Kök Çeliği

Kök çeliği usulü ile oldukça başarılı ve verimli üretim yapılabilmektedir. Başarı diğer çeliklemelere göre daha hızlı, daha sağlıklı ve daha avantajlı olur. Kök çeliği almada en uygun zaman aralık ortası – şubat başı arası dönemdir.

rss

Bitkileri eşeysiz, vegetatif üretme usullerinden biri kök çeliği ile çoğaltmadır. Kökeni çok eski çağlara kadar uzanır. İlkin Çin’de yapılmaktaydı. Daha sonra bütün dünyaya yayılmış. Nedense Türkiye’de pek bilinmiyor.

Diğer usullerden farkı

Bu usul ile oldukça başarılı ve verimli üretim yapılabilir. Başarı diğer çeliklemelere göre daha hızlı, daha sağlıklı ve daha avantajlı olur. İlk yılda üç yıllık gibi gelişim mümkün.Normal bir çeliklemeyle ağaç türü bir bitki eğer üç dört ıl sonra çiçek açıp meyve vermeye başlıyorsa, kök çeliği usulünde daha ilk yıl bitki birkaç yıllık gelişim gösterir ve ertesi baharda çiçek açabilir. En geç iki yıl sonra.

Hangi türlerde kök çeliği işe yarar?

Kışın yaprağını döken çalılarda, ağaçlarda ve çok yıllık bazı otsu süs bitkilerinde kök çeliği uygulanabilir. Kışın yaprağını dökmeyen ağaç türlerinden pek azında işe yarar. Mesela turunçgillerde (dolayısıyla narencilerde de) mümkündür.

Kökleri beyaz, şeffafımsı ve kolay kırılan küçük bitkilerde bunu denememelisiniz işe yarayacağını hiç sanmam. Uzun ömürlü otsu süs bitkilerinden hangilerinde bu usul geçerlidir, zamanla deneyerek sonucu görebilirsiniz. Kökleri kalın ve güçlü olabilen türlerde işe yarama ihtimali büyük. Soğanlı bitkilerde olmaz. Yumrululardan bazılarında olabilir.

Aşılı bitkilerde kök çeliği

Aşılı güllerde, aşılı meyve ağaçlarında neyle karşı karşıya olduğunuzu, başka bir bitki yetiştiriyor olma riskini bilmeniz gerekiyor. Yani aşılı bitkilerde kök kısmı tamamıyla farklı bir bitkidir.

İstisnalar

Aşıda kök kısmı olarak kullanılan bitkiler her toprağa uyumlu, toprak hastalıklarına dirençli ve aynı zamanda kuvvetli köklenme gösteren türlerden seçilmiştir. Örneğin kumkuat, limon vb narenciyelerde kök bitki olarak greyfurt kullanımı yaygındır. Güllerde ise yabani gül (kuşburnu) kullanılır. Eğer amacınız üzerlerine aşı yapacağınız fidanlar elde etmek ise aşılı bitkilerden kök çeliği yapmanız çok akıllıca olur. Bu fidanlar çok süratli büyür. Sonra üzerlerine aşı yaparsınız.

Kök çeliği nasıl yapılır?

Zamanı önemli. her zaman olmaz. Usulüne de dikkat etmelisiniz. Bitki türüne göre farklı şartlar gerekebilir. İklime göre sakınılacak faktörler olabilir.

Kök çeliği alma zamanı

En uygun zaman aralık ortası – şubat başı arası dönemdir. Kış şartlarının şiddetli olduğu doğu bölgelerimizde süre daha uzun: Kasım sonu – mart ortası arasında kök çeliği alabilirsiniz.

Bu dönemde bitkiler uyku halinde olup köklerine pek ihtiyaçları yoktur. O sırada kök alınması bitkiye zarar vermez çünkü bitki her türlü stresten uzaktır. En önemlisi, bu zamanda köklerde fazlaca enerji depolanmıştır.

Bir bitkiden ne kadar kök alınabilir?

Fazla seri üretim yapmak için bütün kökleri almamalısınız. ana gövdeye bağlı köklerin üçte birini geçmemeli.
Kök çeliği ile üretimde toprak kurudukça sulamak gerekiyor. Fazla sulama çürümeye sebep olabilir.

