Bitkilerin dinlenme ve mola ihtiyacı

Uzun ömürlü salon-ofis süs bitkilerinin yılda en az 8 hafta kesintisiz dinlenme dönemi yaşamaları ciddi ihtiyaçtır. Aktif gelişim dönemindeki molalar da ciddi ihtiyaçtır. Bunlar gerektiği gibi yerine gelmezse bitkinin savunma mekanizmaları ve bağışıklık sistemi zayıflamaya başlar.

Bitkilerin ihtiyacı olan dinlenmeler 1- uyku dönemi, 2-yapılanma ara molaları diye ikiye ayrılabilir. Bitkilerin doğal yaşam alanlarında uyku veya dinlenme dönemini iklim şartları sağlar. Gelişim süreci içerisindeki molaları ise bitkinin kendi bünyesi ayarlar.

Uyku / dinlenme dönemi

Saksılarda yetiştirdiğimiz süs bitkilerimizin büyük çoğunluğu tropikal iklim kuşağına, bir kısmı subtropikal iklim kuşağına aittir. Pek azı soğuk kış mevsimi yaşanan bölgelere aittir. Bütün bunların dinlenme ihtiyaçlarını ne zaman nasıl sağlayacağımızı aşağıda madde madde okuyalım. Burada adı geçmeyen bitkinizi nasıl dinlendireceğinizi en aşağıda soru yazma kısmına yazarak bana sorabilirsiniz.

Tropikal

Antoryum, paşa kılıcı, difenbahya, barış çiçeği, devetabanı… Eviniz veya ofisiniz kış aylarında bu bitkilerin mükemmel bir şekilde gelişmelerine uygun şartlara sahip ise yaz ortasında, değilse kış ortasında dinlendirin. Yaz ortasındaki dinlendirmede  1 temmuz –  1 eylül arasında sıcak bir odada, yapraklar biraz pörsüdükçe çok az miktarda su ile sulayarak dinlendirin. Kışın dinlendirecekseniz süre 10 haftadan daha fazla olabilir. Tüm kış boyu dinlendirebilirsiniz. Isı gece en az 8C derece, gündüz en fazla 14C derece olan bir odada yine su sıkıntısı yaşattırarak dinlendirin.

Phalaenopsis orkideleri tropikal – subtropikal iklim bölgelerine ait farklı Phalaenopsis türlerinden oluşturulmuş yüzlerce çeşit hibrit orkidelerdir. Ağustos-eylül aylarında koyu gölge olan veya güçlü aydınlık olmayan sıcak bir odada susuz bekletin. Yapraklar iyice pörsüdükçe çok az miktar su ile sulayabilirsiniz. Ekim ayı girdiğinde geceleri oldukça serin, çok havadar ve gündüzleri az güneşli – güçlü aydınlık olan bir yere alın ve normal sulama düzenine geçin. Aynen böyle yapabilirseniz birkaç hafta sonra yepyeni bir çiçek sapı çıkaracağı kesindir.

Subtropikal

Bunlarda isim isim ayrıntılarla farklı uygulamalar anlatmak gerekiyor. Maalesef her türü ele alabilmem mümkün değil (öğrenmek istediklerinizi bana sorabilirsiniz). Birkaçından örnekler:

Atatürk çiçeği şubat-mart aylarında mutlaka güzelce dinlendirilmeli. Toprak adamakıllı kurudukça az miktarda su vererek serin bir odada bekletin. Kalandivalar (kalanşo) ve yeşim ağacı temmuz, ağustos ve eylül boyunca neredeyse hiç sulanmamalı. Sıcak ve havadar bir yerde tutun. Eylül ortasından itibaren sulamayı yavaş yavaş arttırın. Yılbaşı kaktüsünde eylül sonundan itibaren sulama bir hayli azaltılır. Çiçeklendikten sonra sulama tamamen bırakılır. Mart sonuna doğru önce az miktarlarla sulamaya başlanır. Havalar ısındıkça su miktarı ve sulama sıklığı arttırılmalıdır.

Yaprakları tüylüce olan klasik ve bodur sardunyalar 1 temmuz – 20 ağustos tarihleri arasında hem gölge hem sıcak bir yerde tutulmalı ve toprak sadece adamakıllı kurudukça az miktar su ile sulanmalıdır. Ağustos başında geniş çaplı bir budama yapın. Yaşlanmış dalları en dipten, sağlıklı dalları 10cm kalacakları şekilde budayın. 20 ağustosta serin ve az güneşli bir yere almak ve normal sulamaya geçmek iyi olur. Eylül sonunda çok güneşli yere alın ve bitki besini vermeye başlayın. Gayet güzel çiçeklenmeye başlarlar.

