Rozet çiçeği, Catharanthus roseus

Catharanthus Roseus uzun ömürlü, devamlı çiçek açan, çoğunlukla otsu özellikli, küçük çalı tarzında gelişen bir süs bitkisidir. Apocynaceae familyasındandır. Ana vatanı Madagaskar. Dilimizde isimleri rozet çiçeği, pervane çiçeği ve İzmir güzelidir. Ayrıca yanlış olarak vinka (Vinca roseus) denmesi de yaygın.

Özellikleri

Rozet çiçeği bulunduğu toprağın özelliğine göre farklı gelişir. Tek dal halinde 15-20cm boyda kaldığı gibi birkaç dallı halde 50cm kadar boylanabilir ki normali budur.

Rozet çiçeği (İzmir güzeli)

Çiçek açması

Normal bir şekilde çiçek açması sıcak havaya bağlıdır. Fazla serinde çiçekler küçük kalır. Sıcak seven bir bitkidir. Bu yüzden ilkbaharda güzelce çiçek açmaya başlaması için havaların iyice ısınması gerekiyor. Rozet çiçeği bütün yaz kesintisiz sürekli çiçek açar. Sonra sonbaharda soğuk günler geldiğinde tüm gelişimi durur.

Dayanıklılık, uyum ve kullanım

Yazın şiddetli sıcak olan yerlere (havası ister kuru olsun ister nemli olsun) uygunluğu tamdır. Kış soğuklarına -7C dereceye kadar bir hayli yıpranarak dayanır. İlkbahara mahvolmuş şekilde ama sağ çıkar. Toparlanması ilkbahar ortasından önce mümkün olmaz. Sonra çok sağlıklı bir şekilde ve hızlı gelişerek bol bol çiçek açmaya başlar.

Park-bahçe çiçeklendirme çalışmalarında mevsimlik kullanılır. Ama bir kaç yıl yaşaması mümkündür. Fazla güneşli ve şiddetli sıcak balkon ve teraslara tam uygundur. Susuz bahçe tasarımlarına hiç uymaz.

Yeterince uzun gelişmiş rozet çiçekleri kesme çiçekçilik kullanımına uygundur.

Rozet çiçeği yetiştirme, bakım

Catharanthus roseus, rozet çiçeği açık hava bitkilerindendir. İç mekanlarda yaşayamaz. Güneş isteği orta derecedir. En azından günde iki saat direkt güneş ister. Bunun dışında gün boyu şiddetli ışıklı ortam ister. Koyu gölgede olmaz.

Pembe rozet çiçeği

Rozet çiçeği fideleri dikimi

İlkbaharda değil yaz başında almanızı tavsiye ederim. Ya da en erken haziran başında almalısınız. Daha erken davranmanız durumunda fidelerin tutmama riski fazla. Çünkü rozet çiçekleri genelde kendisinin doğal beklentilerine uygun olmayan topraklarda viyoller içinde satılır. Seralarda sıcakta sorun yoktur ama siz alınca genellikle çoğu çürüyecektir. Hatta yaz sıcaklarında yeni alınan fidelerde bile az da olsa çürümeler oluyor.

Fideleri yeni yerlerine dikmeden önce viyol toprağından köklerini biraz arındırın. Genelde fideleri eski toprağından hiç arındırmayın derim ama rozet çiçeği bu konuda istisnalardan biri. Dahası, yeni toprak gübresiz, besleyicisiz olmalıdır. Ve her halükarda toprağına iri taneli dere kumu karıştırın.

Toprak isteği

Bahçede toprak konusunda pek sorun olmaz. Yine de siz bu tavsiyemi uygularsanız daha iyi olur. Rozet çiçeği fidelerini dikeceğiniz kalıcı bir yer seçin. İklim şartlarınız uygunsa rozet çiçekleri tohum dökerek kendiliğinden yeni fideler oluşturur. Ve uzun yıllar boyunca oradan hiç eksik olmadan sürekli yaşar giderler. Bu yüzden kalıcı olacakları yer ayarlamanız iyi olur.

