Bitkileri kışa hazırlamak ve soğuklardan korumak

Kışın bitkiler soğukta donup ölmesin diye veya açıktaki dalları zarar görebilecekse neler yapmak gerekir, en önemli konulara değindim. Sadece sarıp sarmalamak hiç işe yaramayabilir. Önce neleri bilmek gerekir okuyun:

Bahçede veya balkonda bütün yıl açıkta (dış mekân) süs bitkileri yetiştiriyorsanız hem yaşadığınız çevrenizin iklim özelliklerini hem yetiştirdiğiniz bitkilerinizi iyi tanımalısınız. O bitkilerin kışa ne kadar dayanıklı olduklarını iyi bilmelisiniz. Kışın kaç derece soğuklara dayanıyor, anavatanı neresidir vesaire iyice araştırmalısınız. Nelere dikkat etmelisiniz, fikir edinmek açısından aşağıdaki bilgileri okuyabilirsiniz.

1- Yaşadığınız yer kışın en fazla ne kadar soğuk oluyor öğrenmelisiniz. Şu linke tıklayın (⇒ ⇒). Ankara için olan sayfa. Biraz aşağı gidince kendi ilinizi seçeceğiniz yere gelirsiniz. Çıkan sonuçta, ilinize ait bilgilerde birkaç satır aşağıda kırmızı harflerle en yüksek sıcaklık denmiş. Onun bir alt satırında ise mavi olarak en düşük sıcaklık belirtiliyor. En düşük sıcaklık kaç derece olmuş ve ne zaman olmuş öğrenebilir ve böylece ilinizin kışın en fazla ne kadar soğuk olabileceğini öğrenebilirsiniz.

2- Bitkinizin hangi tür olduğunu ve o türün kışın en fazla kaç derece soğuğa dayanacağını öğrenmelisiniz.

Sonuç: Diyelim ki bölgeniz kışın en fazla -8C derece soğuk oluyor. Bitkiniz ise en fazla -5C derece soğuğa uygun ise sorun yok. Çünkü uzun yıllar boyunca kaydedilmiş rekor soğukluk -8C derecedir. Her yıl o kadar soğuk olmaz. Meteorolojiyi takip ederek don olayı olacak günlerde o bitkiyi sadece naylonla sarmanız yeterli olur.

-10C derece ve daha soğuk havalarda, kış soğuklarına dayanıklılığı en fazla -7C dolaylarında olan bitkiler hasır vs. şeylerle sarılarak korunabilir.

Bu örneklere göre kıyaslamalar yapın. Mesela en fazla -5C derece soğuğa dayanan bir tür Ankara merkez ilçesinde belki iyi sarıp sarmalanarak korunabilir ama Ankaranın diğer açıklık ve yüksek kesimlerinde hiç bir koruma işe yaramaz. Kapalı yere almak zorundasınız.

Dikkat: Mikroklima – makroklima meseleleri önemlidir. Bir ilin genelde iklimi mesela Akdeniz iklimi olsa bile her yerinde aynı olmayabilir. İzmir’in deniz seviyesindeki, tam deniz etkisindeki yerlerinde kışın soğuk en fazla -5C derece oluyorsa, emin olun denizden uzak ve yüksek ilçelerinde -10C dereceyi bulabilir. Dolayısıyla -5C dereceden daha fazla soğukta yaşayamayan bir bitki İzmir’in her yerine uygundur demek ciddi bir hatadır.

Soğuk havanın etkisini arttıran faktörler

Bazen olur ki günlerce kar altında kalan bazı bitkiler ölmez ama aynı bitkiler kuru havada donarak ölür. Sebebi nedir? Sebebi, sıfırın altında bir iki derece soğuğun öldürücülüğünün her bitkide tek başına bir etken olmayışıdır. Soğukların uzun saatlerce kesintisiz süresi, havanın nemsizliği, bölgenin kuzey rüzgârlarına ve kuzeyden gelen soğuk hava dalgalarına açık olmaya elverişliliği ve hava basıncının yüksekliği soğuğun öldürücülüğünde rol oynarlar.

1- Soğukların süresi: Bazen birkaç saat süren -6° C derece soğuk zararlı olmazken bir günden daha fazla “kesintisiz” devam eden +5° C – -2° C dereceler arası soğuklar öldürücü olabilir.

2- Hava nemsizliği: Havası kuru olan bir yerdeki +2° C ile 0° C dereceler arası soğukluk, havası nemli olan bir yerdeki aynı derecedeki soğuğa göre çok daha fazla zararlıdır ve öldürücü olabilir.

