Sarımsak sarmaşığı, Cydista aequinoctialis

Sarımsak sarmaşığına Ege bölgemizde gelin tacı çiçeği deniyor. İngilizcedeki ismi garlic vine (sarımsak sarmaşığı). İspanyolcada Ajos Sacha (yalancı sarımsak demekmiş).. Yapraklarını ovalayınca sarımsak gibi kokar.

Bignoniaceae familyasından olup acem borusu ile akrabadır. Cydista cinsinin 20’yi aşkın türü var. Cydista aequinoctialissarımsak sarmaşığı türü en sevileni.

Genel özellikleri

Kışın yapraklarını dökmez. Yapraklar iki parçacıklıdır. Çiçekler eskidikçe rengi açılır, beyaza yakın tona döner. Bir dal üzerindeki farklı çiçeklerde bir rengin üç ayrı tonunu görmek mümkün. Kış soğuklarına en fazla -7°C dereceye kadar dayanabilir. Güneş sever. Kuvvetli güneş altında sarımsak sarmaşığı tam bir çalı gibi gelişip yavaş uzasa da yaz aylarında iyi bir sulamayla asma gibi çardaklık hale getirilebilir. Zaten liana – asma tarzı gelişim gösteren bitkilerdendir. İpliksi tutaçları sayesinde ağaçlara tırmanır. 15 metre kadar uzayabilir.

Sarımsak sarmaşığının çiçekleriSarımsak sarmaşığının çiçeklenme zamanı ilkbahar – yaz başı olup sonbaharda tekrar çiçek açabilir. Yerini severse yazı boyunca da, daha az olarak çiçeklenmeye devam eder. Güneş eksikliğinde hiç çiçek açmayabilir ve güneşe ulaşmak amacıyla fazla uzama gösterebilir. Çok güneşli yerlerde küçük bir fidanken bile çiçek açar.

Zehirli değildir. Hatta yemeklerde sarımsak gibi kullanılabileceği söyleniyor.

Habitat

Anavatanı Meksika’nın güneyi, Paraguay ve Brezilya’nın doğusu cıvarlarıdır. Doğal yaşam alanlarında sarımsak sarmaşıkları nehir kenarı ormanlarda ve deniz kenarı bataklık ve benzeri, gel-git etkisiyle su birikimi olan yerlerde görülürler.

Kullanım

Aynı begonviller gibi sarımsak sarmaşığı da çiçekli asma tarzı bahçe dekorasyonu, çiçekli çardak gibi amaçlarla kullanılır. Tuzlu topraklara uyumlu olduğundan deniz suyu etkisindeki sahil bahçelerine rahatlıkla dikilebilir.

Yetiştirilmesi, bakımı

Esasen bahçe bitkisi olup saksılarda yetiştirilmeye uygundur.

Saksıda yetiştirmek için bazı püf noktalarını bilmeniz iyi olur:

Saksıda yetiştirince hem suyu iyi geçirebilir özellikte hem de su tutuculuğu biraz yüksek olacak şekilde bir toprak karışımı yapmalısınız. En iyisi  doğal topraklardan kullanmanızdır. Sarımsak sarmaşığının iyi gelişimi ve çiçeklenme döneminin uzun sürmesi için mutlaka serin toprağa ihtiyacı var (dolayısıyla hazır poşet topraklar hiç uygun olmaz). Mümkün olduğunca büyük kalın çömlek saksıda yetiştirmeli ve eğer saksı çok güneş alıyorsa toprak üst yüzeyini malç ve/veya ponza taşı ile örtmelisiniz.

Güneş önemlidir

Sarımsak sarmaşığıDirekt güneşten yeterince nasiplenmeyen sarımsak sarmaşıkları iyi bir çiçeklenme gösteremez. Hatta hiç çiçek açmayabilir. Günde en az 4 saat direkt güneş alması gerekiyor.

Toprak

Sarımsak sarmaşığı besleyici, güçlü, organik maddelerce zengin toprak ister. Humuslu doğal toprak + kırmızı toprak + mil eşit oranlarda karışım yapın. Sonra bu karışıma eğer bulabilirseniz güvenilirliği (yani yanma, çürüme işlemleri gerektiği gibi yapılmış) kesin olan keçi veya koyun gübresi 2/5 oranında karıştırın. Aynen bu şekilde karışım toprak hazırlayabilirseniz 3 yıla kadar gübre istemez.

Sulama

Sulak yerlere has bir bitki olan sarımsak sarmaşığı eğer gelişim döneminde su sıkıntısı çekerse yapraklarını dökmeye başlar. Toprak hafifçe kuruduğunda fazla bekletmeden bolca su ile sulayın. Kış aylarında sulama sıklığını azaltın.

Gübre

Sarımsak sarmaşığı akrabası acem borusu gibi azgın büyümüyor. Biraz nazlıdır. Bitki besinleri gerektiği gibi fayda vermez. Güçlü gübrelerle iyi gelişir ve çiçek verimi normalinden birkaç kat daha fazla olur. İki ayda bir toprağını kabartıp bol miktarda solucan gübresi karıştırabilirsiniz. Veya bir defa ilkbaharda ve bir defa yaz ortasında olmak üzere yılda iki defa tavuk, güvercin vb kuş gübresi verebilirsiniz. Tuzlu toprak uyumlu olduğu için kuş gübrelerinden zarar görmez. Çok faydası olur. Güzelce serpilir.

Budama

Henüz genç olan sarımsak sarmaşıkları çok gerekli olmadıkça budanmamalılar. İlkbaharda çiçekleri dökülen dalları da kesmeyin. Çünkü sarımsak sarmaşığının baharda çiçeklenen dallarının yaz sıcakları iyice bastırana kadar tekrar tekrar tomurcuklanıp çiçeklenme ihtimali var. Budamanız çok gerekli ise yaza doğru budamalısınız. Bu zamanlama gelecek yıl çiçek açabilecek yeni dallar çıkarması için gereklidir. Daha fazla geç kalmanız durumunda yeni dallar çıkarmayabilir ve sonraki baharda çiçek açmamasına sebep olabilir.

Çoğaltılması

Yaz başında ⇒ yarı olgun dal çeliği yöntemiyle çoğaltılabilir. Aslında çok genç ama iyice sertleşmiş dallarını kırıp direkt toprağa batırmakla da kolayca köklendirip çoğaltabilirsiniz. Ayrıca sarımsak sarmaşığı tohumla, ⇒ basit daldırma yöntemiyle ve kökten gelişen sürgünleri ayırmakla da çoğaltılabilir.

Kaynaklar

Cydista aequinoctialis – eol.org
Garlic Vine, Ajos Sacha (False Garlic) – davesgarden.com
Garlic Vine (Mansoa alliacea, Cydista aequinoctialis) – practicalgardening.blackdovenest.com

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri Tarih: 29 Nisan 2012

Etiketler: | |


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)