Leylak, Syringa vulgaris

Oleaceae (zeytingiller) familyasının Syringa vulgaris tüm leylak türleri arasında dünyada ve Türkiye’de en yaygın yetiştirilen leylak türüdür. Çiçeğinin rengi lila ya da leylak rengi diye tanınır. İngilizcede Syringa ve Lilac isimleriyle bilinir. Leylaklar kesme çiçekçilikte de değerlidir. Çok çiçek açması için aşağıdaki bilgilere göre hareket etmelisiniz.

Leylak ağacının anavatanı Balkan yarımdasıdır. En çok kayalıklı tepelerde bulunur. Küçük ağaç ve çalı şeklinde gelişir. Kendi başına bırakıldığında düzensiz bir çalı, özenli düzenli budamalarla küçük bir ağaç şekli verilebilir. Fazla uzamaz. En fazla 4 metre.

Bahçelerde leylak yetiştirme

Kış soğuklarına -40C dereceye kadar dayanabiliyor. Türkiye’nin her iline uygunluğu tamdır. Leylak bahçelerde pek az bakımla sorunsuz yaşayan, kışın yapraklarını döken, donmalardan etkilenmeyen, yazın uzun süreli kuraklığa iyi dayanan küçük yapılı bir ağaçtır.

Hafif asitli, nötr ve hafif alkalinli toprakları sever. Asitli toprakları sevmeyen leylak ağacı ancak hafif asitli toprağı tolere edebilir (pH 6’dan daha düşük olmamalı).

İlkbaharda erkenden çiçek açtığı için bu dönemde sulama gerekmez. Hava sıcaklığı daha da arttığında eğer toprak çabuk kuruyorsa sulamalısınız. Şimdi gelişen yeni yan dallar gelecek yıl çiçek açacak. Ne kadar fazla yan dallar gelişirse sonraki baharda o kadar fazla çiçek açar. Yaz ortasına kadar sulamaya dikkat edin. Daha sonra sulamada ihmalci davranabilirsiniz. Bir sakıncası yok.

Leylak dikeceğiniz yer koyu gölgeli olmamalı. Ne kadar iyi güneş alırsa o kadar sağlıklı gelişir. Balkonda saksıda yetiştirecekseniz büyük ve derin toprak saksı gerekir.

Leylak bakımının temel prensipleri yukarıdaki bilgiler kadar. Hassas bir bitki değildir. En önemli şey budamada hata yapmamak.

Leylak budamada dikkat edilecek hususlar

Yetişkin leylakları çiçek açtıktan hemen sonra budamalısınız. İnce dalları fazla azaltmayın. Çünkü bunlarının oluşturacağı yan dallar gelecek yıl çiçek açacak.

Henüz küçük bir fidanken hem kısa boylu hem dallı budaklı olacak şekilde budamalısınız. Yoksa çiçeklerini iki – üç metre yüksekten koklamak zorunda kalabilirsiniz. Bu şekilde budama yaparsanız birkaç yıllık olunca bir buçuk metre kadar boyda birçok daldan çiçek açar. Gerçi fazla kısa boylu kalmak leylakların tabiatına aykırı. 1,5 – 2 metre arasında tutsanız daha iyi olur.

Çoğaltılması

Leylak çoğaltmada birkaç usul var. Her birini deneyebilirsiniz.

1- Leylaklar dipten sürgünler çıkarır. Bunlardan yeterince olgunlaşmış ve kökleri gelişmiş sürgünleri sonbaharda yaprak dökümü zamanında ayırıp hemen dikin ve sulayın. Baharda gelişmeye başlayıp bu yıl yeterince dallanıp budaklanma gösterirse bir sonraki baharda çiçek açar. Yoksa iki yıl sonraki baharda çiçek açar. Aşılı leylaklarda dip sürgünler başka bitkiye aittir. Bu leylakların geçmişini iyi bilmeniz lazım. Aslında aşılı leylakların kök sürgünlerini ilk belirdikleri anda derhal yok etmelisiniz.

