Hibrit yumurta tavukları nasıl oluşturulur?

Önce, hibrit yumurta tavuğu derken buradaki “hibrit” sözcüğünün anlamı üzerinde duralım. Esas anlamı farklı türlerin çiftleşmesinden doğmuş melez demektir (at ile eşek çiftleşmesinden doğmuş katırlar tipik melez örneğidir). Fakat tavuk tek türdür. Sadece farklı ırklar söz konusudur. Dolayısıyla farklı ırkların çiftleşmesinden doğan yeni nesillere melez veya hibrit denmez, kırma denir. Ama batı dünyasında ticari alanda bitki ve hayvan yetiştiriciliğinde yanlış olarak hibrit sözcüğünü tercih ederler. Türkçemize de o yanlış aynen geçmiştir. Zaten bizim dilimizde de halk arasında kırma sözcüğü değil melez sözcüğü daha sık kullanılır. Özellikle insan ırkları ile ilgili olarak.. Mesela Çinli ile zenci evlenseler çocuklarına melez derler ki yanlıştır.

Bilimadamlarının hybrid vigor terimi birleşmiş, bütünleşmiş kuvvetlere sahip melez anlamına gelir. Yani üstün niteliklere sahip iki farklı ırkın çiftleşmesiyle onlardan doğan kırma yavrular hem anadaki hem babadaki üstün nitelikleri kendisinde birleştirmiştir. Dolayısıyla daha üstün nitelikli olmuştur.

Türkçemizde üstün kaliteli kırma tavuklara hibrit dememizin sebebi bu üstünlüğü vurgulamak içindir. Türkiye’nin kendi hibrit yumurta tavuklarını türetip yumurta ihracatına başlamasıyla yerli hibritlerimiz için hybrid vigor anlamında atak ismini uygun görmüşler. Yani verimlilikte atağa geçmiş anlamında.

Hibrit yumurta tavuklarının verimlilikleri sadece kendi nesilleri için geçerlidir. Bunların horozları ve tavukları çiftleştirilse yavruları aynı verimlilikte olmaz. Dolayısıyla safkan ırklardan sürekli yeni hibritleri türetmek gerekiyor. Hibrit üreticileri yumurta verimliliği yüksek olan bu hibritleri civcivken ya da yarka halindeyken yumurta üretim çiftliklerine satarlar.

Herkes hibrit yumurta tavuğu türetebilir

Evet zor bir tarafı yok. Yeter ki hangi ırkları kullanacağınızı bilin ve o ırkları bulun. Bu kadar. Gerisi tavuklarla horozların çiftleşmesine ve yumurta almanıza kalmıştır. Sonrası daha basit. O yumurtalardan civciv çıkarır ve böylece hibrit tavuklar elde etmiş olursunuz. Yalnız bunlar kendi ihtiyacımız için uygundur. Yumurta üretim çiftliklerinin olağanüstü zor şartlarına uygunlukları meçhul.

Acaba ne gerek var diye düşünüyorsanız

Yumurta ticareti yapanların ihtiyaçları için hibrit özellikleri önemlidir. Mesela açıkta yetiştiricilik yapan ve bölgesinin iklim şartlarına en uygun hibritleri arayan biri için, eğer bölgesine uygun hibrit yoksa iş başa düştü demektir. İşte buradaki bilgilere öyle çaresiz üreticilerin ihtiyacı var. Hem onlara hibrit satışı yapacak kişilerin de bilmesi gereken bir konudur. Ben aşağıda sadece ne nasıl yapılır anlaşılsın diye örnekler verdim. Hangi bölgeye hangi şartlara uyumlu tavuk gerekiyorsa onu da kendileri araştırıp bulmalı.

Önemli detaylar

Hibrit tavukları dünyaya getirmek için önce ana ve baba uygun ırklar edinmek lazım. Bunlar ise karışık melez değil, hibrit değil, safkan temiz tavuk ırklarından olmak zorunda. Gerçek doğal veya insan yapımı ırklardan olabilir ama nesli aynen devam eden düz ırk olacak. Yani kırma filan olmaması lazım.

