Humus

Humus kısaca çürümesi, ayrışması tamamlanmış bitkisel ağırlıklı organik maddeler bütünüdür. Fulvik ve hümik asitler içerir.

rss

Eskiden beri humuslu topraklara değer verilir. Yetiştirdiğimiz süs bitkilerinin çok büyük çoğunluğu humuslu toprak ister. En başta yağmur ormanı bitkileri (antoryumlar, barışlar, afrika menekşeleri hatta kalanchoe’ler vesaire).. Sonra humuslu toprak istemez sandığımız Güney Afrika kökenli succulent bitkiler (Aloe vera gibi). Crassulaceae familyası bitkileri de, taşlı kayalıklı arazilerin bitkileri oldukları halde humuslu topraklarda çok iyi gelişirler. Nerede bitki varsa, kayalıklar arası da dahil, orada mutlaka humus birikimi olmaktadır. Yok denecek kadar az sayıda bitki türleri humussuz ortamda yaşar.

Humus nedir ne işe yarar?

Humus kısaca çürümesi, ayrışması tamamen ve kısmen tamamlanmış bitkisel ağırlıklı organik maddeler bütünüdür. Fulvik ve hümik asitler içerir. Olgunlaşma sürecine göre ikiye ayrılır.

Pasif, ham humus

Hümik asitlerce zengindir. Ormanlarda büyük ağaçların dış ölü kabukları arasındaki birikintiler, ölmüş toprağa pek karışmamış çürük ağaç kalıntıları ve topraktaki hâlâ ufalanmamış bitkisel kalıntılar genelde pasif humustur (ama aktif humus da içerirler). Kısaca çürümeye dirençli bitkisel kalıntılar. Bunları kompost yaparken çürüntülere katmak gerekir. Ya da bahçe toprağına katmak gerekir. Şartlar uygunsa zamanla aktif humus haline dönüşür. Toprak karışımlarında direkt kullanmak, aktif humusa yer vermemek bitkilere pek fayda sağlamaz. Kompost yapma aşamalarında mantarların ayrıştırmasına tabi olmaları gerekiyor. Her tür mantar iyi bir ayrıştırıcıdır. Pasif humusça zengin kompostun özelliği sert taneleri, sağlam lifleri fazlaca içermesi, suyu pek tutamaması diyebiliriz.

Aktif, faydalı humus

Doğada humus

Doğada humus

Fulvik asitlerce zengindir. “Çürümesi, ayrışması, olgunlaşması tamamlanmış kompost” aktif humus ağırlıklıdır. Çürümesi tamamlanmış ve halen devam etmektedir. Dolayısıyla çürüntülerdeki azot, fosfor, potasyum vs. elementler köklerce alınabilir. Kompostu olduğu gibi saksılarda kullanabilirsiniz. Bitki besini verdiğinizde aktif humus ondaki elementleri mineralleri yapısında barındırır köklere sunar. Özelliğine göre, kompost aktif humusça çok zenginse ziyan olmasın diye biraz gerçek toprak ve biraz da ince ponza taşı ile karıştırıp kullanmak daha iyi olur böylece daha fazla saksılarda kullanabilirsiniz. Humus katkılı diye satılan süs bitkisi topraklarını da böyle kullanın ya da humus katkılı olmayan poşet topraklarla karıştırıp kullanın.

Aktif humusun özelliği

Suyu fazlasıyla tutar. Çok yumuşak olur. Yapısından kil olmadığı halde macunlaşıcı özelliği olur. Rengi kapkaradır. Dolayısıyla bu özellikteki kompost toprağı tek başına kullanmak bitkilere fayda değil zarar getirebilir, ayrıca değerli humusu ziyan etmek olur.

Saksılarda çiçeklerimize kullanacağımız iyi bir kompost toprak hem aktif humus hem pasif humus içermelidir. Bazı bitkiler, özellikle kalın köklüler (orkide, devetabanı, antoryum) humus sevdikleri kadar mantarlı ortamı da severler. İnce köklü olduğu halde aşk merdiveni de böyle bir karışımda daha sağlıklı gelişir. Phalaenopsis orkidesi gibi epifitik bitkiler mantarlı ortam istiyor, saksı içeriğinde pasif humus gerekir. Yani çürümesi ayrışması tam bitmemiş sert bitkisel çürüntüler.

