Fasulye (Phaseolus vulgaris)

Ayşekadın, çalı, barbunya gibi 80 kadar çeşitleri olan fasulye hakkında burada genel anlamda yetiştirme bilgileri vermeye çalıştım.

rss

Fabaceae (Baklagiller) familyasının Phaseolus cinsinin 70 türünden biri olan fasulye (Phaseolus vulgaris) Amerika’nın keşfinden sonra Avrupa’ya getirilmiş ve sonra bütün dünyaya yayılmıştır. Anavatanı Kuzey Amerika kıtasının güneyidir.

Fasulye yetiştiriciliğinde tohum ekim zamanlaması iyi bir verim alabilmek için önemlidir. İklimi uygun yerlerde yılda iki defa fasulye ekimi yapılabilir. Aşağıda fasulye yetiştirme hakkındaki bilgileri okuyabilirsiniz.

Toprak isteği ve gübreleme

Toprak seçici değildir ama verimlilik topraktan toprağa değişir. En iyi verim hem kumlu ve humuslu olan hem pH durumu hafif asitli – nötr arası olan topraklardan alınır. Fasulye ekeceğiniz yeri önceden yanmış (eski) sığır gübresi ile gübrelemeniz iyi olur. Koyun, keçi gübreleri de olur ama güvercin, tavuk gübreleri ve azot gübreleri fazlaca dal-yaprak oluşmasına, az ürüne sebep olacağından dolayı fasulyelere uygun değildir.

Tohumların ekilişi

Fasulyelerin ekiminde yere, zamana ve ekiliş tarzına göre gereken şartlara dikkat edilmelidir.

Yer

Günde en az 5 saat direkt güneş alabilecekleri yerlere ekmelisiniz. Fasulye ne kadar az güneş alırsa verim o denli düşer.

Zaman

Fasulye bitkisi

Fasulye bitkisi

Öncelikle belirteyim ki tohum ekmeden ürün toplamaya kadar geçen zaman süresi fasulye çeşitlerine göre 1,5 – 2 ay arasında değişir. Tohum ekim zamanı fidelerin büyüyüp çiçeklenme döneminin 18- 28C dereceler aralığında, çok sıcak olmayan fakat çok serin de olmayan günlere rasgeleceği yönünde hesaplanmalı. Siz bölgenizin iklim özelliğine göre hesabınızı yapın. Fasulyelerin çiçeklenmeleri yaz sıcaklarına denk gelirse ürün çok düşük olur ki bu da bütün emeklerin boşa gitmesi demektir.

Fasulyeler için elverişsiz sonbahar – kış soğuklarının toplam en fazla 4 ay sürdüğü sürdüğü bölgelerimizde ilkbahar başında ve yaz sonunda olmak üzere iki defa fasulye ekimi yapılabilir.

İlkbaharda fasulye ekimi: Ege’nin ve Akdeniz’in kıyı kesimlerinde mart başından mart ortasına kadar, diğer kıyı kesimlerinde nisanın ilk haftasında, karasal iklimli yerlerde ise yöreye göre don olayları riskinin tamamen sona erdiği zaman fazla gecikmeden fasulye tohumları ekilmelidir.

Yaz sonunda fasulye ekimi: Türkiye’nin güneybatı ve güney kıyı kesimlerinde eylül ayının başlarında, diğer kıyı kesimlerinde ise ağustos ayının ilk yarısında tekrar fasulye tohumları ekebilirsiniz. Karasal iklime sahip yerlerde ise bölge ziraat ofislerinden bilgi alınabilir. İkinci ürün dönemi her yerde mümkün olmaz.

Ekiliş yöntemleri

Fasulyelerin gelişim tarzı sırık (1-2 metre uzayan sarılıcı) ve oturak -veya bodur (ortalama 40cm olup fazla uzamaz) olmak üzere ikiye ayrılır. Tohumların ekiliş yöntemleri de buna göre değişir.

Her iki tip fasulyelerde de, tohum ekiminden önce uzunlamasına ocaklar hazırlamalısınız. Küçük hendekler gibi. Tohumlar çukur yerlere ekilecek. Yoksa aşağıda anlatılmış çapalamalar bir anlam taşımaz.

Sırık (sarılıcı) fasulyeler için önceden 1,5-2 metre kadar sırıklar 1 metre (veya en az yarım metre) ara ile dikilmeli. Her sırığın çevresine 6-7 fasulye tohumu ekilmeli. Tohumları 3 veya 4cm derine gömün. Ağır killi topraklarda ise 1cm derinlik iyidir.

Oturak (bodur) fasulyeler ortalama 4 tohum bir arada, 40-50cm ara ile ekilmeli.

Çapalama

İlk çapalama fasulyeler 6 yapraklı olunca yapılmalı. İlk çapalama esnasında ocak çukurları kenarlarındaki toprakla fide dipleri hafifçe örtülmeli. İkinci çapalama ise fasulye fideleri 2-3 misli geliştiğinde ama çiçek tomurcukları belirmeden önce yapılmalı. Bu ikinci çapalamada ocak çukurlarının kenarlarındaki topraklar fidelerin diplerine çekilerek çukur ve tepe yerler tersine çevrilmeli.

Sulama

Toprak hafifçe kurudukça hafif sulamalar yapmalısınız (fasulyeleri bol bol suya boğarak değil). Çiçeklenme başladığında sulamayı bırakın (ama fazlaca pörsüme oluyorsa sulamalısınız). Çiçeklenme en bollaştığı zamandan bir hafta sonra hafif sulamalara devam edin.

Hasat (ürün toplama) ve hasattan sonra

Taze fasulye hasadı biraz farklı. Eğer yemeklik hale gelir gelmez, gayet körpe iken hemen toplarsanız fasulyeler aceleyle çiçeklenerek yeni ürünler verir ve tekrar hasat yaparsınız. Fakat eğer ihmalci davranırsanız, biraz kartlaşırlarsa fasulyeler ölüm sürecine girer. Geri dönüşü de olmaz. İkinci defa ürün alamazsınız. Bu gerçi fasulye çeşitlerine göre değişebilir.

Kuru fasulye elde etmek için meyveler kartlaşıp taneler iyice belirginleşince sulamayı tamamen bırakın.

Hasattan sonra fasulyeleri topraktan sökmeyerek diplerden kesin ve toprakta kalan kökleri parçalayacak şekilde toprağı güzelce çapalayın. Fasulye köklerinin toprakta kalıp çürümesi çok faydalıdır. Zira fasulye vs baklagillerin kökleri toprağa azot elementi kazandırır. Söküp atarsanız bu avantajı da çöpe atmış olursunuz.

Tarih: 05 04 2016
Üst kategori: Sebze
Alt kategori: |

'Fasulye (Phaseolus vulgaris)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Oktay, Burdur says:

    Sırık fasulye yetiştiriciliği yapıyorum taze olarak. Çiçeklerini ve toplu iğne büyüklüğündeki meyvelerini döküyor ne yapmalıyım?
    ***
    Yanlış zaman.. Gerçi Burdur iklimini bilmem ama hasat zamanının yaz sıcaklarına denk gelmeyeceği zamanı düşünerek tohum ekme zamanını ona göre hesaplamalısınız. Yukarda ayrıntılı bilgiler yazılı lütfen okuyun.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *