Cymbidium (orkide)

Orchidaceae (Orkidegiller) familyasının Cymbidieae takımına mensup olan Cymbidium cinsi orkideler ağaçlar üzeri (epifit), kayalıklar (litofitik), toprak zemin (terestiyal) vs farklı ortamlara has yüzlerce türlere ayrılırlar. Birçokları yüksek rakım bitkileridir. Ana vatanları Hindistan’ın kuzeyi – Avustralya’nın kuzeyi arası güneydoğu Asya’dır.

Süs bitkisi olan Cymbidium’lar

İri, güzel, gösterişli çiçek açanlar hem iç mekan hem dış mekan süs bitkisi olarak kullanılır. Bunlar belirli doğal Cymbidium türlerinden değildir. Düşük rakım bölgelerden, çoğunlukla terestiyal özellikli Cymbidium türlerinden oluşturulmuş hibritlerdir. Yani bunlar Phalaenopsis orkideleri gibi çam kabuklarında değil sıradan salon bitkileri gibi torf toprakta yetiştirilirler.

Saksıda bir Cymbidium

Özellikleri: Simpodyal yani dipten bol bol kardeşlen orkidelerdendir. Bu tip çoğalması yalancı soğanlar geliştirmesiyle olur. Bir Cymbidium yalancı soğanının çiçek açacak kadar olgunlaşması 4 -5 yıla kadar gecikebilir. Bundan dolayı bakımında ortamın şartlarının doğru olması ve usulüne uygun şekilde bitki besini verilmesi çok önemlidir. Eğer bir yalancı soğan ilk filizlenmeyle oluşmaya başlarken her şey yolunda giderse çiçek açması 1-2 yılda mümkündür. Ayrıca yeni oluşmaya başlayan yalancı soğanların hızlı ve iyi yapılanmaları için en önemli şartlardan biri ana bitkinin en az beşi bir yerde bir yalancı soğanlar sistemi halinde olmasıdır.

Çiçeklenme dönemi sonbahar sonundan ilkbahar ortasına kadardır. Saksıdaki yeterince olgun yalancı soğanlar kasım ayından mayıs ayına kadarki dönemin içinde rasgele zamanlarda çiçek açabilirler. Veya hepsi birden eş zamanlı çiçeklenebilir.

Kullanım: Ev, balkon, bahçe ortamlarında yetiştirilen saksı bitkilerindendir. Saksıda hediyelik eşya gibi satışları olur. Kesme çiçekçilikte de tek çiçek ya da buket-aranjman gibi önemli yeri var.

Yetiştirme, bakım

Işık: Cymbidium orkideleri direkt güneş ister. Sadece yaz aylarında 11:00 – 18:30 arası saatlerinin güneşini direkt almamalıdır. Kasımdan mayıs sonuna kadar gün içinde ne kadar uzun süre direkt güneş alırsa o kadar iyidir.

Toprak ve saksı: Phalaenopsis orkidelerine gereken çam kabukları ve şeffaf saksı Cymbidium için uygun olmaz. Çünkü toprak orkidelerindendir. Şöyle bir karışım yapmalısınız: 3 ölçü salon bitkilerine özel torf  toprak + 1 ölçü temiz dere kumu + 1 ölçü ponza taşı. İsterseniz biraz da mangal kömürü mini kırpıntılarından katıştırın. Saksıya gelince: Kökleri biraz zar zor sığacak ebatta saksı kullanın. Eğer kökler gereğinden büyük saksıda fazladan toprak içinde kalırlarsa boğulur ve çürürler. Saksı-toprak değiştirmeyi duruma göre ya her yıl ilkbaharda çiçeksiz kaldığında ya da en geç iki yılda bir, yine ilkbaharda çiçeksiz kaldığı zaman yapmalısınız.

Sulama: Mutlaka toprağın kuruyup kurumadığını kontrol ederek sulama yapın. Belirli gün aralıklarıyla düzenli sulama ancak zarar verir, öldürür. Yaz aylarında toprak üst yüzeyinin ıslaklığı gittikçe, diğer zamanlarda hem ıslaklığı hem nemliliği gittikçe sulayacaksınız. Aslında daha doğrusu aşağıdaki çiçeklendirme kısmını da okuyarak sulamaları ona göre sürdürün. Ne zaman sulama zamanı gelirse saksı alt deliklerinden bolca su süzülüp dışarı çıkacak miktarda su kullanmanız yılın her zamanında kesinlikle şart. Dışarı süzülen suyu toprak geri emmelidir. Gereğini yapın.