Eni boyu en az yumruk kadar olan çok sert doğal kireç taşlarını kaldırım taşları döşüyor gibi, az bir kısımları toprak dışında kalacak şekilde toprağa yerleştirin. Bu büyük taşların aralarında 3-4cm kadar mesafe olacak. Taşları yerleştirirken aralara bahçenin kendi toprağını bir miktar dere kumu ile karıştırıp taşların arasına fideleri kumlu toprakla yerleştirin. Taşların sadece aralarına değil dış kenarlarına da köklerin bir kısmı taşlara değecek şekilde fideleri dikebilirsiniz. Fidelerin arasında en az 10cm, en fazla 25cm mesafe olmalıdır. Fideleri dikme işi bitince diplerine leblebi – fındık büyüklüğünde irili ufaklı taş parçaları gelişigüzel bir şekilde yayın. Tüm yüzeyi sıkıca kaplamanız gerekmez. Minik taşların yüzeyde olmaları düşen tohumların kolayca çimlenmelerini ve minicik fidelerin hayatta kalmalarını sağlar. Sonra sulayın.

Saksıda rozet çiçeği için toprak karışımı

1 ölçü torf toprak + 1 ölçü arazi toprağı + 1 ölçü iri taneli (ortalama 3mm) dere kumu + 1 ölçü iri zeytin kadar iri taneli ponza taşı. Ponza taşı bulamazsanız onun yerine pişmiş kil veya iri zeytin taneleri büyüklüğünde mangal kömürü parçaları kullanın. 25cm x 25cm en-boy ebatlarında bir saksıya üç fide dikebilirsiniz. Bu büyüklükte bir saksının dibine yumurta büyüklüğünde üç – dört tane (saksının dibine sığacak sayıda) sert kireç taşı koymanızı ayrıca tavsiye ederim. Sebep kök sağlığı. Saksıya rozet fidelerini dikme işini bitirince bolca su ile sulayın.

Sulama

Su tutucu özelliği çok yüksek olmayan toprak isteyen rozet çiçeklerini yukarıda anlattığım gibi diktiğiniz takdirde toprağının kuruyup kurumadığını anlamanız kolay olmaz. Bu yüzden saksıdakileri yazın 3-5 gün ara ile, kışın 10-20 gün ara ile sulayabilirsiniz. Bahçede taşlar arasına dikili olanları ise yapraklarda hafif bir pörsüme gördüğünüz zamanlarda sulayın.

Sulama hakkında bahçede veya saksıdaki rozet çiçekleri için istisnai durumlar:
1- Çok sıcak günlerde güneş ışınlarının yakıcı etkisiyle öğle saatlerinde yapraklar pörsümüş olabiliyor. Sulamanız gerektiği anlamına gelmez. Güneş ışınları üzerlerinden çekilince iki üç saatte dirilirler. Eğer geceye kadar ya da sabah erken saatlere kadar pörsümüşlük devam etmişse hemen sulayın.
2- (Sadece saksıdakiler için) sulamalarda her defasında saksı alt deliklerinde birkaç damla bile olsa mutlaka su dışarı çıkmalıdır. Sulama saatleri önemlidir. Sıcak yaz günlerinde sulamalar saksının ısınmış olduğu saatlerde yapmayın. Çünkü bunun kök çürütme etkisi olur. Ya güneş battıktan sonra ya da sabah çok erken saatlerde sulayın. Bu kural saksıda yetiştirilen rozet çiçekleri için önemlidir.

Bitki besini

Rozet çiçeği çiçek amaçlı bitki besinini değil azot oranı yüksek bitki besinini çok sever. Fakat azot gübresi değil. Salon bitkilerine özel, tüm elementleri ve iz elementlerini içeren ama azot oranı biraz yüksek olan bitki besini kullanın. Bu sayede iri iri bol bol çiçek açacağı gibi yaprak güzelliği de muhteşem olur. Rozet çiçeğine bu bitki besininden tavsiye dozajın yarısından da azını uygulayarak 15-20 günde bir defa verin. Haziran sonundan eylül ortasına kadar devam edebilirsiniz.

