Doğal yoldan tavuk-civciv üretimi

Doğal usul ile (makinede değil, ana tavuk altında yumurtalar ile) civciv üretimi için güvenli uygun yer, özel gurk tavuk kümesleri ve gurk olmaya ehil tavuklar gerekiyor. Sonra bilinmesi gereken şeyler döllü yumurta için yeterli horoz sayısı ve civciv bakımıdır.

Tavukların gurk olmasıyla ilgili önemli konuları ⇒ şu yazımda açıklamıştım. Burada daha çok doğal yoldan civciv üretimi üzerinde duracağız.

Gurk tavuk kümesi ve kuluçka folluğu

Sakin bir köşede tertemiz bir kümes hazırlamalısınız. Zemin düz ve pürüzsüz beton olmalıdır. Üzeri saman veya talaş ile kaplanacak. Duvarlar kireç ile iyice badana edilecek. Bütün bunlar bitlerin kolayca barınamaması için önlemler. Kümesin iç kısmının her yönden genişliği 1m, yüksekliği de 1m olmalıdır. Bir tavuk burada kuluçkaya yatacak ve civcivleri palazlanana kadar (ortalama 40 gün) bu kümeste bir arada, çoğu zaman kapalı yaşayacaklar. Bundan dolayı kümes verdiğim ölçülerden biraz daha geniş olabilir ama kesinlikle daha dar olmamalıdır. İçeriye tünek yapmayın. Sadece folluk olacak. Ön cephe boydan boya sağlam tel örgü kapı olmalıdır. Kapı sadece insan eliyle açılabilir tarzda ve sıkıca kapalı kalabilir şekilde yapılmalı. Diğer tavuklar girmemeli. Farelerin girmemeleri için her tedbiri almalısınız.

Folluk

Kuluçka folluğu kümesin kapıdan uzak köşesinde duracak. Tavuğun adım atarak girip çıkacağı derecede alçak olmalı. Tavuk yumurtaların üzerinde otururken kenarlar daha yüksek olmalı ki yumurtalar yuvarlanıp gitmesin. Folluk zemini havadar olabilecek kuru otlarla 3-4 parmak örtülmüş olmalıdır. Tavuğun çevresi de aynı otlarla çevrelenmiş olmalı. Böylece ara sıra gagasıyla kuru otlardaki çörçöp ince dalları çevresine daha iyi yerleştirmeye çalışarak yerini daha da benimsemiş olur.

Döllü yumurta gerekliliği

Çünkü dölsüz yumurtalarla civciv üretimi olmaz. Bunun için 10 ayı doldurmuş,  2 yaşına henüz basmamış tavuklar ve horozlar gerekiyor. Çünkü yumurtaların döllü olmasının en garantili yolu bu yaş aralıklarındaki hayvanların çiftleşmelerinden yumurta almaktır.

Kaç tavuğa kaç horoz? 5 tavuk başına en fazla 1 horoz fazlasıyla yeterli. Aşırı çiftleşmeye maruz kalan tavuklarda gurk olamama sorunu baş gösterebiliyor. 15 tavuk için 3 horoz yeterli. Daha fazla olmamalı. Bir tavuk haftada sadece bir defa horozla çiftleşse bile yumurtalarının döllü olması için yeterlidir. Ayrıntılı bilgi için ⇒ şu sayfaya bakın.

Kuluçkaya yatırmak

İlkin sahte veya önemsiz yumurtalarla tavuğu üç gün deneyin. Hem son bir iki yumurtası varsa onları da yumurtlamış olur. Sebatlı olduğundan emin olunca esas yumurtaları koyun. Yumurta sayısı tavuğun altına rahatça sığacak sayıda olmalı. Fazlasından kaçının. Küçük ve zayıf yapılılarda en fazla 6 – 8, cücelerde daha az, normal tavuklarda en fazla 12, çok iri ırklarda ise 15 taneye kadar olabilir. İyi ırklardan tavuk yumurtaları bularak folluğa koymalısınız.

Hint ve Köy tavukları fazla akıllı oluyor. Her yumurtayı kabul etmeyebilirler. Yumurtayı folluktan atarlar. Bunlardan bazıları başka ırktan tavuk civcivlerini kendisi çıkarsa bile kabul etmiyor. Ya kendisinden uzak tutar ya da öldürür. Tedbirli olmalısınız.

