Passiflora incarnata, mor çarkıfelek

Passifloraceae (Çarkıfelekgiller) familyasının Passiflora cinsi 500 kadar türe ayrılır. Süs bitkisi olarak yetiştirilen çarkıfelek türleri arasında kış soğuklarına en dayanıklısı mor çiçek açan Passiflora incarnata’dır. En yaygın yetiştirileni de budur. Meyveleri yenebilir.

Çarkıfelek denince ilk akla gelen şey her yerde görülen mor çiçekli Passiflora incarnata olur. Diğer türleri pek tanınmıyor. Anavatanı ABD’nin güneydoğusu olup oradan ülkenin tüm doğu, orta ve güney kesimlerine yayılmıştır.

Özellikleri

Mor çarkıfelek (Passiflora incarnata) güzel çiçekleri için yetiştirilir. Çok hızlı büyür. Direkt güneşe fazla ihtiyaç duyar. Günde en az 4 saat güneş görmesi gerekir. Diğer bitkilere sarılarak yetişir. 6 metre kadar uzayabilen dallarında bulunan incecik tutmaçları (üzüm bitkisinde olduğu gibi) neyi yakalarsa sıkıca tutunur. Çarkıfelek sarılacağı bir şey bulamazsa yerlerde sürünerek ilerler.

Passiflora incarnata, çarkıfelek

Kış soğuklarına en fazla -20C dereceye kadar dayanır. Fakat o kadar soğukta toprak dışı tüm dalları kurur gider. -6C dereceye kadar hafif don olaylarının zararı olmaz. Yapraklar kışın sıfır ve sıfırın altı soğuklarına dayanamaz dökülürler.

Passiflora incarnata gelişmişliğine, kışın dallarının zarar görmemiş olmasına ve yetiştiği yerin iklimine göre kış sonundan itibaren çiçeklenebilir. Duruma göre çiçeklenmesi yaz ortasına sarkar. Ne yazık ki muhteşem güzellikteki çiçekleri bir gün, en fazla iki gün içinde solar gider. Yumurta iriliğinde meyveleri olur. Yenebilir meyvelerdir. Hasat için meyvelerin turunculaşması ve biraz da buruşmaya başlamış olamaları gerekiyor. Çarkıfelek meyvelerinin olgunlaşma süresi iki ay ile dört ay arasında değişir. Bolca çiçeklenmesi ve meyvelenmesi için dallarının en az iki yıllık gelişmiş olması ve bolca dallanıp budaklanmış olması gerekiyor. Tek kök çarkıfelekten yılda 15-20 tane meyve alınabilir.

Bahçede bir yere diktiğinizde bir sonraki yıl çarkıfeleğin 2-3 metre uzaklarında birkaç çarkıfelek daha çıktığını görürsünüz. Bunlar da hızlı büyür ve her yere istila etmeye çalışırlar. Önlem için her birini ilk gördüğünüzde dibini biraz kazarak söküp atmalısınız.

Yetiştirilmesi, bakımı

Passiflora incarnata, mor çarkıfelek bahçelerde her tip toprakta arsız gelişim gösterir. Sulamayı seyrek tutsanız bile bir şey değişmez. Yaz boyu hiç sulamazsanız bu durumda kötü etkilenir. Arsız gelişim özellikle üçüncü yıl başlar ve durdurmak mümkün değildir. Ancak düzenli budamalar yaparak kontrol altına alabilirsiniz.

Saksılarda yetiştirilmeye uygundur. Ama dalları dik durmayacağı ve fazla uzayacağı için saksıya dikerken yanına 2m kadar uzunlukta bir değnek yerleştirin. Saksıda yetiştirilen çarkıfeleklerin toprağı süzek olmalıdır. Verimli bir bahçe-tarla toprağı bulun. bir miktar dişli kum ile karıştırın. Gübre olarak en iyisi solucan gübresidir. Nisan başında, haziran ortasında ve ağustos ortasında saksıda en üst yüzey toprağı eşeleyip kabarttıktan sonra solucan gübresini o üst yüzey toprakla harmanlayın. Saksısını, toprağını her üç yılda bir değiştirebilirsiniz.

Sulama toprak kurudukça yapılmalıdır. Ama tomurcuklu ve çiçekli iken daha sık sulamalısınız. Yoksa zaten anca bir iki gün dayanabilen çiçekleri belki yarım gün bile dayanamayabilir.

Çoğaltılması

Mor çarkıfelek – Passiflora incarnata çoğaltılması en basit şekillerde yapılabilen zahmetsiz bitkilerdendir. Bir dalını alıp direkt toprağa dikin. Susuz bırakmazsanız 5-10 günde köklenir. Sonra da filizlenip büyür. Sıcak yaz aylarında bu usul risklidir. Önce suda köklendirin. Birkaç günde köklenir. Sonra toprağa dikin. Çarkıfelek ayrıca dip sürgünlerinin ayrılmasıyla ve kendisinden uzakta geliştirdiği fideleri ile de çoğaltılabilir.