Rozet çiçeği çoğaltma, üretim

Rozet çiçeğinin çevreye dökülen tohumları kendiliğinden çimlenip büyüyor. Tohumlar kış hariç her zaman çimlenebilme özelliğine sahip. Kış soğuklarına -7C dereceye kadar dayanır. Ona göre tohumları uygun bir zamanda ekebilirsiniz. Fideler 10cm olduklarında çiçek açmaya başlarlar. Veya tohum ekmeniz gerekmiyor. Kendiliğinden gelişin fidecikeri alıp istediğiniz yerlere dikin.

Dallarından kırıp dikseniz hemen köklenirler. Bu şekilde de rozet çiçeğini çoğaltma gayet basittir. Önce iri taneli dere kumuna dikin ve açık havada direkt güneş almayan bir yerde tutun. İlk gün bol bol su dökerek sulayın. Daha sonra yapraklarda pörsüme görmedikçe sulamayacaksınız. 6 hafta sonra köklerini kumdan arındırmadan esas yerlerine dikin.

Problemleri

Killi topraklarda, bir türlü kurumayan torf/kompost topraklarda ve gübreli topraklarda köklerden ya da gövdenin herhangi bir yerinden çürümeye başlayarak ölme riski yüksektir. Uygun toprakta bile olsa toprak yaşken tekrar tekrar sulamamalısınız. Yazın toprağının ısınmış olduğu saatlerde sulamayın. Çünkü rozet çiçeği susuzluktan zarar görse bile kolay kolay ölmez ama yanlış sulamada aniden ölebiliyor. Başka problemi veya zararlısı yok. Yaprak bitleri ve diğer bitki zararlıları rozet çiçeğine ilişmezler.

'Rozet çiçeği, Catharanthus roseus' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Selda, Ortaca dedi ki:

    Ben de ilk kez bu yaz pazardan alıp diktim çok beğendim. Kışın öylece biraz kuytu köşede bekleticem bakalım artık. Çevreye dökülen tomurcuklara bayıldım. Sanırım yanındaki saksıdaki çiçeğin içine dökülmüş yapraklarından tanıdım minik de çiçek açmış vaziyette buldum.

  2. Onur, Kocaeli dedi ki:

    Dayanıklılığı ve sürekli çiçek açması ile hayran olduğum bir çiçek. Geçen yaz tanıştım ve sürekli güneşli ve rüzgarlı olan balkonumda kimileri soldu kimileri coştu hatta tohum verdi. Henüz keşfetme aşamasındayım ve yazınız çok yardımcı oldu. Geçen sene aldığım tohumlarını filizlendirdim. Çok geç büyüdüklerini farkettim. Açıkçası her yaz gidip yenisini almak maliyetli değil ancak kendim yetiştirmek istiyorum ve zannediyorum yanlış yapıyorum. İki aydır tohumdan ektiklerim belli bir noktaya geldiler ve ne büyüyor ne ölüyorlar. Toprak marketten aldığım toprak ve havadar bir toprak değil (ponza, gübre hiç birşey yok toprakta).
    ***
    Rozet çiçeği köklerinin toprakla az temas etmesini fakat bununla beraber çok nemli ortamda olmasını sever. Bunu sağlamak için torf denen hazır toprağa bol bol ponza taşı karıştırmalısınız (ponza yerine kiremit kırıkları da uygundur). Ortalama 20 günde bir azot ağırlıklı sıvı bitki besininden yarı dozajda hatta üçte bir dozajda verirseniz gelişimi hızlı, çiçekleri çok ve iri iri, ayrıca yaprak güzelliği de muhteşem olacaktır.

