Tavukların yumurtalarını yemesi, tüy yemesi ve kanibalizm

Kanibalizm daha çok yumurta üretim çiftliklerindeki tavuklarda görülür. Bu problemler her zaman gıdasızlıktan ve protein eksikliğinden kaynaklanmaz.

Hobi derecesinde tavuk yetiştiriciliğinde küçük çaplı kanibalizm

Öncelikle şu iddiada çok az doğruluk payı olduğunu bilelim. “Yumurta yemelerine sebep bünyelerindeki protein, albümin, kalsiyum ve sülfür kaybını telafi etmek içindir. Tüy yemelerine sebep kabuklu böceklerden yiyemedikleri içindir. Birbirlerinin kanını içmelerine sebep toprak ve yabani otlardan yiyemedikleri içindir.” Yani bunlar pek doğru değil.

Halbuki ağırlıklı sebep şudur: Tavuklar yiyebileceği yeni bir şey keşfederse onu yemeye devam eder. Alışkanlık olur. Zararlı alışkanlıklar edinmelerinin temel sebebi ise civcivlik döneminde önlerinde hazır bulunan yemliklerden yemeye alışmış olmalarıdır. Aslında henüz civciv iken geniş alanlarda yerleri eşeleyip yiyecek bulma alışkanlığı kazanmış olmaları şarttır.

Yumurtlayan tavuklar bünyelerinden hayati önem taşıyan proteinler, vitaminler, mineraller, madensel tuzlar yumurtaya aktarılır. Ki bir civciv vücudunun oluşması için gereken bütün her şey yumurtada bulunsun. İşte bunun sonucunda yumurtlayan tavukların bünyeleri zayıf düşer. Bundan dolayı sürekli farklı farklı şeyler bulup yiyerek kaybettiklerini telafi etmek zorundadırlar. Hiçbir şekilde gıda maddesi olmayan strafor parçalarını bile yiyen tavuklar var.

Yumurta yemek tesadüfen başlar ve alışkanlık halini alır. Follukta kazayla kırılan bir yumurta tavuklar tarafından iştahla yenir. Bunu yaparken yumurtanın kabuğunu da gagalayarak yemeye çalışırlar. Kırılmamış yumurta varsa ona da gaga darbeleri iner. Kırılan yeni yumurtayı da yiyen tavuk artık yeni bir şey öğrenmiş oluyor. “yumurtayı kır ve ye!” Ve bu da alışkanlığa dönüşüyor.

Yumurta yeme probleminin çözümü

Kolaydır. Follukta bir değil iki tane farklı renklerde sahte yumurta bulundurun. Hatta tavuğun en çok geçtiği yolun üzerine de bir iki tane daha koyun. Tavuk bunları gagalaya gagalaya sonuç alamaz ve onları gagalamayı unutur. Böylece yumurta yeme alışkanlığını da unutur.

Tüy yeme probleminin çözümü çok zor. Tüy yiyen tavuğu kesip yemek en iyi çözümdür.

En iyi tedbir tavuklarda ⇒ dengeli ve doğru besleme yapmanızdır. Ve yiyecek çeşitliliğinin yanısıra tavukları kümeslerde değil bahçelerde açıkta serbest bırakarak yetiştirmektir. Ayrıca yiyecekleri mümkün olduğunca çok geniş çevreye serpip dağıtarak verin.

Kanibalizm yumurta üretim çiftliklerinde olan bir problemdir.

Kanibalizm nedir sorusuna cevap: Türkçemizdeki yamyamlık kelimesinin İngilizcesidir (cannibalism). Tavukların birbirlerinin tüylerini yemeleri, gaga darbeleri sonucu kanamalarda birbirlerinin kanını içmeleri, yaraları gagalayarak birbirlerinin etlerini koparıp yemeleri durumlarıyla ilgili olarak bizdeki tavukçulukla ilgili terimlerden biri olmuştur.

Doğal yaşamda kanibalizm bazı bireylerde görülür ve sadece yabancı bireylere yöneliktir. Sürülerin özelliği değildir. Sadece bazı bireylerde olmasının sebebi ise hayvanların bölge sahiplenmelerindeki rekabet ve yiyecek kaynaklarını elde tutup korumaları içgüdüsüdür. Kısaca “benim neslimin bekası, benim neslimin çıkarları” meselesidir. Fnsanların sürüler halinde besleyip yetiştirdikleri hayvanlarda görülen kanibalizm hiç normal bir davranış değildir.

