Ligorin (Leghorn) tavuğu

Ligorinler tavuk ırklarının en iyi bilinenlerinden biridir. Bütün dünyada beyaz yumurta hasılatının büyük çoğunluğunu ligorin tavukları verirdi ve yumurtlama rekortmeniydi. Fakat artık yerini yeni hibritlere bırakmıştır. Orijinal ırk beyaz renkli ve küçük yapılı olarak İtalya’da oluşmuş. Renk çeşitlilikleri İngiltere, Amerika ve Danimarka’da geliştirilmiştir. Beyaz, devetüyü, gümüş, kızıl, benekli, ince benekli (karyağdılı), karışık renkli ve kahverengi renklerde çeşitleri var. Kahverengileri başlıca açık ve koyu olarak ikiye ayrılır. Bantam (cüce) ligorinler de türetilmiştir.

İsim: Amerika’ya deniz yolu ile ilk ihraç edildikleri İtalya’daki Ligurian denizi kıyısındaki Livorno liman şehrine İngilizcede Leghorn denir. Amerika’da ligorinlere ilkin İtalyan tavukları dendiği halde, zamanla Leghorn denir olmuş. Biz ise dilimize uyumlu hale getirip Ligorin demişiz.

Bir Ligorin tavuğu

Köken: Ligorin ırkının ilk ortaya çıkış yeri İtalya olarak biliniyor. İpekyolu ticaretleri ile Güneydoğu Asya civarlarından bazı tavuk türü ve ırklarının Avrupa ülkelerine getirilmelerinden dolayı, Ligorinlerin ataları arasında kırmızı orman tavuğu Gallus gallus türü ve onun bir alt türü olan Gallus bankiva olduğu ileri sürülür. Zamanla o tavuklardan pekçok tavuk ırkları oluşmuştur. Ligorinler de o melezleşmelerin ve değişimlerin bir ürünüdür.

Ligorinler

Ticari tarihçesi: Ligorinlerin ABD’ye götürülmesiyle bütün dünyaya yumurta üretim endüstrisi amacıyla yayılma süreçleri başlıyor. 1800’lü yılların ilk yarısında İtalya’dan New York’a götürülmüş, harika yumurtlayıcılar olarak kısa sürede ün kazanmışlar. Amerikalılar ligorinleri Minorkalarla çiftleştirerek cüsselerini büyütmeye çalışmış.
1870’te ilk ligorinler İngiltere’ye getirilmiş. Orijinal renk beyazdır. Bunu 1872’de kahverengi takip etmiş. İngiltere, Hollanda, Belçika ve Danimarka’da değişik renkleri türetilmiştir.
Beyaz olanlar çok iyi yumurtlayıcılar olmaları, farklı şartlara uyum sağlayarak verimliliklerini korumalarıyla nam saldı. Öyle ki ticari hibritlerin üretilmesinde de kullanılmışlardır.

Özellikleri

—  Ligorin tavukları normal tavuk ölçülerine göre küçük cüsselidirler ama bantam (cüce) değillerdir (bantam ligorinler ayrıca türetilmiştir).
— Özellikle beyaz olanlarının yumurta verimi çok yüksektir. Et için yetiştirilmezler çünkü küçük yapılı ve hafif olurlar. Horozları piliç çevirme olarak kullanılabilir.
— Günümüzde 16 iyi tanınmış ve birkaç tane daha pek bilinmeyen Ligorin çeşidi vardır. Bubları devam ettirebilmek için damızlık seçiminde belirli standartlara çok dikkat ediliyor.
— Minorca ve Malay ırklarıyla melezleştirilip ağırlıkları arttırılmış ligorinler vardır. Başka ırklarla da melezleştirilerek değişik renkte, değişik özelliklerde ligorinler türetilmiştir. Bazı Ligorinler tesadüfî olarak mutasyon ve benzeri faktörlerle ortaya çıkmış, bu tesadüfler değerlendirilerek yeni tipler korunup çoğaltılmıştır.
— Ligorin tavuklarının biraz uçma kabiliyetleri vardır. Serbest bırakıldıklarında geceleri ağaçların dallarında tüneyerek geçirmeyi severler. Kümeslerine alışmaları da mümkündür. İnsana yakın değillerdir. Ancak çok yakın ilgiyle insana alışabilirler. Fazlaca aktif, araştırıcı, hareketli hayvanlardır. Kırsal kesimde yetiştirenler eğer serbest bırakarak yetiştirilirlerse ataları orman tavukları gibi çevreyi dolaşıp yiyecek ararlar sahiplerine yük olmazlar. Akşamları erken saatte kümeslerine dönerler.

