökmeli ve fazla bitişik kalmasınlar diye ayrırıp belirli mesafelerle yeniden dikmek lazım. Böylece hep çoğalıp dururlar.

  15. Pınar, Nevşehir dedi ki:

    Eşim bana hediye almis üzüm sümbülünü. Küçük saksı içinde 5 tane var. Ayırmalı mıyız?
    ***
    Hayır şimdi değil. Yukarda gereken tüm bilgiler var. Ona göre her sonbaharda söküp yeni toprağa dikin. Bir saksıya birkaç soğan olacak. Her yıl çoğalıp dururlar.

  16. Handan, Nevşehir dedi ki:

    Sonbaharda A101’den soğanlarını alıp diktik. Şu anda açıyor ama çiçekleri çok küçük. Boyunda uzama var. Acaba çiçekleri zamanla büyür mü yoksa hep öyle minicik çiçekli mi olacak?
    ***
    Çiçekleri küçük olur. Bildiğim normali bu.

  17. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Muscari’lerin Muscari muscarimi diye bir türü var. En yoğun kokulu olanı oymuş. O nedenle ben ondan yetiştireceğim. Acaba aynen bunun gibi mi yetiştirilir yoksa ince farkları var mıdır? Toros dağlarında yetişen bir bitkiymiş. Bu sizin anlattığınız tür kokulu mu?
    ***
    Kokulu olup olmadığına hiç dikkat etmedim. Sanıyorum kokuludur. Sizin sorduğunuz Muscari türüne gelince: Tüm sümbül ve Muscari türlerinin bakımları yetiştirilmeleri aynıdır. Hiç şüpheniz olmasın. Burada anlattığım gibi bakımını yapın.

  18. Deniz, Hollanda dedi ki:

    Üzüm sümbülünü saksıda aldım. Odamda tutuyorum. Pek güneş almıyor. Bir sakıncası olur mu? Bir de ne sıklıkta sulamalıyım?
    ***
    Evde yetiştirilemeyen bitkilerdendir. Lütfen yukardaki bilgileri okuyun.

  19. Yusuf Demir dedi ki:

    Bu çiçek Ermeni sümbülü, Arap sümbülü, kedi nanesi, yaban sümbülü diye adlandırılıyor. Belki başka isimleri de vardır.

  20. İsmihan, Kayseri dedi ki:

    Satın aldım. 10 adet yavru dikeceğim. Mezarlıkla bahçe gibi ilgilenemem. Olur diye ümit ediyorum.
    ***
    Kesinlikle olur. Bu türler kendi bahçenizde en iyi bakımı yapsanız bile ilkbaharda havalar ısınınca kururlar ve toprak altındaki küçük soğanları kışın tekrar canlanır bahara doğru çiçeklenirler. Böylece uzun yıllar boyunca çoğala çoğala varlıklarını sürdürürler. Yani mezarlara dikilecek bitkilerdendir. Hiçbir bakım istemez.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)