Ters Lâle (Fritillaria imperialis)

Türkiye’nin millî çiçeklerindendir. Yurdumuzda ters lalenin diğer yöresel adları: Şemdinli lalesi, Hakkâri lalesi, ağlayan gelin çiçeği, kerbela lalesi, kral lalesi.

rss

Ters lale

Bir çiçek sapı üzerinde yan yana birden fazla sayıda lale çiçeğine benzeyen çiçekler ters şekilde bulunur. Bitkiler aleminin Liliaceae (Zambakgiller) familyasına ait olan ters lalenin ana vatanı Doğu Anadolu’dan İran, Afganistan, Pakistan ve Himalaya eteklerine kadar uzanır. En çok Kürtlerin yaşadığı bölgelerde (Güneydoğu Anadolu, Kuzey Irak ve İran’ın Türkiye sınırına yakın kısmında) görüldüğü için Kürt lâlesi de denebilir. “Fritillaria imperialis” türü bütün dünyada doğal olarak kendiliğinden en çok Türkiye’de özellikle Hakkâri’de yetişir.

Yetiştirilmesi

Soğanları bahçelere ya da büyük toprak saksılara ekilerek yetiştirilir. Ters lâle soğanı kışa doğru soğukta aktifleşir. Türüne göre kış sonundan bahar ortasına kadarki dönemde çiçeklenirler. Erken çiçeklenen çeşitlerinde çiçekler genelde karların arasında açar. Çiçekli bir ters lalenin boyu türüne göre, iklime ve toprak kalitesine göre 30 cm’den 1 metreye kadar değişir.

Ters lale, yaprakları ve çiçekleriGenel özelliği: Kış soğuklarına -30C dereceye kadar rahat dayanır. Ters lale soğanlarıya yetiştirilir. Soğanlarıyla çoğaltılır. Sadece kış ikinci yarısından en geç yaz başına kadar yapraklıdır. Yılda sadece bir defa, kış sonu ile ilkbahar başında çiçek açar. Soğanlarının bakımı aşağıda anlattığım gibi yapılmalı. Aksi takdirde her yıl çiçek açtıramazsınız. Hatta soğanlar güçten düşüp ölebilir.

Güneş ihtiyacı

Ne kadar uzun süre güneş alırsa o kadar iyidir. Ege ve Akdeniz bölgelerimizde ilkbaharda erkenden fazla sıcak görüldüğünden dolayı (ve geceleri de serinlik fazla olmadığından dolayı) sadece öğleye kadar güneş alan duvar diplerinde yetiştirilmeli.

Toprak

Bahçelerde ters lale soğanlarının dikileceği yerin toprağı süzek olmalıdır. Saksıda yetiştirmek için aşağıdaki gibi karışım yapın:
4 ölçü humuslu bahçe toprağı + 2 ölçü eski sığır gübresi + 1 ponza taşı + 1 ölçü perlit veya kum.

Ters lale kolayca çürüyebilme özelliğine sahiptir. Toprak karışımında kesinlikle torf vb poşet toprak kullanmayın. Killi toprak da iyi olmaz. Suyu mükemmel süzdüren, çabuk kuruyan, organik besleyiciliği yüksek toprak kullanılmalıdır (yukardaki tavsiyem besleyici ve sağlıklı bir karışımdır). Toprak önemli derecede kurumadıkça sulamamalısınız.

Soğanların dikilmeleri

Ters lale soğanlarını sadece sonbaharda bulursanız alın dikin. Diğer zamanlarda soğanların içi geçmiş, bayat ve genellikle bozuktur. Alırken sağlıklı mı dikkat edin. Ters lale soğanlarının lale soğanları gibi topraktan sökülüp uzun süre bekletilmeye pek dayanıklılığı yoktur.

Ters lale soğanları

Ters lale soğanları

Soğanların sökülüp başka yerlere ekilmesi için uygun zaman eylül sonundan itibaren, kış soğuklarının dinmesine bir ay kalaya kadardır. Sökülen soğanlar bir aydan fazla açıkta bekletilmemeli.