  3. Onur, Kocaeli dedi ki:

    Rozet çiçeği hakkında sayenizde çok şey öğrendim. Çok teşekkür ederim. Yeşil gövdeli rozet çiçeği gövdesinin dibinden kahverengine dönmeye başlıyor ve kahverengilik dipten başlayarak çiçeklere doğru ilerliyor. Aslında kuruyor. Bununla birlikte yaprakları, kenarlarından dıştan içe doğru bükülüyor (üstten alta doğru) ve yaprak silindir şeklini alıyor. Dipten çiçeklere doğru ilerleyen kahverengilik ve yapraklardaki silindirik şekillenmeden sonra rozet çiçeği bir kaç gün sonra ölüyor. Bunun nedeni sizce nedir? Hemen hemen her yerde dalından kopartılıp toprağa ekilmesi ile kolaylıkla çoğaltılabileceği yazıyor ama 10 tane denedim hiçbiri tutmadı. Ancak, dalı koparıp bardak su içine koyduğumda ölmüyor, hatta tomurcukları çiçek açıyor. Bu dalı toprağa ektiğimde ise bir kaç saat sonra 1. maddede bahsettiğim sorun başlıyor. Önce yapraklar kenarlarından ve dıştan içe (üstten alta) doğru kıvrılarak silindir biçimini alıyor ve akabinde kahverengilik ve ölüm geliyor. Dalından koparıp toprağa ekerek çoğaltma ana gövdeden uzayan dalın ana gövdeden kopartılması değil midir? Bu sorunları yaşadığım toprak marketten alınan torf. Sorun bütün çiçeklerde olmuyor. Balkonum L şeklinde. Sabah 10’dan akşam güneş batana kadar güneş alıyor. Balkonun bir kısmı çok şiddetli rüzgarlara zaman zaman maruz kalıyor. Toprak: torf (market) – dere kumu – lav taşı – solucan gübresi.
    ***
    Solucan gübresi kullanıyorsanız tek sebep bu. Çok kişi denemiş, zararını görmüş ve bana bildirmiştir. Üç yıl önce yoğun şikayetler üzerine ben de denedim ve gerçekten de zehir gibi bir şey. Saksılara onun yerine aynı miktar yemek tuzu koysanız o kadar öldürücü etkisi olmaz bile denebilir. Garip ama gerçek. Bir daha zerresini kullanmayın. Rozet çiçeği gübre kullanmasanız bile hazır poşet topraklarının besleyici özelliğinden dolayı dahi çürüyebiliyor. Duvar çatlaklarında bile tamamen topraksız ortamda gayet gür yetişen bir bitkiye niçin o kadar zehir gibi gübre kullanırsınız ki? Fazla hırs yapmışsınız. Çelik köklendirme ise kesinlikle gübresiz ve hatta besleyiciliği sıfır topraklarda yapılmalıdır. Bunda da hatalısınız. Sırf dere kumunda köklendirin. Sonra da aşağıdaki gibi karışım yapıp fideleri dikin. Bu formül tüm rozet çiçekleri için genel anlamda en iyisidir.
    3 ölçü torf toprak + 1 ölçü temiz dere kumu + 1 ölçü iri taneli ponza veya lav taşı. Sulamalar daima saksı alt deliklerinden su çıkacak miktarda su ile yapılmalıdır. Bu karışıma köklü fideleri diktikten 4-5 hafta sonra başlayarak, 15-20 günde bir salon bitkilerine özel azot oranı yüksek bitki besininden verin. Dozajı tavsiye dozajın yarısından da biraz aşağıda tutmalısınız.

  4. Betül, Malatya dedi ki:

    Pervane çiçeği altında delik olmayan bir kapta olur mu?
    ***
    Sadece pervane çiçeği değil hiçbir bitki olmaz.