Hangileri? Gereken şartlar her iki ırkın, özellikle horozun mensup olduğu ırkın çok iyi yumurtlayıcı olan bir ırktan olmasıdır. Tavuğun ırkının yumurta verimi iyi veya vasatın üzerinde olması yeterli. Süper olmasına gerek yok. Horozun ve tavuğun ırkı yumurta tavuklarından ya da hem eti hem yumurtası için yetiştirilenlerden olabilir. En kolay bulabileceklerimiz: Rhode island red ve Ligorin.

Horoz olarak kızıl veya kahverengi (yani koyu renklerden) olması şartıyla Rhode Island Red ırkı en uygunudur (hem kolay bulunur). Tavuk olarak ise Ligorin, Delaware, Light Sussex ve beyaz Rhode Island Red ırklarından olabilir.

Bir avantaj: Horoz koyu renk, tavuk beyaz ya da beyaza çok yakın açık renk olursa bunların çiftleşmelerinden doğacak civcivlerde dişi-erkek ayrımı yüzde yüz kesin olarak ve gayet kolayca yapılabilir. Tüm renkliler dişi, tüm beyazlar erkektir.

Bu kadar mı? Evet, bu kadar. Elde ettiğiniz hibrit civcivlerden dişileri yumurta verimi çok yüksek hibrit tavuk olurlar.

Dezavantajları: Bu sadece sizin yetiştirdiğiniz hibritler için değil dünyanın en iyi hibritleri için bile geçerlidir. Verim kaliteleri sadece kendi neslinde geçerlidir. Aynı verimde tavuk elde etmek için yine yukarıdaki aynı yol ile yeni hibritler üretmek gerekir. Başka yolu yok.

Uzun vadeli sürekli bir iş olarak düşününce aslında zor bir iş

Çünkü hibritlerin anası ve babası olacak net ırkları da ayrıca, ve birbirleri ile karıştırmadan, safkanlıklarını bozmadan sürekli üretmek zorundasınız. Ya da eğer (mesela) sürekli Rhode Islan Red üreticisi birisi varsa ondan sürekli horoz almak zorundasınız. Sürekli ligorin üreten birisi varsa ondan da sürekli dişi ligorin almak zorundasınız. Yoksa bu iki ırkı siz ayrı ayrı türetip durmak zorundasınız.

Örnek bir çapraz melezleme

4 farklı ırk lazım. Irk isimlerini gelişigüzel seçtim. İşin mantığını anlatmak açısından. Ve iki aşamalı olarak anlatmaya çalıştım.

Ligorin, Rhode Island Red, Light Sussex ve bizim klasik köy tavuğu (bu ise küçük ve çevik yapısından ötürü). Esas dikkate almanız gereken şey, horozları yumurta verimi yüksek ırklardan seçmenizdir. İşin püf noktası budur.

Birinci aşama

Ligorin horoz + köy tavuğu çiftleştirirsiniz. bunlardan olan civcivlere LK diyelim. Aynı anda Rhode Island Red horozu ve Light Sussex tavuğu çiftleştirirsiniz. Bunlardan olan civcivlere de RL diyelim.. Sonuçta iki farklı melez civcivler olur.

İkinci aşama

RL horozları LK tavuklarıyla çiftleştirin.

Sonuç

Son nesilden olan tavuklar (dişiler) hem küçük yapılı hem yumurta verimi yüksek hibrit yumurta tavukları olacaktır.

Golden Comet ve Red Star

Halk arasında ziraat tavuğu denen hibritlerdir. Çok yüksek yumurta verimlilikleriyle, iri iri yumurtalarıyla, cin gibi açıkgöz olmalarıyla çok sevilen bu hibrit yumurta tavukları çabuk büyürler ve erken yumurtlamaya başlarlar.