2- İlkbaharda, dip kısımlardan çıkan taze filizlerden en sert, en kalın ve en sağlıklı olanlarını 12 / 15cm olduklarında dala bitiştikleri yerden keserek ayırın. Fazla uzamışlarsa üst kısımdan 12cm / 15cm kadarını kesip alın. Çelikler çok yumuşak ise köklenmeyip çürürler. Hem çok taze hem iyice sertleşmiş derecede olgunlaşmış olmaları lazım. ⇒ tepe çeliği sayfasındaki usule göre köklendirin. Köklenmeleri 1,5 ay içinde gerçekleşir. Yalnz, bunlarda da yine aşılı leylakar için olan aynı problem geçerlidir.

3- ⇒ Havai daldırma usulleri ile de leylak bitkisini çoğaltabilirsiniz. Mümkündür fakat bir garantisi yok. Hem uzun vadeli bir iştir. İlkbahar ortasında başlatmalısınız. Köklenen kısmı ayırıp başka yere dikmeyi ise sonbaharda, yapraklar dökülürken yapın. Ya da kış sonunda.

4- ⇒ Kök çeliği, eğer başarabilirseniz en verimli leylak çoğaltma metodu budur. Leylaklarda kök çeliklerini aralık ayı sonunda yapmalısınız. Aşılı leylarlarda gerçi kök kısmı farklı bitkiye aittir.

Tohumdan yetiştirecekseniz tohumların en az iki ay kış üşümesi geçirmesi lazım. Meselâ İstanbul’da kış üşümesi isteyen leylak tohumları en geç ocak ayı sonunda ekmeniz gerekir.

'Leylak, Syringa vulgaris' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Mehmet, İstanbul dedi ki:

    Bahçemde 10 senelik leylak var. Yeri bol güneşli. Habire boy atıyor fakat çiçeklenmesi azaldı. Yüksek dallardakilere ulaşılamıyor. Çiçekler geçtikten sonra budaması nasıl olmalı ve dallarda kaçıncı gözden kesmeliyiz ki çiçeklenmeyi etkilemesin? Bodur olanlar daha bir güzel ve bol çiçekli oluyor gibi.
    ***
    Bodur olanlara hiç özenmeyin çünkü kokusu hem çok az hem gerçek leylak kokusu gibi değil. Bir de gerçekte bodur değiller. Özellikleri mini fidanken bile çiçek açmaları. Yoksa onlar da üç metre gibi büyüyor. Siz budamaları hep ihmal etmişsiniz. Adamakıllı budama yapın. Ölçüsüzce davranın. Tek hedefiniz istediğiniz boyda biçimlendirmek olsun. Şimdi acilen yapmalısınız. Budamadan sonra kuvvetlice uzayan dallar hoşunuza gitmeyen boya geldiğinde tepelerinden veya yarısından kesin. Böylece yan dallar verir. Bu yan dallar muhtemelen seneye çiçek açacaktır. Olmazsa bir sonraki yıla kalır. En azından leylağınızı şekillenndirmiş olursunuz.

  2. Aslı, İngiltere dedi ki:

    Dört yıl önce ektiğim leylaklarım uzadı ve kalınlaştılar. En başta bu kadar büyüyeceklerini düşünmeden meyve ağaçlarının önüne dikmiştim. Şimdi yerlerini değiştirmek istiyorum. Nelere dikkat etmeliyim?
    ***
    Zamanı önemli. Ya kasım ayında ya da aslında en iyisi kış sonunda, hiçbir yeşerme başlamdan önce söküp diğer yere dikmeniz lazım. Sökerken köklerin tümünü topraktan çıkarmanız gerekmiyor. Sadece ana gövdeye en yakın köklere zarar vermeyin. Köklerin en dış ve en alt kısımları kesilebilir. Kök azaltmanın ölçüsü 2/5’tir. Yani köklerin beşte ikisini azaltabilirsiniz.

  3. Selahi, Manisa dedi ki:

    Yazınızı okumadan önce iki ay önce aldığım leylak fidanını balkonuma diktim. Yaprakları kurudu. 15cm’den budama yaptım. Şimdi hiç yaprak belirtisi yok. GGüneş alan hava akımı olan bir balkon da bakıyordum.
    ***
    Toprağından söküp köklerini rahatsız ettikten sonra başka bir toprağa dikmişsiniz. Ya kökler rahatsız edildiği için yaprakları dökülmüştür ya da yeni toprak kökleri tamamıyla çürüttüğü için öyle olmuştur. Yapılacak bir şey yok. İlkbahara kadar bekleyin. Eğer ölmemişse ilkbaharda filizlenir. Bugünlerde filizleneceğini sanmıyorum çünkü şimdi sonbahara girdik ama belli de olmaz.

