Altın çilek, Physalis peruviana

Altın çilek günümüzde ticari açıdan çok büyük önemi ve değeri olan popüler bir bitkidir. Taze ve kurutulmuş hallerde yenebilen lezzetli şifalı meyveleri için yetiştirilir.

Özellikleri

Solanaceae (Patlıcangiller) familyasındandır. Bilimsel adı Physalis peruviana olup İngilizce’de yaygın adı golden berry’dir. İnka eriği ve yer kirazı gibi adlandırmalarda bulunanlar da var. Bizde en çok altın çilek adıyla tanındı. Çilekle erikle kirazla hiçbir ilgisi yoktur.

Çok yıllık, çalı formunda veya tırmanıcı ve yerde sürünücü özelliklerine sahip altın çilek bitkisinin yetiştiriciliği aynı domateslerde olduğu gibi tek yıllık olarak yapılır. Aslında kışı atlatabilirse birkaç yıl verim alınabilir. Kış soğuklarına dayanıklılığı kültivarlarına göre -1C derece ile -9C derece arasında değişir.

Meyveleri doğal olarak ambalajlıdır. İnce bir kılıfta olur. Böylece büyüklüğü bir ceviz kadardır. Esas meyve fındık kadar olur. Meyveler altın çilek bitkisinin kültivarlarına göre ve toprağına suyuna göre bu ölçülerden biraz büyük veya biraz küçük olabilir. Meyveleri A, B, C vitaminleri, bitkisel protein, fosfor ve demir zenginidir. Altın çilek meyveleri hamken yenilmemeli. Zehirleyici olabiliyor.

Yetiştirilmesi ve bakımı

Altın çilek oldukça iyi güneş alan, kuvvetli rüzgârlardan korunmuş yerleri sever. Domates tarımı yapılabilen her yerde yetiştirilebilir.

Suyu mükemmel süzdüren, çok kumlu ve fakir topraklar altın çilek için en uygunudur. Böylesi kumlu ve fakir topraklarda az miktar doğal gübre takviyesi ile çok daha fazla çiçeklenir çok daha kolaylıkla bol bol meyve verir. Suyu iyi süzdürmeyen topraklarda bir de aşırı sulanmaya maruz kalırsa çeşitli hastalıklar kapar, hayatta kalması zorlaşır.

Meyvelerin olgunlaşmasına yakın zamana kadar çok düzenli olarak sulanmalıdır. Meyvelerin olgunlaştığı hasat döneminde sulama yok denecek kadar azaltılmalı. Ticari amaçla yetiştirmiyorsanız toplu hasata gerek olmadığı için sulamayı azaltmaya gerek yok. Sonbahara kadar devamlı meyve oluşturur durur.

Hasat

Altın çilek susuz kalmazsa sonbahar soğuklarına kadar kesintisiz çiçeklenir ve devamlı meyve üretir. Toplu hasat yapacaksanız meyveler uygun büyüklüğe geldiğinde sulamayı ancak bitkilerin susuzluktan ölmeyecekleri derecede azaltmalısınız. İkinci defa ürün almayacaksanız artık sulamanıza gerek yok.

Yeşilken dökülen meyveler: Bunlar zamanla kendiliğinden olgunlaşır. Normaldir. Temiz ve güneşli bir yerde bekletirseniz çabuk olgunlaşırlar.

İklimi müsait olan bölgelerde altın çilekten ikinci ürün almak için önce meyvelerin hasat edilmesine yakın sulama çok azaltılmalı ve hasattan sonra düzenli sulamaya geçilmeli. Çok az miktarda uygun besinden veya doğal gübre verilmeli. Gübrelemeyi fazla tutarsanız az ürün alırsınız.

Meyvelerin depolanması: Altın çilek meyveleri olgunlaştığında hasattan sonra bir aydan fazla bozulmadan kalabilir. Soğutuculu depo gerektirmez. Sadece depolandıkları yer iyice havadar olmalı. Rütubetli olmamalı.

Çoğaltılması

1- Geçen yıldan hayatta kalanlar köklü parçalara ayrılarak kolayca çoğaltılabilir.

2- Yine geçen yıldan kalanların bir yıllık dallarından köklendirme hormonu yardımıyla çeliklemeyle üretilebilir. Başarı oranı yarının altındadır. Çabuk büyür ve erkenden çiçeklenirler fakat bunlardan tohumdan yetişenler kadar iyi randıman beklemeyin.

