Mini terrarium, cam kaplarda bitki yetiştirme

Terrarirum usulü temelde bitkileri uzun süren deniz yolu taşımacılıklarında bozulmadan muhafaza etmeye dayanır (19. yy – Wardian case). Şimdi ise teraryumlar sırf görsellik amacıyla dekoratif bir unsur olması için hazırlanıyor.

Terrariumların kullanımları

Süs gibi kullanımına gelmeden önce teraryum ile faydalı neler yapabiliriz kısaca değinelim. Bitkilerin sağlıklarıyla ilgili çeşitli amaçlardan birkaçı: Bitkilerin dondurucu soğuktan zarar görmesini engellemek, farklı yerlere nakillerinden sonra yeni yerlerine geldiklerinde ani hava değişiminden zarar görmelerinin önüne geçmek, çelik köklendirmek..

Bu amaçlarda terrarium toprağı diye özel bir toprak hazırlanmaz. Bitkiler saksılarında olarak uygun büyüklükteki terrariumlarda bekletilir. Fakat toprakları kuru gibi çok az nemli olmalıdır. Terrarium içerisinde çelik köklendirmede ise çeliklerin köklenmesine uygun karışım toprak kullanılır ve toprağın nemliliği az ile orta arasında tutulmaya çalışılır. Zaten ona göre suyu çabuk süzdüren, suyu pek tutmayan maddelerden karışım yapılması gerekir.

Terrarium içinde bitki yetiştirmek

Terrarium içinde bitkiler

Ciddi şartları

Bu şartlar hem yukarıdaki amaçlarla hem daha aşağıdaki süs amacıyla hangisi olursa olsun terrariumlar için çok önemlidir.

Birincisi toprağın kuruya yakın, az nemli olmasının gerekmesidir. Çünkü tamamıyla kapalı ortamda bitkilerin bünyesinde neredeyse hiç su kaybı olmaz. Eğer ortamda gereğinden fazla nemlilik olursa bitkilerin hastalıklanmalarına, çürümelerine yol açar.  Sıkıca kapalı ortamda toprağın nemi ve bitkilerin nefes alıp vermeyle saldıkları nem serin saatlerde yoğunlaşıp su damlacıkları haline gelecek ve toprağa akacaktır. Gündüz nem salınımı, gece nemin suya dönüşüp toprağa akması teraryum içinde sürekli dönüşümler halinde tekrarlanır durur. Gereken serinlik olmazsa bile (yani nem yoğunlaşamaz, suya dönüşemezse bile) kapalı ortamın havasındaki nem içerideki her şeye su gibi etki eder.

İkincisi fazla sıcağın ve fazla soğuğun terrarium içindeki bitkileri öldürmesidir. Bunda toprağın nem oranının yüksekliği (veya ıslaklığı) başlıca etkendir. Gece boyunca ısının sürekli 23C derece üzerinde olması, gündüz boyu daima 28C dereceden yüksek olması yüzünden bazı bitkiler dayanamayıp birden bire ölürler. Haşlanmış gibi olurlar. Bazı türler ise (genelde succulent türler) 10C dereceden daha düşük ısıda yoğun nemin ve kök ortamı ıslaklığının etkisiyle çürürler. Fazla sıcak ya da fazla soğuk zamanlarda terrariumların açık olması, bitkilerin dış ortamdaki hava hareketlerinin etkisinde olmaları sağlanmalıdır. Bu arada succulent türlerin tam kapalı değil yarı açık terrariumlarda kullanılması tavsiye edilir.

Terrarium nasıl yapılır?

Aşağıdaki bilgiler tamamıyla yeterlidir. Çok özel bilgiler ve çok özel malzemeler gerekmiyor. Yapabildiğiniz kadar, elinizden geldiği kadar dikkatli olun yeter.

