Gazanya Çiçeği (Koyun Gözü)

Genelde ilkbahardan sonbahar sonuna kadar çiçeklenebilirler. Bazı yerlerde koyun gözü ismiyle bilinir. Papatyaya benzer büyük, renk renk çiçekleri olan çok yıllık açıkhava süs bitkisidir. Park / bahçe süslemelerinde kullanılır.

rss

Genel özellikleri

Gazanya Asteraceae (papatyagiller) familyasının Cichorioideae gurubundan olduğu için karahindiba ile benzerlik gösterir. Bilimsel adı Gazania’dır. Tek tür değil, cins. 20’den fazla türü var. Anavatanı Güney Afrika. Süs bitkisi olarak yetiştirildikleri bazı yerlerde tohumlarının çevreye yayılmasıyla o bölgelerin doğal bitki örtüsü içinde yayılmışlar. Avustralya, Yeni Zalanda, Akdeniz çevresi ve Kaliforniya’da.

Dalsızdır. Kazık kök tepesinden yapraklanır. Kışın ağır don olayları olmazsa bütün yıl yapraklı kalır.

Kullanım alanı

Kuraklığa dirençli yer örtücü ve bahçe süs bitkisi olarak.. genellikle güneşli park ve bahçelerde mevsimlik bitki gibi yaz dönemi süslemelerinde kullanılır. Saksılarda aşırı güneşli balkonlarda yetiştirilmeye de uygun.

Gazanya çiçekleri

Çeşitli renklerde gazanya çiçekleri

Çiçek açması

İlkbahar havalar bir hayli ısındıktan sonra başlayarak kışa kadar devamlı çiçek açar. Gazanyanın papatyaya benzer büyük, renk renk çiçekleri sabah açılır akşam kapanır. Akşam kapanınca soldu sanmayın sadece gündüzleri açık olur. Çiçekleri solar solmaz gereksiz çiçek sapı uzantılarıyla beraber keserseniz daha kısa aralıklarla tekrar tekrar çiçek açar.
Tohum almak için sağlıklı bir çiçeğini ayırabilirsiniz. Rüzgârda uçan bol bol tohumlar verir. Tohumlar uçup gitmeden önce toplamalısınız.

Başlıca önemli türleri

Yirmiden fazla türü var. Süs bitkisi olarak en çok kullanılan aşağıda saydığım türlerin (büyük çoğunluğu Gazania rigens’in) sayılamayacak kadar kültivarları, hibritleri türetilmiş.

Gazania rigens (eski adı G. splendens)

En gösterişli gazanya türü. Dünyada en makbulü de bu (ve bu türün yüzlerce kültivarları). Fakat İstanbulda diğer mini türlerin yetiştirildiğini satıldığını görüyorum. Gazania rigens’in boyu 30cm’yi geçebilir, toprağın özelliğine ve sulamaya göre yarım metreyi bulur. Çiçekleri iri ve uzun saplıdır. Yaprakları gümüşi yeşil, zeytin yaprağı renginde. Kış soğuklarına en fazla -12C dereceye kadar dayanabilir (bu bilgi biraz şüpheli ama -8C dereceye kadar dayanacağı kesin).
Çeşitleri:
G. rigens var. leucolaena: Kök sürgünleriyle çevreye yayılır. Yer örtücü olarak çok elverişlidir.
G. rigens var. rigens: Çevreye yayılmadan guruplar oluşturup çoğalır.

Gazania linearis

15cm boyunda, küçük tip ama soğuğa daha dayanıklıdır. Yaklaşık -30C dereceye kadar dayanır.
Çeşitleri:
Colorado Gold: Kışın soğuğa -35C dereceye kadar dayanır.

Gazania krebsiana

Bu da -30C dereceya kadar soğuğa dayanıklı ve küçük (15cm boyunda). Çiçekleri tatlı bir narçiçeği rengi tonunda olur.