3- Altın çileğin en kazanç getirici üretim tarzı tohum iledir. Tohum ekme zamanı (İstanbul için) mart sonundan nisan ortasına kadardır ki gerektiği gibi uzun süre ürün alınabilsin. Sonbahar soğuklarının başlaması sizin bölgenizde ne kadar geç veya erken oluyor ise tohum ekmeyi o kadar öne alabilir veya geciktirebilirsiniz. Tohumları toprağa serpip üzerlerine hafifçe toprak serpin. Çimlenme başlayana kadar sık sık sulayın. Fideler ilkin o kadar küçüktür ki bunların hayata tutunabilecekleri zor gibi görünür. Çok da hassastırlar. Sulamalarda çok dikkatli olmalısınız. 3cm kadar büyüdüklerinde birçok riski atlatmışlardır. 5cm ile 0cm arası gelişim gösterdikleri zaman fideler yeni yerlerine ekilmeye hazırdır.

4- Yetişmiş bir altın çileğin bir (veya birkaç) yan dalının orta kısmı toprağa gömülür (basit daldırma), birkaç haftada yeterince köklenince kesilerek başka yere ekilir.

Fotoğrafları

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Meyve-Yemiş, Sebze - Bostan

Etiketler: |


'Altın çilek, Physalis peruviana' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Feza, İsvicre dedi ki:

    Bir sene önce hobi bahcesi aldim. Bu sene martta altin cilek ektim ama su ana kadar on santim büyüdü. Ne yapmam lazim?
    ***
    Altın çilek sıcak sever. Yaz gelmesini bekleyeceksiniz.

  2. Nergül, Amasya dedi ki:

    Yaklaşık 1500 tane fide diktim ama ne gübresi vereceğim gübre verilecek mi, çapa ot mücadelesi nasıl olacak, ne kadar sürede meyve alabilecegiz? Bilgi almak için nerelere başvuracağız?
    ***
    Peki ama Nergül Hanım, hakkında hiçbir bilginiz olmayan bir şeye niçin yatırım yapıyorsunuz ki? Keşke bunu önceden düşünüp bölgenizin zirai ofisine giderek danışsaydınız. Bu sayfada yukarda ben altın çilek hakkında bildiklerimi yazdım. Ne derece işinize yara bilemem. Benim verdiğim bilgiler genellikle hobi çerçevesinde bahçelerde yapabileceklerimizle sınırlı.

  3. Mehmat A. -Mardin dedi ki:

    Evet altın çilek hakikaten çok guzel ben şahsen yetiştircilik yapmak isterim ekonomim el vermiyor. Teşekkür ederim.

  4. Ramazan G. -Konya dedi ki:

    Bu yıl 125 bin altınçilek fidesi diktik. Gelişimleri çok güzel tohumu da kaliteliydi. Meyve vermeye başladılar. Bunun pazarı hakkında bilgilendirirseniz seviniriim. Ciddi anlamda tamamını alacak tüccar arkadaş arıyorum.

  5. Turgut, Sakarya dedi ki:

    Bazı kaynaklarda altın çileğin ormanaltı bitkisi yani gölgeli ortamlarda yetiştiği yazmakta. Burada tam gün güneş istediği yazıyor.
    ***
    Orman altı, orman kenarları ve tam gün güneşli sulak açıklıklar. Doğal yaşam alanları böyle. Ama meyve veriminin düşük olmaması için ne kadar güneş o kadar verim anlamına gelir.

  6. Melike, Mersin dedi ki:

    Bize bir komsumuz 5 – 6 kök altın çilek fidesi verdi. Ancak biz temmuzda diktik. Yetısir mi ve ne zamana yetişir? Ve de yaylada mı asağıda mı iyi yetişir?
    ***
    Mersin’de alçak kesimlerde kışın sağ kalıp ilkbaharda çiçeklenirler. Bekleyeceksiniz. Yaylada kışın kururlar.

  7. Fatih, Denizli dedi ki:

    Altın çilek kaç güne bir su istiyor?
    ***
    Bunu günle ayarlayamazsınız. Yerinin esintisine ve toprağının özelliğine göre topraktaki su kaybının süresi değişir. Hava durumunun da etkisi var. Toprak kurudukça sulayacaksınız. En iyi ölçüsü bu.

  8. Vedat, Adana dedi ki:

    Bahçemde altın çilek meyvesi aynısı fakat bunun yaprakları ince biraz. Altın çileğin yabanisi gibi çeşidi var mıdır?
    ***
    Yabani değil de birkaç kültivarı var. Ayrıca yapraklarının büyüklüğü, küçüklüğü yetiştiği toprağın özelliğine göre de değişebilir.