Tavuk kuluçkada yatarken gereken bakımı

Kuluçkadaki tavuğun hemen önüne su ve yiyecek konması hep tavsiye edilir ama yanlış. Oturduğu yerden yem yemesi, su içmesi sakıncalı. Bu hata yüzünden günlerce yerinden kalkmayan ve yumurtaları çevirmeyen gurk tavuklar biliyorum. Her gün folluktan uzaklaşması, ortalama 10 dakika dolaşması, yumurtaların bu sırada biraz soğuyup havalanması gerekiyor. Sonra tavuk geri döner, yumurtaları tek tek özenle çevirir ve üzerlerine oturur. Yumurtaların çevrilmesi hayati önem taşıyor. Kümesin içerisinde diğer köşeye su koyun. Tavuk istediği zaman kalkıp içebilir. Su her gün tazelenmelidir.

Kümesin kapısını siz veya ilgilenecek biri orada olmadığınız sürece kapalı tutmalısınız. Günde bir defa öğleye doğru kapıyı açın, kümesin önüne yem dökün ve tavuk dışarı çağırın. Tavuk dışarı çıkıp çevrede biraz gezinmeli, toprakta debelenip varsa bitlerini dökmeli ve yem yemelidir.

Civcivler çıkana kadar ve çıkım aşamasında tavuğu rahatsız etmemelisiniz, altına bakmamalısınız, yumurtalara el sürmemelisiniz. Ancak tavuk kalkıp gezindiği zaman yumurtalara bakın, kırık varsa temizleyin, follukta birikmiş pislikleri giderin, gerekirse zemini, otları yenileyin.

Kuluçka döneminde toprak banyosu ihtiyacı

Tavuklar özellikle son haftada her gün nemli toprak arar, bulur ve içinde var gücüyle eşelenerek debelenip tüylerini nemlendirmeye çalışır. Sebep yumurtaların son günlerde nem etkisiyle yumuşamaya başlamasının gerekmesi. Yani civcivlerin yumurta kabuğunu kolayca delebilmeleri içindir. Dolayısıyla tavuğun günlük 10-15 dakikalık gezintilerinde toprak banyosu imkanı sağlamanız lazım. Bundan başka yapacağınız şey son 7 günün başlangıcında folluktaki otları tam kuru değil %80 kuru otlarla değiştirmektir. Veya kuru otları bir miktar yaş otlarla karıştırabilirsiniz. Yumurtalara nem sağlamaları için gerekiyor. Civciv üretimi işinde bütün bunları ilmeli ve dikkatli olmalısınız.

Kuluçkadaki yumurtaların açıkta kalıp soğumalarının zararsız süreleri

Doğal yoldan civciv üretimi işinde verimi düşüren faktörlerden biri yumurtaların uygunsuzısı derecelerine maruz kalmalarıdır.

1) 32C – 36C dereceler arası günde bir saate yakın.

2) 37C ve 38C derecelerde sınırsız süre. Fakat yumurtalar günde en az iki defa altları üste getirilerek çevrilmeli. Tavuk hiç ilgilenmiyorsa siz yapın.

3) 39C derece ve üstü aşırı sıcaklarda yumurtaların açıkta kalması 15 dakikayı geçmemeli. Yoksa yumurtalar sıcaktan zarar görür.
— Peki bu durumda tavuğun yumurtalar üzerinde oturmasının faydası nedir?
Aşırı sıcak havada tavuk bünyesinde serinletici mekanizma devreye girer, hava 40C derece veya daha fazla sıcak olsa bile tavuğun vücut ısısı 38 dereceden daha fazla yükselmez. Böylece altındaki yumurtalar aşırı sıcaktan zarar görmez, güvende kalırlar.
Vücutta serinletici doğal sistem çalışınca tavuğun ağzı devamlı açıktır. Nefes alma sıklaşır. İçeride hava sirkülasyonu artınca, hava içerideki nemi dışarı sürükler. Nem sıcaklığı kendisiyle beraber dışarı götürür.
Onun için böyle aşırı sıcak günlerde kuluçkada oturan tavuğun gagasıyla kolayca ulaşacağı bir yere temiz içme suyu koymalısınız. Çünkü bünye serinlemek için devamlı su kaybetmektedir.

