Eustoma russellianum (Lisianthus) liseli kız çiçeği

Daha çok Lisianthus ismiyle tanınan, yaz boyunca oldukça uzun süre çiçeklenen Eustoma russellianum (liseli kız çiçeği) çarpıcı güzellikteki çiçekleri ve güzel yapraklarıyla iyi bir bahçe bitkisidir.

Gentianaceae familyasından olan Eustoma russellianum türünün ana vatanı ABD’nin güneyi, Meksika, Karaibler ve Güney Amerika kıtasının kuzey kısımlarıdır. Çayırlık alanlarda yaşarlar.

Özellikleri

Lisianthus üretilmesi ve yetiştirilmesi açısından genelde bir yıllık veya iki yıllıktır. Dikkatli bir bakımla birkaç yıl yaşatılabilir. Bu takdirde ilk çiçeklendiği yıldan bir sonraki yıl daha güçlü ve daha fazla sayıda çiçek açar. Sonraki yıllar çiçek verimi düşebilir. Tohumdan yenilerini yetiştirip genç tutmakta yarar var.

Eustoma russellianum (Lisianthus), liseli kız çiçeği

Yaprakları mavimsi yeşil, mat ve mumdan yapılmış gibi görünümlüdür.

Yaz aylarında ya da iklim özelliğine ve iyi bakıma göre ilkbahar ortasından sonbahar ortasına kadar çiçek açar. Çiçekli kalma dönemi oldukça uzun ve memnun edicidir (90 günden fazla). Morumsu mavi, gül kurusu, pembe, krem rengi ve beyaz renkte, yalın kat ve katmerli çiçek açan çeşitleri var.

Çiçekleri kesme çiçekçilikte makbuldür. Vazo ömrü iki – üç haftadır.

Yetiştirilmesi, bakımı

Güneşli yerleri sever. Yaz sıcakları şiddetli olan yerlerde ise filtrelenmiş güneş ya da sadece sabah güneşi alması lazım. İçmekanlarda yetiştirilen bitkilerden olmasa da son derece havadar ve güneşli bir pencere kenarında ev içinde yetiştirilebilir.

Saksıda yetiştirecekseniz bodur kültivarlarını tercih etmelisiniz. Bu takdirde geniş bir saksıya farklı renklerde çiçek açan Lisianthus fideleri dikebilirsiniz.

İlkbaharda hazır fidelerini almada dikkat edeceğiniz hususlar

1- Ne kadar büyüyeceklerini önceden bilmelisiniz: Lisianthus – liseli kız çiçeği veya bilimsel adıyla Eustoma russellianum türünün pekçok kültivarları türetilmiş. Boyları 60 santim ile 120 santim arasında değişir. Bir de bodurları var ki 45cm’yi geçmezler. Yani satın alacağınız kültivarın özelliklerini önceden bilmeniz bahçede dikeceğiniz yeri belirlemenizde önemlidir.

2- Fide satın alma zamanı: Don olayı olma riski tamamen geride kalmış olmalıdır. Mesela İstanbul’da Nisan başı, İzmir’de mart ortasından sonra, daha güney kıyı kesimlerinde ise şubat sonundan itibaren bahçelere dikilebilir. Fideleri 15-20cm aralıklarla dikin. Daha fazla aralıklı olmamalılar ki çiçek dalları birbirlerine destek olsun. Yine de katmerli çiçek açanların değneğe bağlanarak desteklenmesi gerekir.

Toprak ve sulama

Doğal humuslu toprakta yetiştirmelisiniz. Toprağınız suyu iyi süzdürmüyorsa dişli kum ile süzekliğini arttırın. Yaz boyunca sık sık sulamanız gerekir. sulama sabahları yapılmalıdır. Çünkü gece ıslaklığı Lisianthus’larda mantar hastalıklarına neden olabiliyor. Toprak asla kupkuru kalmamalı ama toprağı zaten yeterince ıslakken Lisianthus’larınızı tekrar tekrar sularsanız hastalıklanmalar, çürümeler başlar. Çiçeklenme dönemi geçince sulama sıklığını azaltmaya başlayın.