Bahçelerde, balkon saksılarında gazanya yetiştirilmesi

Ağır killi olmayan her toprakta yetişir. Toprak seçmez. Torf vb topraklarda gazanya bitkilerinin bünyesi güçsüz ve korunmasız kalır. Gazanya tam gün güneşi sever fakat Ege ve Akdeniz bölgesinde yazın öğle civarı güneşinden korunan yerler daha iyidir. Fazla sulanmasına gerek yok. Toprağı kurudukça sulanmalı. İlkbahar başında ve yaz ortasına doğru olmak üzere toprağını yılda iki defa gübrelemek iyi olur çünkü devamlı çiçek açıyor. Saksılarda genel amaçlı bitki besini her dört sulamada bir verilebilir.

Gazanya çoğaltma yolları

Tohumla, çelikle ve kökten ayırmayla çoğaltılır.

Çelikle

Yaz sonunda yapılır. Gazanyanın dalları olmaz, dalsız yan sürgünleri olur. Bunları ana bitkiye bağlandıkları yerden yaz sonunda keskin bir bıçakla ayırarak köklendirebilirsiniz.

Kökten ayırmayla

İlkbahar başında (nisanda) ve sonbahar başında (ekimde) gazanyaları bütünüyle topraktan sökün yeterince köklenmiş yan sürgünleri ayırın düzenli olarak dikin.

Tohumla

Tohumlarının çimlenmesi ve büyümesi (şartların uygunluğuna göre) çok çabuktur, hızlıdır. Bu yüzden tohumla üretmek kolaydır. Üç ayrı zamanı var. 1- Tüm kıyı illerimizde ve (türüne göre) kışa dayanabileceği yerlerde tohumlar yaz sonunda ekilmeli. 2- Şubatta seralarda tohumlar ekilirse yaz başına kadar çiçek açabilecek olgunluğu gelebilirler. 3- İlkbaharda ekilen tohumların çiçek açma olgunluğuna gelebilmesi yaz sonunu bulabilir.

'Gazanya Çiçeği (Koyun Gözü)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Oznur Gokhan says:

    Cok açıklayıcı bilgiler edindik. Teşekkür ederiz.

  2. Ali Rıza says:

    Bu çiçek rüzgarı sevmiyor sanırım. Siz ne dersiniz?
    ***
    Hayır zaten açık hava bitkisidir hem kuraklığa bile dayanıklıdır. Rüzgardan zarar görmez. Belki kışın kuzey rüzgarlarının dondurucu soğuğu zarar verebilir veya yazın çok uzun süre susuz kalıp bir de aşırı rüzgara maruz kalırsa kuruyabilir.

  3. Naime says:

    Koyungözü adlı başka bir çiçek daha var. Gazanyadan daha boylu ve yıllık bir bitki. Hangisi doğru?
    ***
    Dev beyaz papatya gibi çiçekler açan, boyu bir metre kadar uzayan aslında margarittir. Ona da koyun gözü derler. Gerçeğini isterseniz bu sayfadaki gazanya, diğeri margarit.. Doğrusu budur. :)

  4. Gülçin K. -İzmir says:

    Aydınlatan bilgilerinizden dolayı çok teşekkür ederim. Özellikle tohum dikerek, gözlemleyerek büyümesi, çiçek açması büyük bir sevinç. Bir tohum nelere kadir. Doğada rüzgarlarla saçılarak toprağa düşmesi, büyümesi, çoğalması görsel bir şölen. Hissedebilmek görebilmek çok güzel bir duygu.

  5. Ozan D. -Samsun says:

    Geçenlerde plastik bir saksıya 3 adet gazania ektim. Normalde 12-21 günde çıkıyorlarmış ama benimkiler 3. günün sabahında çıktılar. Fakat 2 hafta sonra boyları yaklaşık 2 cm. olmuşken üçü birden soldu. Çok üzüldüm ve bu sefer seramik saksıya yalnızca bir tane ektim. O dördüncü günde çıktı fakat daha sağlam görünüyor. Diğerleri yamuk çıkmıştı buysa tam düz. Gübre yerine her gün suyla birlikte kendi hazırladığım su-çay-yeşilçay-limonsuyu karışımını veriyorum. Tüm bitkilerim bu karışıma bayılıyor. Solmak üzere olan bitkilerimi bile yeniden canlandırabiliyor. Benim asıl sormak istediğim, bu karışım gazaniama zarar verir mi? Çünkü şimdiye kadar hiç zararını görmedim.
    ***
    Her gün sulamak, her gün gübre istediklerini sanmanız, her gün o şekilde sulamanız çok yanlış, gereksiz, zararlı şeyler. O işleri bırakın. Bahsettiğiniz karışım alkalin değeri aşırı yüksek topraklarda iyi olabilir. Toprağın pH değerini düşürmekten başka hiçbir faydası yoktur. Toprağın pH değeri fazla düşerse kökler çürüyor dikkat edin. Daha öncekiler de bu yüzden çürümüşler zaten. İşte ispatı.