4) 20C – 30C dereceler arası normal sıcaklarda bu sıcakların durumuna göre 20 dakika – 40 dakika kadar.

5) Serin bahar günlerinde, 15C – 20C dereceler arasında 20 dakikayı geçmemeli.

6) Kış soğuklarında en fazla 15 dakika..

Genel ve özet bilgi:
— Yumurtalardaki embriyoların soğukta kalmalarından doğacak zarar son günlerde daha yüksektir.
— Yumurtaların aşırı sıcaklardan zarar görmesi en çok ilk haftada olur. Son günlere yaklaştıkça fazla sıcağın zarar verme riski git gide azalır.
— Isı dengesizliklerinin sık tekrarlanması embriyoların yaşam şanslarını azaltır. Sonuçta yumurtalardan sağ çıkan civciv sayısı daha az olur. Ne kadar dengesizlik, o kadar çok kayıp.

Civciv kaç günde yumurtadan çıkar?

Bir civcivin yumurtada gelişip dışarı çıkması genelde 21 gün sürer. Fakat bu süre geneldir. Yani gerçekte 18 gün ile 22 gün arasında değişir. Nadiren 24 gün sürebilir. Bu değişiklikler ırk özelliği olduğu gibi orklarla ilgili olmayıp nesil hatlarına göre de olabiliyor. Ayrıca bir de şu etkenler gün sayısının değişmesinde rol oynar: Tavuğun sağlık durumuna bağlı vücut ısısı eksikliği / fazlalığı ve ortamın sıcaklık / soğukluk şartlarından kaynaklanan durumlara göre bu süre bir – iki gün kısa veya uzun olabiliyor.

Farklı günlerde yumurtadan çıkmaları yukarıdaki sebeplerin yanı sıra eğer yumurtalar kuluçkaya konmadan önce sıcak yerde beklemişlerse embriyo gelişimi o günlerde devam etmiştir ve bu yumurtalardan daha erken civciv çıkar.

Eğer kuluçkaya birkaç gün araya yumurta koymuşsanız: Hepsi aynı günde çıkmayacağı için, yumurtalardan erken çıkan civcivleri tavuktan uzakta evinizde, ortalama 35 derece sıcaklığı olan özel bir ⇒ bakım kutusunda beslemeli, bütün civcivler çıktığında tavuk uyurken civcivlerin tamamını tavuğun kanatları arasına koymalısınız.

Havalar serin veya soğuk gidiyorsa civcivler kötü etkilenir. Onun için serin günlerde ya kümesi ısıtın ya da civcivler ısınmak için tavuğun altına sığınacakları için civciv yemlerini tavuğun önüne ve çevresine dökün ve su içme kabını da unutmayın.

Tavuğu ve civcivleri ayırma vakti

Bunu zaten tavuk bir an önce halleder. Ortalaması 40 gündür. Civcivler biraz palazlanınca tavuk artık onlarla hiç ilgilenmez ve hatta yeniden yumurtlamaya başlar.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler: | |

'Doğal yoldan tavuk-civciv üretimi' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Mavi, Mersin dedi ki:

    8-9 günlük Kuluçkadaki tavuk gezmek için dışarı çıkmış ve yerine 4,5 saat girememiş. Yumurtalara bir şey olmuş mudur?
    ***
    Hem süre çok fazla uzun değil, hem emriyo gelişim döneminin henüz ilk yarısı, hem de hava çok soğuk değil. Yani zararlı olabilecek sürede bir soğumanın olması bu şartlarda mümkün değildir. Merak etmeyin bir şey olmaz.

  2. Bahar, Zonguldak dedi ki:

    Gurk tavuğuma 13 yumurta koymuştum. İlk defa deniyorum. Bugün 16 gün oldu. Hiç kaldırıp kontrol etmedim. Sizin yazınızı okuyunca gidip kaldırdım, biraz gezdirdim. Yumurtaların 2 tanesi kırılmış, yok olmuş. Acaba neden böyle oldu?
    ***
    Yumurta sayısı tavuğun cüssesine göre olmalıdır. Gerekenden fazla yumurta olursa ya birkaçı sürekli açıkta kalacak ya da yumurtalar çukurumsu bir follukta olup hep ortada toplanacak şekilde konumlanıyorsa o zaman birkaçı sıkışıklıktan dolayı kırılacaktır. Yumurtaların kırılmasında diğer bir sebep ise kabuklarının ince ve dayanıksız olmasıdır. Gurk tavuğun altına koyulacak yumurtaları yumurtlayacak olan tavukların dört dörtlük mükemmel beslenmeleri lazımdır ki onların yumurtaları her şeyiyle mükemmel olsun ve içlerinde civciv gelişimi son derece sağlıklı devam etsin.