  4. Leyla, Ankara dedi ki:

    Leylak çiçeği kokusunu eşimle birlikte çok seviyoruz. Öyle ki her bahar ayında en güzel leylak kokusunu nerede dikilidir, nerede satılır diye sokak sokak fidancıları geziyoruz. Birçok türü var. Charles Joly türünü çok beğendik ama satış olarak bulamıyoruz. Bulabileceğimiz bir yer öneriniz var mı?
    ***
    Bilmiyorum. İşiniz tamamen şansa kalmış. Satıcılar zaten bir şeyden anlamıyor. En güzel kokulu leylaklar eski tip leylaklardır. Yenileri öyle değil. Eski leylaklardan bulamadım. Hem çiçekleri çok fazla olurdu hem kokuları uzaktan bile hissedilirdi. Artık görselliğe ve kompaktlığa önem veriliyor. Ellerinden gelse bir karış boyundaki haliyle tamamen kokusuz çiçek açan leylaklar geliştirecekler.

  5. Özge, Ankara dedi ki:

    Evime leylak ve iğde fidanı almayı düşünüyorum ama saksıda ve ev ortamında olurlar mı, yetişirler mi bilmiyorum. Bu iki bitkiyi saksıda yetiştirebilir miyim sizce?
    ***
    Hayır evde kesinlikle olmaz.

  6. Tülay, İstanbul dedi ki:

    Yaklaşık bir ay önce leylak fidanı aldık. Bir ay su vermeyin dendi ve kontrol ediyorum dibi nemli zaten. İki gün balkonda bıraktım. Yeni filiz veren yaprakları hep solmuş, kendini bırakmış. Tekrar içeri aldım. Dibini kontrole etiğimde nemli. Yine de su vereyim mi? Bu yapraklar tekrar kendine gelir mi?
    ***
    Leylak ev bitkisi değil. Zaten o zamanda yapraklanmış olması hiç normal değil, doğru da değil. Siz aldığınız zaman yapraklı idiyse satıcı yanlış yapmış. Anlaşılan sıcak yerde, muhtemelen serada tutuyormuş. Sıcak mekana alışık bir bitki aniden az farkla bile olsa daha serin bir yere aniden yeri değiştirilirse köklerinde çürüme başlıyor. Tekrar içeri almanız bir şey değiştirmez. Daha kötü olabilir. Büyük bir ihtimalle o yaprakların hepsi kuruyacaktır. Yine dışarıya koyun. Yapılacak bir şey yok. Köklerindeki çürüme durursa tekrar yeniden ince kökler uzatır ve dalları yeniden filizlenir.

  7. İlkan, Ankara dedi ki:

    Bahçemizdeki leylak ağacı her ağustos ayında yaprakları gevrek gibi kupkuru oluyor. Nedeni nedir? Hatta geçen sene sıcak geçtiğinden öldü zannettim. Şu an çiçeklerinin yarısını açtı. Yemyeşil. Bu yeşillik fazla kalmıyor. Toprak beyaz ve beton gibi üstü ıslanınca altı ıslanmıyor. Topraktan olabilir mi?
    ***
    Leylaklar yerine göre yaprak mantar hastalıklarından fena etkilenir. Genelde yazı sağlam geçirip yaz sıcakları hafiflerken aniden mantar hastalıkları yaprakları mahvetmeye başlıyor. Bu yaz boyunca dikkatle incelemeniz lazım. Topas adlı ilaçtan kullanabilirsiniz. Toprağa gelince beyaz toprakların terbiye edilmesi şart. Derinden belleyip çapaladıktan sonra bol bol leonardit karıştıracaksınız. Leonardit yerine torf olabilir ama en etkilisi ve anlık kesin çözüm leonardittir (özellikle toz leonardit). O da yoksa çevreden bol bol yeşillik toplayıp toprakla karıştırır ve toprakta çürümesini sağlarsınız. Yılda iki üç defa, birkaç yıl boyunca devam edin. Bu gibi yöntemlerle toprağın karbon oranını yükseltmek kesinlikle şart. Ayrıca soba borusu kurumu bu konuda çok iyi işe yarar. İyi bir toprak düzenleyicisidir. Bahçede yanlış gübre yüzünden kötüleşmiş bitkilerimin dibine bol bol kurum toprağa karıştırarak iyileşmelerini sağlamıştım.
    Diğer sildiğim konuda haklısın. Bendekinin yeri kış güneşi hiç almaz. Hep gecikir. Bir de galiba farklı bir hibrit. İkide birde zamanlı zamansız çiçek açma özelliği var. Neyse oradaki cevap benim sözü gereksiz yere uzatmamın dışında kesin olarak tam doğru. Cevapta ve tavsiyelerimde bir sıkıntı yok. Bir ay önce aldım demiş. O zamana göre doğru demişim.