Benjamin 20 ekim – 20 aralık arasında toprağı kupkuru oldukça az miktar su verilerek dinlendirilmelidir. 20 aralıktan itibaren bol bol sulamaya başlayın.

Diğer

Burada adı geçen bitkiler bahçelere de dikiliyor ama ben saksılarda yetiştirdikleriniz için yapacaklarınızı anlatıyorum:

Kala (gelin çiçeği) haziran sonundan itibaren sadece toprağı kupkuru olup ve yapraklarda adamakıllı pörsüme oldukça az miktar su ile sulanmalı. Eylül sonuna kadar böyle devam edilmeli. Siklamenler dinlenme zamanını kendisi seçiyor. Bu konuda ilginç bir istisnadır ve yapacağınız şey ona uymaktır. Bir uykuya girerse ne yaparsanız yapın uyanmaz. Yapraklı olarak uyku dönemi yaşar. Hiçbir yeni gelişme olmaz. Yaprakların kurumaması iyi olur. Bundan dolayı toprağı kupkuru oldukça sulayın. Yeni filizlenmeler başladığında uyanmış demektir. O zaman normal sulamaya geçin. Çuha çiçekleri ve onbir ay çiçeği için yapacağınız şey ise yaz aylarını tam gölgeli bir yerde geçirtmek. Sadece sabah saatlerinde yaprakları kontrol edin. Sabah serinine rağmen yapraklar pörsümüş duruyorsa ve toprağı kupkuru ise sulayın. Ekim ayı girdiğinde güneş alabilmeliler. Ve artık sık sık sulamalısınız.

Amarillisleri şubat-mart aylarında hiç sulanmadan soğuk/serin, güneşsiz bir yerde bekletin. Yapraklar kurumazsa dinlenmeyi sonlandırmanızdan 20 önce tüm yaprakları tam dipten kesin.

Dinlenme döneminde neler oluyor?

Ana gövdede ve kök sisteminde güçlenme, sağlamlaşma gerçekleşir. Bu esnada en eski yapraklardaki besin- enerji birikimleri ihtiyaç nispetinde geri çekilerek köklerde ve dış dokularda depolanır. Bitkinin sağlıklılığı artar. Dirençliliği yükselir. Savunma mekanizmaları ile bağışıklık sistemi güç kazanır. Her şey dört dörtlük yerine oturmuş olur.

Dinlenme dönemi bitince neler yapılmalı?

Saksı-toprak değişimi gerekiyorsa tam zamanıdır. Budama yapılacaksa dinlenmelerini son erdirmenizden 10 gün önce budama yapmalısınız. Kökten ayrılarak çoğaltılabilecek türlerde kökten ayırmayı da dinlendirme döneminin bittiği zaman yapmalısınız.

Molalar

Bitkilerin birçoğu aktif gelişim dönemi içinde ara sıra gelişime ara verir. Ortalama üç hafta sürer. Benjaminde ve sakız sardunyasında mutlaka görülür. Yapmanız gereken bir şey yok. Bunun bir problem olmadığını ve bakımına normal bir şekilde devam etmeniz gerektiğini bilin yeter.

Devetabanı ve kauçukta aktif gelişim dönemindeki mola bir aydan uzun sürüyorsa yetiştirmenizde, bakımınızda ya da bulunduğu yerin şartlarında hata var demektir.

Dinlendirme döneminde saksı-toprak değiştirmemişseniz molalarda (ama eğer kesin mecburi bir durum varsa) yapabilirsiniz. Önce yeni gelişimlerin olgunlaşmalarından emin olun. Her şey tamamsa ve mola devam ediyorsa saksı-toprak değiştirebilirsiniz.

Niçin gelişim güzel gitmesi gerekirken mola verirler?

Bitkiler fotosentez yaparak köklerde ve dış dokularda besin-enerji depolar. Yeni gelişimler bu sayede olur. Ara molalar ise hem depoların fullenmesi için hem güçlü yapılaşmanın yerine oturması için büyük önem taşır. Bazen kökler topraktan elementleri almada ve yapraklar fotosentez yapıp depoları fullemekte o kadar başarılı çalışırlar ki bitki mola vermeye ihtiyaç duymadan aralıksız hızlı bir gelişim gösterir ama bu riskli bir durumdur.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Botani, Püf Noktaları

Etiketler:



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)