Humus bitkileri nasıl besliyor?

1- Humus humik ve fulvik asitler içerir. Kökler bu asitler sayesinde iyon alışverişlerini, iyon geçişlerini sağlıklı yapabilir, topraktan her türlü elementi kolayca alabilir (azot, fosfor, potasyum, demir, kalsiyum, magnezyum vs. gibi).

2- Humus sayesinde toprakta faydalı mikroorganizmalar hayatta kalabilir, faaliyetlerine devam ederler. Bunların da bitkilere faydası humus kadar yüksektir. Bitkilerinizi elinizden geldiğince kloru uçurulmuş su ile sulayın. Zira klor faydalı mikroorganizmaların çoğunu öldürür.

3- Humus toprağın asitlilik ve alkalinlilik açısından dengesizliklerini, bitkilere zararlılıklarını etkisiz hale getirir.

4- Topraktaki ağır metallerin ve hatalı verilen suni gübrelerin inatlarını kırar, onların dağılmalarını sağlar. Humusun bahçelere bu değerli katkısını da hesaba katmalıyız. Önceki aylarda ağır metal otundan bahsetmiştim. Toprakta o kadar aşırı kökleniyor ki, kökler çürüdükçe toprağın hem humusluluğunu arttırıyor hem ağır metalleri çözüp dağıtıyor böylece kıraç / verimsiz toprakları verimli hale getiriyor. Buradan ayrıca şu sonucu çıkaralım: Topraktaki otları kökleriyle sökmeyin. Rahatsız oluyorsanız diplerinden kesin. O kökler toprakta çürüsün ki toprağın kalitesi yükselsin. Bahçelerinizde kesinlikle yabani ot öldürücü ilaçlar kullanmayın. Kendi paranızla kendi toprağınızı mahvetmeyin. O ilaçların ayrıca kloroz sorunu çıkarma özelliği var. Yapay şeylere bir para harcamaya başlarsanız ardı arkası gelmez. toprak düzenleyici al, falan gübre al, demir bilmemnesi al.. parayı dök de dök.. sonu yok.

5- Humus sayesinde toprak ıslakken siyah olur. Bu da ilkbahar başında toprağın güneş ışınlarını fazlaca emmesine sebep olur topraktaki köklerin ısınmasını sağlar. Bitkilerde bahar gelişimi hızlanır.

Bahçenizin toprağının kendiliğinden humusça zenginleşmesi

İşe yaramaz diye düşündüğünüz bitkileri, otları köküyle söküp atmayın. Bırakın kökler toprakta çürüsün. Onları diplerinden kesin sonra yaprakları dalları oldukları yerde toprakla karıştırın. Dökülen yapraklar, çiçekler, meyveler, ağaç kabukları vesaire ne varsa hepsini düştükleri yerde toprağa karıştırın. Bunun için ara sıra bahçede bir çapa ile dolaşmalısınız.

Büyük ağaçların ya da kökleri yarım metreden daha fazla derine giden bitkilerin yaprakları, meyveleri daha zengin elementler mineraller içerir çünkü toprağın derinliklerinden alıp yapraklarda meyvelerde biriktirirler. Dökülenleri toplayıp çöpe atmak gerçekten aptallık olur. Onları toprağa katsanız toprak yüzeyinin verimliliği mükemmelleşir.

Bunlardan başka böcek ölüleri, küçük hayvan ölüleri, kuş tüyleri, bahçenizin yanından geçerken dışkılayan inek, at vb hayvanların pislikleri.. Kestiğiniz saçlarınız, tırnaklarınız.. Her şeyi bahçenizin toprağına karıştırmalısınız. Mutfak sebze meyve artıkları, çay posaları, yumurta kabukları, kartonlar, bayat ekmekler, kemikler.. Her şeyi hep aynı yere gömmeyin. Gömerken toprakla karışmalarını sağlayın. Bitkilerin tam diplerine gömmeyin. Onlar çürüdükçe solucanlar her yere güzelce dağıtır.

