Kum zambağı, deniz nergisi, Pancratium maritimum

Deniz kıyılarında genelde yaz ortasından sonra rastladığımız güzel kokulu, beyaz çiçekli kum zambağı hep artan sahil yolları, sahil yapılaşmaları ve deniz turizmi yüzünden yok olma tehlikesi altına girmiş türlerdendir.

Amarillidaceae familyasının Pancratium cinsinin 21 türü var. Kum zambağı o türlerden biridir. Bilimsel adı Pancratium maritimum (deniz kıyısı pankrasyumu). İngilizcede yaygın adları sea daffodil (deniz nergisi), sand lily (kum zambağı).
Kum zambağı

Genel özellikleri

Kum zambağı (Pancratium maritimum) soğanlı bitkilerdendir. Doğada sadece deniz kıyısı kumsallarında görülür. Sanılanın aksine, kumdan ve deniz suyundan beslenmez. Kökleri 2 metreye yakın uzunlukta yer altına uzanır. Güzel kokuludur. En çok geceleri koku salar. Herkesin hayran olup çok güzel bulduğu kokusunu bazı insanlar ağır bulur.

Habitat

Ana vatanı Türkiye’den Libya’ya, İspanya’dan İsrail’e tüm Akdeniz kıyılarıdır. Tohumları Ege ve Marmara yoluyla Karadeniz’in güney kıyılarına ulaşmış ve oralarda da çoğalmıştır. Bulgaristan’ın güney kıyıları, Türkiye’nin tüm Karadeniz kıyıları ve Gürcistan kıyıları da kum zambağının yaşam alanlarındandır. Akdeniz ve Karadeniz’den başka, Atlas Okyanusu’ndaki Kanarya Adaları, Bermuda ve Azor takımadalarında bulunurlar. Ayrıca ABD’de Florida eyaletinin güneyinin Büyük Okyanus kıyıları da bir şekilde kum zambağının doğal yaşam alanlarından olmuş.

Kullanım

Kum zambağı – Pancratium maritimum ticari çiçekçilikte yeri olmayan, tamamıyla doğal alanlarda bulunan bir türdür. Genel olarak bir süs bitkisi gibi kullanılmıyor ama güzel kokusundan ve çiçeklerinin güzelliğinden etkilenerek doğal yaşam alanlarından söküp bahçelerinde ya da saksılarda yetiştirenler bütün dünyada var.

Aşağıda kum zambağını saksıda nasıl yetiştirileceğini anlattım. Bu bilgi bir ihtiyaç. Çünkü insanlar nesli tehlike altında olan kum zambağını söküp bahçelerinde veya saksılarda yetiştirmeye çalışıyorlar. Tuz dökenler var. Sırf kumda yetiştirmeye çalışanlar, habire deniz suyu taşıyanlar var. Sonuçta soğanları çürütüyorlar. En azından onlardan bir kişi bile olsa buradan öğrendikleriyle kum zambaklarını yaşatabilir hatta çoğaltabilir. Gün gelir doğal yaşam alanlarına fazlasıyla iade edebilir.

Teşekkür: Hazırladığım bu yazıya katkılarından dolayı Adana’dan Seher Hanım’a teşekkür ederim.

Sevdiği iklim

Doğal yaşam alanlarına bakarsak neredeyse birbirine zıt iklim bölgeleri kum zambaklarının doğal alanlarıdır. Hem yazın aşırı sıcakların pek görülmediği ve sık sık yağışlı olan Karadeniz sahillerinde, hem yazın aylarca bir damla yağmur düşmeyen, 40C derece sıcakta fena halde kavrulan güney Ege’de, Yunan adalarında, Libya ve İsrail sahillerinde yaşayabiliyor. Tüm bu bölgelerde yağışlar en çok kış boyunca görülür.

Pancratium maritimum – kum zambağı kış soğuklarına en fazla -10°C derece soğuklara dayanabilir. Yaz sıcaklarında susuz kalınca ya da kışın hafif don olaylarında yapraklar tamamen kuruyabilir. Bu etkiler olmazsa yaprakları tüm yıl yeşil kalır ve soğanlar daha güçlü olup daha fazla gelişirler.

Yapraklanması

Kum zambağının yaprakları
Yaprakları pek geniş olmayan şeritler halindedir. Hava şartları uygun olup susuz kalmadığı takdirde her zaman yapraklıdır. İlkbaharda havalar ısındığında yeni yapraklar çıkarmaya başlar. Yazın susuz kalmazsa yapraklanma yavaş yavaş devam eder. Çiçek açtıktan sonra kum zambağının yaprak sayısı maksimum düzeye çıkar. Kış boyunca yaprakların çoğu, bazen don olaylarının şiddetine göre tümü bozulur. İlkbaharda yeniden yapraklanır. Eğer yaz sıcaklarında susuz kalırsa tüm yapraklarını kaybedebilir ama yaz sonunda çiçeklendiği zaman tekrar yapraklanır.