Soğanların ekilmesi pozisyonu: 20cm kadar derine gömülmelidir. Küçük soğanlar ise 10 – 15cm. derine gömülmeli. Soğanlar yanlamasına dikilse daha iyi olur. Böylece çürüme olmaz. Rahat gelişebilmeleri için soğanları en az 10 cm ara ile dikin. Yeterince geniş olmayan saksılara birden fazla soğan dikmeyin.

Saksıda yetiştirmek için öncelikle, mümkün olduğunca geniş ve derin çömlek (topraktan yapılmış) saksı gerektiğini bilmelisiniz. Zira soğan ve kökleri serinde kalmak zorunda. Ters lale hem çok güneşli yerleri sevdiği hem kökleri soğuk toprak istediği için plastik saksılar iyi değildir. Soğanları dikince saksı kışın dışarıda soğukta tutulmalı.

Ters lale bakımı

Saksıda yetiştiriyorsanız kış boyunca saksılar açık havada, güneşli bir yerde tutulmalı. Üzerine yağmur – kar gelmiyorsa toprak kurumadıkça sulamayın. Kardan, dondan kesinlikle korumamalısınız. Donması sıcak yerde korunmasından daha iyidir. Soğuktan hiçbir zarar görmez.

Çiçeklenirken ve ilkbahar boyunca

Ters lalenin çiçekleri gelişip açmaya başlarken gübre şerbeti vermeniz soğanların gelecek yıl daha iyi çiçek açmalarını sağlar. 25-30 gün sonra yapraklar hâlâ sağlıklı görünüyorsa bir defa daha gübre şerbeti verin. Bundan üç hafta sonra, yapraklar hâlâ sağlıklısa sulamayı bırakın ve daha fazla güneş almasını sağlayın.

Yapraklar kuruyunca ve yaz boyunca

Bahçeye dikili ise sökmeyin. Eğer saksıda yetiştiriyorsanız yapraklar kuruduğunda saksıları yine dışarda açık havada ama tam gölgeli bir yere alın. Toprak her tam kuruma gösterdiğinde (adamakıllı kuruduğunda) sulamalısınız. Yoksa soğanlar kurumaya başlar.

Sonbahar gelince

Sonbaharda ters lale soğanarını sökün. Çürükleri ayıklayın. Sağlıklı soğanların büyükleri çiçek açacak olgunluktadır. Küçükleri sonraki yıl çiçek açacaktır. Buna göre ayrı yerlere dikmelisiniz. Yukarda soğanların dikilmesi kısmında anlattığım gibi.

Tarih: 27 12 2010

'Ters Lâle (Fritillaria imperialis)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Baran, Ankara says:

    2-3 yıl önce bir yakınımdan ters lale soğanı aldım ve bahçeme diktim. Yalnız, diktiğimden beri hiç çiçek açmadı. Yeşil kısmı çok güzel görünüyor ancak çiçek açmıyor. Bahçemin yarı güneşli ve tam güneşli yerlerinde olmak üzere 3-4 tane ters lale mevcut ve hepsinde durum aynı. Sorun neden kaynaklanıyor? Bu arada şunu da belirteyim: Soğanları aldığım yakınımınkiler de artık açmıyor.
    ***
    Soğanları beslenemeyip çiçek açacak kadar gelişemiyorlardır. Bakımını ben anlattığım gibi yapmalısınız. Soğanlar derinde olmak zorunda bu da önemli.

  2. Semih, Sakarya says:

    Ben ekmek istiyorum. Sizce iklim uygun mudur? Sakarya veya İstanbul için bahçe var. Duvar diplerine ekmek istiyorum. Tohum olarak mı daha iyi olur yoksa soğan hali mi?
    ***
    Bu şekilde sorular sorduğunuza göre ters lale hakkında hiçbir şeyi bilmiyorsunuz. Yetiştirilmesi, bakımı hakkında yazdığım bilgileri okuyun.