Bütün bunlar sadece toprağın humusluluğunu arttırmaz, aynı zamanda toprağın azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, demir, çinko, sülfür vesaire birçok elementlerce zenginleşmesini sağlar. Yani en iyi gübreden bile daha etkili bir şekilde toprağın verimliliğini arttırırlar. Doğal olması kalıcılıkta önemlidir. Doğal olmayan maddeler kalıcı da olamıyor veya köklere ani hücum gibi hareket edip zararlı olabiliyorlar. Daha kötüsü, suni gübrelerin toprağa hayat veren solucanları ve faydalı mikroorganizmaları zehirleyip öldürme özellikleri de var.

Solucanların ve faydalı mikroorganizmaların faaliyetleri bahçe toprağının çürüntülerle verimli hale gelmesini birkaç ay öne alır, çabuklaştırır. Şimdi faydalı mikroorganizmalar nedir diye sorarsanız, çok kısa bir tarifle şudur: Toprakta “oksijenli ortamda” yaşayan her türlü bakteriler, mantarlar ve virüslerdir. Bunlar çok derinde yaşayamıyor. Toprağın üst tabakasında yaşayabiliyorlar.

Toprağı daha gerçek, daha besleyici, daha sağlıklı etmek

Hep humus, hep çürüntü aşırı olursa bu da iyi değil. Toprak fazlaca siyah ve fazlaca su tutar özellikteyse yapılması gerekenler:
1- Açık renkli ve mavimsi kayaları (kalker ve dolomit taşları çeşitleri) küçük parçalara ayırarak toprağa katmak element mineral zenginliğini arttırır, kalsiyum eksikliği sorununun önüne geçer.
2- Havadarlığı ve süzekliği arttırmak, fazla katılaşma özelliğini azaltmak için toprağa ponza taşı karıştırmak çok iyi etki sağlar. Böylece kökler daha rahat hareket ederek her yere uzanır aradıkları her şeye ulaşırlar. Ayrıca ponza taşı toprağın havadarlığını arttırmakla toprakta çürüyen maddelerin daha elverişli tarzda çürümelerine katkı sağlar.

Doğal süreç içinde çürüyen bitkisel ağırlıklı organik maddeler toprağın hem humuslu özelliğini hem verimli özelliğini daima dengede tutar. Asla kötüleşme, verimden düşme olmaz. Temel besleyiciler (azot, fosfor, potasyum, kalsiyum) ve yardımcı besleyiciler (magnezyum, demir, çinko, sülfür vesaire) topraktan asla azalmaz.

Bahçesi olan insanlar bütün bunlara dikkat etse toprak düzenleyici maddelere, gübre çeşitlerine boş yere para dökmez. Hem çok daha yüksek kalitelisini gerçekleştirmiş olur. Bu uğraşıların verdiği haz ile hareketliliğin sağlığa katkısı da başka bir güzellik.

Tarih: 07 08 2012

'Humus' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Yazdıklarınızın hepsi doğru aslında imkan olsa tüm atıklar toprağa dönse.. aksi takdirde toprak vere vere fakirleşiyor. Örneğin aldığım arazide yıllarca tarım ilacı kullanılmış, devamlı fenni gübre kullanılmış. 3 yıldır solucan yetişmiyor karınca gezmiyordu. Ben ne varsa dediğiniz gibi toprağa karıştırmaya başladım. Denediğim yerlerde solucan ve karıncalar çoğaldı toprak eski haline geri döndü. tabii ki verim de güzel oldu. Yeterince kompost oluşmayan ve hayvan gübresi koymadığım yerlerde ektiğim domateslerde bile (eski hatalı uygulamalar) kendini gösterdi. Kalsiyum eksikliğinden domateslerin altı simsiyah oldu. Tarım kireci ve vitaminlerle ancak düzeldi. Şunu öğrendim yazdığınız gibi toprağın her karışı aynı oranda kuvvetlenmek istiyor aksi takdirde verim de düşük oluyor.
    ***
    Doğallık en güzeli. Doğal toprakta doğal gübrelerle yetişmiş sebzelerin domateslerin lezzeti aroması her şeyi muhteşem olur. Belki manavlardaki gibi kocaman olmasalar bile lezzeti bin kat daha iyidir. Tarlacılara, seracılara gözlerimizi kulaklarımızı kapatmalıyız. Çünkü onların amaca fazla ürün elde etmek, fazla satmak, fazla para kazanmaktır. Bizim amacımız aynı değil.