Çiçeklenmesi

Kum zambağının çiçekleriKum zambaklarının çiçek açma özelliği amarillislere benzer: Çiçekler bir çiçek sapı tepesinde birkaç tane olarak sırayla açar. Yeterince geniş saksılarda üçlü beşli olarak yetiştirmelisiniz. Tek bir soğan genelde bir çiçek sapı verir. Fakat soğanın büyüklüğüne ve gücüne göre, tek soğan peş peşe aynı hafta içinde iki çiçek sapı çıkarabilir. Kum zambağı soğanlarının çiçek açma zamanı iklime göre ve her yıl az çok farklı olabilen hava şartlarına göre genel olarak yaz ortasından itibaren, sonbahar başına kadar herhangi bir zamandır. Akdeniz iklimi tam olarak hüküm süren yerlerde genellikle yaz sonunda çiçek açarlar.

Saksıda yetiştirdiğiniz kum zambaklarınızın çiçek açabilmesi uzun saatler boyunca güneş alabilmelerine bağlıdır (günde 4 saat direkt güneş yeterli olabiliyor). Bir de elbette yaz aylarında biraz susuzluk stresine maruz kalmaları gerekiyor. Bu şart değil ama yaşlı olmayan soğanlar susuzluk stresi yaşamazsa çiçek açmayabilirler. Saksılarda yetiştirilenler doğadakinden daha erkenden ve daha bolca çiçek açabilir. Bu sizin bakımınıza kalmış bir şey.

Ayrıca: Benim saksıda kum zambağı yetiştirme tavsiyeme hiç uymayacak şekilde küçük saksılarda yetiştirenler çiçek açmama problemiyle hiç karşılaşmıyorlar. Sebebi köklerin sıkışması ve büyük sıkıntı-stres yaşamalarıdır. Çiçek açması için iyi bir şey zannedebilirsiniz ama bitki iyi beslenemeyecek ve savunma mekanizmaları son derece zayıflayacaktır. Sonuçta her an çürüyüp gidebilirler.

Kum zambağının kökleriHer yıl toprak değiştirip kökler rahatsız edilirse kum zambağı çiçek açmayabilir. Kışın hiç sulamayıp kökleri kurutmaya çalışmayın. Bu sadece soğanın zayıflamasını sağlar. Çiçeklenmesi için susuzluk stresi yaşatmak yaz sıcakları başladığında 4-5 hafta, tamamen susuz değil sadece yapraklar iyice pörsüdükçe az miktarda su ile sulamakla yapılmalı.

Kökleri

Kum zambağının soğanı çok fazla köklenir. Köklerini 1 metreden daha fazla derinlere gönderir. Çünkü her türlü toprak minerallerine, her türlü elementlere ihtiyacı var.

Saksıda Pancratium maritimum (kum zambağı) en sağlıklı nasıl yetiştirilir?

Hakkındaki şehir efsanelerine göre ancak ana vatanında yaşayabilirmiş.. sadece deniz kumunda ve deniz suyu ile yaşayabilirmiş.. bunlar yanlış şeyler. Başka yerlerde yaşayamamasının sebepleri var: Mesela kum zambağını hiç olmadık acayip şeylerde yetiştirmeye çalışmak (deniz kumu, inşaat kumu, torf, hatta tuzlu su), ev ortamında yetiştirmeye çalışmak ve karasal iklim bölgelerine götürüp kışın dondurup öldürmek gibi. İşte başka yerlerde yaşayamaz söylentisi bu sebeplerden kaynaklanıyor. Yanlış bakım uygulayınca soğanlar tüm gücünü kaybeder, bağışıklık sistemi iflas eder, bitki çürür ölür gider. Öte yandan hakkında hiçbir şey bilmeyip alelade bir gerçek toprakta amarillis gibi saksıda güneşli yerde ihmal ederek yetiştirmeye çalışanlar çok başarılı olup kum zambağının muhteşem kokusunun keyfini çıkarıyor.

Aşağıdaki tavsiyemi abartılı gibi bulabilirsiniz ama tavsiyelerimdeki her şey soğanların son derece sağlıklı, hastalıklara son derece dirençli ve değişen şartlara dayanıklı olması içindir. Tıpkı doğal ortamlarındaki gibi.

Saksı

Mümkün olduğunca derin çömlek saksı bulmalısınız. Soğanlar kendi büyüklüğüne göre birkaç misli derinlikte olmalıdır. Soğanın aşağı kısmı da en azından yukarısı kadar derin olmalı. En az yarım metre derinliği olan saksılar kum zambağı yetiştirmek için idealdir.

Toprak

Hazır poşet topraklardan kullanmayın. Şöyle bir toprak karışımı hazırlamalısınız: Gerçek doğal topraklardan humuslu kara toprak, kırmızı toprak, dere kumu, ince ponza taşı, eski koyun gübresi. Hepsinden eşit oranlarda karıştırın.