Yumurta tavuklarında kanibalizm çevresinde oluşan problemler

a) Parasal Açıdan: Hayvanların yaralanmaları veya ölmeleri sebebiyle kanibalizm ciddi bir gelir kaybına ve ekonomik problemlere yol açıyor. Bunun ana sebeplerinden biri yumurtlayıcı tavukların ölmeleridir. Ayrıca kanibalizm sonucu oluşan streslerden dolayı tavuklarda yumurtadan kesilme ortaya çıkar.

b) Hayvanlar açısından: Yumurta tavuklarında kanibalizmi önlemenin en yaygın tekniği gagalarını keserek kısaltmaktır. Amaç birbirlerinin tüylerini yolmalarını önleyerek ve birbirlerini gagalamalarının yaralayıcı olmamasını sağlayarak kanibalizm riskini ortadan kaldırmaktır. Bu uygulamanın yaygın olmasına karşın gaga kırpma hiç de uygun bir çözüm değildir. Davranışlardaki ve sinir sistemindeki incelemeler sonucu anlaşılmıştır ki gaga kırpmaları ağır sancılara neden oluyor ve bu ağrılar bazen kronikleşiyor. Hayvanları hareketsizliğe ve ilgisizliğe sürüklüyor. Ayrıca hayvanların sağlık durumlarında olumsuz etkiler bırakıyor.

Tavukları kanibalizme sürükleyen etken nedir?

Bütün sebep makinelerde seri üretilen civcivlerin büyüme sürecinde insanlara en kolay gelen yemleme ve sıkışık barındırma sistemleridir. Bilim insanlarının birçok yönlü araştırmaları sonucu ortaya çıkan farklı farklı göstergeler hep bu yöndedir.

Yani yemler civcivlerin önünde her daim hazır. Doğadaki gibi yem araştırmak yok. Toprağı eşeleyip yiyecek bulma alışkanlıkları yok. Zaten ayakları düz zemine bile değil bokları alta geçiren tel örgülere basıyor. Böyle gelişip erginleşiyorlar. Sonra yumurta çiftliklerinde önlerinde hazır yem olsun olmasın daima en kolay şekilde karınlarını doyurmak istiyorlar. Artık davranışları öyle şekillenmiştir. Gagasını neye vursa o şey yenilmelidir. İşte bütün mesele bu.

Birçok araştırmalara ve gözlemlere göre kanibalizmin başlıca etkeninin o tavukların civcivlik dönemindeki deneyimleri ile bağlantılı olduğu kesindir. Ayrıca tavuk vb. hayvanların birbirlerinden göre göre birbirlerinin davranışlarını, alışkanlıklarını kazanma özellikleri bar. Bu da kanibalizmin bir bireyden başlayarak hızla bütün sürüye yayılmasına sebep olmaktadır.

Yine bilimsel araştırmalara göre: Özel yemlerdeki protein eksikliğinin ya da protein çeşitliliği eksikliğinin kanibalizme yol açmadığı ispatlanmıştır. Evet tek sebep civcivlik sürecindeki yanlış zemin, yanlış ortam ve yanlış yemleme biçimleri.

Çözüm:

Kanibalizm ve gıda araştırıp bulma davranışları arasında net bir ters ilişki vardır. Yani ne kadar yiyecek araştırıp bulup yemeye zaman ayırırlarsa kanibalizme sürükleyen davranışlara iten sebepler o kadar azalacak.

Hayvanların yemlenmeleri uzun zaman almalıdır. Yani kendilerine dolaşarak, yerleri ayakları ve gagalarıyla eşeleyerek yiyecek arama, bulma, yeme imkânları gerekiyor. Böylece karın doyurmak için “birbirleriyle ilgilenmeden” oyalanacakları zaman çok olacak. Sonuçta kanibalizme sebep olan huzursuz bekleyişlere maruz kalmayacaklar. Kanibalizm benzeri davranışlara ihtiyaç duymaları pek mümkün olmayacak. Buna civcivlik döneminden itibaren alışmaları gerekiyor.

Denemeler ve gözlemlerle şu sonuca varılmıştır: Zemini talaş vb. ile kaplı yerlerde barındırılan yumurta tavuğu civcivler büyüyüp yetişkin olduklarında zemini tel örgülü yerlerde yetiştirilenlere göre daha fazla yerleri eşeliyor ve arkadaşlarının tüylerini daha az gagalıyor. Dahası, yiyeceklerini yerde ilgilerini çekici şeyleri karıştırarak arama alışkanlığı yüksek olarak yetişmiş hayvanlarda erişkin çağa geldikten sonra kanibalizmin ortaya çıkma olasılığı çok zayıf olduğu kaydedilmiş.

Uzun kesimli veya balya edilmiş saman, kum gibi maddeler arasında yemleme yapılan mekânlarda gelişen tavuk gruplarında kanibalizme tutulma oranlarının son derece düşük olduğu görülmüş.

Gıda arayıp bulma, yeme davranışlarındaki hareket kabiliyetleri bir tavuğun gelişim süresince değişim gösterir. Buna bağlı olarak yaşam süreçlerinin çeşitli evrelerinde farklı farklı tekniklerle yemlere ulaşma yolları sağlamak gerekir.