  3. Metin Yılmaz says:

    Sakarya’da 10 dönüm kadar alanda üretim yapmak istiyorum. Soğanların sökümü, saklanması ve dikimi ile ilgili ve ters lalenin tüketimi, pazarlanması ile ilgili sizden net bilgi alabilirsem ya da tavsiye edebileceğiniz kaynak olursa çok sevinirim.
    ***
    Hakkari’de geniş topraklarda ters lale üretimi yapılıyor. Buna bağlı olarak üniversite çalışmaları ve destekleri var. O bilgilere ulaşmalısınız.

  4. Cem, Ankara says:

    Bu çok güzel bir çiçek. Ben çok sevdim.

  5. Sebahat, Afyonkarahisar says:

    Eşim İstanbul Mısırçarşısı çiçekçilerinden ters lale soğanı getirdi. Ekmek için bu ayların uygun olduğunu yukarıdaki yazınızdan biliyorum. Yalnız toprak saksım yok. Ekeceğim plastik saksı çapı çok büyük olan bir saksı. Ona ekip balkonda bırakmayı düşünüyorum. Balkonum kış günleri de çok güzel güneş alıyor. İklim itibarıyla yaz sıcakları burada çok aşırı hissedilmiyor. Yardımcı olursanız sevinirim.
    ***
    Saksı çok büyükse olur. Sizin oranının iklimi de müsait.

  6. Barış, Ankara says:

    Bu çiçeği dalından kestiğiniz zaman uzun süre kesilen yerden su akar. Bizim büyüklerimiz bu çiçeğin ismini Ağlayan Gelin diye öğretmişti.
    ***
    Bence de uygun bir isim. Ters lale hiç uymamış.

  7. Saide E. -İstanbul says:

    Ben de lale soğanı aldım fakat bakımının bu kadar özen gerektirdiğini bilmiyordum. Soğanının ne kadar süredir toprak dışında olduğunuda bilmiyorum. Şubat ayındayız bundan sonra ne yapmalıyım?
    ***
    Soğanı hemen dikin daima dışarda açık havada tutun. Ters lale almışsanız bu sayfayı okuyun. Lale almışsanız şu sayfayı okuyun: http://azbitki.com/lale-tulipa

  8. Kardelen K. -Osmaniye says:

    Ters laleyi hiç duymadan ve görmeden bir seyhat esnasinda gördüm ve dikkatimi çekti. Hakikaten harika bir çicek. Daha sonra adının Terslale olduğunu öğrendim. Soğanını nasıl temin edeceğimi bilmiyorum. Bana yardımcı olur musunuz?
    ***
    Artık bunun soğanını dikme zamanı geçti. Hiç aramayın. Sonbahar ve kış aylarında soğanlarından bulup dikmelisiniz. Soğanlar ne zaman elinize geçerse zamanı olmasa bile hemen dikmelisiniz. Açıkta bekletmeye uygun değildir.

  9. Ayşe, İstanbul says:

    Ekim ayında 5 adet ters lale ektim. Şubat ayında ilk sürgünü verdi. Şimdi üç tanesinde çift sürgün, iki tanesinde tek sürgün var. Hiç sulamayarak çiçeklerinin açmasını bekliyorum.
    ***
    Toprak kupkuru olup uzun süre kuru alırsa öleceklerdir. Hiç sulamamak yanlış.

  10. Sebahat, Afyonkarahisar says:

    Size daha önce yazdığım büyük saksılara ektiğim ters lale soğanlarım havaların çok soğuk olması ve donların uzun sürmesi nedeniyle çürümüşler. Bir tanesi sağlam kalmış. Üzüldüğümü gören eşim aynı yerden tekrar almış. Bugün ektim. Soğanlar filizlenmeye başlamışlardı. Toprağın fazla derinine ekmedim. Satıcı olur demiş. Ne dersiniz? Ektim ama tereddütteyim.
    ***
    Önce şunu söylemeliyim: Ters lale soğuktan dondan asla bozulmaz. Eğer çok küçük plastik saksılara dikmişseniz belki.. Ama bahçede veya toprak saksıda iseler şiddetli don olaylarında zarar görmezler. Hakkaride yüksek dağlarda donmuyorlarsa başka yerlerde de donmazlar. Ya aldığınız soğanlar hastalıklıydı ya da siz yanlış bir şey yaptınız.. Bu mevsimde diktikleriniz ne olur bilmem. Neredeyse bir yıl geçmiş. Cücükler bozulmuş, kurumuş olabilirler. Soğanlar yapraklansa bile çiçek açacaklarını sanmıyorum. Şimdi bekleyin bakalım sonuç ne olur.