Kum zambaklarını saksıya dikim tarzı

Kum zambaklarını saksıya ekme şemasıAşağıdaki açıklamalarımı yandaki resme göre kıyaslarak anlayabilirsiniz. Resimde gördüğünüz rakamlara göre şöyle:
1) En alta iki üç parmak yüksekliğinde çakıllar veya iri ponza taşı döşeyin. Sonra üstlerine ince ponza taşı serpin ki ara boşluklar kapansın.
2) Taşların üstüne 10cm yüksekliğinde olarak, 1/3 oranında ince ponza taşı karıştırılmış kırmızı killi toprak doldurun.
3) Onun üstüne ise gerçek doğal topraklardan yaptığınız karışımı doldurun (humuslu kara toprak, kırmızı toprak, dere kumu, ince ponza taşı, eski koyun gübresi eşit oranlarda karışımı).
4) Toprağın üstüne iki parmak yüksekliğinde kum yayıp kum zambağı soğanları birbirlerine ve saksı kenarlarına ortalama 6cm mesafe olacak şekilde kum üzerine oturtun ve ..

eğer soğanlar yandaki örnek çizgi resimdeki gibi yapraklı ise geri kalan boşluğu da kumla doldurun.

Soğanlar yapraksız ise, bu durumda sadece soğanları örtecek kadar ve soğanların uçları hafifçe açıkta kalacak miktarda kumla doldurun (aylar geçtikçe, zamanla yapraklar yükselip soğanın boğaz kısmı yalancı gövde şekli aldıkça, seviyesine göre ara sıra kum doldurursunuz).

Soğanları dikme işini bitirince çok miktarda su ile sulayın. Saksı alt deliklerinden en az bir su bardağı su çıkacak kadar sulamalısınız. Kum zambaklarının yeri çok iyi derecede güneş alan bir yer olmalı. Yaz kış aynı yerde tutacaksınız. Yaşadığınız yerde kışın -10°C dereceden daha şiddetli soğuklar olabiliyorsa kış boyunca don olaylarından korunacağı ama yine soğuk ve güneşli bir yerde tutun.

Kış koruması

Soğanlarının sürekli güç toplayabilmesi için kum zambaklarınızın yapraklarının donup kurumaması lazım. Kışın don olayı olacağı günlerde, karasal iklim olan yerlerde yaşıyorsanız kapalı ve dışarısı kadar soğuk olmayan bir yere geçici olarak alın. Deniz etkisindeki bölgelerde ise yerini hiç değiştirmeden korumaya alın: Üstünü önce bir kat gazete kağıdıyla örtün. Onun üstüne naylon geçirin. Böylece yapraklar don etkisiyle bozulmaz.

Sulama

Saksılar mutlaka yağmuru alabilecek bir yerde durmalı. Kış boyu yağmurlarla toprağın yıkanması kum zambaklarına faydalıdır. Kasım ortası – nisan ortası arası dönemde eğer uzun süre yağmur yağmazsa yaprakları kontrol edin. Yumuşama olmuşsa bol su ile sulayın. Sert iseler sulamayın. Nisan ortasından haziran ortasına kadar 15 günde bir bol bol su dökerek sulayın. Eğer 15 gün dolmadan yapraklarda yumuşama, pörsüme oluyorsa hemen sulamalısınız. Haziran ortasından eylül sonuna kadar olan dönemde ise yapraklar ciddi şekilde pörsüme gösterdikçe sulayın. Bu süre içinde çiçek tomurcukları çıkarsalar bile sulama sıklığını arttırmayın. Fakat eğer çiçeklendiklerinde hava 32C derece ve daha fazla sıcak oluyorsa sulamalısınız. Ekim başı – kasım ortası arasında 15 günde bir bolca su dökerek sulayın.

Toprak değiştirme

Bu işleri aynı zamanda, 4-5 yılda bir, aralık ayı sonunda veya kış sonunda yapmalısınız.  Ya da soğanlar 1-2 yıl içinde saksıya sığmayacak kadar hem dolgunlaşmış hem çoğalmışlarsa 4 yıl beklemeyin ve ilk kış aylarında gereğini yapın. Kum zambağının toprağını her yıl değiştirmeye kalkmayın. Yoksa çiçek açmaz. Köklerinin sık sık rahatsız edilmesi hiç iyi değil.

Besin verme

Saksılara diktikten sonra ilk iki yıl vermeyin. Toprak değiştirmediyseniz 3. yıldan itibaren, mart sonundan ekim ayı ortasına kadar, salon süs bitkileri için hazırlanmış olan genel amaçlı sıvı besinden önerdikleri miktarda suya karıştırın ama sadece her üç sulamada bir verin. Toprak değiştirinceye kadar böyle devam edin.

