Süsen – iris

En çok mezarlıklarda rastladığımız koyu mor ve beyaz süsen rizomlu iris gurubundandır. Aynı cinsin farklı türlerinden olan soğanlı süsenler yaz mevsimini yapraksız geçirir. Her iki gruptan süsenler süs bitkisi olarak bütün dünyada yaygınca yetiştirilir.

Rizomlu süsenler

Yılın her zamanı yapraklıdırlar. Soğuğa ve susuzluğa dayanıklılıkları iyidir. Bütün yaz hiç su verilmese bile zarar görmezler. Kış soğuklarına dayanıklılıkları çok yüksektir: -40C derecee kadar dayanırlar. En çok iri mor çiçeklisi ve iri beyaz çiçeklisi yaygındı. İlkbahar ortası – yaz başı arasında yılda bir defa çiçeklenirler. Çiçeklerinin renkleri ve irilikleri farklı farklı pekçok hibrit ve kültivar süsen çeşitleri geliştirilmiştir.

Süsenin çiçekleri

Süsenin çiçekleri

Süsenlerin güneşli yerlere dikilmeleri gerekiyor. Toprak seçmezler. Gübre istemezler. Fakat güzelliklerini arttırmak için ya da amaç çoğaltıp üretmek ise fazla asitli ve fazla kireçli topraklardan kaçınmak, toprağı gübrelemek iyi olur. Yaz boyunca sulamak gerekmese de sonraki yıl daha fazla çiçek açmaları için toprak kurudukça sulamak iyi olur.

Yaprak güzeli tipleri

Bazı rizomlu süsenlerin çiçeklerinin hiçbir güzelliği olmasa bile yaprak güzelliklerinden dolayı yetiştirilirler. Bunların yapraklarının diğer süsenlerden farkı azdır. Dimdik duruşlu olmaları, sık yapraklanmaları ve rizomlarıyla hızlı çoğalıp çok fazla yaprak geliştirmeleriyle diğerlerinden ayrılırlar. Bazen (tesadüfi olarak) öyle bir gelişim gösterirler ki birçok yelpaze çeşitli yönlere bakar şekilde karışık halde bir araya konmuş gibidir.

Rizomlu süsenlerin çoğaltılması

Yılın her zamanında rizomlarıı bölerek çoğaltabilirsiniz. Fakat en iyi zaman çiçeklerinin solduğu günlerdir. Bu zamanda ayırırsanız, bölüp yeni yerlerine diktiğiniz rizomlar gelecek yıl çiçeklenmek üzere yapılanabilirler. Aksi takdirde çiçeklenmelerinin iki yıl sonraya kalma riski var.

Rizomları yapraklı olarak bölün. 10cm kadar derine dikip sulayın. Rizomları toprağa ekerken yapraklı kısmın son ucu (rizomun ucu) hafifçe toprak dışında kalmalı. Yoksa tutmayıp çürüyebilir.

Soğanlı süsenler (iris)

İris (soğanlı süsen) çiçekleri

İris (soğanlı süsen) çiçekleri

Karışmasın diye bunlara süsen değil iris demek daha doğru olur diye düşünüyorum. Süs bitkisi olarak kullanılan Iris × hollandica hibrit bir türdür. Iris tingitana ile Iris xiphium türlerinden oluşturulmuştur. İris çiçekleri rizomlu süsenlerin çiçeklerinden daha küçüktür ama güzel ve gösterişlidirler. Kış soğuklarına en fazla -30C dereceye kadar dayanırlar. Çiçekleri kesme çiçekçilikte kullanılabilir.

Soğanlar sonbaharda ekilmelidir. İlkbaharda çiçek açarlar. Yaz sıcaklarıyla beraber yapraklar sararıp kurur. Eğer yemyeşil duruyorlarsa temmuzdan itibaren hiç sulamayın. Yapraklar tamamen kuruduğunda soğanları söküp sonbahara kadar saklayın.

Deniz etkisi olan illerde iris soğanları yaz sonunda veya ekim-kasım aylarında ekilebilir. Hemen yapraklanırlar ve kış boyu yapraklanma devam eder. İlkbaharda çiçek açarlar.

Kışın sık sık -10C ve daha fazla soğuk görülebilen yerlerde ise soğanlar kasımdan önce ekilmemelidir. Böylece yapraklanmaları ilkbahara kalır. Eğer erkenden ekerseniz ve yapraklanırlarsa kışın fena zarar görürler.

İris soğanları 10cm derine, en az 10cm aralıklarla ekilmeli.

İrislerin çoğaltılmaları

Soğanlardan oluşan yavru soğanlar ayrılarak çoğaltılırlar. Fakat iris soğanları birbirlerinden ayırmada acele etmeyin. En az 4 yıl beklemeniz lazım. Bu arada her yıl söküp toprak tazeleyebilirsiniz ama kendiliğinden ayrılmayan soğanları ayırmaya çalışmayın. Ancak 2-3 yıllık olup iyice güçlenmişleri ayırın.

'Süsen – iris' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Sema Ercan, İstanbul dedi ki:

    Çevremde birkaç yerde Süsen çiçeği (rizomlu, mor olan) mevcut. Ve yaprakları hala yeşil, çevrelerinde yeni yeni sürgünler de mevcut. Ben onları hepsini bir yerde toplamak istiyorum. Ne zaman söküp yeniden dikebilirim? Dikkat etmem gereken hususlar var mıdır?
    ***
    Bunlar bütün yıl yeşil yapraklı kalıyor. Her zaman söküp ayırıp dikebilirsiniz. Kışın bile farketmediğini gördüm. Kışın belki rizomları ayırmak zarar verebilir. Ama şimdi tehlike yok.

  2. Sema Ercan, İstanbul dedi ki:

    Süsenlerin yerlerini değiştirdim hatta ufak ufak uç bile vermeye başladılar. Fakat sanki yerleri gölgede kaldı gibi pek içime sinmedi. Yer değiştirmem gerekir mi?
    ***
    Hayır.

  3. Yaren, Konya dedi ki:

    İris çiçeği ekildikten kaç ay sonra çiçeklenir?
    ***
    Hava şartlarına göre, bitkinin olgunluğuna göre ve bakıma göre bu tarih değişir. Mevsim, çiçek açma zamanına göre zamanında dikilmesi de önemli.

  4. Gülendam, Antalya dedi ki:

    Süsen çiçeklerim çiçek açarken kutularını değiştirdim. Şimdi çiçekler soluyor. Yeniden açar mı?
    ***
    Şimdi çiçekleri solar normaldir. Doğası böyle. Gelecek yıla kadar artık çiçek açmaz. Bahardan bahara çiçek açarlar.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)