Kahverengi – Kırmızı Ligorinler: İngiltere’de 1872’de türetilmişler. Kahverengi ligorinlerin açık – koyu ve farklı tonlarda dört çeşidi vardır. Açık kahverengi ligorinlerin tüylerinin renkleri ile kırmızı orman tavukları Gallus gallus türünün tüyleri arasındaki benzerlik çok büyük.

Kahverengi - Kırmızı Ligorinler

Üsttekiler kahverengi ligorin ırkı, alttakiler Gallus gallus gerçek tavuk türü.

Kahverengi ligorinler yumurta ticareti için yetiştiriliyorlar.  ileriki yaşlarda verimde önemli bir düşüş olmuyor. Açıkta yetiştirilmelerinin kolaylığı, arazide her türlü yiyecek bulabilmedeki ustalıkları, soğuğa dayanıklılıkları bunların verim kalitelerini daha yüksek kılıyor. Serbest tavuk yetiştiriciliğinde kalite bakımından ilk sıradadırlar. Hafif, dayanıklı, güçlü olmaları, yırtıcı hayvanlardan çeviklikle ve uçarak kaçabilmeleri gibi doğal ortamda yetiştirilmelerindeki kalitelilikleri mükemmeldir. Ayrıca renkleri çoğu vahşi hayvan tehlikelerine karşı doğal arazide kamufle olmalarını sağlıyor. Cüsselerine göre iyi et geliştirmeleri sebebiyle kahverengi ligorinler bir zamanlar etlik olarak da piliç çevirme usulü tüketimde revaç görmüşler.

Exchequer Ligorinleri: Exchequer devlet hazinesi, devlet bütçesi, hazine bakanlığı gibi terimlerdeki “hazine” ve “bütçe” anlamındadır. Tavukların rengi satranç gibi oyunların tablasının siyah beyaz karışık renkte olmasına (chequer) benzetilmiş ve bir de bu tavukların para getirisi bakımından çiftlik bütçesine büyük katkısı da dikkate alınarak hazine ve bütçe anlamlarına gelen “Exchequer” ismi verilmiş.

Exchequer Ligorinleri

Exchequer Ligorinleri

İskoçya’da türetilmiştir. İlk Exchequer ligorin örnekleri mutasyon sonucu oluşmuş bireylermiş. İskoçya’da 1904 yılında Mr. Robert Miller’in tavukları arasında dört veya beş tane oluşmuş. Mr. Miller bunlardan çok etkilenmiş. Üç yıl boyunca bu yeni nesli iyileştirmeye girişmiş. Sonra yumurta üretiminde mükemmel olduklarını ilan etmiş. Mr. Miller’ın Exchequer tavukları İskoçyalı tavuk yetiştiricileri tarafından erken erginleşmeleri, üç buçuk ayda yumurtaya başlamaları, yüksek verimlilikleri, soğuğa dayanıklılıkları, yumurta verimliliklerinin uzun süre devam etmesi, hatta 8 yaşlarında bile iyi verimde olmaları gibi sebeplerle büyük rağbet gördü.