3- Havanın yüksek basıncı: Soğuk havanın bitkilere zararlı olmasında yüksek basınç önemli bir etkendir. Yüksek basınç ve sıfırın altında soğuk bir araya gelince soğuğa dayanıklı olmayan birçok bitki ölür. Bunun sebebi, yüksek basıncın nem çekici ve içeri nüfus edici özelliğidir. Bir yandan bitkinin nemini çekerken bir yandan nemin boşaldığı mikroskobik deliklerden dondurucu soğuk girer ve bitkiyi içten dondurup öldürür.

4- Kuzey rüzgârları: Kuzeye açık yerler kışın dondurucu soğuklara daha fazla maruz kalır. Soğuğa pek dayanıklı olmayan bitkilerinizi en azından güneye bakan, kuzey rüzgârlarını almayan duvar diplerine dikmelisiniz.

Dışmekân süs bitkilerimizi kışın soğuktan nasıl koruyacağız?

1- Bahçe bitkilerini kışa hazırlamak lazım. Bu iş özellikle -10C derece ve daha fazla soğuk olan yerler için çok önemlidir. Hazırlık bir önceki yıl başlar aslında. Yani sonbahar sonunda toprağa bol bol yanmış gübre karıştırın. Sonra, temmuzdan itibaren NPK oranları eşit ağırlıkta olan bitki besinleri veya suni gübreler (hafif dozajlarda) vermeye bir ay ara ile, eylül başına kadar devam edin. Eğer kış sonunda toprağa doğal gübre katmıyorsanız suni gübrelere nisanda başlayın.

2- Susuz kalmaları soğuk havada zararlıdır. Birçok bitki uzmanı soğuğa pek dayanıklı olmayan bitkilerin kışın susuz bırakılmamasını öğütler. Yalnız, bunun için bitkilerin sadece susuz bırakılmaması yeterli değildir. Su tutucu dokular olmazsa su işe yaramaz. Bitkilerin nişasta üreterek kışa hazırlanmaları gerekir. Bunun içinse potasyuma ihtiyaçları vardır. Ayrıca örneğin paşa kılıcı gibi bazı türler soğuk havada ıslak toprakta olursa ince kökler çürür. Islaklık ve soğukluk devam ederse çürüme rizomlarda devam eder ve bitki ölür. Öyle ise bitkilerin en geç sonbahar serinleri henüz yeni başlıyorken iyice güçlenmiş ve o zamana kadar susuzluk sıkıntısı çekmemiş olmaları gerekir.

3- Koruyucu örtüler. Dalların hasırlarla örtülerek soğuktan korunması, toprak yüzeyinin samanlı karışımlarla kaplanarak köklerin soğuktan korunması bazı bölgelerde işe yarayabilir. Örnek: Bu işlemler güller ve ortancalar için İstanbul’da hiç gerekmez ama Ankara’da ve daha fazla soğuk olan yerlerde gerekebilir. Kışın begonvillerin hayatta kalabildiği İstanbuldan Muğla’ya kadar deniz etkisindeki yerlerde begonvillere de (özellikle kuzeyli yönlerden rüzgar alıyorlarsa) aynı koruma yapılmalı. Akdeniz Bölgesi’nde deniz seviyesi yerlerde genellikle gerekmez.

4- Kapalı alanlara almak. Soğuğa hiç dayanıklı olmayan bitkileri saksılarda yetiştirip kışın ısının sıfıra yaklaşmadığı kapalı yerlerde korumaya almalısınız.
Sıfırın altında birkaç derece soğuğa dayanabilen bitkileriniz varsa ve eğer İstanbul gibi kışın sadece hafif don olayları yaşanan bir yerde iseniz, hava durumunu takip ederek ısının sıfırın altına düştüğü günlerde o bitkileri sadece üstlerini örterek koruyabilirsiniz. Saksıda iseler en iyisi geçici olarak kapalı bir yere almaktır.

En başta dediğim gibi yetiştirmek istediğiniz bitkilerin soğuğa dayanıklılıkları hakkında iyi bilgilere sahip olmanız ve yaşadığınız çevrenizin genel iklim ve mikro klima özelliklerini iyi bilmeniz gerekiyor.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Püf Noktaları

Etiketler:


'Bitkileri kışa hazırlamak ve soğuklardan korumak' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Mehmet Kurt dedi ki:

    Kırıkkele ilimiz soğuk olduğundan açık alan bahçemizdeki güllerin kenarını açarak yanmış hayvan gübresi kapattık sizce iyimi yaptık?
    ******
    Soğuktan korumak için saman, kuru yaprak, gübre gibi şeylerden hangileri varsa (hepsi daha iyidir) onları az toprakla karıştırıp bitkinin dibinde toprak yüzeyini ortalama 10cm yükseklikte bu karışımla kaplamalısınız.