Kum zambağı Pancratium maritimum nasıl çoğaltılır?

Amarillisgillerden her bitki gibi kum zambağı da soğanlarını arttırır. Bunları ayırarak kolayca çoğaltabilirsiniz. Tohumla da çoğaltmak mümkün.

1- Soğanları ayırarak

Kum zambağınızın soğanları ne kadar çoğalırsa çoğalsın kökleri dört beş yıl hiç rahatsız etmemelisiniz. Her 4 veya 5 yılda bir toprak değiştirirken çoğalan soğanları ayırın.

Zamanı: Don olayları çok nadir olan ve çok hafif geçen Akdeniz sahil kesimlerinde aralık ayının sonunda, diğer yerlerde mart sonunda veya iklime göre nasıl gerektiğini düşünüyorsanız.

Kum zambaklarını saksıdan sökün. Topraktan ayırın. Kuru ve havadar bir yerde köklerin az da olsa bozulacağı kadar bekletin. Yapraklar tamamen kurumamalı. 2 gün bekletmek yeter. Sonra kökleri dipten kesin. Bitişik olup ayrılabilecek kadar gelişmiş soğanları da ayırın. 2 gün de bu şekilde bekletin (yani kesik yerler kurumalı). Ayırdığınız kum zambağı soğanlarını büyük saksılara birkaçı bir arada dikin. Aralarında en az 3 parmak mesafe olacak.

2- Tohumlarını çimlendirmeyle

Tohumları ektiniz ve mini mini kum zambağı fideleriniz oldu.. En az iki yıl hiç toprak değiştirmemelisiniz, hiç sökmemelisiniz. Yazın yapraklar kurusa bile sulamayı kesmeyip sadece seyrekleştirin.

Talimatlar:

Tohumların alınışı ve ekilişi

Çiçekler solunca gelişmeye başlayan tohumlar tam olgunlaşıp iyice kurudukları zaman hemen ekin. Toprak yukarıda tavsiye ettiğim ‘karışım’ toprak, ama bu karışıma tekrardan ince ponza taşı ve kum karıştırın. En az 2 yıl hiç toprak değiştirmeyeceğinize göre düşünüp kum zambağı tohumlarını en başta mesafeli ekmelisiniz. 10cm mesafe uygundur. Tohumları 1 – 2cm derine gömün. Açık havada güneşli yerde tutun. Her zaman toprak yüzeyinin ıslaklığı gider gitmez sulamalısınız. Güneşin ısıtıcı etkisi ve su etkisi ile 1 – 3 ay içinde çimlenirler.

Saksının derinliği de önemlidir. Fideler iki yıl hiç rahatsız edilmeyeceklerine göre, saksı derinliği 15-16cm kadar olsa çok iyi. En az 12cm olmalı.

Tohumdan yetişmiş kum zambağı fidelerinin bakımı

Gelişimlerinin sekteye uğramaması ve soğanlarının hızlı büyümesi için kum zambağı fidelerini ilk iki yıl boyunca kışın yetişkinlere göre daha iyi koruyun (yapraklar soğuktan hiç zarar görmemeli) ve yaz aylarında tam öğle civarı tepe güneşini direkt almamalarını sağlayın.

1. ve 2. yıl — Fidelerin ilk iki yılında sulama şöyle olmalı: Yeni yaprak geliştirirken ve yaprakların olgunlaşmaları tamamlanana kadar toprak ıslaklığını yitirip nemliliği de biraz azalınca sulayacaksınız. Hareketsiz zamanlarında ise toprağın neminin biraz daha azalmasını bekleyin.

2. yıl — Besin vermeye ise 1 yıl dolduktan sonraki ilk ilkbaharlarında başlayın. Yukarıda yetişkin kum zambaklarında anlatıldığı gibi besin vermeye devam edin.

3. yıl — Çiçek açacak kadar büyümeleri süresi sizin bakımınıza göre 3 yıl ile 5 yıl arasında değişir. Fakat çiçek açacak olgunluğa gelmeleri illa çiçek açacakları anlamına gelmez. Üç yıl dolduktan sonra yetişkin kum zambaklarının yaz aylarında nasıl sulanması gerekiyorsa öyle sulamalısınız. Sıcak aylarda susuzluk stresi çekmeleri çiçek açmalarında en önemli faktördür.