  2. Esra, Ankara says:

    Humus elde etmek için balkonda plastik ve kapaklı, çevresine delikler açılmış bir kapta organik atıklar ve toprak karışımını bekletsek başarılı olurmuyuz?
    ***
    Olabilir ama doğal humusun yerini tam tutamaz. Daha fazla uğraşmak lazım. Ayrıntılardan söz edemiyorum çünkü karmaşık, zor. Sizin yapabileceğiniz şey humus değil de humuslu özelliği olan bir kompost olabilir.

  3. Süleyman K. -Isparta says:

    Evimdeki, büromdaki iç mekan bitkilerinde elimdeki %12 lik humik asidi kullanmak istiyorum. Pratik bir ölçü verebilir misiniz? 1 litre suya 1 kapak gibi. Çünkü üzerindeki tarifler dekara göre.
    ***
    Hiçbir fikrim yok. Ne miktarda kullanmak gerektiğini öğrenseniz bile öncelikle bitkilerin ihtiyacı var mı yok mu onu bilmelisiniz. Bu maddenin hiçbir besleyici katkısı olmaz. Humus sadece toprağın dengelerini düzenler o kadar. Sonuçta kökler topraktaki elementleri daha iyi alabilir. Toprak zaten humuslu ise hiç gerek yok.

  4. Onur, İstanbul says:

    Şimdi ben doğadan sadece bir avuc humus toprağı alsam doğaya zarar vermez değil mi?
    ***
    Zarar vermezsiniz merak etmeyin.

  5. CelalS İzmir says:

    … …
    ***
    Sorunuz ilgili sayfaya taşınmıştır: http://azbitki.com/bitkilerin-kalsiyum-ihtiyaci#comment-4716

  6. Sevgi, İstanbul says:

    Bahçemde 4 metre karelik bir alana, iki yıl boyunca elime geçen bütün mutfak atıklarını, yaprak yemek ne varsa hepsini toprağın tamamına gömdüm. Baharda toprağı alt üst edip kazdığımda solucanlar gömdüklerimden hiçbirşey bırakmamışlardı. Önceki kış boyu yine aynı şekilde her tarafına mutfak atıkları gömdüm. Geçen baharda toprağı tekrar kazdım yine hepsi yok olmuştu. Geçtiğimiz yaz boyu elime geçen bütün yaprak atıklarını bu alana döktüm. Geçen gün toprağı tekrar kazdım, toprak billur gibi tertemiz. 3 yıldır bu şekilde işlediğim toprak hakkındaki yorumunuzu merak ediyorum. Satın aldığım çiçek fidelerini bu topraktan kullanarak saksılara dikebilir miyim? Bu toprağı nasıl değerlendirebilirim? Görüşünüz benim için çok önemli.
    ***
    Mutafak artıkları o şekilde bahçelerde çok iyi işe yarar gübre gibi bitkilere faydalıdır. Fakat o toprağı ev içinde saksılarda kullanmak biraz riskli. Çürüme ve ayrışmalar henüz tamamlanmamıştır. Evde havasız esintisiz ortamda bitkilerin köklerine (özellikle ince köklü bitkilerin köklerine) hastalık yapabilirler. Ama açık balkonda veya pencere önü dış bölgesinde, mevsimlik park bahçe süs bitkilerinin fideleri için hazır topraklardan bin kat daha faydalı olacaktır. Bu şekilde tavsiye ederim. Ev içi bitkileriniz için kesin bir şey diyemiyorum. En az 5 yıl toprağın o şekilde terbiye edilmesi ve son bir yıl boyunca toprağa yaprak ve sebze artıklarından başka şey katılmamış olması gerekir ki ev içi bitkilerine zararlı olmasın.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)


9 − = 5