Problemleri

Çarkıfelek kök paraziti nematot zararlısının sevdiği bitkilerdendir. Tarlalardan, bahçelerden alacağınız topraklarda dikkatli olun. Nematot şüphesi varsa o toprağı önce ⇒ pastorize etmelisiniz.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri, Meyve-Yemiş

Etiketler:


'Passiflora incarnata, mor çarkıfelek' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Esra Aytuna dedi ki:

    Çarkifelek ciceginden edinmek istiyorum fakat tam olarak hangi yone dikmem gerekiyor? ayrica marmaris iklimine uygun mudur? Benim bahce kuzeye bakiyor ve yazin ogleden sonra gunesi aliyor. ne yapmali nasil bu bitkiyi bulmaliyim?
    ***
    Evet sizin oraya uygundur. Bahçeniz hiç güneş almıyorsa orada iyi gelişeceğini sanmam. Çevredeki fidanlıklardan araştırın. Ya da çevredeki bahçelerde varsa bir iki dal alın. Hiç zahmetsiz köklenme özelliği var.

  2. Semra, Manisa dedi ki:

    Yazın ektim bahçeme çeltikle. Baya büyüdü. Ne zaman çiçek açar acaba?
    ***
    Gelecek yıl mutlaka açacaktır.

  3. Salim K. -Adana dedi ki:

    Ben nasıl bir budama yapılır onu ögrenmek istiyorum.
    ***
    İlkbaharda geçen yıldan kalmış cılız dallarını kesin. Güçlüler kalsın (çok fazla uzun olanları kısaltabilirsiniz). Daha sonra, yeni gelişimlere göre (gerekiyorsa) devamlı şekillendirme budamaları yapabilirsiniz: Bunda güdük kalan dallar, cansız kalan dallar kesilebilir. Böylece daha canlı gelişim gösterip daha iri çiçeklenecektir. Yaz ortasından sonra gerekli görünse bile budamayın.

  4. Yasemin, Balıkesir dedi ki:

    Çarkıfelek çiçeğini mayıs ayında ektik. Bakımını yapıyorum ama yapraklarında sarı lekeler var. Yaprakları cok baygın. Ne yapabilirim?
    ***
    Ya toprağı çok kötüdür hiç uygun değildir ya da yerini sevmemiştir. Bitlenmiş de olabilir. Bu şartlara dikkat etmelisiniz.

  5. Deniz, İstanbul dedi ki:

    Birinin bahçesinde gördüğüm çarkıfelek bitkisi burada yazıldığı gibi sarmaşık tarzı bitkiydi. Yalnız tepe çeliği alırım ama dal çok güçsüz olacak, sarkacak ve köklenmeyip elimde kalacak diye korkuyorum. Ne yapmamı önerirsiniz?
    ***
    Hiç çekinmeyin. Dalları suda kökleniyor. Hatta direkt toprağa dikseniz yine köklenir.

  6. Mert, Bursa dedi ki:

    Passiflora incarnata yetiştiriyorum. Çiçek açıyor aksam olunca kapanıyor ve bir daha açmıyor. Neden acaba?
    ***
    Normaldir. Bazı bitkilerin çiçekleri sadece birkaç saatliktir.

  7. Hikmet Ö. -Antalya dedi ki:

    Oğlum Tanzanya’da yaşıyor. Oradan bana meyvesini getirdi. Birkaç tanesinin çekirdeğini çimledim. Sonra çıkan fideleri iki sene önce bahçenin muhtelif yerlerine fideledim. Çok güçlü olarak büyüdü ağaçlara sardı ama çiçek açmadı. Ne zaman çiçek ve meyve yapar? Bana ne önerirsiniz?
    ***
    Bunun doğal ve hibrit çeşitleri var. Hibrit veya melez olanların tohumlarından çıkanlar ise önceki doğal çeşitlerinin özelliklerini taşıyabilir. Hangi çeşidinin kaç yaşında çiçek açacağını bilmiyorum. Bazıları 1 yaşında, bazıları 2 veya üç yaşında, bazıları en az 10 yaşında çiçek açar.. Yani bekleyip göreceksiniz.

  8. Taner dedi ki:

    Merhaba. Ankara hava şartlarında güney cephe balkonda yetiştirilebilir mi?
    ***
    Evet olur. Ankara’nın kış soğuklarına tam dayanıklıdır ama yine de tedbirli olup -10C dereceden daha soğuk don olayları olacağı zaman hasırla sarmalısınız. Bu kadar koruma yetecektir.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)