Malzemeler ve oluşturma

Terrarium için önce cam bir kap gerekiyor. Büyük bir kavanoz, bir fanus veya herhangi tipte bir akvaryum cam kutusu. Toprağına gelince, her tip bitki için aynı malzemeleri kullanın. En alta çakıl taşları, tek tabaka gibi yayın. Üstüne toz gibi ince olan tanelerinden elenmiş iri taneleri kalmış dişli kum yayın. Bu da az miktarda, çakıl taşlarının ara boşluklarını dolduracak kadarı yeterli. Gerçek saf torf zor bulunan bir maddedir. Bununla perlit veya küçük taneli ponza taşını eşit oranlarda karıştırın. Sonra bu karışımı çakıl ve dişli kum karışımının üzerine 2 veya 3 parmak yüksekliğinde yayın. Saf torf bulamazsanız hazır poşet toprakların bitkisel çürüntülü ve lifli olanı (zaten genellikle böyledirler) iş görür. Önce biraz kurutup sonra eleyerek mutlaka ince tozundan tamamıyla arındırın. Bir de akvaryumcularda satılan kömür tozu ile karıştırmanız çok iyi olur.

Tam kapalı olmayan, bir tarafı açık olan terariumlarda yukarıdakinden farklı olarak besleyici nitelikte toprak kullanılmalıdır. Yani içeriye hangi bitkilerden koyacaksanız toprak o bitkiye uygun bir toprak karışımı olacak.

Terrarium için uygun bitki türleri

Açık terariumlarda farketmiyor ama tamamıyla kapalı terrariumlara her bitki uymaz. Aşağıda her iki durum için ayrı ayrı birkaç örnek verdim.

Tam kapalı terrariumlar için

Afrika menekşesi, kurdele çiçeği, dua çiçeği türleri, aşk merdiveni, yaprakları pek iri olmayan reks begonyası çeşitleri, Peperomia türleri, küçük eğrelti otları, Fittonia ve Selaginella türleri ve kara yosunları.. Biraz araştırarak daha pekçok uygun türler bulabilirsiniz.

Üstü açık veya bir tarafı açık teraryumlar için

Genellikle kaktüs ve succulent türler kulanılır. Gerçi farketmez. Succulent türlerden özellikle Crassulaceae familyasından türler, Bromeliad türleri, orkideler, bodur paşa kılıçları, Venüs sinekkapan gibi bitkiler uygundur. Ayrıca direkt güneş isteyen süs bitkileri kapalı teraryumlarda değil böylesi yarı açık terrariumlarda yetiştirilebilir.

Süs aksesuarları

Terrarium içerisine süs bitkilerinden başka biblo, renkli taşlar vesaire objeler koyabilirsiniz. Bunlarda dikkat etmeniz gereken şey yüksek nemde çözülücü- eriyici veya paslanıcı olmamaları ve küflenir özellikte olmamalarıdır. Mesela tamamen kurumuş ağaç parçalarından iyi bir dekor olabilir ama tamamıyla kurumuş ve çürüyücü özellikteki dış kabukları filan giderilmiş olmalı.

Terrarium içinde yosun tutmuş taşlar

Kara yosunlarının hangi çeşidi olursa olsun, şekerli süt veya şekerli bira içinde mikserden geçirin ve elde ettiğiniz sıvıyı kuru bir taşın üstüne püskürtün. Taş tamamen ıslanınca biraz kurumasını bekleyin. Sonra terraium içine koyun. Birkaç saat içinde yosunların hızla büyüdüğünü göreceksiniz. Taş mat, yüzeyi pürüzlü kayadan olsa daha iyi olur. Çünkü yosunlar daha iyi tutunurlar ve yerleşik olarak kalırlar.

Terrarium bitkilerinin bakımları

Görsel zevk, dekorasyon amaç ile terrarium yapmak tüm bilgi kaynaklarında eksik-yanlış anlatılıyor. Bilmelisiniz ki küçük cam kaplarda sürekli kapalı ortamdan ancak yosunlar yaşayabilir. Hatta onlar bile yıl içinde dönem dönem yok olup sonra tekrar ortaya çıkabiliyorlar.