  2. Ramazan, Düzce dedi ki:

    2x4m boyunda 36mm naylonla sera yaptım. seraya mimoza, çin gülü, kolanşe, madagaskar yasemini, ful yasemin, gloksinyalar, geberalar, paşa bıyığı, küpe çiçekleri, okaliptus ve ekinezya gibi bitkileri koydum. burası kışın en fazla -8 oluyor. şubat ve mart aylarında günlerce don oluyor. endişeliyim bitkilerime bir şey olur mu diye. İçinde mum yak diyorlar. siz ne dersiniz? bir de japonica pieris var üç tarafı kapalı araba garajında olur demişti bana peyzajcı. ne dersiniz?
    ***
    Peyzajcı -35 derece soğuğa dayanıklı bir bitkinin Düzce’de kışın zarar göreceğini mi söylüyor? Bitkilerinizin çoğu kışın açıkta kalsalar daha iyi olur. mesela küpe çiçeği güneye bakan cephede açık havada yapraklarını dökerek dinlenmeli. şubat mart aylarında don olduğu günlerde sadece gazete kağıtlarıyla sarın. Dondurucu soğuklarda içeride mum yakmak sizin orada gerekmez ama sıfır derece altı soğuklara pek dayanamayan bitkiler varsa mum yakmak onları kurtaramaz bunu bilin. Belki içeriye hiç hava geçirmiyorsa işe yarıyabilir hatta o takdirde mum da gerekmez. Bitkiler oksijensiz kalmasın diye sık sık havalandırmalısınız. Bitkilerinizi iyi tanıyın kışa dayanıklılıklarını tek tek öğrenin. Bazen dondurucu soğuktan önce 15C dereceden daha soğuk ve ıslak kapalı ortamlar çürüterek öldürüyor.

  3. Ertaç Y. -Ankara dedi ki:

    Biberiye bitkisini dondan korumak için ne yapmalıyım? Budamak faydalı mıdır yoksa çok dallı bir bitki daha mı dayanıklıdır?
    ***
    Ankara’da açıklık yerlerde kışın hasırla filan sararak korumak lazım. Mahalle içlerinde, fazla rüzgar almayan yerlerde pek bir şey yapmak gerekmez. Güneye bakan cephelerde hiç tehlike yok. Şimdi sadece dal uçlarını kesin. Böylece kesik yerlerden soğuk alır ve dallardaki besin, enerji birikimleri kısmen köklere çekilip depo edilir. Bu gücüne güç katar. İlkbahar başında esas budamayı yapın. Çok gür geliştiğini göreceksiniz.

  4. Mahmut T. -Bolu dedi ki:

    Evimizin bahçesine limonlarımızı korumak için camdan küçük bir sera yaptık. Kışı sağlıklı bir şekilde orda tamamlayabilirler mi? Ekstradan bir şey yapmalı mıyız?
    ***
    Bu tür camekanlı küçük seraların gerçek seralarla karıştırılmaması için limonluk demek daha iyi olur. Eskiden limonluk denirdi. Çünkü amaç aynen sizinki gibiydi. Kışı sağ salim atlatabilmeleri içerisinin dışarı soğuğundan ne kadar korunmuş olmasına bağlı. Bolu’da kışın bazen geceleri -20C dereceden daha fazla soğuk olabiliyor. Limonlar dondorucu soğuk rüzgarları almayacakları korunaklı bir yerde -8C dereceye kadar yapraklarını kısmen kaybederek dayanırlar. Dışarda hava şiddetli soğukken sera içinde hava -8C dereceden daha fazla soğuk olmamalı. Şimdi henüz şiddetli soğuklar yokken geceleri ısıyı ölçün. Dışarıda gece 4C derece ise içerisinin 12C veya 14C derece dolaylarında olması lazım. Dışarda 0C derece ise içerde en az 9C derece olmalı. Bu ölçüler seranızın daha fazla soğukta ne kadar koruyucu olabileceğini şimdiden gösterir. Pek fark yoksa içeriye fazla soğuk geçmemesi için gerekli tedbirleri uygulayın.

  5. Fikret, İstanbul dedi ki:

    Saksılı begonvil limon bitkilerini varenda altına çektim. Beton zeminde mi kalsın yoksa altlarına tahta koyayım mı? Kışın ne sıklıkta sulamalıyım?
    ***
    Şimdilik sorun yok da kışın açık verandada dayanamayabilirler. Saksıların altı beton veya tahta olması farketmez. Saksıda oldukları için (özellikle begonvil) kökleri bile donarak ölür. Veranda güneye bakıyorsa pek sorun olmaz. Değilse hasırla saksıları dahil iyice sarın.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)