Savaştan sonra İngiltere’de de tanındılar. Fakat şişmanlayabilmeleri ve renk özellikleri gibi sebeplerle bunların Ligorin olmadıkları, ancak Ancona karışımları olabilecekleri iddiası yayıldı. Mr. Miller ve birkaç yetiştirici bu iddiayı çürütmek için yıllarca uğraştılar. Çeşitli testler yaptılar. Sonunda Ligorin oldukları İngiltere’de de kabul edildi.

Exchequer Ligorinleri yüksek yumurta verimleriyle büyük üne kavuşmuşlardır. Bazı yetiştiricilerin görüşüne göre Ligorin ailesinin en fazla kazanç getiren çeşididir. Soğuğa fazlaca dayanıklılıkları tartışılmaz bir gerçektir. Çünkü ilk çoğalma yerleri İskoçya ve kuzey İngiltere’dir. Her türlü iklime ve her türlü toprak şartlarına uyumludurlar.

Kuluçka eğilimleri

Ligorinlerde gurk olma, kuluçkaya yatma eğilimleri hiç yoktur dense de serbest yetiştirilen ligorin tavuklarının yumurtalarını kendi seçtiği gizli bir yerde biriktirip kuluçkaya yattığı çok sık görülen bir şeydir. Asla gurk olmama problemi özgürlüğü kısıtlanan bireylerde görülür. Tavuklar genelde kapalı alanlarda yetiştirildiği için ve yumurtalarını istedikleri yerde değil bütün tavukların ortak kullandıkları follukta yaptıkları için ligorinler gurk olamamaktadır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler:


'Ligorin (Leghorn) tavuğu' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Osman dedi ki:

    Benim ligorin bir civcivim var 8 aylık yumurtlamıyor.
    ***
    Gecikmesinin sebebi ergin hale gelme zamanının gündüzlerin kısaldığı zamana denk gelmesidir. Bir iki ay sonra başlar.

  2. Faruk dedi ki:

    Ligorin tavuktan cıkan civcivler melez de olsa cok yumurtluyor.

  3. Refik dedi ki:

    Bende üç tane ligorin var babam aldı. 2009un agustosunda aldıgımız an yumurtlamıstı. Çok pislerdi sımdı ocak cok temızler ama yumurtlamıyolar soguk oldugu ıcın. Geçen fennı yumurta yemi verdım uc tane yumurta verdıler yumurtlamadılar bi daha. Sıcak havalarda daha cok yumurtluyolar. Horozum ıse baska bı soydan altın gıbı tüyleri var. bakalım ınşallah kuluckaya yatarlar kombinasyonları mükemmel olacak. :D
    ***
    Kışın sadece soğuk havanın değil gündüz süresinin kısalmasının da yumurtlamaya ara vermelerinde etkisi var. Ligorin tavuklarının kuluçkaya yatması çok nadir görülen bir şeydir. Onlar ise özgür ortamda yetiştiriliyorsa, diğer tavukların ve insanların göremeyeceği gizli bir yeri benimsemişse yumurtalarını orada biriktiriyorlarsa gurk olurlar kuluçkaya yatarlar. Bilginize.

  4. Refik dedi ki:

    Son bır haftadır lıgorınlerım degısmeye basladı ibikleri biraz büyüdü. Yem için kavga eder hale geldıler ve sık sık kum bonyosu yapıyorlar.
    ***
    İbiklerinin uzun olması onların doğal özelliğidir. Demek ki ilk aldığınızda henüz tam yetişkin değillermiş. Fazlaca yiyecek istiyor, birbirleriyle kavga ediyor ve toprak banyosuna fazla ihtiyaç duyuyorlarsa kesin bitlenmişlerdir ve bitler aşırı çoğalmıştır. Tavukları mahvederler. İlaçlamanız gerekiyor.