Bir sürüdeki kanibalizmi önleme veya en aza indirgeme metotları geliştirme stratejileri

Yumurta tavukları arasında kanibalizmi en aza indirgeme amaçlı girişimlerde yenilikçi stratejilere ihtiyaç var. Gıda arayıp bulmada, yemede en uygun zeminler ve şartlar gibi yepyeni cazip şeyler ortaya çıkarmak kanibalizm şiddetini azaltmada etkilidir. Fakat uygulamaya gelince, hayvanları barındırma sistemlerine yeni öğeler eklemek yasalarla zorunlu kılınmadıkça yetiştiricilerin bu stratejilerden çekimser kalmalarına sebep olacaktır.

— Bütün yutulan değil gagaladıkça ezilip dökülen yemler

Birkaç araştırmanın sonuçlarına göre tavuklar buğday, arpa vb. tahıllardan yapılan püre gibi gevrek çerez gibi yemlerle diyete tabi tutulduğunda kanibalizm riski daha düşüktür. Çünkü bunların yenmesi uzun sürer. Taneler halindeki yemleri yiyip tüketmeleri ise daha hızlıdır.

— Ufalanmış yemler

Başka bir çalışmada öğütülmüş veya çok ince kıyılmış yemleri yerleri eşeleyerek bulup yiyen tavuklar kanibalizme önemli bir derecede düşük yatkınlık göstermişlerdir. Aynı yemlerin taneli şekilleriyle beslenenlere göre çok az deri yaralanmaları olmuştur ve tüylülük durumları daha iyidir. Bu bulgular yem araştırıp bulma-yeme uğraşılarının uzun süreli olmasının kanibalizme yatkınlığı düşürdüğü fikrini destekliyor.

Yetiştiricilerin kanibalizmi hayvanlarından potansiyel olarak azaltacağı veya tamamen önleyeceği açısından söz konusu bulgular oldukça yararlı ve elverişlidir. Sadece tavukların yemlenmekle geçirecekleri zamanı arttıracaklar o kadar. İşte bu kadar basit. Meselâ aynı miktar yemi 1 saatte hızlıca değil 3 saatte yavaş yavaş tüketsinler. Bunu sağlayın.

Sonuç olarak alınacak mesaj

Yumurtlayıcı tavuklarda birbirlerinin tüylerini gagalayıp yolmaları ve kanibalizm patlak vermesi yumurta endüstrisindeki menfaatler ve ekonomik açılardan ciddi bir problem olarak kalmaya devam etmektedir. Yumurta tavuklarında kanibalizmi en aza indirme stratejileri geliştirilmesinde kanibalizmle ilgili davranışların sebeplerini, kökenlerini anlamak önemlidir. Kanibalizmi tetikleyen dürtülerin ve etkilerin anlaşılması, bu davranışların en aza indirgenilmesinde veya hiç gelişmemesinde rol oynayacak barındırma ve üretim koşullarının doğru tasarlanmasında yardımcı olacaktır.
Yumurta tavuklarındaki kanibalizmin hâlihazırdaki barındırma sistemlerinin yetersiz ve uygunsuz yemleme alanları-kaynakları ile bağlantılı olduğunu araştırmalar ortaya koymuştur. Bundan dolayı, zenginleştirici, çeşitlendirici bir aygıt gibi değişik işlevsel bir yemlenme / yemleme kaynağı sağlamak yumurta tavuklarında kanibalizmi önleyer veya şiddetini azaltır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler:

'Tavukların yumurtalarını yemesi, tüy yemesi ve kanibalizm' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Rifat Ö. -Akseki dedi ki:

    Tüylerine yanık motor yağı sürün. Hem gagalanan yeri rahatlatır hem de gagalayanı caydırır.

  2. İsimsiz dedi ki:

    Tavuklarım tüylerini yiyorlar ve kanatıyorlar. Ne yapmalıyım?
    ***
    Bunun çözümü yok. Hepsini kesip yemeniz en iyi çözüm. Çünkü bir alışınca vazgeçmezler. Yeni tavuklar alırsanız az sayıda alın ve çok farklı çeşitli yiyecekler verin. Tekdüze basit yemler yüzünden gıdasız kalan tavuklar bir de dar alanda kalabalık olunca birbirlerini yerler. Ayrıca bu tip sorunlar için üretilmiş karpuz kadar sıkı balya kalıp yemler var. Tavuklar sürekli gagalayarak uğraşıp dururlar. Farklı lezzetlere ulaşma mücadelesi sayesinde birbirlerinin tüylerini yemeye alışmazlar. Televizyon tarım kanallarında reklamlarda görmüştüm. Araştırıp onlardan edinin. ama şimdiki tavuklara değil. Bunlar vazgeçmez çünkü alışmışlar.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.