Kaynaklar

Pancratium maritimum wikipedia.org
Pancratium maritimum L., the Sea Daffodil – flowersofchania.com


'Kum zambağı, deniz nergisi, Pancratium maritimum' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev dedi ki:

    Kum zambaklarını çok iyi tanırım. Çocukluğumun geçtiği Side ve Sorgun kıyılarında öyle çok olurdu ki.. Kokuları enfestir. Ne yazık ki hemen hemen hiç kalmadı. Bu evi satınaladığımda bahçenin bir köşesinde kum zambağına benzer soğanlı bitkiler gördüm. Komşum kum zambağı olduklarını söyledi. Ancak hala açmadılar. Bu yüzden hala emin olamıyorum. Mail adresinizi verebilirseniz size fotoğraflarını çekip gönderebilirim. İnşallah kum zambağıdırlar.
    ***
    Araştırırken Akdeniz ülkelerinde en çok eylül ayında çiçeklendiklerini okudum. Karadeniz sahillerinde çok daha erken çiçek açıyorlar. Yazın susuz kalıp kalmamakla ilgili. Adanada yaşayan Seher hanım ise saksıda yetiştirdiği kum zambağını mayıstan itibaren sulamayı arttırdığını ve temmuz ayında çiçeklendiklerini söylüyor. Sizin bloga email adresimi yazdım fotoğrafları beklerim.

  2. Seher, Adana dedi ki:

    Kum zambağını saksıda yetiştirdim temmuz ayında çok güzel kokusuyla açmaya başladılar.

  3. Eyup G. -Cunda adası dedi ki:

    Benim arazimde 60 yıldır mevcut. daha öncesini bilmiyorum fakat çok ilgimi çekiyor.

  4. İrem, İstanbul dedi ki:

    Deniz suyu koymamıza gerek olmadığını söylemişsiniz ama deniz suyunun içinde
    Kükürt
    Hidrojen
    Kalsiyum
    Klor
    Potasyum
    Sodyum
    Brom
    Magnezyum
    Karbon
    gibi mineraller var. Sizce koymamalı mıyız?
    ***
    Olabilir ama ne kadar faydalı olur bilemem. Çünkü bu bitki deniz suyuna bağımlı olsa idi yosunlar gibi sadece deniz suyu içinde veya tam deniz kenarında olurlardı. Ama sahilden epey içerdeler ve bazıları denize çok yakın olsa bile köklerini iki metre kadar yerin dibine gönderiyor. Demek ki topraktaki minerallere ve elementlere ihtiyacı var. Bu saydığınız elementler zaten salt tek başlarına bulunmazlar. Çeşitli bileşikler halindedirler. Mesela azot gübresi diye satılanlar salt azot değil. Ya amonyum nitrat ya amonyum fosfat. Peki bu bitki hangi elementi hangi bileşiklerin içinde alıyor? O bileşik deniz suyunda var mı? Olsa idi zaten toprağın derinliklerine kök salmazdı ve dediğim gibi ancak deniz suyuna her an ulaşacağı kadar denizin tam kenarlarında olurlardı. İki metre derine kök salmak üzere evrimleşmelerine de hiç gerek kalmazdı.

  5. İrem, İstanbul dedi ki:

    Benim kumzambağım daha tomurcuktu. Ama sanırım rüzgardan veya kuşlardan sapı kopmuş. Soğanını ne yapmalıyım?
    ***
    Ne yapacaksınız, hiç sökmeyeceksiniz. Yukarda gereken her türlü bilgi var.

  6. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Bu çiçek çok hoşuma gitti bende bakmak istiyorum soğanlarını nereden temin edebilirim?
    ***
    Hiçbir yerde satılmaz.

  7. Alev, İzmir dedi ki:

    Her Temmuz sonu veya Ağustos başı onlarcası açıyor Gümüldür sahillerinde. İnsanlar itinayla söküp bahçelerine götürüyorlardı. Bu sene ben de dayanamadım, tabir yerindeyse şeytana uyup söktüm. 2 çiçekli 7 soğan… Derince bir saksıya 10’ar cm aralıklarla yerleştirdim soğanları. 10-15 çiçek daha verdi. Malesef bu enfes kokulu çiçekler sadece 1 gün dayanıyorlar. Sonbahar boyunca yeşil şerit şeklinde yaprak vermeye devam etti. Yaprakların uzunluğu 50 cm’i geçti. “Kışı çıkaramaz, yaprakları çok uzun, köklere değil yapraklara gidiyor” dediler. Ben de yapraklarını toprağa yakın yerlerinden kestim içim cızlayarak. Üzerine de torf döktüm. Çünkü onları öyle görmeye dayanamadım. Hata mı ettim?
    ***
    Evet çok büyük hata etmişsiniz. Keşke kesmeseydiniz. Bundan sonra kesmeyin. Yukardaki bakım bilgilerini okuyun.