Golden Comet sık görülen renkleri.

Tavukların kahverengi çerçevesinde farklı renk tonları ve vücutlarının ağırlığı elde edildikleri ana baba ırkların özelliğine göre değişir. Yıl içinde yumurta sayısı ligorinden yüksektir. Zira ligorinler genelde kışın ara verirler (yumurta çiftliklerinde değil, daha doğal şartlarda). Golden Comet ve Red Star ise normal ev bahçesi bakımında bile kışın kısalan gündüz süresinden etkilenmez ve yumurtlamaya devam ederler. Bazen aralıksız her gün yumurtladıkları için gıdalarını eksiksiz almaları şart. Yoksa bünyeleri kolayca zayıf düşer.

Bunları etlik tavuklarla karışık besleseniz küçük cüssesine rağmen büyük tavukların lideri olur. Grupta söz hakkı onundur. Bir özelliği de yaşlandıkça yumurta veriminde önemli bir düşüş olmamasıdır. Gurk olma özellikleri bile var. İnsanlara kolay alışırlar.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler: | | |

'Hibrit yumurta tavukları nasıl oluşturulur?' hakkında sorular, açıklamalar

  1. İsimsiz dedi ki:

    Lohman Brown elde etmek için sadece safkan ligorin tavuğu ve rir horozu mu gerekli hepsi bu mu?
    ***
    Evet bu kadar basit. Bazıları lohman brown der bazıları başka isim verir. Millet de her bir isim verilen grupları çok matah bir şey sanır. Bunların önemi rezalet pis yumurta çiftliklerinin ölümcül pis şartlarında kolayca hastalanmamalarından öteye gitmez. Verimlilik filan hepsi yalan hepsi hikaye. Amaç kendi ürettikleri hayvanları yumurta çiftliklerine satabilmek. Aslında verimlilik demekle o çirkef şartlarda hayatta kalabilme oranlarını kast ediyorlar.

  2. Hasan,şanliurfa dedi ki:

    Pleymut tavuktan ve pleymut horazdan çıkan civciv pleymut olur mu yoksa farklı ırkların çiftleşmesiyle mi olur?
    ***
    Sabit bir ırktır. Başka ırklarla karışık yetiştirilmezlerse nesilden nesile özellikleri aynı devam eder.

  3. Hakkı, Adana dedi ki:

    Yumurta çiftliği için yetiştirilen pleymut tavuklardan ve horozlardan yetiştirilen civciv pleymut çıkar mı onlar gibi olur mu?
    ***
    Bu ırk günümüz şartlarında yumurta sektörüne hiç uygun değil. Eğer varsa onlar muhtemelen Plymouh değildir. Yumurtacılıkta pislik içindeki kapalı kötü şartlara uygun, çok hafif/küçük olan ve bu özellikleri tek nesil için geçerli hibritler kullanılıyor. Plymouth ancak açıklık doğal şartlarda çalışan yumurtacılara uygun olabilir ki yine de tercih edeceklerini sanmam.

  4. Raci Ş. -İstanbul dedi ki:

    New hampshire horoz ile leghorn tavuk çaprazlanırsa hangi verimlilikte bir hybrid ırk elde etmiş oluruz?
    ***
    Bunu kimse bilemez. Deneyin görün.

  5. Muhammed E. -Denizli dedi ki:

    Sasso ırkını çok sevdim. Hem yumurta, hem et için. Ancak başka bir yerde okuduğuma göre; sasso yumurtalarından çıkan civcivler, sasso özelliği taşımazmış. Eğer doğruysa sasso için hangi ırk horoz ile hangi ırk tavuğu melezlemeliyim?
    ***
    Sasso hakkında hiç bilgim yok. Yazdıklarınıza göre hem ırk diyorlar hem tek nesillik diyorlar. Bunların bir şeyden anladığı yok. Hibritler tek nesilliktir. Irk ise kalıcı değişmeyen özelliktedir. Bilgileri doğru yerlerden araştırın ve siz de doğru anlamaya çalışın.