  8. İlkan, Ankara dedi ki:

    Teşekkür ederim. Okulumuzun bahçesinde ve çevredeki bahçelerde sizde olan leylak türü var okula başlarken eylülde bu ayda leylak mı olur demiştim. Normal leylak yaprağı kavak ve kayısı yaprağına benzer ama bu türün yaprağı buralarda bol bol olan ligistrum ağaçlarına benziyor. Emin olmamakla birlikte sizin tür syringa×persica olabilir. Yaz sıcaklarına tolerans daha fazla diyorlar.
    ***
    Yaprakları daha bir leylak yaprağı ama o hibritin bir çeşidi olabilir. Veya başka bir hibrittir. Beş para etmez. Kokusu yok gibi. Bugün iyice inceledim. Bu yıl daha fazla gecikmesinin sebebi tüm dalları koşnil gibi bir parazit kaplamış. Bazı dallar kurumuş. Bazıları yeni filizlenmiş gibi görünüyor. Belki de çoktan filizlendi ama gelişemiyorlar. 5 yıl hak tanıdım. 2 metreyi geçti. Çiçeklenmesi hep vasatın altında kaldı. Kokusu yok. Şimdi 6. yılda bir de bu hastalık geldi. En iyisi yok etmek. Çocukluğum İstanbulda leylaklarla geçmişti. Bunun leylak ile alakası yok gibi bir şey. Didim’de bunları 30-40cm boyda çiçeklenmiş halde satıyorlar. Görenler leylak zannedip alıyor. Ben de 6 yıl önce o hataya düşmüştüm. Yaprakları hemen hemen farksız. Çiçekler de aynı olunca insan aldanıyor.

  9. İlkan, Ankara dedi ki:

    Ben sizin yerinizde olsam söküp parka dikerdim. Uğraşmaya değmez o türün çiçekleri tek tük açıyor derli toplu açmıyor. Bodur denen şeylerin bodur olmadığını kendi gözlerimle minyatür gülde görmüştüm.
    ***
    Evet normal leylak gibi gösterişli çiçeklenmesi yok. Bunların yaptığı şey insan kandırmaca. Düpedüz sahtekarlık. Minyatür güllere gelince minyatürler gerçekten minyatürdür. Boyları en fazla 40cm uzar. Bazı bodur gül çeşitleri ince yapılı olduğundan minyatürlerle aynı sınıftan kabul ediliyor. Ama değil. Bende de var (budanmazsa yarım metreyi geçiyor). Hem minyatür değil normal bodurlara göre çok zarif. Diğer minyatür olanı 5 yıldır aynı minilikte. Dallar sürekli kürdan gibi incecik. Bodur güller çok çeşitli. Bunları sınıflandırmak mümkün değil. Bazılarını istediğin hale sokabilirsin. Bir tanesi bahçemde son iki yıldır tam normal bir gül halini aldı. Aynı çeşit gül normalde parklarda dipten budarlar ve yeni sürgünler 1m kadar uzayıp tepeden toplu halde bol bol çiçek açar. İşte o tam tepe taç kısmını çiçekler geçince kestim. Dipten budamadım. Dallandı budaklandı ve normal bir hal aldı. Böylesi çok daha güzel.