  5. İlkan T. -Ankara dedi ki:

    Bu çiçek bende de var. Didim’den anneannem vermişti. Temmuz 2019 küçük bir fideydi. Kasımda bir tane çiçek açtı. Sonra cam balkona aldım. Kışın yavaş olsa bile gelişiyordu, yeşildi. Sonra şubat sonu dışarı çıkarttım. Hızla gelişti. İlk çiçeklerini nisan sonu açtı. Bu yaz beni çiçeksiz bırakmadı. Kapsüllerden 100 den fazla tohum çıktı. Şimdi sarı güz rengi oldu ama hala çiçekte. Bu çiçeğin ömrü kaç yıl? Alt yaprakların sararması normal midir?
    ***
    Ben de Didimdeyim. Bahçemde aynı renginden ve bir de ortası kırmızı olan beyazından var. En iyi taşların arasında gelişiyorlar. Ömrü 3-4 yıl denebilir ama önemli değil çünkü tohumdan kolayca yenileri büyütülebilir. Yapraklardaki sararmalar pek normal bir şey gibi görünmüyor çünkü gördüğüme göre sararma sadece alt birkaç yaprakla sınırlı değil. Tohumdan yeni fideleri aynen yukarıda tarif ettiğim gibi yetiştirmeye çalışırsanız çok daha gösterişli olurlar. Tohumlardan bir kısmını şimdi taşlı toprağa serpip sulayın. Bir kısmını ilkbaharda deneyin.

  6. İlkan T. -Ankara dedi ki:

    Rozet çiçeğimin daha sonbahar gelmeden alt yapraklarını sapsarı eden azot eksikliği olabilir mi?
    ***
    Hayır azotla ilgisi yok. Demir, magnezyum elementlerinden yoksun kalmasından kaynaklanır. Saksı bitkilerine bitki besini vermek gerekiyor. Bitki besinlerinde gereken her element var.

  7. Erol, İst dedi ki:

    merhaba bu çiçeği ben 5 senedir yetiştiriyorum. Boyları 55 santim oldular. Buradaki seradan bende olmayan bir rengini aldım. almaz olaydım bütün çiçeklerimin dallarında küfe benzer bir hastalık belirdi ve kurudular. Toprağa dökülen fideler 10cm gelince aynı hastalık onlarda da oluyor kuruyorlar. Ne yapabilirim? Bende koyu kırmızı, açık kırmızı, koyu mor, acı mor, açık mor, beyaz, pembe renkleri var. Başka renkleri var mıdır?
    ***
    Sadece saydığınız renklerden gördüm. Başka yok galiba. Burada Didim’de yaz aylarında fidelerinden çok satıyorlar. Bahçemde de var. Kendi kendilerine tohumdan çoğalıp duruyorlar. Taşların arasındakiler gayet sağlıklı gelişip diğerleri birkaç santim olunca pek yaşamıyor. Bahsettiğiniz probleme gelince sonbaharda havalar serinleyince eğer bulundukları yer fazla nemli ve havasız ise o hastalıklar kaçınılmazdır. Yani gayet normal. Sulamayı azaltacaksınız. Sürekli hava akımları şart. Sulamak gerektiğinde sadece öğleye doğru vakitte sulayın. Çevrelerinde gece boyu ıslaklık olmasın. Veya Topas adlı ilaçtan kullanabilirsiniz. Ama kış soğuklarında bir hayli kötüleşmeleri de normaldir. Burada kışın onları öldürecek kadar şiddetli donmalar olmuyor ama yine de ilkbahara neredeyse ölü gibi çıkıyorlar. Siz eğer 5 yıldır böyle bir problem olmamıştı diyecekseniz belki de hastalık bitkilerinizin bağışıklık sistemlerinin zayıflamasından ileri geliyordur. Toprağın besleyiciliğinin tükenmesi bunda etkili. Ara sıra salon bitkileri için yapılmış olan yaprak amaçlı bitki besini rozet çiçeklerine çok iyi gelir. Bağışıklık sistemlerine en güçlü destek kitin maddesi içeren (böcek kalıntılı) doğal çürüntülerdir. Orman kenarlarındaki çok sık çalılıkların dibinden en fazla 10cm derine kadar kazıp alacağınız çürüntülü-humuslu toprağı kullanabilirsiniz. Hem gübre gibi besleyici hem de bolca kitinlidir.