  3. Cansu, Denizli dedi ki:

    Tavuğum civciv çıkarttı ama follukta yumurtaların üzerinde yatıp civcivine bakmadı. Bir hafta oldu hala yatıyor. Tekrardan gurka yatıralım mı?
    ***
    Özel gurk kafesi yapıp civcivlerle beraber orada kapalı tutun. Civcivler hareketlenince tavuk onlarla ilgilenmek zorunda kalır. Civcivlerine sahip çıkar merak etmeyin. Follukta yumurta gördükçe yatmaya devam edebilir. Ayrıca birkaç civciv daha satın alıp tavuk gece uyurken karanlıkta kanatlarının arasına yerleştirin. Böylece tavuk iyice hareketlenecektir.

  4. Mehmet C. -Erzurum dedi ki:

    Benim tavuğumun altında 9 tane yumurta var. Kapısını açınca cıkıyor ve daha sonra 4-5 saate geliyor. Bir sorun olur mu? Bunu her gün yapıyor. Bir de hala yumurtluyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Eğer yazın gündüz boyu sıcaklık ortalama 35C derece olan bir şehirde olsaydınız gündüz saatlerinde o kadar boşluğun pek zararı olmazdı. Ama Erzurum’da maalesef hiç uygun değil. Ayrıca tavuk gurk olmamış çünkü yumurtalamaya devam ediyor. Bence hiç zorlamayın.

  5. Hasan, Şanliurfa dedi ki:

    İlk defa gurk tavuk yumurtaya yatırıyorum (köy tavuğu). Altına 15 tane yumurta koydum..
    ***
    Köy tavuğu küçük yapılı olur. Altına en fazla 7 yumurta uygundur. Hatta ideali 5 yumurtadır. 15 yumurta ancak hindi gibi devasa büyüklükteki tavuklara uygundur. İlk iki üç gün hiç kalkmayabilir ama sonra mutlaka kalkar biraz gezinir. Yemini yer suyunu içer. Sonra tekrar yatmaya devam eder. Sizin bir şey yapmanıza hiç gerek yok. Diğer meseleler için yukarıdaki bilgileri okumanız lazım. Bu şekilde her ayrıntıyı yazamam. Sadece buradaki sayfaları değil diğer sitelerdeki bilgileri de okuyun. Bilginizi arttırmak için çok okumanız lazım. Burada yukarıdaki bilgileri okuyun ve aynı konu ile ilgili şu sayfayı da okuyun: https://azbitki.com/tavuklarin-kuluckaya-yatmalari

  6. Furkan, Batman dedi ki:

    Tavuğumun yumurtalarını folluktan hiç toplamadım. 2 tavuk aynı yere yumurta yapıyorlardı. Biri gurk oldu. Altında 16 yumurta felan var. Hep yön değiştirir sık sık yumurta çevirir. Yumurtaların follukta 1 hafta beklemiş olması sıkıntı yaratır mı?
    ***
    Hayır. Esas problem 16 yumurta o tavuğun altına sığar mı? Siz bunu kontrol edin. Fazla yumurtaları alın.

  7. Zeynep, İstanbul dedi ki:

    Tavuğum gurka yattı. Yattığı yer için siz temiz olmalı ve saman koyulsun yazmışsınız. Bazı yerlerde samana saplanır tavuk yumurtayı döndüremez diyor. O yüzden çimento kağıdı koyuyorlarmış. Sizin fikrinizi akmak istedim. Benimki şuan samanın üstünde yatıyor. Yumurtayı çeviremezse diye korkuyorum.
    ***
    Tavuk yumurtaları çevirmek için bütün gücüyle uğraşıyor. Saman niçin engel olsun? Yanlış bilgi. Ama saman illa şart değil. Çocukluğumda (İstanbul’da) Karslı bir komşumuz bez parçaları kullanırdı. Civcivler sorunsuz çıkıyordu. Burdur’da yaşayan bir arkadaş ise kuru ot ve yarı kuru ot koyuyordu. Yarı kuru otlar sayesinde yumurta kabukları nemleniyormuş. Onunkilerde de başarı yüzde yüz idi. Başka bir tanıdığım saman kullandı. Onda da hiç sorun çıkmadı. İnsanlar kendi başka çeşit hatalarına baksın. Suçu samanda çörçöpte aramasın.