  6. Erdem, Mersin dedi ki:

    Sayfanızı okuduğum kadarıyla lohman = rir + ligorin melezlemesi Ataks? 500 1000 arası çıkım yapanlar bu döllü ataks yumurtasını nereden buluyor?
    ***
    Atak-S hangi ırklardan oluşturuluyor bilgim yok. Hibrit civciv elde etmek için binlerce döllü yumurtalar iki ayrı ırktan tavukların ve horozların başka ırklarla karıştırılmadan çiftleştirilmesiyle elde edilir. O yumurtalardan çıkan civcivler iddia edilen kaliteli özelliklere sadece kendileri sahiptir. Sonraki nesillerinde aynı özellik devam etmez. Aslında bunlar kandırmaca. Yumurta çiftlikleri sahipleri onların hibritleri sayesinde çok fazla yumurta satacaklarına inansın da onların hibritlerini alsınlar diye böyle saçma sapan şeyler yaparlar. Hayatımın 23 yılı tavuklarla geçti. Biz onlara iyi bakardık. Çeşitli ırklar, hibritler, kırmalar karışık. Ama hepsinin yumurta verimliliği aynı olmuştur her zaman. Onun için bu meselelere hiç kendinizi kaptırmayın.

  7. Atılgan Ş. -Antalya dedi ki:

    Yazmış olduklarınızın hepsini son cevabınızda çürütmediniz mi? Yani bu kadar hibrit çalışmalar boşuna mı yapılmış? Özellikle salma tavukçuluk yapacaklar için …
    ***
    Hibrit çalışmalarındaki esas amaç son derece pis, hem pis kokulu, daracık sağlıksız alanlarda sıkışık yaşamaya karşı bünyeleri nazik olmayacak olan, kolayca hastalıklanmayacak, sürekli hareketszlikte yağ bağlamayacak hibritler geliştirmek üzere çalışmalar yapılmıştır. Etlik tavukların bile çoğunun yumurta verimliliği gayet iyidir. Açık alanda serbest yetiştiricilik yapanlar ise kışın gündüz süresi kısaldığında yumurtadan kesilmeyen özelliğe sahip tavuk ırklarını veya o özelliğe sahip hibritleri tercih etmeliler. Diğer abartmalı kıstasları dikkate almamalılar. Her iddiaya inanmasınlar. Hırsa kapılmasınlar. Dikkatli olsunlar: Kapalı yerlerde ışıklandırılan ortamlarda verimli olan hibritler açıkta yetiştiricilikte kış aylarında (gündüz süresinin kısalığı sebebiyle) yumurtadan kesilir özelliğe sahip olabiliyorlar. Her şeyi iyice araştırmaları lazım. Hibrit şart değil. Kışın yumurtadan kesilmeyen sabit ırklar daha iyidir.

  8. Emre, Ankara dedi ki:

    Ataks ve orjinal asturolop kırması ne olur? Yumurta verimi ve cinsi.
    ***
    Kırma diyorsunuz ya olacak şey zaten budur. İkisinin karışımı olacak. Başka özel bir şey beklemeyin. Yeni bir cins ortaya çıkmaz. Cins zaten bilimsel anlamda bambaşka bir şeydir. Bu konularda cins kelimesi ve tür kelimesi kullanılmaz. Tüm tavuklar aynı cinsin tek bir türüne aittir. Aradaki farklar ırk farklılıklarından ibarettir.

  9. Levent, Kırşehir dedi ki:

    Kışın yumurtadan kesilmeyen hangi cins ırkı tercih etmeliyim?
    ***
    Var öyle ırklar ama şu an hiç biri aklımda değil. Benim yazdığım sayfalarda değindiğim bazı ırklar için bu özelliklerinden bahsetmiştim. Aradan yıllar geçti. Aklımda kalmamış. Araştırmanız lazım.

