Tavukların yumurtlama meseleleri

Burada tavukların yumurtlamaları hakkında birkaç konu ele alınmıştır. Aslında her biri ayrı sayfaların konuları idi. Tümü bu sayfada birleştirildi.

Yumurtanın insanlar için önemi

Tavuk yumurtası

Yiyebileceğimiz tüm yiyecekler içerisinde en zengin besin değerlerine sahip ve en şifalı olan tek yiyecek maddesi yumurtadır. Çünkü yumurta etiyle, kemiğiyle, kanıyla, tüyleriyle, gözlerinden böbreklerine kadar tüm iç ve dış organlarıyla bomba gibi sağlıklı bir civciv demektir. Yani bir yumurta bir civcivin yaratılmasında gereken her şeyi eksiksiz ihtiva eder. Fakat ne yazık ki günümüzde her yumurta zengin besin değerine sahip değildir. Çünkü doğal olmayan ortamlarda doğal olmayan yemlerle beslenen tavukların yumurtaları satılıyor. Çocuklarımıza yedirebileceğimiz gıdaların arasında besin değeri en yüksek olanı doğal ortamda özgür olarak yetiştirilen tavukların yumurtalarıdır.

Yumurta üreticiliği (yumurta üretim çiftliklerinde) dünyanın hemen her yerinde yapılan ve büyük önem taşıyan bir kazanç yoludur. Dış ülkelere yumurta ihracatı yapan üreticiler aynı zamanda ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlar. Bu meslekte hibrit yumurta tavukları kullanılır. Eskiden en çok Ligorin tavukları kullanılırdı.

Her yıl ekim ayının ikinci cuma günü Dünya Yumurta Günü kutlanır.

Bebeklere yumurta hediye eskide kalmış geleneklerimizdendir. Bebek kırkını doldurunca komşulara ve akrabalara ziyarete götürülür. Bir evden ayrılırken ev sahibi bebeğin kundağının arasına birkaç yumurta koyar.

Tavuklar ne zaman yumurtlamaya başlar?

Civcivlerin büyüyüp yumurtlamaya başlamaları tavuk ırkına göre ve ortam / mevsim değişkenlerine göre genelde 4 buçuk ay ile 8 ay arasında değişiyor. Yeni hibrit yumurta tavukları ise (tabii ayrıca özel bakımları şartıyla) 3,5 ay gibi kısa bir zamanda yumurtlamaya başlarlar. İlk yumurtalar oldukça küçük olur. Kış mevsiminin ilk yarısında erginliğe erişen piliçler yumurtlamaya başlama olgunluğuna sahip oldukları halde genelde ocak veya şubat sonlarına kadar yumurtlamazlar.

Yumurtlama saati var mı?

Çoğunluk tavuk ırkları en çok sabah-öğle arası yumurtlar. Bazıları gündüzün herhangi bir vaktinde (sabah, öğleden sonra, hatta ilkindiden sonra gibi) rastgele saatlerde yumurtladıkları olur. Yumurtlama saati ayrıca bir tavuğun peşpeşe günlerde yumurtlayabileceğini veya ara vereceğini de gösterir. Bugün çok erkenden yumurtlamışsa yarın da yumurtlayacak demektir. Ama aynı saatte değil, birkaç saat sonra. Eğer tavuk öğle vakti yumurtlamışsa yarın büyük bir ihtimalle yumurtlamayacaktır.

Çift sarılı yumurta

Tavukların çift sarılı yumurta yapmasının sebebi yanlış olarak şöyle açıklanması internette yaygındır: Yumurtaya yeni başladığı için strese giren her tavuk yapar. Tavuk yumurtlamaya alıştıktan belli bir süre sonra üzerindeki stresin de bitmesiyle tümüyle ortadan kalkar normal yumurta düzenine geçer.