  11. Sebahat, Afyonkarahisar says:

    Daha önce saksıda çürüyen ters lale soğanlarımın yerine mart ayı sonunda ekmiş olduğum sekiz adet soğanımın beşinde çiçek tomurcukları var. Sevincimi paylaşmak istedim. Daha önceki soğanların çürümesine sebep benim saksı tabağını altından almamam olmuş. Tekrar aynı saksıya ektiğimde eşim gördü. Biriken kar suları toptağı çamur etmiş. Tabağı alınca sorun kalmadı. Şimdi çiçeklerinin rengini merak ediyorum.

  12. Şule, Şırnak says:

    Arkadaşım üç gün önce kuzey ıraktan çiçek açmış bir ters lale getirdi. Büyük ve geniş bir saksıya diktim. Çiçekleri ilk geldiği güne göre biraz soldu. Serin bir yerde tutmaya çalışıyorum. Seneye de açmasını istiyorum. Ne yapmalıyım? Bana tavsiyeleriniz nelerdir?
    ***
    Her yıl çiçek açtırmak kolay değil. Yazdığım bakım bilgilerini dikkatle okuyup gereğini yapın.

  13. Murat, Çanakkale says:

    Ters lalenin toplu olarak üretimini yapmak istiyorum. Kaz dağlarında üretimi uygun olur mu?
    ***
    Her yerde olabilir. Yeter ki doğasına uygun hareket edin. Yazı içinde gereken bilgiler var.

  14. Meryem, Almanya says:

    Ben üç gün önce ters lale soğanı aldım. bu ayda dikebilirim degil mi? Almanya soğuk bir ülke olmak üzere cok da yağmurludur. Nasıl yapmam gerekir yukarıdaki yazıları okudum. Gerçekten de çok emek isteyen bir çiçekmis. Alırken hiç aklıma gelmedi. Ama şunu da unutmamalıyız her güzelliğin bir zor kısmı vardır. O da çiçeklerin güzeli. Zor olacaktır.
    ***
    Evet hemen dikmelisiniz. Bahçeye dikerseniz toprak süzek ise yağmur sorun değil.

  15. Ramazan G. -Düzce says:

    Şırnaktan ters lale tohumları elime geçti. Ne zaman ve nasıl ekmek gerekir?
    ***
    Hemen ekin. Yukarda anlattığım gibi ekeceksiniz.

  16. İsimsiz says:

    Terslale soğanını nasıl elde edebiliriz?
    ***
    Şimdi tam çiçeklenme zamanı. Bu zamana kadar ekilmemiş soğanların içleri kurumuştur. Bulsanız da almayın. Sonbahar aylarında aramalısınız.

  17. Mahsun says:

    Ben ters lale etmiştim. Büyüdüu ama çiçek açmadı. Şimdi sarardı. Ne yapmalıyım?
    ***
    Normaldir. Yukardaki bakım bilgilerini okuyun. Bu konuda gereken açıklamalar var.

  18. Selim Akdede says:

    Ters lale soğanlarını ekim ayına kadar nasıl saklayabilirim? Ankara’da toprak saksıda yetiştirebilir miyim?
    ***
    Yukarda nasıl anlatmışsam o şekilde yetiştirebilirsiniz. Soğanlar kesinlikle sökülmeyecek saklanmayacak. Daima toprak altında kalacaklar. Sadece her sonbaharda söküp yeniden dikeceksiniz.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)


− 3 = 4