  10. Cemil, Peker dedi ki:

    Herkes bilgi alıyor sizden. Tüm yazıları okudum. Bu kadar bilgi bu kadar emek yılların verdiği tecrübe hiç sıkılmadan kibarca cevap verdiniz. Biri de demedi ki teşekkürler. Tek kelime ile bravo. alkışlıyorum sizi. Tüm bilgiler için çok ama çok teşekkürler.
    ***
    Sağolun Cemil Bey. Ben de size teşekkür ederim. Aslında birçok teşekkür mesajları geliyor. Genelde cevap karşılığı olunca onları siliyorum. Yoksa yazıların altında sorulardan cevaplardan çok teşekkür mesajları olurdu. Takdirinize tekrar teşekkür ederim.

  11. Can, Osmaniye dedi ki:

    Saf ırkla, hibritin yumurta verimi olarak benzer dediğinizi anladım. Peki yem tüketimi olarak hibritlerin saf ırka kıyasla daha az tüketim yaptıkları aktarılıyor. Bu doğru mu? Bildiğiniz en az yem tüketimi ile en iyi -kahverengi, bej- yumurta verimi sağlayan tavuk türleri nelerdir?
    ***
    Zaten acayip hibritler var. Neredeyse güvercin kadar desem biraz abartılı olacak ama gerçekten normal tavuk ile cüce-bodur tavuk arasında bir küçüklükteler. Anormal. Elbette daha az yem yiyecekler. Ama bu sizi aldatmasın. Miktardan daha önemlisi yemlerin hayvanın hayati ihtiyacı olan besleyiciliğe sahip olması gerekliliğidir. İşi bilen kişiler buna zaten dikkat ederler. Eğer aynı zamanda en ucuz şeyleri yiyecek tavuk arayışında iseniz işe yaramaz. O tavuklar ölüp giderler. Her halükarda pahalı özel yemlerden almak zorundasınız. Diğer sorunuzun cevabını bilmiyorum.

  12. Murat dedi ki:

    Son zamanlarda piyasaya çıkan lohman sandy hibrit ırkı hem güzel hemde dayanıklı bir ırk. Horuz civcivlerini aldım. Maşallah çok güzel çok dayanıklılar. Sandyleri üretmek istiyorum. Bunun için hangi ırkları getirip çiftleştirmem gerek?
    ***
    Hibrit ırk demişsiniz. Hibrit yumurta tavuklarının kalıcı özellikleri yoksa (çoğunlukla yoktur) bu durumda onlara ırk değil tek nesillik hibrit demek gerekir. Kendi yavruları farklı olur yani istenen kaliteleri yavrularında devam edemez. Biraz araştırırsanız bu Lohman sandy hakkında bilimsel gerçek bilgi veren yok. Tür diyenler var, ırk diyenler var, hibrit ırk diyenler var. Hiçbir şey bilmeden hakkında abartılı şeyler yazmışlar. Çeşit çeşit hibrit yumurta tavukları abartılı reklamlarla satışa çıkarılıyor. Oysa hibritler arasında bahsettikleri gibi farklar yok. Tek ortak özellikler daracık ve mikrop yuvası kafesli yumurta çiftliklerinin aşırı pis şartlarına dayanıklı olmalarıdır. Hepsine de aynı abartmalı reklamlar yapılır. Şöyle dayanıklı böyle dayanıklı.. yumurta verimi çok yüksek vesaire vesaire. Her toptan satıcı kendi ürününü öve öve göklere çıkarır. Kimse yoğurdum ekşi demez.
    Lohman Sandy nasıl oluşturulmuş?
    Temelde 4 düz ırk var: Bunlara A, B, C ve D ırkları diyelim. Hangi ırklardır bilmiyorum. Irk isimleri verilmemiş. Farklı ırkları temsilen dört farklı harf kullanmışlar. Sanıyorum Rhode Island (red, white) narin yapılı nesil hatlarından ve ligorinlerden olabilirler. Tam ırk olmasa da meşhur ırklardan farklılaşmış nesiller ayrı ırk gibi nesilden nesile devam eder. Bunları tekrar tekrar yeni hibritler türetmek için sanki başlıca safkan ırklarmış gibi kullanırlar. Kayserilinin eşeği boyayıp babasına sattığı gibi hibritçiler de insanları kandırır durur.
    1- Birinci aşama. Horoz A ve tavuk B çiftleştirmesinde doğan nesilden horozları almışlar (AB horoz). Ayrıca horoz C ve tavuk D çiftleştirmesinden oluşan nesilden tavukları almışlar (CD tavuk).
    2- İkinci aşama. AB horozlar ve CD tavuklar çiftleştirilir. Yumurtalarından onları yavruları elde edilir.
    3- Üçüncü aşama. Sonuçta son nesil tavuklar ve horozlar tümü ABCD genlerini taşıyan hibritlerdir. İşte bunlar Lohman sandy.
    4- Dördüncü aşama. Bunlardan tavuklar üstün kaliteli hibrit yumurta tavukları diye satılır.