  5. Hakan dedi ki:

    Bende bu tavuk cınsınden var ama tam bır bas belası hergun baska bır yerde bulup getırıyorum. Tavuk degıl mubarek yarıs atı. Baska cıns tavsıye eder misiniz?
    ***
    Ligorinlerin tipik özelliğini yazmışsınız. Böyle tavukları seviyorum. Hantal değiller. çok meraklı araştırıcı hayvanlar. Siz madem tavuklarınızı özgür bırakıyorsunuz, o halde size yine ligorin tavuklarını tavsiye ederim. Ligorinler çok hareketli çok uyanık hayvanlar. Tehlikeleri çabuk sezer, kurtulmaya çalışırlar. Bırakın tavuğunuz gezsin araştırmalarına devam etsin. Evi tanır akşamları geri döner merak etmeyin. Ligorinlere alternatif yine hafif yapılı olan kahverengi yumurta tavuklarıdır. Bunlar da çevik ve hareketli ama ligorinler kadar aşırı gecizi olmazlar.

  6. Arif Bayrak dedi ki:

    Yeni bir kafes yapacağım kendim Ordu’da ikamet ediyorum. ligorin tavuğunu ve horozunu nasıl nereden temin edebilirim?

  7. Mehmet Sadık Küreç dedi ki:

    Ligorin tavukları gunluk kaç yumurta verir ve tavukun fıyatı ne kadar?
    ***
    Yumurta verimi en fazla haftada 6dır. Genelde haftada 4 gibidir. Kışın ara verir. Tüy dökümünde ara verir.

  8. Ayhan Yıldırım dedi ki:

    Ben ligorin cinsi daha sonra yumurtlaması için civciv ya da yetişmiş piliç arıyorum. İstanbulda oturuyorum. Yakın çevrede alabileceğim bir yer varsa adres olarak verirseniz ve kazık yemeden civciv ya da pilice ne kadar ödemeliyim?
    ***
    Nerede satıldıkları hakkında bilgim yok. Bilenler varsa inşallah buraya yazıp bilgi verirler. Fiyatına gelince, bunlar Türkiye’de en çok bulunan tavuklardandır, onun için en fazla 20 lira kadar olabileceğini sanıyorum ama bu bile pahalı sayılır.

  9. Tarsuslu Maho dedi ki:

    Benim 2 ligorin horoz vardı ama küçükken tavuk mu horoz mu bilmiyordum nasıl belli olur?
    ***
    Ligorin civcivleri biraz büyüdüğünde eğer horoz iseler ayakları sapsarı ve ibikleri diğer civcivlere göre daha gelişmiş ve renklenmiş olur. Tavuk olacak civcivlerin ayakları soluk renktedir. İbiklerinin rengi ve büyümesi daha geç gelişir. Ayrıca, güvercin kadar büyüdüklerinde dokunduğunuz zaman erkek civcivler kart ses çıkarırlar. Dişi civcivlerin sesi kart olmaz.

  10. Musavi dedi ki:

    Benim 6 tane ligorin tavuğum var hergün kesin 6 yumurta alıyorum ligorinlerden çok memnunum.

  11. Kenan dedi ki:

    Ben Eminönünden ligorin aldım. 60 günlük dedi 20 gün sonra yumurtlar dedi dogru mudur? İbikleri kısa. Ligorinlerin ibikleri kısa olanı var mı?
    ***
    Genç ligorinlerin ibikleri kısa olur. Sonradan uzar, genişler. Ligorin olsun olmasın her tavuk yumurta yapar. Ayrıca ligorinler 60 günlükken oldukça küçük olur. Sizinkiler gerçekten ligorinse ve ibikleri çok küçükse bu normal olup yumurtaya başlamaları için şimdiden itibaren 20 gün değil, dört ay kadar bekleyeceksiniz.

  12. Ahmet Zor dedi ki:

    Soğukta ligorin bakımı nasıl olur?
    ***
    İstanbul gibi yerlerde yazınki gibi bakılır. Siz hangi şehirdensiniz yazmamışsınız. Erzurum, Konya, Kayseri gibi yerlerde kışın ibikler donarak daha sonra kangrene çevirir. Dikkatli olmak lazım.