  8. İlkan, Ankara dedi ki:

    Sararan rozet çiçeğimi budadım. Bazı yerlerinden uyanmaya başladı. Dibinden tohumlar çimleniyor. Açık havada güney cephede bakıyorum. Poşetle etrafını sardım. Donmazlarsa güncelleme paylaşırım.

  9. Zeynep S.B. -Urfa dedi ki:

    Rozet çiçeği budanır mı acaba?
    ***
    Gerekli görürseniz nisan sonundan yaz ortasına kadar zaman zaman budayabilirsiniz. Diğer zamanlarda budamayın.

  10. Seda, Gaziantep dedi ki:

    Rozet çiçeğini her yıl fide şeklinde alıp yetiştiriyorum. Bir hafta önce tohumlarını ektim. Tohumlar çimlenince uç alma ya da kelle alma deden durumu bu çiçekte de yapacak miyim? Eğer yapacaksam ne zaman?
    ***
    Ben yıllardır yetiştiriyorum ama hiç denemedim. Kendileri uzadıkça dallanıyor ama çok değil. 3-4 dal oluyorlar. Fideleriniz olursa boyları 10cm’yi geçtiği zaman birkaçının ucunu koparıp deneyin.

  11. Afyon, Beyza dedi ki:

    Rozet çiçeği evcil hayvanlara zararlı mı? Komşuma Tohumdan ürettiğimden verdim ama kuşları var.
    ***
    İnsanlar yerse biraz zararlı. Kuşlara etkisini bilmem.

  12. Ahu, İstanbul dedi ki:

    30cm’lik saksılarda ikişer vinka çiçeğim var. Bir saksıdaki ortası kırmızı pembe olan gayet sağlıklı. Fuşya olanın ise yaprakları dıştan içe büküldü. Tüm çiçekleri de solmaya başladı.Nedeni ne olabilir?
    ***
    10 yılı aşkın bir süredir benzeri durumlara çok şahit oldum. Anlaşılan görünüşleri çok benzese de yapılarında ciddi farklılıklar var. Adeta farklı türler gibi. En uyumlu iki çeşidinden biri ortası kırmızı olan beyaz çiçeklisi, diğeri hafifçe mora çalan veya biraz solukça pembe olanı. Çok renklerden fideler bahçeme diktim ama sadece bu ikisi çok sağlıklı hayatına devam etti. 6 yıldır bahçemde tohumlarını çevreye döküp kendiliklerinden çoğalarak yaşıyorlar. Sayamayacağım kadar çoğaldılar. Bir fidesinin bu iklimde ömrü 4 yıl kadar (tam Akdeniz iklimi). Kışın epey kötüleşirler. İlkbaharda toparlanmalar uzun sürüyor. Yaza doğru bol bol çiçek açmaya başlarlar.
    Size tavsiyem farklı renklilerin tohumlarını almaya çalışın. Yani şu anda bozulmaya başlayanın üzerinde mutlaka tohum oluşumları vardır. Dal kupkuru olana kadar tohumlar büyük bir ihtimalle olgunlaşır. Tohumları gübresiz ve çok fazla taşlı bir toprağa serpin ve sık sık sulamaya devam edin. Gübresiz taşlı toprakta hayatta kalmaları ve sağlıklı gelişimleri daha fazla mümkündür. Bahçemde en coşkulu gelişenler hep taşların arasında kendiliğinden çıkmış olanlar. Tamamen taşsız yerde gelişenler bahsettiğim iki tip dayanıklı çeşitten olsalar bile herhangi bir zamanda aniden ölüp gidiyor.

  13. İsimsiz dedi ki:

    Ben de üç yıldır yetiştiriyorum ama hiç tohumlarını görmedim. Neden böyle oluyor?
    ***
    Belki tohum veriyordur da siz görmüyorsunuzdur. Dökülen çiçeklerin yerinde 2-3cm kadar uzunlukta, incecik, minyatür bir sivri biber benzeri tohum kılıfları oluşur.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.