  13. İsmail, Kırşehir dedi ki:

    Nisan ayında emekli oldum hobi amaçlı 16 haftalık olduğu söylenen ATAKS yarkalardan 20 adet aldım. Yemi, suyu ve temizlik yönüyle çok ilgilenmiş olmama rağmen 25-26’ncı haftadan sonra ancak yumurtlamaya başladılar. Oysa bize 20’nci haftada başlar demişlerdi. Aynı tarihte (24 Mayıs) aldığımız ağbimin tavukları sade buğday ile beslediği için hala yumurta vermiyor. (16 Eylül) İnternete takip ettiğim tavuk üreticileri sizin de belirttiğiniz gibi hepsi KENDİNİ ÖVÜYOR. Açıklamalarınızdan ATAKS’ın da hibrit olduğunu öğrendim. Hibrit olmayan tavuk türleri hangileridir? Salma tavukçulukta yumurta verimi için nelere dikkat etmeliyiz?
    ***
    Hibrit olmayanları tek tek haklarında bilgi edinerek öğrenebilirsiniz. Onlar için hibrit değil ırk terimi kullanılır. Mesela Ligorin, Rhode Island Red vesaire. Ama hibrit iseler hibrit oldukları belirtilir (Atak S, Lohman vesaire hibritler). Salma tavukçulukta da amacınız yumurta ise en iyisi hibritlerdir. Açıkta geniş arazilerde dikkat etmeniz gereken şeylerin başında renk gelir. Uzaktan hiç göze çarpmayan renkleri seçmek gerekir. Böylece kartalların, atmacaların onları kolayca fark etmeleri pek mümkün olmaz. Ayrıca çeviklik, hızlı koşucu ve yarı uçucu özellik, hatta yabani karaktere sahip olmaları da iyidir. Yumurta verimini kötü etkileyen faktörlerin başta gelenlerinden biri tavukları karanlık kümeslerde tutup sabahları geç dışarı çıkarmaktır. Karanlık saatler kış aylarında daha fazla olunca ve siz de onlara yanlış kümes ve sabahları geç dışarı çıkarmak gibi hatalar yaparsanız kış boyunca hiç yumurtlamazlar.

  14. Mustafa, Konya dedi ki:

    Yaptığım araştırmalar neticesinde, Ataks Horoz olmaz gibi bir bilgi var genel olarak. Bana çok saçma geldi. Hibrit bir ırk ortaya çıkarırken nasıl olur da erkek yavru cıkmaz. Hep mi tavuk çıkıyor yani bu ataks ırkı?
    ***
    Gerçekten saçmalamışlar. Mesele şu ki yumurta tavuğu üretiminde hibrit civcivler yumurtadan çıkınca cinsiyet ayrımına tabi tutarlar. Horoz olacak civcivleri acımasızca yok ederler. Atak S horozu görmüyorlarsa sebep budur.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.