Hava nemliliği: Ev ortamlarının hava nemliliği fazlasıyla yeterlidir.

Bitki besini: Nisan sonundan temmuz ortasına kadar her dört sulamada bir genel amaçlı bitki besini verin. Suya karıştırma oranı ne ise yarı dozajda, hatta biraz daha hafif ayarlayın. Sonra temmuz sonundan başlayarak eylül ayının ortasına kadar ama bu sefer potasyum oranı yüksek orkide besini ya da kaktüs-sukulent besini yine aynı aralıklarla ve yarım dozaj ayarlayarak vermelisiniz. Eğer kış aylarında inatla yeni yapraklar çıkarırsa o takdirde şubattan itibaren genel amaçlı bitki besininden vermeye nisan sonunu beklemeden başlayın. Bu arada sulama sıklığını da normale çevirmelisiniz.

Cymbidium orkidelerinin çiçek açmasını sağlamak

Cymbidium orkidesinin çiçeklenmeye yönelmesi yaz sonundan itibaren serin gece esintileri sayesinde mümkün olur. Eğer gece boyunca serin esinti sağlama imkanınız yoksa bu durumda gece boyunca 10C – 15C dereceler arası serinlik mutlaka olmalıdır. Ayrıca bu dönemde su sıkıntısı da çekmelidir. Başlangıç zamanı eylül ortası gibi düşünülebilir. Artık toprak adam akıllı kupkuru hele gelmedikçe sulamayın. Serin ama bolca güneşli yerde bulunmalı. Geceleri serinlik zaten kesin şart. Uygun serinlik kesintisiz devam ederse en geç kasım sonuna doğru tomurcuklar belirmeye başlayacaktır. Bazen tomurcuklanma ilkbahara kadar gecikebilir.

Çiçeklendirme şartlarını okudunuz. En başta dediğim gibi Cymbidium’ların çiçek açmasını sağlamak her mekânda mümkün değil. Güney Ege ve Akdeniz bölgesinde deniz seviyesi gibi düşük rakım yerlerde tüm yıl açıkta yetiştirilebilir ve bu sayede çiçeklenmeme problemi de olmaz. Bodrum’da poyraz rüzgarından mutlaka korunmalıdır. İstanbul, İzmir Trabzon gibi kışın hafif şiddette don olayı görülen illerimizde güney cephe duvar dibi, pencere dış kenarı gibi yerlerde bütün kışı dışarıda geçirmelerinde sakınca yok. Ama sadece güney cephe olacak. Yani sardunyaların kışın en küçük bir zarar görmediği yerlerde Cymbidium’lar da zarar görmez. Yine de buralarda don olayı olduğu zamanlarda üzerine bir karton kutu geçirmeniz iyi olur.

Cymbidium orkide üretimi

Nasıl? Kökten tek tek değil gruplar halinde ayırarak çoğaltacaksınız. Ne zaman? İlkbahar aylarının fazla serin günleri tamamen geride kaldığı zaman. Mesela Hıdrellez’den önce yapmanızı tavsiye etmem. Eğer çiçekleri henüz solmamışsa solmalarını bekleyebilirsiniz. Cymbidium’unuz bölünerek çoğaltılmaya uygun mu, bu önemli. Aksi takdirde gücünü bir hayli azaltmış olursunuz. Kısaca dipten yeterince çoğalmış olmalıdır. Öyle ki ayırdığınız her bir grupta en az 5 sağlıklı yalancı soğan olmalıdır. Elbette bunların birbirleriyle sağlıklı bir biçimde sağlamca bağlantılı halde olmaları gerekiyor. İsterseniz beni dinlemeyin tek tek tek ayırın. Her biri tutar. Ama güçsüz kalırlar. Çiçeklenme ya olmaz ya da olsa bile gerektiği gibi gösterişli olmazlar. Hatta biraz küçük kalmış olanlar bir iki yılda çiçekleneceklerken tek başına ayırmanız yüzünden ancak 4-5 yıl sonra çiçek açacak kadar olgunlaşırlar.

