Euphorbia ingens

Euphorbiaceae familyasından Euphorbia ingens büyük yapılı çöl kaktüsleri ile büyük benzerlik taşıması ve iç mekanlara onlardan çok daha iyi uyumlu olması ile salon-ofis bitkileri arasında yerini almıştır. Kaktüslerle hiçbir ilgisi olmayıp tamamıyla farklıdır.

Özellikleri

Euphorbia ingens, şamdan ağacı doğal ortamlarında genelde 6-8 metre civarlarında, en fazla 15 metre kadar büyüyen succulent özellikli bir ağaçtır. Ana gövde yan gövdeler oluşturarak şamdan gibi gelişir. Bunlara verilen yerel isimler genelde şamdan ağacıdır. Bu bitkinin süte benzeyen beyaz öz suyu o kadar zehirlidir ki bitki bitleri bile ilişmez. Sonbahar – kış arasında dallarının uçlarından küçük yeşilimsi sarı çiçekler açar.

Anavatanında koca ağaç olurlar .

Habitat

Euphorbia ingens Afrika’nın güney kısmının orta ve doğu kesimlerinde, tropikal ve subtropikal iklimlerin hakim olduğu çeşitli bölgelere aittir. Deniz seviyesinden 1600m’ye kadar, sulak olmayan açıklık yerlerde ve yarı savan özellikle yerlerde, en çok kayalık ve kumluk arazilerde yaşarlar.

Yaşadıkları coğrafyalara göre Euphorbia ingens varyeteleri

Euphorbia candelabrum bazı kaynaklarda ayrı bir tür olarak bahsi geçer. Fakat Euphorbia ingens’in bir varyetesi ya da kültivarıdır. Bir kaynakta Ghost adlı kültivarıdır diye bahsetmişler (Euphorbia ingens ‘Ghost’).. Fakat bunlar birbirlerinden bir hayli uzak coğrafyalarda oldukları için kültivar değil varyete olmaları daha kuvvetli ihtimal. Bunun ana vatanı Kenya ve Sudan dolaylarıdır. E. ingens’in başka bir varyetesi (Ammak) Suudi Arabistan ve Yemen’e aittir. Ve o da hakkında gereken bilimsel araştırmalar tam yapılmadığından dolayı Euphorbia ammak ismiyle ayrı bir tür gibi tanıtılır.

Euphorbia ingens kullanım alanları

Küçük fidan iken her haliyle kovboy kaktüsü denen Amerikan çöl kaktüslerine ayırt edilemeyecek kadar benzer. Dekorasyon unsuru olarak iç mekanlarda ve bahçelerde kullanılır. İç mekanlarda yetiştirmede gerçek çöl kaktüslerinden çok daha uyumludur. Bu yüzden artık iç mekan kullanımında onların yerini almıştır. Şamdan gibi dallanıp budaklanması kesindir ve güneş yetersizliğinde kaktüsler gibi deforme uzamalar yapmaz. Dış mekanlarda bahçelerde ancak kışın don olaylarının nadir ve çok hafif geçtiği yerlerde yetiştirilebilir. Bununla beraber iç mekanlarda yerinin havadar olması şartıyla daha hızlı gelişim gösterir. Hafif ve sert-dayanıklı odunu kapı vb bazı eşyaların yapımında ve gemilerde kullanılır.

Çöl kaktüslerinden ayırd edilmesi zor olan Euphorbia türlerinden Euphorbia ingens

Kış soğuklarına dayanıklılığı

-4,5C dereceye kadar soğuklara dayandıkları söylenir. Bu belki Güney Afrika’ya ait Şamdan ağaçları için geçerlidir. Öyle olsa bile güvenmeyin. -2C dereye zar zor dayanabildiklerini gördüm. Hatta -1C derece soğuk bile birkaç saati aşarsa (bir gün kadar uzun sürerse) kesin ölüyorlar. Aslında dışarıda yetiştirmek iyi değil. Sadece salon-ofis bitkisi olarak kabul etmelisiniz.

Euphorbia ingens yetiştirilmesi, bakımı

Güneş isteği çok değildir. Gerçi bütün gün direkt şiddetli güneş altında kalmaya ve buna rağmen hem susuzluğa hem şiddetli sıcağa tam uyumludur. Ama salonlarda direkt güneşi çok az almaya da uyum sağlar. Yeterki gündüz boyunca yeri çok güçlü aydınlık olsun.

Toprak

Euphorbia ingens için hem yeterince süzek hem sert ve sağlam yapılı toprak gerekir. Uzman tavsiyeleri şöyledir:
1 ölçü kilsiz (veya az killi) arazi toprağı + 1 ölçü torf toprak + 1 ölçü 2-3mm iri taneli dere kumu.

Gübre, bitki besini ihtiyacı

Yılda sadece iki defa. Mayıs başında ve haziran başında olmak üzere salon bitkilerine özel genel amaçlı bitki besini (NPK eşit ağırlıklı) saksının en kenarlarından yavaş yavaş dökerek toprağa emdirin.

Euphorbia ingens sulama biçimi ve sıklığı

Toprak tamamıyla kurudukça, saksı alt deliklerinden bolca su dışarı çıkacağı miktarda su kullanarak sulayın. Kış boyunca çok daha uzun süre susuz bırakmanızda sakınca yok. mesela toprak tamamıyla kuruduktan üç hafta sonra sulamak gibi.

Budama

Şamdan ağacı Euphorbia ingens yerini severse gayet hızlı gelişim gösterir. Duruma göre dipten bile budayabilirsiniz. Budamayı ilkbahar ortalarında, bitki henüz yeni gelişime başlamadan önce yapmalısınız. Budarken akacak olan beyaz sütüne karşı dikkatli olun. Fena halde zehirlidir. Gözünüze sıçrarsa çok zarar verir. Ciddi hasar oluşturabilir. Geçici körlüğe, hatta kalıcı körlüğe bile yol açabilir.