  6. Büşra, Samsun says:

    Eğer çiçek açmıyorsa tekrar canlanması mümkün müdür?
    ***
    Henüz sıcak hava yeni yeni başlıyor. Birkaç hafta içinde çiçeklenirler.

  7. Zeynep, Ankara says:

    Ben gazanya ektim bir hafta oldu ama sadece iki çiçek açtı. Şekerli su verirsem daha iyi olur mu?
    ***
    Şekerli su verirseniz en küçük bir faydası olmayacağı gibi toprakta böcek yapar. Bekleyin yakında daha çok çiçek açar. Sıcağı seviyor. Verdiğim bilgileri okuyun bir yanlışınız yoksa endişelenmeyin. Daha yaz mevsimine bile girmedik.

  8. Nuri, Mudanya says:

    Bir arkadaşın bahçesinde 8-10 tane gazanyanın 5 yıldır hiç bölünmemişini gördüm. 20 tane kadar bölüp aldım iki günde açmaya başladılar. Acaba tomurcuklu olanların tepelerini kopartsam daha mı çabuk gelişir?
    ***
    Solmuş çiçekleri sap uçlarından kesip atmalısınız bunun iyi bir etkisi olur.

  9. Sema E. -İstanbul says:

    Solmuş çiçekleri sap ucu mu, sap dibi mi kesmeliyiz?
    ***
    Hiç fark etmez. Uçlardan koparın. Bu bitkide sapları bulmak zor boş yere kendinizi yormayın uçlardan kesin gitsin.

  10. Hüznü Hiçdurmaz says:

    Gazanya çiçeklerim oldukları yerde birden çöküp kuruyor sebebi ne olabilir?
    ***
    Çiçekleri soluyor gayet doğal bir durum. Onların yerine yeni çiçekler açacaktır. Yapraklar bozuluyorsa köklerde problem var.

  11. Sema E. -İstanbul says:

    İki aydır gazanya çiçeğine merak sardım. çok güzeller. Çiçekleri akşam üstü kapanıyor. Ben anlayamıyorum kapanmış mı, solmuş mu?
    ***
    Akşam kapanıp sabah açarak birkaç gün sonra soluyor.

  12. Demet, İstanbul says:

    Kökten ayırma ne demek nasıl yapılır?
    ***
    Mesela bir fide dikmişsinizdir zamanla kendiliğinden yan yana üç beş tane fide olmuştur. Bunları sonraki ilkbaharda ayırıp ayrı ayrı dikersiniz. kökten ayırma budur.

  13. Berk, Bursa says:

    Benim gazanyam akşam da sabah da kapalı ne yapabilirim?
    ***
    Bunun doğası böyle. Mesai saatlerinde çiçek açıyor. :)

  14. Sema E. -İstanbul says:

    Evet mesai saatleri sabah 09.00 başlıyor, akşam 17.00 ye kadar. Yani çiçekleri mesai saatleri içersinde görebiliyoruz.
    ***
    Ama bunların iyi yönü cumartesi pazar tatili yapmıyorlar. :)

  15. Pınar, Denizli says:

    Bahçemin 4 metre karelik yerine ne kadar tohum ekersem dolu dolu gazanyalarım olur? 8 gram olarak mı satılıyor? Hangi ayda ekersem bu yıl çiçek açar? Bilgilendirmelerinizden dolayı çok teşekkür ederim.
    ***
    Bu hesaplardan anlamam. Tohumları ilkbahar başında ekin. İyi bakarsanız yaz mevsiminin ikinci yarısında çiçeklenmeye başlayabilirler. Tohumdan yetişen fideler biraz büyüyünce söküp 10cm aralıklarla düzenli olarak dikmelisiniz. İlkbaharda hazır fideleri satılır onlardan alsanız daha çabuk çiçek açtırabilirsiniz.