Yeterince kalabalıklaşmış orkidenizi yukarıda açıkladığım gibi uygun sayıda bireyler taşıyan gruplar halinde bıçakla keserek ayırın. Su dolu kovaya batıra çıkara eski toprağından arındırın. Sonra kökleri kontrol edin: Kuru, çürük, buruşuk kökleri diplerinden keserek yok edin. Sağlıklı ama çok uzun kökleri isterseniz kısaltın. En az 15cm kalmalılar. Daha fazla kısaltmayın. Sonra uygun saksılara aşağıdaki iki aşamaya göre dikin:

Birinci aşama, ilk on gün

Köklerinin zor sığacağı kadar küçük saksıya, köklerin arasına da gireceği şekilde ama saksının yarısına kadar ponzalı kumlu toprak doldurun. Toprağı bastırmayın. Böylece saksı yarı dolu olduğundan köklerin bir kısmı on gün boyunca toprak dışında kalacak. Normal bir sulama yapmayın. Sadece toprağın ve köklerin iyice ıslanacağı şekilde su fısfıslayın. Bu ilk günlerde mutlaka çok havadar ve direkt güneş alan bir yerde tutmalısınız. Yoksa köklerinden rahatsız edilme şokunu atlatamaz, aktifleşemezler. Köklerden başlayarak çürürler. Ilık bahar esintilerinin uzun süreliliği sayesinde ve güneşin hem saksıyı hem yaprakları ısıtması sayesinde aktifleşip yaşamsal fonksiyonlarına devam ederler. On gün dolana kadar toprakta kaydadeğer bir kuruma gördükçe (ama kupkuru hale gelmeden önce) su fısfıslayın.

İkinci aşama

On gün geride kaldı. Şimdi toprağın iyice kuruduğu bir anda yarısı boş saksıyı ponzalı toprakla tamamen doldurun. Normal bir şekilde bol bol su dökerek sulayın. Artık Cymbidium orkideleriniz yeni saksılarında yeni topraklarında hayatlarına sağ salim devam ederler.

Cymbidium problemleri

Yaprak bitlerine karşı dikkatli olun. Bazıları gözle kolayca görülemeyecek kadar küçüktür ama orkidelerinizi mahvetmekte üstlerine yoktur. Haftada bir defa ıslak bezle yaprakları tertemiz silmek bu açıdan çok faydalıdır. Diğer problemler şunlardan kaynaklanır: Yanlış toprak, güneşsizlik ve havasız ortamlar. Biraz dikkat ve özeniniz sayesinde Cymbidium orkideleri pek müşkülpesentlikleri olmayan, dayanıklı ve çok da uzun ömürlü iç mekan süs bitkilerindendir. İklimi uygun yerlerde sürekli dışarıda da yetiştirilebilirler.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon, iç mekan dekor

Etiketler: | | |

'Cymbidium (orkide)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Rıza, Mersin dedi ki:

    Peki dışarıda soğuğa ne kadar dayanıklılar?
    ***
    Kesin bir rakam yok. Yazı içinde tarif ettiğim sınırlarda dayanıklılar. Sardunyalardan belki bir tık daha dayanıklı olabilirler. Hibrit olmayan Cymbidium türlerinin soğuğa dayanıklılıkları hakkında tek tek kesin bilgi bulunabilir. -20C derece donmalara dayanıklı olan türler olduğu gibi +5C derece soğuğu bile kaldıramayan türler bile var. Burada konu onlar değil süs bitkisi olarak yaygın yetiştirilen ve çok popüler olan hibrit çeşitleri.

  2. Kadriye, Balıkesir dedi ki:

    Merhaba. Orkidemin yapraklarının hepsi eve geldiğinin ertesi günü döküldü. Neden olabilir ve ne yapabilirim?
    ***
    Burası Cymbidium sayfası olduğuna göre orkideniz bunlardan. Anlaşılan size gelmeden önce ciddi bozulmalar başlamış. Sebep büyük bir ihtimalle tüm köklerinin çürümüş olmasıdır. Topraktan çıkarıp iyice yıkayın. Çürük kökleri giderin. Yukarıda anlatıldığı gibi ama az nemli toprağa dikin. Uzun süre direkt güneş alabileceği bir pencere kenarına koyun. Toprak kupkuru hale geldikçe sulayın. Yeni yapraklar sağlıklı bir şekilde uzamaya başlayınca sulama sıklığını toprak üst yüzeyinde kuruma olmasına göre düşünün.