Şamdan ağacı Euphorbia ingens nasıl çoğaltılır?

Yan dallarını ana dal ile tam birleştiği yerden keserek alın. Keserken kesinlikle hiçbir yaralanma, hiçbir yarılma olmamalı. Kesilecek nokta ve düzgün kesilmesi çok önemlidir. Yoksa tutmayabiliyor. Kesip alacağınız zaman ise, ilkbaharın fazla serin günleri geride kaldığı zaman.. Mesela İstanbul’un iklim özelliğine göre nisan ortası.. Dalı kestikten sonra 3 hafta açıkta bekleteceksiniz. Nisan ortasında kesince mayıs ikinci haftasına kadar açıkta bekletin. Kesik yer iyice kurumalı, koruyucu kabuk oluşturmalıdır

Sonra yetişeceği saksıya uygun toprak karışımına dikin. Diktiğinizde toprak hafifçe nemli olmalı. Daha fazla nemli olmasın. Dikince sulamayın. Saksıyı şamdan ağacı fidanınızın güneşten adamakıllı ısınacağı bir pencere önünde tutmanız gerekiyor. Az nemli toprağa diktiniz. Şimdi iki hafta boyunca ne olursa olsun hiç sulamayın. İki hafta geçtikten sonra sulayın. Böylece artık haziran ayındasınız. Bundan sonra, yaz sonuna kadar toprak her adamakıllı kuruma gösterdikçe sulayın. Yaz başında (haziran sonu) filizlenmesi gerekiyor. Yeri mutlaka bol bol hava akımlarına sahip olmalıdır.

Tohumdan üretimi

Euphorbia ingens tohumlarının çimlenmesi 18C -25C dereceler arası hafif serinlikte, en geç iki haftada çimlenir. Önce yukarıda toprak kısmında anlattığım gibi toprak karışımı yapın, yayvan bir saksıya doldurun ve sulayın. Suyu iyice çekince tohumları 8cm aralıklarla toprak yüzüne yarı gömülü halde yerleştirin. güneş ışınları almaları gerekiyor. Güneşten korumayın. Toprak yüzeyi hiç kurumayacak şekilde her gün su fısfıslayarak sulayın. Tohumlar çimlendikten itibaren artık sadece toprak yüzeyi tamamen kurudukça sulamalısınız. Bitki besini vermeyin.

Fideleri tek tek saksılara dikmek için en az 4 ay geride kalmış olmalıdır. Köklerini bağlı oldukları toprakta hiç ayırmamaya çalışarak tek tek saksılara aktarın.

Uyarılar:

1- İç mekânlarda yetiştirilen Euphorbia ingens ve benzer Euphorbia türlerini yazın dışarıda kışın içeride tutmak risklidir. Çünkü yer değişimlerinde kötü etkileniyor ve kökleri çürüyebiliyor. Devamlı içeride tutmada yarar var.

2- Şamdan ağacının öz suyu fena halde zehirlidir. Konu içinde açıklamıştım. Tekrar hatırlatıyorum. Dikkatli olun.

Kaynaklar

Euphorbia ingens – prota4u.org
Euphorbia ingens – wikipedia.org
Candelabra Tree, Naboom – davesgarden.com

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Kaktüs-Succulent

Etiketler: | | |

'Euphorbia ingens' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Burak, İstanbul dedi ki:

    İnternette ikinci el satış sitelerinde bu bitkinin parçalarını görüyorum. Köklenmemiş ve kesik şekilde satanlar var. Yaklaşık 20 cm’lik bir euphorbia ingens parçası almayı düşünüyorum. Nedense ekili ve büyük olanları çok ama çok fazla pahalı. Yazınızda tam da zamanı olduğunu okudum. Fakat alınacak parça köklenmemiş olduğundan aklımda sorular var. Direkt toprağa gömülü görüyorum fakat kişi bana önce köklendirmeniz gerek gibi açıklamada bulundu. Sizce bu parçadan sağlıklı güzel bir euphorbia ingens elde etmek mümkün müdür? Çok fazla zaman alır mı veya başarısızlık oranı yüksek midir?
    ***
    Şahsen tavsiye etmem. Köklenmeleri çok zor. Akrabası Euphorbia trigona gibi kolay köklenen bir özelliği yok maalesef. Bir keresinde iki yıl olduğu gibi kaldı. Sonra çürüdü gitti. İkinci denememde ancak bir yıl sonra köklendi. Sonra kapkalın şekilde uzadı. Zaten en başta iri bir yumurtadan daha kalın, 10cm veya 12cm uzunluğunda bir parça idi. Şimdiki hali 45cm kadar, çok kalın ve tek parça. Oldukça çirkin. Dallanmış budaklanmış güzel bir şekil alması için, daha da önemlisi çabuk köklenmesi için pek kalın olmayan, en fazla 6-7cm kadar uzun küçük bir yan dal lazım. Mutlaka köklendirme toprağı kullanın. Sayfası: Köklendirme toprağı hazırlama

  2. Begüm, Ankara dedi ki:

    Bir sitede tohumunun satıldığını gördüm. Tohumdan yetiştirme ile ilgili de bilgi verebilir misiniz rica etsem? Bir de büyüme hızını merak ediyorum. Örneğin 15-20 cm’e ulaşması ne kadar sürecektir?
    ***
    Sayfayı baştan sona yeniledim ve tohumdan üretimi hakkında bilgi ekledim. Lütfen yukarıdan okuyun. 15-20cm büyümesi, ama en iyi şartlarda yetiştirmeniz şartıyla sanıyorum bir yılı alır.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.