  9. Fazlı dedi ki:

    Bahçeme baharda altın çilek diktim. Altın çilek kışın kuruyup baharda tekrar mı çıkar yoksa kışın soğuktan korumalı mıyım?
    ***
    Kışın koruyabilirseniz gelecek yıl yine gelişmeye meyve vermeye devam eder ama verim daha düşük olur. Yazımın içinde gerekli bilgiler var okumalısınız.

  10. Mehmet T. -Konya dedi ki:

    Mayıs ayı içinde Ereğlide bir ziraatciden 20 fide alıp belirtilen aralıklarla yanmış hayvan gübresi kullanarak diktim. Kimyevi gübre kullanmadım damlama ile suluyorum. Devasa büyüdüler verimleri de çok iyi meyveleri çok iri ceviz gibi erik gibi ama tadları kötü yenilmiyor neden acaba? Gölgede kaldılar ondan mıdır?
    ***
    Lezzet bazı kültivarlarında çok iyi değil ama yenmeyecek gibi hiç değil zira onlar da yenmesi için yetiştiriliyor. Sizin anlattığınıza göre bir problem söz konusu. Nedir bilemiyorum. Gölgeyle ilgisi yok. Önemli olan şey tamamıyla olgunlaşabilmeleri. Belki tam olgunlaşmadan tadına bakmış da olabilirsiniz. Ayrıca, altın çilek iyi gübrelenmiş kuvvetli topraklarda iyi mahsul vermez. Domatesle karıştırmayın. İhtiyaçları farklıdır.

  11. Meral M. -İstanbul dedi ki:

    Benim bahcede de altin cilek var. Meyvalar fanus icinde sanki, olgunlastigini nasil anlayacagim? Teker teker icini acip mı? Bir tanesini actim yesildi. Biraz gec diktim aslinda.
    ***
    Dış kılıflar yeterince büyüyüp rengi solarsa olgunlaşmış demektir. Yeşil olsa bile koparıp on – onbeş gün kadar güneş altında bekletirseniz olgunlaşırlar.

  12. Mustafa Ç. -Rize dedi ki:

    Bahçeme birkaç altın çilek diktim. Biraz geç diktim. Şimdiden 25-30cm oldu. Bu yörede ne kadar sağlıklı yetişir bilemem. Malum oldukça fazla yağmur alan bir yer. Altın çilek kışın kar yağışında nasıl yetiştirilir? Üzerini kar değmeyecek şekilde kapatmalı mıyım?
    ***
    Altınçilek kışın iyi koruyabilirseniz iki-üç sene yaşayabilir. Bazı kültivarları Rize’de kışın soğuktan hiç mi hiç etkilenmez.

  13. Nuri, Mudanya dedi ki:

    10 tane kadar altın çileğim 10 cm kadar oldu. Diplerinde toprakla temas noktasında bir sürü yan dal var. Budanacak olan dallar bunlar mı acaba. Üste doğru doğal dallanması güzel. Verdiğiniz tüm bilgiler için ayrı ayrı teşekkürler.
    ***
    Budama istemez. Fazla uzamayıp onun yerine çok dallı budaklı olması, çok çiçek açması için tepe budaması tavsiye ediliyor. Sizin ihtiyacınız yok.

  14. İsimsiz dedi ki:

    Altın çileklerim olmaya başladı. Çocuklar çok sevdi.

  15. Nuri, Mudanya dedi ki:

    Saksıda yetiştirdiğim altın çilekler her biri 10 ila 20 adet meyva verdiler. Ben onları geçen yılın yediğim çilekten aldığım taze tohumlardan ekmiştim. 2. yıla bekletmeyi gereksiz görüyorum. Tohumdan ekmek daha mantıklı. Sizde aynı görüştesiniz sanırım.
    ***
    Evet en verimli meyve vermesi tohumdan yetiştiğinde ilk yılda oluyor. Zaten tohumdan yetişmesi çok da kolay. Başka zahmetlere girmeye hiç gerek yok. Yeter ki her yıl tohumları saklayabilesiniz baharda çimlendirebilesiniz.

  16. Faik Ü. -Kırklareli dedi ki:

    Toprağa tohumu atma ayı hangi ay olur en uygunu?
    ***
    Domateslerle veya patlıcanlarla aynı şekilde.

  17. Sedat, Bandırma dedi ki:

    Üç kök altın çilek fidesi diktim. Boyları 1 metreyi geçti ama şu ana kadar hiç çicek yok. Neden acaba?
    ***
    Kuvvetli besleyici toprak, az güneş, çok sulama altın çileği azdırır çiçek açmasına engel olur diyebiliriz.