  16. Özlem says:

    Daha önce diktim ama solmuştu. geçende denize gittiğimizde gördüm ve oradan bir kaç tane alıp saksıya diktim. hala büyümedi ve çiçek açmadı. yaklaşık 2 hafta oldu ne yapıyım?
    ***
    Çok yavaş gelişirler. doğal bir ot gibi kendi haline bırakılmayı severler. Sabredeceksiniz. Yukardaki bakım bilgilerine göre yetiştirmeye çalışın.

  17. Özlem says:

    Gazanyanın tohumu nasıl oluyor bitkinin üzerinde?
    ***
    Nasıl tarif edeyim? Tohum verirse görürsünüz. Olgunlaşınca tüyleniyor rüzgarda uçup gidiyorlar.

  18. Emine says:

    Çok suladığım için çiçeği açmıyor. Yapabileceğim bir şey var mı?
    ***
    Sulamayla ilgisi yok. Gazanyaların yılın bu zamanında çiçek açtıklarını hiç görmedim.

  19. Evrim, İstanbul says:

    Gazanyamızı saksıda ve çiçekleri açmış bir şekilde aldık. Üzerinde tomurcukları da vardı. Sizin de söylediğiniz gibi solmuş çiçeklerini kestim. Tomurcukları incelediğimde üzerlerinde minik, yeşil larva benzeri şeyler gördüm ve o tomurcukları da kestim. Bu larvaların diğer tomurcuklara da bulaşmasından endişeleniyorum. Ne yapmalıyım? Bunun için kullanabileceğim bir ilaç var mı?
    Bir saksıdaki bir bitki için ilaçla uğraşmaya hiç gerek yok. Larva, tırtıl, bit vs. parazitler gördüğünüzde temizleyeceksiniz. Temizleyip gidermek varken o canlıların olduğu tomurcukları kesip atmak yanlış.

  20. Tuğçe, İstanbul says:

    Ben mezarlığa dikmek için gazanya almıştım. Yer örtücü diye geçiyormuş. Acaba tohumlarını döktüğünde boş kalan yerleri dolduracak mı? Mezarlığı tamamen kaplasın istiyorum. Aslında kazayağı almak istiyordum fakat gittiğim serada bulunmadığından oradaki adam bunu önerdi bana. Bir de önerdiğiniz başka sarmaşık tarzı bitki mezarlık için bakım istemeyen neler var acaba?
    ***
    Gazanya hiç uygun değil. En azından haftada bir gidip sulamanız lazım (ki yaz sıcaklarında bu bile yeterli olmayabilir). Aksi takdirde zar zor hayatta kalır ve gerektiği gibi serpilemez çoğalamaz. Kazayağı, aptenia ve acem halısı denen türlerden dikmelisiniz. Bakım istemeyen türler sadece bunlar. Susuzluğa dayanıklı türler ile susuz kalsa bile gelişmeye devam edebilen türler farklıdır. Yaz sıcaklarında kupkuru kalan kumlu topraklarda bile ölmeyecek türler gerekiyor.

  21. Kenan, İstanbul says:

    Terasımda Gazanya dolu. Ben bunları tohum olarak ekmiştim. bir yıl sonra inanılmaz çoştular. Çok sağlıklı iri yaz kış çiçek verdiler. Karlı havada bile. Haftada 50 yüz arası iri çiçekler. Yaprakları çok yeşildi. Ama geçenlerde hepsinin (30-40 kök) yaprakları sarardı. Elimi değsem kırılıyor. 10 cm çapındaki çiçekler şu an 3 cm oldular ve az çıkıyorlar. Haftada 10-20. Sizce bu sararma neden oldu? Ben ne yapmalıyım? Bu yapraklar iki yıldır yeşildi.
    ***
    İş işten geçmeden önce gübrelemeli ya da bitki besini vermeliydiniz. Çünkü artık bulundukları saksılarda topraktan alabilecekleri bir şey kalmamış. Gereğini yaparsanız kendilerine gelmeleri en az iki ay sürer. Vakit kaybetmeyin.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *