Kümes (tavuk kümesi)

Kümes etinden, yumurtasından faydalanmak için beslenen tavuk, hindi, ördek vb kuş türlerinden hayvanlar için yapılan geceleme barınaklarıdır. Bu barınaklar o hayvanların özelliklerine uygun olarak farklı şekillerde dizayn edilebilir. Burada konu tavuklara uygun bir kümesin nasıl olması gerektiği.

Öncelikle bir yanlışlığa değinmek gerekiyor: Kümes tavukların sürekli beslendiği yer değil sadece gece uyuyacakları ve gündüz yumurtlama amacıyla veya yağmurdan korunmak için ara sıra içinde vakit geçirecekleri tavuk barınağıdır. Bundan dolayı kümesler küçük yapılır. Tavuklara gündüz boyunca sürekli açık havada hareketlice vakit geçirecekleri mümkün mertebe geniş, zemini toprak olan bir gezinti alanı kesinlikle gereklidir.

Kümes tasarımı

İdeal bir kümes tasarımı

İngilizce kaynaklardan internette yaptığımız araştırmalarımızda basit kümeslerden başka kümes modeli göremiyoruz. Halbuki kümes gayet sağlam olmalıdır. Tahtadan, iç kısmı basit suntalardan yapılan kümesler uzun dayanmayacağı gibi daha birkaç ay içinde tam bir bit barınağına dönüşürler. Portatif yapıda ve hazır satılan kümesler ise sadece para tuzağı.

Genişlik, yükseklik ve havalandırma

Kümeslerde hayati önem taşıyan ilk iki şart yeterli genişlik ve havadarlıktır. Çünkü tavukların solunum sistemi hastalık mikroplarına ve uçucu gazlara karşı son derece hassastır. Özellikle de kendi pisliklerinden çıkan gazlar tavuk sağlığına ciddi zarar verir. Tavuk sayısı bir ya da iki ise her yan tarafı 1m uzunluğunda, yüksekliği de en az 1m olmalı. Yani tam olarak en az 1m³ kapalı bir alan. Bu kadar büyüklükte bir kümes, içi çok temiz tutulması şartıyla iki tavuk için havalandırma tertibatı gerektirmez. Daha fazla sayıda tavuk için daha geniş ve daha yüksek kümes yapılmalıdır. Tavuk sayısı çok olursa havalandırma sistemi kesinlikle şarttır. İçerinin havasını dışarıya üfleyen bir vantilatör tavuklar içeride uyuduğu sürece çalıştırılmalıdır.

Zemin ve duvarlar

Kümesin temizliğinin tamamıyla yapılabilmesi için zemin düz ve pürüzsüz sağlam beton olmalı. Üzeri talaş veya saman ile kaplanır ve haftada en az bir defa bu yaygı yenisiyle değiştirilir. En az ayda bir defa zemin deterjanlı su ile temizlenir. Duvarlar ise çatlakları olmayan sağlam tuğla üzerine sıkıca düzgün beton sıva olup her üç ayda bir defa kireç ile badana yapılması gerekiyor. Bit vb. parazitler barınmasın diye.

Işık

Tavukların ışığa duyarlılıkları neredeyse bitkilerdeki gibidir. Mutlaka güneşin aydan aya konum değiştirmesini, mevsimsel gece-gündüz farklılıklarını algılamaları lazım. Bu sayede yumurtlama verimliliği düşmez, ilkbaharda gurk olma potansiyeli azalmaz ve tüy dökümü yanlış zamanlarda olmaz. Işığın doğru olması için yeterli genişlikte pencere gerekir. Ama eğer siz sabah namazından sonra hava yeni aydınlandığında kümesin kapısını açacaksanız ve akşam ezanı okunmadan önce kümese kapatmaya zorlamayacaksanız içerisinin çok fazla ışıklı olmasına hiç gerek yok. Akşama doğru havanın yağmurlu-kapalı veya açık olması durumuna göre kümese girme vaktine kendileri karar verir.

Kapı

Rahatça girebileceğiniz genişlikte ve yükseklikte kapı yaptırın. İçeriye girip badana ve temizlik yapılacak. Bunlar önemli. Kümese fare, gelincik, sansar ve yılan girmeyecek şekilde kapıyı sapasağlam yapın. Eğreti yaslama şeylerle idare etmeye çalışmayın. Ayrıca kedi, köpek, tilki, sansar gibi hayvanların herhangi bir şekilde açamayacağı şekilde açılır kapanır özellikli olması lazım.

Tünek

Her kümese tünek yapılmaz. Sadece hafif yapılı yumurta tavukları için tünek olabilir. Etlik tavuklar için tehlikeli. Tüneğe çıkmaları problem olmayabilir ama inmek için atladıklarında ayak kırılması sıkça görülen bir problem. Eğer kümes tünekli ise aynı kümeste hem etlik tavuk hem yumurtalık tavuk barındırmayın.

Tavuk kümeslerinde kullanılan tünek ne kadar kalın olmalıdır?

Tünek kalınlığı

Tünek kalınlığının ortalama 4cm olması gerekir. 3,5cm’den daha ince veya 5cm’den daha kalın olmamalı. Metal tünek kullanmayın. Soğuğu ilettiğinden dolayı kışın ayakları fena üşütebilir. Hatta ayaklar donup tüneğe yapışabilir. Bu da çok kötü ayak yaralanmasına ve iltihaplanmalara neden olur. Ağaç tünekler ise mutlaka tam pürüzsüz olmalı ki bitler barınmasın. Uygun kalınlıkta ve sağlam pvc boru da olabilir. Tüneğin yerden yüksekliği uzun kuyruklu bir horoz tünekte otururken kuyruğu yere değmeyecek kadar olması (40cm gibi) yeterlidir. Fazla yüksek olması gerekmediği gibi yumurtlayan tavuklar için riskli olabilir. Tünek kullanılmadığında folluk benzeri yatak hazırlamalısınız. Etlik tavukların kendilerini zorlamadan girebileceği kadar alçak olması gerekiyor.

Folluk

Tavuklar yumurtlamak için kuş yuvası gibi kullanabileceği ot-saman yığınlarını severler. Hatta bir tavuğun anca girebileceği ve anca sığabileceği kadar küçük kutuları daha çok tercih ederler. Buna göre kümes içinde yerde zemin üzerinde kuş yuvası gibi folluk yapılır. Üstü açık leğen, veya sandık gibi sadece ön tarafı açık meyve kasası içerisine saman döşemekle folluk oluşturabilirsiniz. Tavuk sayısına göre folluk düşünülebilir ama her tavuk aynı anda yumurtlamaz. 5 tavuk için 3, 10 tavuk için 5, 20 tavuk için 8 tane folluk yeter. Veya geniş folluk tasarlanabilir. Aynı anda birkaç tavuk aynı follukta yumurtlamak için oturabilirler. Bir sakıncası yok. Tüneksiz kümeslerde tavuklar geceleri follukta uyur. Kümes tüneksiz ise tavukların sığacağı genişlikte folluklar yapın.

Gezinti alanları

Bir küçük gezinti alanı, bir de büyük gezinti alanı lazım. Küçük olanı 2×2 ebatlarında gibi, 4m² kadar bir genişlikte ve mutlaka üstü yağmur geçirmeyecek şekilde kapalı olmalıdır. Çevresi tel örgülerle kapalı olup bahçeye açılan geniş bir kapısı olacak. Zemin ise beton ve bahçe zemininden biraz yüksek olmalı. Yağmurlu günlerde tavuklar bu küçük alanın zeminine talaş yayın ve tvukları burada kapalı tutun. Büyük gezinti alanı ise ne kadar geniş olursa o kadar iyi. Tavuklar rahatça gezebilmeli, toprakta eşinip toprak banyosu yapabilmeli ve istedikleri yerde güneşlenebilmeliler.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler:



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)