  8. Emre K. -Samsun dedi ki:

    Hint tavuğumun civcivleri 64 günlük oldu ancak hala bırakmadı. Ben kendim ayırsam sorun olur mu? Tavuk yumurtaya başlamadan ayırıp horozun yanına koymak istiyorum ki yumurtaları döllü olsun.
    ***
    Sorun olacağını sanmam. 40 günü geçtikten sonra tamamdır. Civcivler tek başlarına hayatlarına devam edebilir.

  9. Sami, Mersin dedi ki:

    Üç tavuk aynı anda gurk oldu. 13 civicive üçü bakıyor. Ne zaman ayıralım? 40 gün içinde mi?
    ***
    Ayırmak gerekli değil. Önemli bir ihtiyaç yoksa boş yere uğraşmayın. Bırakın bir arada yaşasınlar.

  10. Süleyman, Samsun dedi ki:

    Tavuğum üç gündür filan gurk gurk diye ses çıkartıyor ama hala yatmadı. Hala yumurta yapıyor. Horozumla çiftleşiyor. Onun bir zararı olur mu acaba?
    ***
    Yumurtadan bugünlerde kesilir ama hiç yatmaması mümkündür. Tek başına olmayan tavuklarda bazen böyle olur. Bir süre diğer tavukları besler. Onları yem yemeye çağırır. Horoz olmasa bile diğer tavukların varlığı dediğim gibi etki edebilir. Çok nadir bir olay değildir. Kendi haline bırakın.

  11. Soner, İstanbul dedi ki:

    Tavugum ilk kez gurk oldu. 14 tane yumurta vardı. Ancak 1 hafta sonra diğer tavuklar ayni yerde yumurta yaptı. Toplam 21 yumurta oldu. Hangileri yeni yumurta belli olmuyor. 17 gündür yatıyor. Sizce sonuç ne olur?
    ***
    Dev bir tavuk değilse 14 yumurta bile çok fazla. Herhalde sonuç felaket olacaktır.

  12. İlhan Saran dedi ki:

    Kuluçkadaki tavuğum 5-6 gündür yatıyor. Bugün yerinden kalmış. Yumurtalar soğumuştu. Ne kadar süre gezindi bilmiyorum. Acaba bir sıkıntı olabilir mi?
    ***
    Hayır. İlk 7 gün içerisindeki soğuma vakalarında hiçbir sorun olmaz.

  13. Piyade dedi ki:

    3 tavuk aynı anda kendi kendine kümeste aynı yerde gurka yattı. Hiç dokunmadım. Kendilerinin yumurtladığından başka yumurta koymadım. 24 gün oldu. Bugün sadece 3 civciv çıktı. Şimdiye kadar altına bakmadım ama 20-25 tane yumurta var.

  14. Cem, Konya dedi ki:

    Benim tavuğum gurk oldu. Toprağı ahşap tozuyla karıştırdım ve bunun üstüne yatırdım. Yumurtaları çevirebilir mi acaba?
    ***
    Yanlış yapmışsınız. Bez olur, saman olur, kuru ot olur hatta kağıt bile olur ama toz-toprak olmaz. Hemen uygun şekilde yeniden folluk hazırlayın.

  15. Ayşe, Mersin dedi ki:

    Benim tavuğun ilk defa gurk oldu. 12 yumutası vardı. Ara ara yumurtasını kırıp yiyor. Bugün 22nci gün. 9 yumurtası var altında ama civciv çıkmıyor. Ne yapmalıyım?
    ***
    Her ihtimale karşı 23. günün dolmasını bitmesini bekleyin. Yumurtalar dölsüz ise veya bayat ise onlardan civciv çıkmaz. Fazlaca gıdasız kalan tavuklar yumurtalarını yer. Şu iki sayfayı okumalısınız:
    1- Kuluçka için yumurtaların seçimi, biriktirilmesi, saklanması
    2- Tavuklara ve civcivlere neler yedirmeli?


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.