Bu açıklama kesinlikle gerçek dışıdır. Uzun yıllar tavuk beslemişizdir. Yumurtaya yeni başlayanlarda çift sarılı olma halini hiç görmedim. O açıklama doğru olsaydı bizim yumurtaya yeni başlayan tavuklarda da olurdu ve hem bunu tavuk besleyen bütün herkes zaten bilirdi. İşin doğrusu şudur: Haftalarca yumurtadan kesilmeden yumurtlamak doğal değildir ve doğada yoktur. İnsanların tavukları tutsak etmeleri ve yumurtaları almaları tavukların içgüdülerine etki ediyor ve tavukların eksilen yumurtalar yerine yenilerini yumurtlamasını sağlıyor. Böylece, devamlı yumurtlama bazı gıdaların da etkisiyle yumurtalık organında yumurta sarılarının gelişimleri hızlanıp ayrıca ikişer tane olarak yumurta kanalını terk ediyorlar. Böylece ikisi birden yumurta akına bürünüp kabuklanıyor. Başka sebep aramayın. Dediğim gibi bu bir çeşit dejenerasyondur ve tavukların yediği şeylerle ilgilidir. Sırf yumurta çiftliklerinde değil açıkta serbest yetiştirilen tavuklarda bile zaman zaman geçici olarak görülür. Kalıcı bir problem değildir.

Bunun yaşla veya ırkla da ilgisi yok. Bizim birkaç tavuğumuz, ırkları ve yaşları farklı olduğu halde bir dönem boyunca her biri çift sarılı yumurtlamıştı. Özel bir şey yapmamıştık. Yeni bir yer keşfetmişlerdi. Her gün oraya uğrar toprakta eşinirlerdi. Bence kesin o toprakta yedikleri şeylerin tavukların hormonlarına etkisi olmuştu.

Çift sarılı yumurtalar kuluçkada kullanılmamalıdır. Yoksa ikiz civciv oluşup birbiri içinde gelişiyorlar ve üç bacaklı, dört kanatlı, iki başlı gibi civciv oluşuyor. Bunlar yaşayamıyor.

Organik yumurta nedir?

Hiç kimseye organik adı altında satılan yumurtalara fazla para verip almalarını tavsiye etmem. Zira bu bir aldatmaca. Doğal yumurtalara hakaret. Çünkü hep görmüşümdür organik diye satılan yumurtlar irili ufaklı karışık. Genelde hiç biri normal irilikte değil. Oysa gerçek organik yumurta gerçek doğal şartlarda yaşayan gerçek doğal tavukların yumurtaları olmalıdır ki sadece ilkbaharda mümkündür. İrilikleri de tam olması gerektiği kadardır. Besleyiciliği de şifalılığı da tamdır. Ama o pahalıya satılan yumurtaları yumurtlayan tavuklarda besin eksikliği söz konusudur ki yumurtalar içlerinde bir civcivin sağlıklı gelişmesine elverişli irilikte olamıyor. Yumurta kendi içindeki civcivi besleyemeyecekse çocuklarımıza nasıl besleyici olabilir acaba?

Ancak köy yumurtası adı altında satılan yumurtalar eğer eski usul yetiştiricilikle, açıkta serbest, güneş altında gezip dolaşan tavukların yumurtaları ise bunları tavsiye ederim.

Yumurta verimini kötü etkileyen faktörler

Az ışıklı kümeslerde sürekli tutulan tavukların hiç yumurtlamama veya çok az yumurtlama probleminin sebebi hayvanların sabahları güne çok geç başlamaları ve akşamları erkenden uykuya dalmalarıdır. Erken kalkma alışkanlığınız yoksa tavuklarınız için geniş pencereli, ışıklı kümes yapmalısınız.

Yaşlılık: Özellikle 3. yıldan itibaren yumurta veriminde her yıl artan düşüşler olur. Bu gayet normaldir.

Yetersiz veya dengesiz beslenme: Yumurtalar gerçekte civciv oluşumu içindir. Bu yüzden tavuk bünyesindeki en hayati önem taşıyan besinler devamlı yumurtaya aktarılır. Her türlü kuvvetli gıdadan bol bol yemezlerse bünyeleri zayıf ve yorgun düşer ve tavuk yıpranır. Sonuçta yumurta oluşumu büyük yavaşlama gösterir. Hatta tavuğun biyoritmi civciv oluşumuna yeterli besin ihtiva edemeyecek yumurta üretmektense hiç yumurta üretmemeyi bile kararlaştırabilir.

Stres: Çeşitli stresler, yiyecek paylaşamama kavgaları ve tekrarlanıp durun korkutucu-ürkütücü etkenlerin yumurta verimine olumsuz etkisi vardır.