  18. Yasemin, Kocaeli dedi ki:

    Üç sene önce altın çileğin tohumundan fide elde ettim. Balkonumda saksıda bakmaktayım. Balkonum sadece sabah güneşi alıyor. Uzun bir zaman geçmesine rağmen meyve alamadım fakat üzerinde birkaç tane çiçek var. Aynı zamanda üzerinde beyaz sinekler mevcut. O sinekleri ortadan kaldırabilmek için ne yapmalıyım?
    ***
    Daha ilk yıldan meyve vermesi gerekiyordu. Yukarıda verdiğim bilgileri okuyarak sizin yetiştirme şartlarınızdaki farklılıklar tespit edin. Beyaz sinekler en zararlı parazitlerdendir. Şu sayfada mücadele yollarını okuyun: https://azbitki.com/bitler

  19. Mehmet A. -Ankara dedi ki:

    Evimin bahçesinde altın çiçek yetiştirmeye karar verdim. Tohumunu nasil temin edeceğim?
    ***
    Kuruyemişçilerde kuru meyveleri satılır. Onların içindeki çekirdekler işe yarar.

  20. Amirali H. -İran dedi ki:

    Ben ticari altin cilek ekmek istiyorum. Serada yetistirmek daha mi iyi olur?
    ***
    Domates yetiştirmeyi nasıl biliyorsanız aynen o şekilde. Fark yok. Sadece altın çilek kuvvetli topraklarda iyi ürün vermez. Toprak fazla besleyici olmamalı. Gübrede azot miktarı az olmalı. Yoksa çok fazla dallanır budaklanır çiçeklenme az olur ve dolayısıyla meyve verimi az olur.

  21. Amirali H. -İran dedi ki:

    Cevabiniz icin tesekkur ederim. Peki 1 donumluk arazide ne kadar tohum gerekiyor? ve 1 donumluk arazi ne kadar meyve verecektir normal sartlarda?
    ***
    Bunu da aynen domates yetiştiriciliğindeki gibi düşünün. hesaplayamayacaksanız ben de hesaplayamıyorum çünkü tarla, arazi tarımından hiç anlamam. Ayrıca ne kadar arazide ne kadar ürün verir onu domatesle kıyaslayamayız. Bilenleri bulup onlara danışmanız lazım.

  22. Nuray A. -İstanbul dedi ki:

    Geçen sene çelikleme yaparak altın çilek diktim. Şu anda 18 tane meyvesi var. Fakat yemyeşil, hala sararmadı. Havalar cok soguk diye boş olan odaya cam kenarına aldım. Şu anda sorunsuz büyüyor ve alttan da 3-4 dal cıkmaya başladı. Yalnız dediğim gibi hala meyveler sararmadı. Sebebi nedir bilen var mıdır?
    ***
    Sıcağı, güneşi seven bir bitkidir. Meyveler sıcakta hızla olgunlaşır. Soğukta ise koparıp güneş alan bir pencere önünde bekletmelisiniz. Kızarsa bile biraz yumuşamış olmalı. Ham meyveleri zehirleyebiliyor.

  23. Adam A. -Çorlu dedi ki:

    Bugün 31 ocak 2014. Mutfakta yetiştiriyorum.

  24. Mehmet T. -İzmir dedi ki:

    Ben balkonda büyükçe bir saksıda bir kök altın çilek diktim. ilk yıl pek meyvesi olmadı. İkinci yıl 100 adetten fazla çilek oluştu. Bu yıl baharda bazı dalları budadım. Epey yeni dal çıktı ve oldukça da sağlıklı görünüyor. Ancak sadece bir adet altın çilek oluştu. Hala çiçek açmadı. Aacaba hiç açamayacak mı?
    ***
    Bilmiyorum. Belki bundan sonra mevsim icabı açmaz. Yukarıda en iyi şartları vesaire yazmıştım. Ona göre incelikleri dikkate almanız lazım.

  25. K. Yıldız, Almanya dedi ki:

    Domatesin ana gövdesiyle yaprak dalı arasından çıkan yapraklar kopartılır. Altin çilekte de aynı işlem yapılmalı mıdır?
    ***
    Duymadım, bilmiyorum. Sanmıyorum da.. Ama bence bir tanesini öyle deneyin ve ileride ne gibi fark olacak kıyaslayın.

  26. Aslan Kol dedi ki:

    Antalya’da bir sitede villada oturuyorum. Küçücük bir bahçesi var. Çeşit olsun diyerek pazardan aldığım ufacık bir fideden iki yıldır 100 kişilik sitedeki her komşum doyasıya yiyorlar. Bir taraftan meyve bir taraftan çiçek hiç eksilmiyor. Olağan üstü bir durum bu. Bitki çok bereketli bir şey ama bakımına dair her şeyi şu an sizden öğrendim. Sağolun teşekkürler.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)