  8. İrfan G. -Seferihisar dedi ki:

    Bilgileriniz için teşekkür ederim. Seferihisar-Akarca semtinde oturuyorum. Yazlıktayız. Kum zambağını görüyor ve çok seviyordum ancak geçen yıldan beri daha çok ilgimi çekmeye başladı. Özellikle CNN tv’deki Güven İslamoğlu’nun endemik olduğunu söylemesiyle ne yapabileceğimi düşünmeye başladım. Ancak benim gözlemim farklı. Benim gördüklerim denize 20 metre yakınlıktaki bir evin bahçesinde. 5 kök kaldı. Gittikçe azalıyor. Bu evin bahçesi tamamen kum. Şu bir haftadır çiçekleriyle gülümsüyorlar. Bana enteresan gelen her gün önünden geçip denize giriyorum. Dizlerimi kıramıyorum, eğilmekte zorlanmama rağmen yere oturarak onları öptüm hoş geldiniz dediğim çiçeklerin birden bire ortaya çıkması. Bu yıl 09 Eylül 2014 doğuşu olabilir. Bir hafta oldu gelişleri. Ben de üretmek istiyorum ancak tohumlarını bekleyeceğim çünkü sayıları az. Köklerine zarar verebilirim. Akarca’ın başka yerlerinde var mı bilemiyorum. Dolaşmak gerekiyor.
    ***
    İrfan Bey bunları yazdığınız için ben size teşekkür ederim. Endemik olması Türkiye ile sınırlı değil. İspanya’dan İsrail’e tüm Akdeniz kıyılarında var. Hatta Ege, Marmara ve Karadeniz’e de yayılmışlar. Azalmaları turizmin ve yapılaşmaların geliştiği yerlerde oluyor. Bunların çiçeklerinde polenleşmeye yardımcı olarak tohum oluşturmalarını sağlayan bir iki tür böceğin zirai ilaçlamalar yüzünden yok olması da başka bir tehlike faktörü. Tohumlarından bulabilirseniz çoğaltmaya çalışmanız iyi olur.

  9. İlke, Dalaman dedi ki:

    Eşim için Mart ayında Sarıgerme sahillerinden özenle söktüğüm bu güzel bitki 30 cm bir plastik saksıda yaşıyor. Bu hafta tam 6 çiçek verdi ama çiçekleri iki günde soluyor.

  10. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Yurtdışından kum zambağı soğanları satın aldım. Yolda, geliyor. Pek bulunmayan bir bitki olduğu için dikkatli olmak istiyorum. En zorlandığım kısım ise toprak. Gerçek orman toprağı bulmaya çalışıyorum. Kırmızı killi toprak ise nereden bulunur hiç bir fikrim yok. Orman toprağı ormandan alınır da kırmızı toprak için nereye gitmeli? Ta akdenize mi? Oldukça derine gömmek gerektiğini anlatmışsınız. Çok büyük bir saksı mı lazım? Bende sanırım yarım metre yüksekliğinde bir tane var. Yeter mi? Çiçeklenme dönemi ne kadar sürer? Ben saksının en üstüne kum koymamayı düşünüyorum. Olur mu? Toprağın içine yumurta kabukları ve iyice kırılmış deniz kabukları karıştırmayı düşünüyorum. İşe yarar mı? Kaç santim arayla dikmeliyim? Bir saksıda 4 tane düşünüyorum. İstediği PH kaçtır? Benim balkon sabahtan bire kadar falan güneş alıyor. Yeter mi? Evde olmaz mı? Bir kaç tane de ev içinde denemek istiyordum. Hiç girişmeyeyim mi yoksa?
    ***
    O kadar masrafa gireceğinize İstanbulun Karadeniz sahillerinden (Kilyos ve Şile civarlarından) bir iki soğan söküp alabilirdiniz. Aynen amarillis gibi her toprakta yetişir. Hiçbir zorluğu yoktur. Kum zambağını yetiştiremeyenlerin hatası kumda ya da hazır poşet toprakta yetiştirmeleridir. Böylece uzun ömürlü olamıyorlar. Halbuki alelade herhangi toprak uygundur. Kumda olmaz. Hazır poşet toprakta olmaz. Kırmızı toprak şart değil ama isterseniz istanbul civarlarında var. Mesela ben Adalar’a görmüştüm. Dediğim gibi şart değil. Benim verdiğim tavsiye uzun yıllarca sökmeden yetiştirmeye uygun, zor bir tarif. Ama kum zambağı için olmazsa olmaz bir şey değil. Evde hiç denemeyin. Diğer bakım vb her türlü bitkiler yukarda bakım bilgileri arasında var.

  11. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Ben ocak ayında derin bir saksıya 4 soğan kum zambağı diktim. Hala çıkmadı. Bir soğan da arkadaşıma vermiştim. O küçük bir saksıya fazla özen göstermeden dikti. Bekletilmemiş musluk suyuyla suladı. Ayrıca saksı küçük olduğu için soğanı hiç derine gömemedi, hemen yüzeyin altında kaldı. Ben olabildiğince sizin tarifinize uymaya çalışarak iyi bir toprağa ve en az 10 cm derine diktim. Eksik sulamadım. Fazla suladığımı da sanmıyorum. Arkadaşımınki mart ortasında yaprak vermeye başladı. Bizimkilerde ses yok. Kilyos sahilinde olabildiğine göre bizim balkonda da olması lazım. Yani donmamıştır. Gerçi üstüne kar yağdı ama olsun. Bir de belki saksı büyük ve soğanlar da derinde olduğu için hala yeterince ısınamamış olabilirler. Siz ne dersiniz? Biraz daha ısınınca çıkarlar mı yoksa artık çıkmazlar mı? Sorun ne olabilir?
    ***
    Evet doğru tahmin etmişsiniz. Daha bekleyin. Yakında çıkarlar. Şimdi muhtemelen toprak dışına doğru yükseliyorlardır. Sulamaktan korkmayın.