Yumurtadan kesilme

Tüy Dökümü yumurtadan kesilmeyi de beraberinde getirir. Tavuklar genelde yılda bir defa, çoğunlukla sonbaharda tüy dökerler ve yepyeni tüylerine kavuşurlar.

Kış döneminde bazı tavuk ırklarında yumurtlamaya ara verme görülür. Kışın gecelerin uzun sürmesi tavukların yumurtlamadan kesilmesinde ana faktördür. İkinci etken ise soğuk havadır. Fakat bu her ırkı etkilemez. Kışın gecelerin çok uzun olması faktörü çoğu tavuk ırklarında yumurta verimini azaltır veya durdurur. Bazı ırktan tavuklar (özellikle hibrit yumurta tavukları) kışa rağmen normal yumurtlamaya devam eder.

Gurk olmak: Gurk olan tavuk yumurtlamayı bırakır. 21 gün kuluçka süresine ilaveten 2 aya yakın bir civciv yetiştirme süreci sonunda tavuklar tekrar yumurtlamaya başlarlar.

Yer yadırgaması stresinde tavukların 15 gün kadar yumurtlamaya ara verdiği görülür. Yeni yerine alışınca yumurtlamaya devam ederler.

Barındıkları yer sorunu – Gündüz süresi: Eğer tavuklarınızı karanlık kümeslere kapatıyor, sabah geç aydınlığa kavuşturuyor, akşam erkenden karanlığa sokuyorsanız yumurtadan zamansız kesilmeleri normaldir.

Kabuksuz yumurtlama sorunu

Kapalı yerlerde tutulup kireçten mahrum yiyeceklerle beslenen tavukların bile kabuksuz yumurtlamaları pek görülen bir şey değildir. Yumurta kabuğunun ortalama %95ini oluşturan “kalsiyum karbonat” yeşil sebzelerde ve musluk suyunda bile bulunur. O halde sorunu tavuğun bünyesindeki sorunlarda ve özellikle beslenmelerinde aramak gerekiyor. Hiç alakasız gibi görünen birtakım gıdaların yumurtaların kireçlemesinde önemli etkisi vardır.

Zengin çeşitlilikte yiyeceklerle beslenen, vitamin mineral eksikliği çekmeyen tavuklarda kabuksuz yumurtlama sorunu olmaz. Tavuklarınızı mümkün olduğunca zengin çeşitlilikte yiyeceklerle besleyin.

Kabuksuz veya yumurta zarında çok az kalsiyum karbonat olan yumurtalar yeni yumurtlamaya başlayan piliçlerde daha sık görülebilir. Zamanla sorun kendiliğinden düzelir.

Tavuklar çok su içer. Ülkemizde sularımızda kalsium karbonat vardır. Bazı yörelerin sularında olmayabilir. Böyle yerlerde tavukların yumurta kabukları çok ince ise o zaman tavuklarınızın severek yiyeceği acılı haşlanmış patates ezmesine ince öğütülmüş midye kabuğu parçaları, yumurta kabuğu parçaları karıştırıp yedirin.

Tavuklar toprak da yerler çoğunuz bilirsiniz. Tavuklarınızı toprak banyosu yapmalarından alıkoymayın buna imkân sağlayın.

Küçük yumurtlama sorunu

Tavuğum niçin küçük yumurtluyor? Yumurtaları neden ufak? Geçen yıl yumurtalar daha büyüktü.. Çocuklar çok soru soruyor. Sağolsunlar onlar da olmasa yazacak konu bulamayacağım.

Yumurtaya yeni başlayan piliç tavuklarda bir süre yumurtalar küçük olur. Civcivlikten piliçliğe geçtiğinde daha erken yumurtlamaya başlayan hibritlerde küçük yumurtlama süresi biraz daha uzayabilir. İlk yumurtalarda yumurta sarısı bile olmayabiliyor. Çünkü bünye henüz alışmamıştır. Allahın doğa sistemine koyduğu mükemmelliklerden biri. Önce adeta “deneme yumurtaları” yaparlar.

Yetişkin tavuklarda küçük yumurtalar: Yumurta büyüklüğü tavuk ırkına göre değişir. Farklı ırklardan tavuklarınız varsa bunu görmüşsünüzdür. Bazı ırk tavuklar çok iri yumurta yapar. Şekil ve renkte de ufak tefek farklılıklar olabiliyor. Tavuğunuz ırkına göre bile küçük yumurtluyor ise yetersiz beslenmeden dolayıdır. Yediği şeyler ne kadar zengin çeşitlilikte ve iyi besin değerlerine sahipse yumurtalar da o kadar iri ve daha şifalı, daha  besleyici olur.

Cüce tavuklardan fazla büyük yumurta beklemeyin. Onların küçük yumurtlaması normaldir. Bazılarının yumurtaları daha büyük, bildiğimiz boya yakın olabiliyor.

Verdiğiniz ilaçların etkisi: İlaçlar hormonlarda bir düzensizlik yapmışsa yumurtalar aniden küçülebilir. Veya, bizde olduğu gibi yaşa bağlı hormon değişiklikleri böyle şeylerde etkili olabilir.

Tavuklar yumurtlayınca niçin gıdaklar?

Öncelikle bunun gayet doğal olduğunu bilmelisiniz. Yumurtlamış bir tavuk gıdaklamaya başlar, diğerleri de ona eşlik eder ve hep bir ağızdan bağırmaya başlarlar. Tavukların doğal ortamda tamamen serbest bırakılarak yetiştirildiği yerlerde görülmüştür ki: Kendi seçtiği gizli yerde yumurtalarını biriktiren bir tavuk, yumurtasını yumurtladıktan sonra oradan uzaklaşır, başka yerde gıdaklamaya başlar. Bunun sebebinin düşmanları yanıltmak olduğu düşünülüyor. Siz de dikkat ederseniz tavuğunuz folluktan uzaklaştıktan sonra gıdaklamaya başladığını görürsünüz.

Yumurtladıktan sonra yüksek sesle gıdaklamanın yumurta şarkısı olduğunu, yumurtlayan tavuğun gururla ilan etme biçimi olduğunu iddia edenler de var.
Anadolu’dan bir deyimimiz yukardaki iddia ile benzerlik gösteriyor:
“Bir tavuk 20 kuruşluk bir yumurta yaptı diye övünür dünyayı ayağa kaldırır. Bir inek bin liralık bir buzağı doğurur kimseye duyurmaz.”

Sebebi hayati endişeler olabilir. Çünkü yumurtalar tavuklar için çok değerlidir. Nesillerini devam ettirmenin tek yoludur. Hint ırkları dışında tavuklar genelde küçük gruplar halinde yaşayan, sosyal hayatları olan hayvanlardır. Birbirlerini tehlikelerden uyarmak gibi özellikleri vardır.

Belki de tavukların zikridir, duasıdır bilemiyoruz.

Bağıran tavukları susturmak için ne yapılabilir? – En sevdikleri yiyeceklerden verirseniz derhal susarlar!.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler: |


'Tavukların yumurtlama meseleleri' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Selma Arsuz dedi ki:

    Ekim ayında çok genç 4 Atak s cinsi tavuk aldım. İlk günden beri üç tavuğumun her birinden haftada 4/5 yumurta alıyorum. Uyum sağlamada sorun yok. Zaman zaman bahçeye çıkarıyorum. Kümes temizliğini sık yapıyorum. Fakat hala bir tavuğum yumurtlamıyor. Tüy döktü. Neden yumurtlamadığını merak ediyorum.
    ***
    Kışın gündüz süresi kısa olduğundan dolayı böyle olması normaldir. Sorun yok.

  2. İsimsiz dedi ki:

    20 haftalık 60 ataks aldım. İki hafta oldu. Hala yumurta vermiyorlar. Sebebi ne olabilir?
    ***
    Birincisi, tavuklar yer değiştirdiklerinde en az iki hafta yumurtlamazlar. İkincisi bunların yetişkin hale gelmeleri kış sonuna denk gelecek. Bu durumda erkenden yumurtlamaya başlamazlar. Bundan sonra sanıyorum en geç mart sonuna kadar her an başlayabilirler.

  3. Aydın dedi ki:

    1500 tane aysk 1500 tane ataks civciv almayı düşünüyorum. Bu konuda hiç tecrübem yok. Bana biraz yardımcı olur musunuz?
    ***
    Evet. Tecrübeniz yok ise hiç başlamayın. Vazgeçin. Dünyanın en pis ve en fazla dikkat isteyen işidir. Kolay sanıp başlayanların binde dokuz yüz doksan dokuzu büyük zarar ediyor.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)