  10. Ayşe, Ankara dedi ki:

    Bahçemde birkaç adet 7-8 senelik leylak var. Şimdiye kadar hiç çiçek açmadı. Geçen sene tomurcuklar vardı. Acaba budama yapmadığımız için mi diye düşünerek çiçek açmadan yanlış budama ile tomurcukları da kesmişiz. Bu sene tomurcuk gözükmüyor. Acaba bu durum kalıcı mı? Zamanla düzelip çiçek açabilir mi?
    ***
    Geçen yıldan itibaren çiçek açacaktı ama fena budamışsınız. Yukarıdaki budama konusunu okuyun. Leylaklar sadece çiçek açtığı zaman, çiçekler solar solmaz ufak tefek budamalara tabi tutulmalıdır. Şimdi artık hiç dokunmayın. Gelecek yıl mutlaka çiçek açacaktır.

  11. Eda, Yozgat dedi ki:

    Mayıs ayının başında yeşil leylak fidanı aldım. Henüz 50-60cm boyunda. Bu sene çiçeklenir mi? Balkonda saksıda büyütmemde sakınca var mı?
    ***
    Bu sene çiçek açması kesinlikle mümkün değil. Hiç budamazsanız gelecek yıl ilkbahar başında çiçek açma ihtimali var. Eğer hakiki leylak ise muhtemelen gelecek yıl da çiçek açmaz. Çünkü iyice dallanması, yan dallarının bile yan dallar vermesi lazım. Yukarıdaki budama konusunu okuyun ve hata yapmayın. Çiçek açana kadar hiçbir budama yapmayın. Saksıda yetiştirecekseniz mümkün olduğunca büyük, kocaman saksı lazım.

  12. Büşra, Ankara dedi ki:

    Bu pandemi günlerinde kendimi bahçe işlerine verdim. Oturduğum aparman 4 yaşında ve sağında, solunda iki küçük bahçesi var. Sağ bahçeye 3 tane leylak dikilmiş. Yaklaşık bir buçuk metre uzunluğunda. Dün bir tanesini kökleriyle söküp sol bahçeye taşıdım. Kökleri hava almayacak şekilde kapadım ve biraz suladım. Tutmayacak diye endişeleniyorum. Bugün kontrol ettim. Yaprakları ve çiçekleri boynunu bükmüş, biraz halsizleşmiş. Ne yapmam gerek?
    ***
    Sökerken köklerine çok fazla zara vermedi iseniz kesin tutar. Ama önce bir hayli kötüleşecek. Bütün yapraklar kurur. Birkaç hafta sonra yeniden filizlenip yapraklanacaktır. Sadece bekeyeceksiniz.

  13. Nermin, İzmir dedi ki:

    İki sene önce üzerinde birkaç çiçeği olan leylak fidanı aldım. Çok ince birkaç dallıydı. İki senedir sonbaharda çiçek açıyor. Bu mevsimde üzerinde tomurcukları var. Benim leylağımda bir terslik mi var? Anlayamadım bir türlü.
    ***
    O acayip bitki leylak değil. Didim’de ben de bahçeme leylak zannederek almıştım. 5 sene sonra yok ettim. Gerçek leylak ilkbaharda çok erkenden, lalelerle sümbüllerle aynı zamanda çiçek açar. Çiçekleri yoğun kokuludur. Ama bu sizin bitkiniz ilkbaharda çok geç çiçek açıyor ve kokusu da yok gibi bir şey. Ayrıca olur olmaz zamanlarda mini salkımlarla kokusuz çiçek açma özelliği var. Bence boş yere uğraşmayın. Gerçek leylak bulmaya çalışın.

  14. İsimsiz dedi ki:

    Merhabalar nisan mayıs gibi diktiğim leylaklar üzerinde tek tük cçiçek vardı. Çiçekler kurudu. Budama falan yapmadım. Çok fazla yan dal verdi. Biraz önce aksam sulaması yaparken bir tane mor mor tomurcuklanma gördüm. Çiçek açacak. Ağustosta normal mi?
    ***
    Normaldir çünkü o bitki gerçek leylak değil. Leylakla oluşturulmuş ve hiçbir önemi, değeri olamayan kötü bir hibrit. Ne yazık ki bu berbat bitkiyi leylak diye satıyorlar. Gerçek leylaklar sadece ilkbaharın en başında, ilk günlerinde çok güzel kokulu çiçekler açar. Ama bu hibrit ilkbaharda çok erkenden çiçek açmıyor ve bunun dışında yazın bile ara sıra çiçek açar. Gösterişsiz ve hemen hemen kokusuz çiçekleri var.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.