  12. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Yukarıda sözünü ettiğim pancratium maritimumlardan sadece biri çıkabildi- o da yeni. Çeşitli saksılara dağılmış durumdaki 3 pancratiumu tek bir saksıya toplamak istiyorum. Bunu nasıl yapabilirim? Diğer soğanlılar uyku dönemine girdiklerinde rahatça sökülüp taşınabiliyor. bunlar uyku dönemine girmediklerine göre ne zaman ve nasıl sökülebilirler? Sökmeden önce kurutarak uykuya mı zorlamam gerekiyor? Sökmek için en uygun zaman hangisidir?
    ***
    O kadar hassas değildirler. Kurutmak hiç gerekmez. Şimdi rahatça söküp bir araya dikin ve bol bol sulayın.

  13. Aysel Ö. -İzmir dedi ki:

    Ben yaklaşık 16 yıldır saksıda yetiştiriyorum. 20-25 soğanım var. Kum zambağı olduğunu yeni öğrendim. Yıllardır kuruturum diye dokunmaya korkuyordum. Verdiğiniz bilgiler çok faydalı oldu. Teşekkürler. Her yıl çiçek mevsimlerini sabırsızlıkla bekliyorum. Muhteşemler.

  14. Şeniz, Mudanya dedi ki:

    Şu anda Kıbrıs’tayım. Sahildeki muhteşem beyazları görünce Otel yönetiminden ne olduklarını öğrendim.Internetten sizin aydınlatıcı sitenize ulaştım. Acaba üzerlerindeki tohum keselerini şimdi bir miktar alıp eve dönünce tarifinize uygun olarak direkt bahçeye ekebilir miyim yoksa tohumların kopartılma zamanı henüz gelmedi mi?
    ***
    Tohumlar hiç olmazsa yeterince gelişmiş olmalı. Sapı dipten keserek alın. Tohumları hiç ayırmayın. Sap kuruyana kadar tohumlar daha beslenir ve olgunlaşırlar. İyice kuruduklarında yukarda anlattığım gibi tohumları ekersiniz.

  15. Gülerman Ş. -İzmir dedi ki:

    Sekiz sene önce Akçay’dan getirdiğim kunzambağını burada bahçeye diktim. O zamandan beri çicek açıyor. İki senedir beyaz değil pembe açtı. Şimdi Antalya’ya taşınacağım. Zarar vermeden nasıl çıkarmam gerekiyor? Şu anda çiçek açmış durumda.
    ***
    Köklerine zarar vermeden sökebilmeniz mümkün değil ama korkmayın hiçbir şey olmaz. Gayet dayanıklıdır. Kendisini yenileyebilir.

  16. Fatih, Antalya dedi ki:

    Kum Zambağından ben de yetiştiriyorum. Aslında yetiştirilmesi gayet basit bir bitki. Yazın belirtildiği gibi tamamen susuz bırakmak yaramıyor ama bu denince çok sulamak da faydalı değil. Sadece toprağın hafif nemli olması yetiyor. Bu sene ilk defa toprak değişimini yapacağım. Her ne kadar sulansa da yaz ayında Akdeniz’de yaprakları kuruyor. Soğanın ykuya girdiğini sanmayın derim. Eğer poyrazdan etkilenmeyen ve aşırı güneş almayan bir yerde durur ve düzenli sulanırsa yazın da yaprak görmek mümkün Akdeniz ikliminde.
    ***
    Fatih Bey verdiğiniz bilgi için çok teşekkür ederim.