  13. Sefa, Sivas dedi ki:

    Benim de 6 tane ligorin tavugum var. Bir gün durup birgün yumurtluyorlar. Bazen 6 gün felan hiç yumurlamıyorlar. Acaba neden?
    ***
    Aralık, ocak ve şubat aylarında ligorinlerden iyi bir yumurta verimi beklemeyin.

  14. Hüsamittin K. -Ordu dedi ki:

    Ben kendim bir kümes yaptım hobi olarak ama ligorin tavuk bulamadım. Bana nasıl yardımcı olabilirsiniz? bulabilirsem 2 tavuk 1 horoz alacağım teşekkürler şimdiden..

  15. Ahmet Y. -Trabzon dedi ki:

    Yeni yumurtaya başlayacak ligorin tavuğu nasıl temin edebilirim?
    ***
    Yumurta üretim tesisleri bulup gidip onlardan alacaksınız ama belki ligorinler artık her yerde kullanılmıyor. Amacınız yumurta ise şimdi hibrit yumurta tavukları var ve yumurta verimleri çok daha iyidir.

  16. Rıdvan, Gümülcine dedi ki:

    Ligorin (temiz safkan) tavuk nerde bulabilirim?
    ***
    Günümüzde yumurta tavuğu olarak daha çok özel hibritler kullanılıyor. Birincisi ligorinlerden daha dayanıklılar. İkincisi doğal şartlarda yıl içinde yumurtadan kesilmeleri çok daha azdır. Ligorin beslemek şimdi sadece bembeyaz renk tavuk beslemek zevki içindir sanıyorum. Belki de ligorinlerden hibrit tavuk üretmek için arıyorsunuzdur. Nereden bulabilirsiniz bilmiyorum. Arabanız varsa sizin orada köylük yerleri dolaşın. Muhakkak rastlarsınız onlardan alabilirsiniz.

  17. Furkan, Bursa dedi ki:

    Ligorin cinsi tavuklar horoz olmadan da yumurtlarlar mı?
    ***
    kesinlikle evet.

  18. Emre, Ankara dedi ki:

    Bu tavukların siyahı var mı? Bu siyah renk de beyaz gibi baskın renk olarak çıkar mı?
    ***
    Var ama Türkiye’de var mı bilmiyorum. Baskınlık meselesini de bilmiyorum.

  19. Cengizhan, Tokat dedi ki:

    Gay horoz olur mu? 6 horoz 8 tavuğum var. Tavukların tümü tek bir horozla geziyor. Diğer beşi ise tavuksuz geziyor. Tavuklarla çiftleşmeye kalkınca baştaki horoz döverek engelliyor. Şİmdi de birbirleriyle çiftleşmeye başladılar. 2 aydır böyleler ve hala devam ediyor. Bu benim kafama çok takıldı.
    ***
    Horozları bilmem ama sizin bu şekilde hayvan beslemeniz çok yanlış. Hayvanların fıtratlarını bozmuşsunuz. Grup halinde horoz beslemek yanlıştır. Sekiz tavuğa bir horoz bile fazla bunu bilin.

  20. Harun, Malatya dedi ki:

    Hepsi yumurtluyordu ama birden bire aynı anda yumurtlamamaya başladılar . Bu olay 1 haftadır devam ediyor evde horozum yok ondan mı acaba?
    ***
    Arada bir dinlenmeleri çok iyi bir şeydir. Bünye kendisini gençleştirir. Böylece çok daha sağlıklı olurlar. Hastalıklara dirençleri artar. Yumurta verimlilikleri birkaç yıl iyi gider.

  21. İsimsiz dedi ki:

    Ligorin tavuk almak istiyorum nerede bulabilirim?


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)