Bitkilerin terrarium içinde yaşamaları tür özelliklerine göre şu iki şekilde olur:
1- Bazı türler ya hiç gelişmez ya da son derece yavaş gelişirler ama haftalarca gayet güzel ve sağlıklı kalırlar. Bu şekilde daha fazla dayanacaklarını sanmayın. Teraryumunuzu 2-3 ay içinde başka bitkilerle yenileyin. İçeride yorulmuş olanları uygun şartlarda canlandırmaya çalışın.
2- Bazı türlerin terrarium içinde gelişimleri normal ya da daha hızlı devam eder. Bunlar birkaç haftada teraryuma sığmaz derecede büyürler. O zaman yine yukarıda söylediğim gibi terrariumunuzu başka uygun ebattaki bitkilerle yenileyin.
3- Eğer sırf yosun kullanmışsanız yıllarca aralıksız kapalı kalabilir. Ama iki – üç ayda (veya daha kısa / daha uzun bir sürede) sizin yaptığınız teraryum iç dekorasyonunuz yosunların gelişimleri yüzünden bozulur. O zaman iç dekorasyonu düzeltmek için değişiklikler yapmak zorundasınız.

Anlayacağınız her halükarda teraryumlar iki – üç ayda bir yenilenmelidir.

Işık

Tam kapalı teraryumlar güneş ışınlarının ısıtıcı etkisine maruz kalmamalı. Belki serin günlerde sabah veya akşam güneşinin hiçbir zararı olmaz. Bunun dışında, teraryum mutlaka gündüz boyunca çok kuvvetli gün ışığı alabilmelidir.

Sulama

En başta dediğim gibi terrarium içindeki bitkilerin kökleri asla ıslak toprakta kalmamalı. Toprak daima az nemli olmalı. İlkin çok az nemli toprak karışımı kullanın. Bitkileri teraryum içine yerleştirdikten sonra biraz pörsüme görseniz bile sulamayın. Kapattıktan 8 saat sonra dirilme görmezseniz toprağın üst yüzeyine hafifçe su fısfıslayıp yine kapatın. Sulamadan başka bitki besini filan verilmez. Zamanla içerideki nemliliğin yeterli olmadığını farkederseniz su fısfıslayarak toprağın sadece en üst yüzeyini tamamen ıslatın.

Bir tarafı açık terrariumlarda yetiştirilen bitkilerin toprağı biraz daha fazla nemli olmalı. Buna göre, toprak kupkuru oldukça toprak yüzeyine yavaşça damla damla su dökerek sulayın. Suyu fazla kaçırmayın. Aslında yarı açık terrariumlarda dibi delik kaplar kullanılsa daha iyi olur. Böylece sulamada daha rahat olursunuz. Ve o bitkiler için nasıl tavsiye edilmişse o şekilde bitki besini verilebilir.

Temizlik ve havalandırma

Terrarium ne kadar küçükse temizliğini ve havalandırmasını o derecede sık yapın. En sık ölçüsü haftada birdir. Büyüklük derecelerine göre 10 günde bir, 15-20 günde bir, ayda bir gibi temizlik ve havalandırma sıklığı değişir. Camların iç kenarları silinmeli. İçeride dökülmüş yapraklar toplanmalı. Küflenmiş maddeler varsa atılmalı.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon Ofis Dekor

Etiketler:


'Mini terrarium, cam kaplarda bitki yetiştirme' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Esin İ. -Gaziantep dedi ki:

    Bende eskiden kalma 40-45cm yüksekliginde 20-25cm çapında fanuslar var. Boylarının biraz uzun olan hangi bitkiyi bu fanusların içinde yetiştirebilirim?
    ***
    En uygunu fittonia çeşitleridir.

  2. Selcen Y. -Bursa dedi ki:

    Benim terraiumum yaklaşık altı ay oldu ama bir aydır ise minik minik böcekler oldu. bitkim ölmeye başladı. Ne yapmalıyım?
    ***
    Siz onu bozun daha sonra temiz toprak ve uygun bitki bulunca yeniden yaparsınız. Her bitki uymaz.

  3. Fem G. -İstanbul dedi ki:

    Kaya yosunu nereden temin edebilirim? Yapma çiçekçilerdeki kuru yosunları canlandırmak olası mı?
    ***
    Yosunları her yerde bulabilmek mümkün. Rütubetli bahçelerin kuytu köşelerinde kesinlikle kendiliğinden oluşuyor. Kuru yosunlar canlanabilir mi, tohum işlevi gören spor denen tozları varsa oluyor. şansınıza kalmış.