  3. Hakan, İstanbul dedi ki:

    Dün seradan çiçeği geçmiş bir cymbidium aldım. 4-5 adet yumrusu var ve 2 tane de yeni gelen filizi. Eve getirdikten sonra ölü kısımları ve ölü kökleri temizledim. Çünkü serada fazla sulama yaptıkları barizdi. Ama normalde olduğundan 2 boy büyük saksıya ekmişler (kök sınırından belliydi ve yeni yeni kökler atmıştı). Ben de dibine 2 parmak kadar kil toplarından koyup toprağı havalandırıp geri diktim. Şu anda da balkonda havalar iyi gittiği sürece orada tutmayı düşünüyorum. Kış için phallerin yanına koyacağım. Onlar da serin bir yerde ama esinti daha az. Saksıyı tekrar küçültmeli miyim? Veya başka bir öneriniz var mı?
    ***
    Dip kısma fazlaca pişmiş kil koymuşsanız sanıyorum sorun çıkmaz. Diğer orkidelerle hiç karıştırmayın. Dışarıda tutmanıza gelince: İstanbul kışlarına (güneye bakan cephede olursa) rahat dayanır. Ama bir sorun var: Eğer sıcağa alışık ise kışın veya hatta ilkbaharda aniden soğuk/serin dış mekana çıkarılırsa çok büyük sıkıntılar olabilir (sadece yarım saat ani şok etkisi bile kökleri ve dip kısmı çürütebilir). Dış ortama yaz sonundan itibaren yavaş yavaş alışması gerekiyor. Şimdi hiç dışarı çıkarmasaydınız daha iyi olurdu.

  4. Ali, Muğla dedi ki:

    Bir arkadaşım … diye bir orkide dalı verdi. Normal tarla toprağına ekilip dışarıda bakılıyormuş. Fakat bu orkide hakkında bilgi bulamadım. Sizin bu tür bakımı hakkında bilginiz var mı?
    ***
    Hayır benim de şimdilik o konuda hiçbir bilgim yok.

  5. Hakan, İstanbul dedi ki:

    Henüz dışarı koyalı çok zaman olmadı ama havalar dengeli gittiği için herhangi bir olumsuzluk olmadı bitkide. Hatta filizleri de büyüdü. Dışarıda kalan köklerine baktım gayet sert ve içi dolu. Yağmurda kalmasının bir sakıncası var mıdır? Yoksa yağmur almayan bir yere mi geçireyim?
    ***
    Bunlar genelde yazın yağmurlu, kışın kurak olan bölgelerin bitkileri olduğundan eğer dışarıda soğukta bırakacaksanız hıdrelleze kadar toprağı iyice kurumadıkça sulamayın ve yağmurdan ıslanmamasını sağlayın. Hem yağmura açık yerlerde dolu yağışları çok fena zarar verebilir.

  6. Benol, Trabzon dedi ki:

    5 adet cymbidium orkidem var. İkisi her sene açıyor. Diğer üçünü çiçeksiz almıştım. Onlarda sağlıklı ama hiç çiçek dalı vermiyor. Bahçede saksıda hep dışarıda bakıyorum 3 ay çiçekli.

  7. Leyla, Karaman dedi ki:

    Ben çiçekli bir dal aldım. Bunu nasıl köklendirecem acaba?
    ***
    Hiç uğraşmayın. Öyle olmaz. Çiçekler solana kadar vazoda tutarsınız solunca da atarsınız.

  8. Hakan, İstanbul dedi ki:

    Cymbidiumun özellikle yeni filizlerinde şekerli su gibi yapış yapış sıvılar oluyor. Bu bir hastalık mı? Bir şey yapmalı mıyım?
    ***
    Hangi tür orkide olursa olsun bazen çeşitli yerlerinden şekerli, kesif kıvamlı sıvı salgılar. Genelde sağlık belirtisidir. Gelişim aktiviteleri randımanlı olan orkidelerin normal özelliğidir. Gerçi bitlerin zararlarından da kaynaklanabiliyor. Neden kaynaklanırsa kaynaklansın her gördüğünüzde derhal acilen ıslak bezle iyice silip temizlemelisiniz. Yoksa o sıvının bulaştığı yerlerde hastalık oluşur. Orkide meraklılarının bilgisizlikleri ve ilgisizlikleri sonucunda o damlalar ciddi hastalıklara sebep oluyor. Orkidelerin sıvı çıkarmaları doğaldır ama temizlenmezlerse iç mekan kapalı ortamlarda mantar ve bakteri hastalıkları bitkiye zarar verir.