  17. Feyzi U. -Manisa dedi ki:

    Yıllardır hem tohumdan hem soğandan Kum Zambağı yetiştiriyorum. Akşam üzeri çiçek açıp ertesi günü soluyor. Bu nedenle tozlaşma biraz sıkıntılı ve fazla tohum üretemiyorum. Malum sahillerde tozlaşmayı gece helikopter böcekleri yapıyor ve onlar da burada yoklar. Çimlendirdiğim tohumlardan elde ettiğim soğanlar da çok yavaş büyüyorlar. İlgimi çeken şey sayın Ş. Gülerman (İzmir) tarafından yazılan notta “Sekiz sene önce getirdiği kum zambağı soğanlarının iki yıldır pembe açmaya başladıkları..” hususu oldu. Bu mümkün mü acaba? Çünki ben hiç bir kaynakta ve kendi ürettiğim kum zambaklarında bunu gözlemlemedim. Sayın Ş. Gülerman bu konuda buradan bilgi verirse çok sevinirim. Kişisel kanaatim aralarına amaryllis çiçeği soğanlarını karışmış olabileceği. Zarif ve güzel kokulu, sahillerin prensesi denilen kum zambaklarının daha çok üretilip yaygınlaşması ve sevilip korunması ne güzel olurdu. Manisa’da balkonumda tıpkı amaryllisler gibi üstelik normal Gediz Ovası toprağında, büyük saksılarda yetiştiriyorum.
    ***
    Feyzi Bey kum zambağı yetiştirmedeki gayretleriniz için tebrik ederim. Evet, tıpkı amarillis yetiştirir gibi normal toprakta yetiştirilir. Bilmeyenler tuzlu kumda yetişir sanıyor aldanıyor. Sonra da “ancak doğal ortamında yetişebilen bir bitkidir kimse yaşatamaz” diyorlar. Ş. Gülerman adlı kişi buraya bir şekilde ulaşmış ve yorum yazmış ama kimdir ve bir daha gelip diğer yorumlara bakar mı bilmiyorum.
    8 yıldır yetiştirdiğine göre bu bitkiyi iyi tanıyor olmalı. Amarillislerle karıştırmış olamaz zira aralarında çok büyük farklar var. Benim tahminim toprağın kimyasına ve köklerin topraktan etkilenmesine göre çiçekler renklenmiş olabilir. Ayrıca bazı soğanlı bitkilerde bazı virüsler yüzünden çiçek renginde değişimler olabiliyor (ki sağlıklı bir şey değildir ve bitki birkaç yıl içinde git gide güçten düşerek ölür).

  18. Hakan, Samsun dedi ki:

    Sakin bir sahilde bunlara rastladım ve 2 tane kadar söktüm. Nasıl yaşatabilirim? Bir de dibinde siyah tohum benzeri şeyler vardı. Bunlar onun tohumu olabilir mi?
    ***
    Bu sayfada sorularınıza dair bilgiler her türlü ayrıntısıyla mevcuttur. Lütfen okuyun. Tohumlara gelince: Tohum kapsülleri kurur sonra içlerindeki tohumlar yere dökülür. Sizin yerde bulduklarınız kendi tohumları mı değil mi bilemem. Siz o bitkilerde kurumuş çiçek sapları ve tohum kapsülleri var mı kontrol etmelisiniz.

  19. Birol, İstanbul dedi ki:

    Datça Knidos antik kentini gezerken bu çiçeği gördüm. Çoğu solmuş kurumuştu. Yeşil olanların resimlerini çektim. Kum zambağı olduğunu tahmin ettim. Soğanlarını sökemedim fazla da zorlamadım zarar veririm diye fakat tohumunu buldum ve aldım. Evde duruyor daha dikmedim. Deneyeceğim umarım yetişir. Sizin bilgileriniz çok faydalı. Öncelikle toprak işini halledeceğim.

  20. Dilek T. -İzmir dedi ki:

    Kum zambağının tohumlarını eksek çıkar mı?
    ***
    Evet çıkar. Yukarda ayrıntılı bilgi var.

  21. Gül A. -Antalya dedi ki:

    Tohumlarının satışı var mı varsa nereden bulabilirim?
    ***
    Hayır tohumlarının satışı yok. Antalya sahillerinde kum zambağı olması gerekir.

  22. Gül A. -Antalya dedi ki:

    Tekrar merhaba. Kum zambağını buldum. 6 soğan kök var. Pırasa gibi epey uzunmuş. Kaç litrelik saksılar uygun olur?
    ***
    Yukarıda bildiğim her şeyi yazmış bulunuyorum. Lütfen okuyarak soğanlar arası mesafe vs bilgileri ve diğer gereken ne varsa öğrenin. Ayrıca siz bulduğunuz kum zambağı denen bitkilerin burada konu ettiğim kum zambağı ile aynı bitki olduğunuzdan emin misiniz? Yapraklarını şu sayfadakiyle kıyaslayın: http://3.bp.blogspot.com/-Q6A432ZzDUo/UzVnWEXH_AI/AAAAAAAAN5U/BWk8ZJbW5VY/s1600/IMG_5988.JPG

  23. Gül A. -Antalya dedi ki:

    Kesin kum zambağı bir öbek halinde görünüyordu kumdan çıkardığımda 6 soğan kök olarak pırasaya benzer şekilde ayrıldılar. Kum içerisinde görünenden daha uzun bir kısım vardı. Onun için saksı derinliği nasıl uygun olur diye öğrenmek istedim. Saksıya dikim bölümünde görememiştim. Ayrıca üstte saksı varmış yarım metre diye belirtmişsiniz. Teşekkürler.
    ***
    Soğanın alt tarafından itibaren en az 20cm derinlik olsa yeter.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)