Gübreleme

NPK eşit ağırlıklı olacak: Suda eritilerek verilen suni gübrelerden veya suya karıştırılan sıvı bitki besininden (hafif dozaj ayarlamasını yaparak) gelişim döneminde ve tomurcuk oluşturma döneminde ortalama 20 günde bir verin.

İklimi uygun yerlerde uzun ömürlü yetiştirmek için

Sonbaharda veya yaz sonunda Eustoma russellianum (Lisianthus) çiçeksiz kaldığında dallar dibe yakın, toprak seviyesinin 5-6cm yukarısından kesilir. Sonbaharda birkaç dip sürgünü oluşur. Bunlar yapraklı olarak kışı geçirir ve ilkbaharda gelişime devam ederler. Önceki yıla göre daha güçlü ve daha çok sayıda çiçeklenir.

Lisianthus bitkileri -9C derece ve daha fazla soğuğa dayanamaz. Hafif don olayı görülen yerlerde kışın korunması diplerine malç yayarak ve don olayı olacağı günlerde üstlerine kova çevirmekle mümkündür.

Çoğaltılması

Eustoma russellianum üretimi tohum iledir. İlkbaharda tohum ekilmesi pek tavsiye edilmez çünkü bu durumda bir yıl sonra çiçek açacaklardır. Ama yaz sonu – sonbahar başı döneminde ekilen tohumlardan oluşan fideler sonraki yaz çiçek açar. Ayrıca tohumları olgunlaştığında daha fazla kupkuru olmasını beklemeden ekilmelidir. Yoksa çimlenmez ve baharda çimlenmeyi beklerler.

Tohumları ilkbaharda ekecekseniz ilkbaharda değil kış sonunda ekmelisiniz. Çünkü Lisianthus tohumlarının birkaç hafta soğukta yumuşamaları gerekiyor. Sonbaharda ekilecek tohumlar ise, eğer fazlaca kurumuş iseler 5 hafta nemli toprakla karıştırılmış olarak buzdolabında bekletilmelidir. Bunun için temmuz sonunda veya ağustos başında tam olgunlaşmış ve kupkuru olmuş tohumları buzdolabında bekletmeye alın. Böylece eylül sonuna doğru toprağa ekebilirsiniz.

Aslında tohumdan gelişen fidelerin ortalama 5 ay sonra çiçeklenebileceğini düşünürseniz kışın mesela şubat ayında uygun şartlarda başlarsanız fideler temmuzda çiçeklenebilir.

Eustoma russellianum tohumlarının ekilişi

Tohumların çimlenmesi için güneş ışınlarını direkt alması gerekiyor. Önceden suladığınız toprağın yüzeyine serpin. Hafifçe su fısfıslayın. Daha sonraki günlerde toprak yüzeyinin fazla kurumasına izin vermemek için ara sıra su fısfıslamaya devam edin. Hava sıcaklığı 17 – 24 dereceler aralığında ise tohumlar çimlenene kadar üstlerini naylonla veya cam ile kapatın (yalnız, daha fazla sıcakta bu uygulama zararlıdır). Tohumlar çimlendikten sonra toprak yüzeyi orta derece kuruma gösterdikçe sulayın.

Problemleri

Liseli kız çiçeği – Lisianthus’lar her türlü hastalıklara ve parazitlere yakalanmaya çok yatkındır. Sağlıklı ve uzun ömürlü olabilmesi her bahçede mümkün olmaz. Tamamıyla açıklık, güneşli ve sık sık sulanması gerekmeyen bitkilere yer verilen bahçelerde hastalık ve parazit riski hemen hiç yoktur ve böyle yerlerde liseli kız çiçekleri sağlıklı kalabilir. Sulama ise mutlaka sabah – öğle arasında yapılmalı. Gece ıslaklığına yol açacak yanlış vakitli sulamaları yapmamalısınız.

Kaynaklar

Eustoma: growing from seeds, planting and care – floristics.info
Eustoma exaltatum ssp. russellianum – wildflower.org

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)