  9. Edanur, Niğde dedi ki:

    5 adet çiçeksiz cymbidium orkide aldım. Evim güney, doğu, batı, cepheli. Hangi cam önüne konumlandırsam daha iyi olur? Niğde’de dışarıda bakmak mümkün değil çünkü geceleri hava çok soğuyor. Belki yaz aylarında güneye bakan balkona alınabilir ama emin olamadım. Sizce ne yapmalıyım?
    ***
    Doğu cephe yani sabah güneşi alacağı pencere önü daha uygun. Sürekli evde tutun. Sizin orada yazın geceler fazla serin olduğu için ve eğer yaz boyunca gece serinliğini algılarsa yazın bile çiçek açabilir.

  10. Beyhan, Çorlu dedi ki:

    Geçen hafta yeni bir orkide satın aldık. Saksının dip kısmındaki köklerinden birinde sararma var. Hatta noktalı bir şekilde sararmış. Üzeri çiçekli şu anda. Bu köke nasıl bir uygulama yapılmalı?
    ***
    Diğerleri sağlıklı ise sorun yok ve hiçbir şey yapmayın. Eskiyen kökler bozulabilir. Zararı olmaz.

  11. Ayşe, Kıbrıs dedi ki:

    Cymbidiumlar yaz kış dısarıda. Kışın o kadar yağmur almasına rağmen erime yok. Fakat şu an erimeler başladı. Nedeni ne olabilir?
    ***
    Bozulmalar sadece önceki yıllardan kalan yapraklarda ise ciddi bir sorun yok demektir. Yukarıdaki bakım bilgilerinde toprak-saksı kısmını okuyun. Sizinkilerin belki toprağı yanlıştır. Yapraklarda bitlenme var mı, büyüteçle dikkatle inceleyin. Yaz ayarında gece boyunca serinlik olmayan, gece en düşük ısı 25C derece ve daha sıcak olan yerlerde problemler çıkabilir. Bu süreçte direkt güneşten korumak, sulamaları azaltmak, gece saatlerinde soğuk su fısfıslayarak serinletmek hatta sulamak yerine bu şekilde su ihtiyacını gidermek vesaire özel uygulamalar gerekir. Şu sayfada gece su fısfıslaması hakkında detaylar var: Yazın sıcakta sulama peşinden ölen bitkiler

  12. Zümrüd S. -Ordu dedi ki:

    Cimbidyum orkideler tohumdan yetişir mi?
    ***
    Tohum verdiyse deneyin bence. Bilmiyorum ama olabilir. Çünkü toprak orkidelerindendir. Diğerleri ancak çok özel ortamlarda tohumdan gelişebiliyor. Bunların özelliği farklı olduğu için belki normal ev ortamlarında başarılı olabilirsiniz.

  13. Rıza, Mersin dedi ki:

    Maki çüruntüsü kullanabilir miyim?
    ***
    Evet torftan daha iyidir. Ama yine de yazı içinde belirttiğim ölçülerde ponza taşı ve iri taneli temiz dere kumu ile karışım yapın.

  14. Zübeyde S. -Sakarya dedi ki:

    Cyimbidumumdan kalan bir kök ve yanında bir yavrusu. Ne yapmalıyım? Diğer dallar kurumuş. saksını boşalttım. çürükleri attım. öyle masanın üstünde duruyor. tekrar diksem olur mu?
    ***
    Evet tekrar dikeceksiniz ama toprağını daha fazla havadar yapın. Bol bol mangal kömürü küçük parçalarından karıştırın. Parçalar pirinç ve zeytin çekirdeği kadar iriliklerde olsun. Ayrıca saksıya dikince hemen sulamayın. Yaza kadar sadece toprak tamamen kupkuru oldukça sulayın. Sağ salim yaza çıkarsa kurtulur. Şimdi çok havadar ve çok güneşli bir pencere önünde tutmalısınız. Bu türün başına ne geliyorsa gereksiz sulamalar yüzünden ve güneşten/esintilerden köşe bucak korumak yüzünden geliyor.

  15. İlhami, Çanakkale dedi ki:

    4 adet simbidyum orkidem var. Ortalarında yaprakları olmayan yumrularını saksı değiştikten nasıl üretirim?
    ***
    Şimdi hiç zamanı değil. Hem çok fazla çoğalmış ve güçlenmiş olması şart. Ne zaman nasıl yapılır, yukarıda üretimi başlığı altında tüm detaylarıyla yazılı. Lütfen orayı dikkatle okuyun.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.