  4. Sükrü, İzmir dedi ki:

    30x20x20 ebatlarında cam bir kapta denemeyi düşünüyorum. Amatör işi olacak. Cüce sarmaşık ve kurdela çiçeği düşünüyorum. Toprak üstünü perlitle kaplamanın sakıncası var mı? Kara yosunu da koymak istiyorum ancak gölge istediğini söylüyorlar. Bu dediğim iki türü kuytuda tutmak mümkün olur mu? Kara yosunu olarak anca beton ya da toprak üstünde olanlara ulaşabiliyorum. Onlardan teraryumda yaşatmak mümkün değil mi?
    ***
    Perlitle nasıl olur bilmiyorum. İsterseniz deneyin. O bitkiler az bir parça güneş almalılar. en azından yer çok şiddetli aydınlık olmalı. Kara yosunu gölge istemez. Sadece fazla ve uzun süreli yakıcı güneş iy değil. Karayosunları teraryumlarda çok iyi gelişiyor hayatta kalıyor.

  5. Okay A. -Antalya dedi ki:

    Kuru yosun çeşitlerini nerden satın alabilirim?
    ***
    Bauhaus, Tekzen gibi yerlerde poşetlerde kuru sphagnum yosunu satılır. Başka yosun türünden bulacağınızı sanmam.

  6. Gökhan, İstanbul dedi ki:

    Yosun oluşturmak isteyenler için küçük bir bilgi: İki avuç olacak kadar yosun toplayın. Bunları suyla bigüzel yıkayın. Ardından mutfak robotuna koyup içine bir bardak süt veya yoğurt ve bir çorba kaşığı toz şeker ekleyin. Ardından karıştırın. Oluşan bulamaçı terraium içinde yosunlandırmak istediğiniz alana fırça yardımıyla sürün. İki hafta sonra bu alanların yeşerip yosunlandığını göreceksiniz. Yalnız önemli konu yosunu uygulayacağınız yüzeye göre seçin. Yani mangrow gibi köklerde tutunsun istiyorsanız mutlaka ağaçlardan toplayın. Ben akvaryuma yapmıştım. youtube’da moss terrarium diye 7 dk bir videoyu izleyip yaptım harika oluyor. :)

  7. Leyla, Bursa dedi ki:

    Ben teraryuma yeni başlayacağım. Küçük cam fanusa (üstü açık) ne tür bitkiler dikebilirim? Aklımda bir tema var o temaya da en uygun aşk merdiveni uyuyor. Temam evli çift olacak. Sizce bu aşk merdiveni uygun mu küçük fanus için? İçinde büyür mü? Büyümeyen bitki önerebilir misiniz? Toprak vs neler kullanabilirim?
    ***
    Aslında o kadar itinaya titizliğe hiç gerek yok çünkü güzelliği ve sağlıklılığı ancak birkaç ay devam ediyor. Terraium çok da sağlıklı bir ortam değil. Yani akla gelen her türlü bitkinin küçüklerinden dikebilirsiniz. Birkaç ay gayet güzel dururlar. Toprak da önemli değil. Neticede aynen vazoya kısa süreliğine çiçek koymak gibi bir şey. Sadece teraryumda daha fazla yani birkaç ay dayanırlar.

  8. Ayşe, Antalya dedi ki:

    Leyla Hanım’ a cevap verirken terrariumların ömrünün iki üç ay olduğunu yazmışsınız doğru mu anladım. Yani kullanılan bitki türü nedeni ile mi böyle yazdınız yoksa bu genel bir sonuç mu? Yosun, fittonia ve mini hedera türü ile kapalı bir terrarium yapmayı planlıyordum ama kısa ömürlü olacağını düşünmemiştim hiç. Verdiğiniz tüm bilgiler için çok teşekkürler ayrıca.
    ***
    Sizin yaptığınız daha uzun dayanabilir. Bitkilerin özelliğine göre değişir. Amaca göre değişir. Zaten uzun süre dayansalar gelişip o daracık yere sığmazlar ve boşaltmak, bozmak zorunda kalırsınız. Dolayısıyla sonuç aynı gibi.

  9. Gülsen, İstanbul dedi ki:

    Merhaba, ağzı açık büyük bir fanus içerisinde kaktüs yaşar mı? Kaktüsler için sağlıklı bir ortam mıdır?
    ***
    Onlara sağlıklı bir ortam değildir ama süs için zaman zaman fanusta tutabilirsiniz.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)