Kök alınışı:

Bitkinin dibini dikkatle kazın, ana gövdeye bağlı köklerden birini keserek alın. Çok ince olmamalı, en az kurşunkalem kalınlığında olmalı. Küçük bitkilerde isekurşunkalem kalınlığında kök hiç olmayabilir. Onlardan mümkün olan en kalın köklerden seçilmeli.

Kök çeliği hazırlanışı

Kök çeliği hazırlanışı

Kök çeliğinin yapılışı

Kökü 8 – 10 cm kadar veya en fazla 15 santime kadar parçalara bölün. Bunu yaparken kökün başını sonunu karıştırmayın çünkü çelikleri yan değil diklemesine dikeceksiniz. Ters olursa işe yaramaz. Keserken parçaların üst kısmı düz, alt kısmı çaprazlamasına kesilecek. Alt kısma gelen kesiği sülfür (kükürt) tozuna bulamalısınız ki çürüme olmasın.

Toprak çamurlaşıcı türden olmamalı. Uygun bir köklendirme toprağı hazırlayın. Kök çeliklerini en üst kısmı 2,5 cm toprağın altında olacak şekilde gömün. Yani hiçbir kısım toprak dışında kalmayacak.

Kök çelikleri don tehlikesi olmayan yerlerde direkt esas yerlerine bahçelere dikilebilir. Yoksa uygun boyutlarda saksılara dikilmeli, camekanlı yerlerde donmalardan korunmalı.

Çelikleri diktiğiniz saksıları önce bir müddet soğukta tutun. Bir iki ay gibi. Sonra güneşin ısttığı bir yere alın. Güneş toprağı ısıtınca kökler aktifleşir filizlenir. Ya da devamlı açık havada tutuyorsanız farketmez. Bahar gelince güneşin toprağı ısıtmasıyla kökler filizlenir.

Filizler belirdiğinde ilk iki hafta öğle civarı tepe güneşinden koruyun. Bir gelişmeye başladı mı hızlı ve kuvvetlice büyürler.

Otsu gelişim gössteren süs bitkilerinde filizlenme çok erken olabilir: Havalar soğuksa don tehlikesine karşı dikkatli olmak gerekiyor.

Tarih: 26 05 2010

'Kök Çeliği' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Arzu, Kocaeli says:

    Şu an erik ağacına bu işlemi yapmak mümkün müdür? Evimin tam karşısında bir erik ağacı var. Ondan kök çeliği alıp cüce olarak yetiştirmek istiyorum mümkünse.
    ***
    Olabilir ama şimdi çok geç. Gelecek kış deneyin.

  2. Ahmet Akgül says:

    Kök aldığımız bitkiye bir zararı olur mu? Kök aldığımız ağacı kurutmayalım sonra.
    ***
    Bu zamanda alırsanız kesin zararı olur, yüzde yüz. Zamanını, ölçüsünü yazı içinde anlatmıştım.

  3. Muzaffer, Merzifon says:

    Kök çeliklerindeki üst ve alt kısımdan kasıtı açıklar mısınız? Kökün gövdeye yakın olan yeri kalın uç kısma doğru inceliyor. Toprağa dikilecek olan eğik kesilen kısım kalın tarafı mı ince tarafı mı?
    ***
    Neresinin nasıl kesileceği hiç önemli değil. Yeter ki doğal pozisyonunda alt ve üst taraflar kesip toprağa diktiğinizde yine aynı olsun. O kesitler karıştırmamak içindi. Her iki ucunu da çaprazlı kesebilirsiniz.

  4. Muzaffer, Merzifon says:

    Kökte göz olmadığına göre oluşacak gövde nerden oluşacak?
    ***
    Tepe kısmı hafifçe toprak dışında kalmalı. Hava aldığı yerden filizlenir.

  5. Hasan, İstanbul says:

    Yazı içerisinde “toprağın 2. 5 cm altında olsun” demişsiniz yorumda “tepe kısmı hafifçe toprak dışında” demişsiniz.
    ***
    Haklısınız düzenleme yapmam lazım. İlkbahara kadar toprak altında kalsa iyi olur. İlkbaharda toprağı hafifçe eşeleyerek kökün en üst kısmının güneş almasını sağlamak çok iyi olur.

Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.

(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)

Aşağıdaki işlemde eksik rakamı yazın. *