Tohum aktifleştirme

Bitki tohumları tam bir uyku halindedir. Çimlenmeleri için uyanmaları gerekir. Bu ise genelde ıslak toprakta uygun ısı derecesinde içeriye su çekmeleriyle oluyor. Birçok bitki türlerinin tohumları belirli ısı derecelerinde çimlenir (genelde 9C derece ile 20C dereceler arası). Bazıları biraz daha fazla sıcak ister. Ama bir de fazlaca soğuk ve ıslak toprakta birkaç hafta geçirme ihtiyacı olanlar var, sıcak-kuru süreç isteyenler var. Detaylar aşağıda.

Tohum aktifleştirme bilgileri

Çeşitli tohumlar

Soğuk-ıslak süreç (katlama)

6C dereceden daha düşük (ideali 1C ile 3C dereceler arası) soğukta ıslak toprakta haftalarca bekleyen tohumlar ilkbaharda havalar biraz ısınınca çimlenir. Böylece fideler büyümeye başlar. Ama tohumlar eğer bu süreci yaşamazlarsa çimlenmezler. Önemli ve acil durumlarda, kış soğukları olmayan zamanda veya memleketlerde soğuk katlama isteyen türlerin tohumlarını ıslak perlit, vermikülit, sphagnum yosunu gibi maddelere katarak naylon içine koyar ve buzdolabında bekletirler.

Islak soğukta bekleme yani katlama süresi bitki türüne göre genelde 3 hafta ile 8 hafta arasında değişir. Fakat 3 ay gerektiren bitkiler de var. Hatta iki yıl süreç gerektirenler var. Örneğin ıhlamur ve panax ginseng.

Sıcak-kuru süreç

Siklamen bitkileri sonbahar- ilkbahar arasında çiçek açıp tohum üretir. O tohumlar kış bitmeden tam olgunlaşıp toprağa düşse bahar gelse bile çimlenmez. Siklamen tohumları sıcak ve kuru yaz döneminde toprakta beklerler. Yaz sonunda, ısı biraz düşünce yağmur yağdığında ya da sonbahar serinleri başlar başlamaz ıslak toprak etkisiyle çimlenirler.

Funda ve benzeri bazı maki bitkilerinin tohumlarının orman yangınları sonrasında normalde hiç olmadığı kadar çok fazla çimlendikleri görülmüş. Bunun üzerine o türleri tohumdan üretmek gerektiği zaman tohumları kızgın tavada 1 dakika kavurmayı denemişler ve iyi sonuç almışlar. Fakat bu konu bilimsel doğruluk kazanmamıştır. Sadece söylentiler, iddialar ortada dolaşıyor. Belki de tohumların çimlenmeleri kül etkisiyledir. Zira yoğun kül yüksek alkalin demektir. Yağ çözücü etkisi vardır. Eğer o tohumlarda yağ tabakası varsa kül sayesinde yağ çözülüp tohumların içine kolayca su giriyor ve böylece tohumlar çimleniyordur. Gerçi fazla sıcak yüzünden de yağ tabakası uçarak veya yanarak gidiyor olabilir.

Mikroorganizma yardımı

Bu derin ve geniş bir mesele. Kısaca bir örnek vermek gerekirse.. Mesela Phalaenopsis vb epifitik orkidelerin ağaçlar üzerindeki tohumlarının çimlenmesi ve minicik fideciklerin hayata tutunmaları sadece bazı mantar türlerinin varlığına bağlıdır.

Problemli tohumlar

Mesele tohumların içeriye su geçirmemesi problemiyle ilgilidir. Bu problemi gidermeye yönelik olarak tohumlara yapılan işlemlerden ikisi:

1- Bazı tohumların dışı sert ve inatçı yağ tabakası ile kaplıdır (maydanoz tohumları gibi). Yağ tabakası yüzünden tohumlar ıslak topraktan su ememez. Ve dolayısıyla çimlenmeleri mümkün olmaz. Deterjan veya çamaşır suyu (hatta sarı güç asperox) ile yağı çözmek gerekir. Sonra tohumlar güzelce yıkanır ve ekilir.

2- Bazı tohumların dış katmanı suyu hiçbir şekilde içeri iletmeyecek yapıdadır. Bu durumda zımparalama gibi uygulamalar gerekiyor. Tohumları zımparaladıktan sonra 24 saat suda bekletmek iyi olur.

Sonuç olarak

Hangi bitkiyi tohumundan yetiştirecekseniz önce hakkında bilgi araştırın. Rastgele zamanlarda gelişigüzel bir şekilde ekmeye kalkışmayın. Tohum yılın hangi zamanında ekilmeli, özel bir işlem gerekli mi, nasıl bir toprağa ne kadar derinliğe ekmek gerekir, ne kadar sıcaklık gerekiyor her şeyi öğrenmek lazım.

Tohumdan fideye

Benzer konular

Tohum çimlendirme usulleri ve kolaylıklar
Mevsimlik çiçek-sebze fide üretim toprağı hazırlama

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Botani

Etiketler:


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.