Leş çiçeği (leş kaktüsleri)

Bunlara leş kaktüsü, leş bitkisi (İngilizcede carrion plant) denilmesinin sebebi çiçeklerinin kokuşmuş et gibi, hayvan ölüsü gibi kokmasından dolayıdır.

Bitkiler çiçek açarak genellikle güzel kokularla böcekleri cezbediyor. Böcekler bu sayede çiçekten çiçeğe dolaşıp polenleşmeyi sağlıyor. Bazı bitkilerse leşleri kurtlandıran böcekleri ve leşlerle beslenen böcekleri aynı amaçla çeker. Bunların kokuları ölü hayvan kokusu gibidir. Hatta bazılarının çiçekleri bir yere atılmış et parçasına benzer. Leş çiçeği kaktüsleri de o özelliktedir. Ayrıca polis rozeti çiçeği, polis arması vs isimler de veriliyor.

Apocynaceae familyasından Stapelia, Orbea, Huernia, Piaranthus ve Tavaresia cinslerinin güzel çiçekli türleri süs bitkisi olarak yetiştirilirler ve leş çiçeği diye tanınmışlardır.

Söz konusu türleri birbirlerine göre farklı iklimlerin, farklı coğrafyaların bitkileridirler. Bakımları ve sevdikleri şartlar türden türe değişir. Genel anlamda bakımları için şu yolu takip edin: Yaz sıcaklarında çok az güneşli ama güçlü aydınlık bir yerde tutun ve toprak kupkuru oldukça bolca su dökerek sulayın. Diğer zamanlarda daha fazla güneş almaları iyi olur. Yetiştirdiğiniz yerde kışın hava ne kadar soğuk ise sulama sıklığını ve sulamadaki su miktarını o denli az tutun. Bulunduğu yerde kışın gece ısısı 10C dereceden aşağı düşüyorsa (genelde ocak ve şubat aylarında) hiç sulamayın.

Yukarıdaki bilgiler 9 Ekim 2017 tarihinde yenilenmiştir. Aşağı kısım daha sonra yeniden düzenlenecektir. Bu arada zaman zaman leş çiçeğinin beğenilen türleri için ayrı ayrı sayfalar düzenledikçe ⇒ Leş kaktüsleri kategorisinde görebilirsiniz.

Stapelia: Esas leş çiçeği bunlardır. Stapelia cinsinin 43 kadar türü var. Çok yetiştirilen iki türü Stapelia grandiflora ve Stapelia gigantea. Türlerinin çoğunluğunun çiçekleri leş kokuludur. Hoş kokuluları hem az hem nadir görülürler (örnek: S. erectiflora ve S. Flavopurpurea). Stapelia türlerinde yapraklar çok küçük ve çok kısa ömürlüdür. Gövde uzadıkça dökülürler. Gövdeleri güneşte kızarır, morlaşır. Doğada en çok dağlık arazilerde, suyu kuvvetlice süzdüren topraklarda yaşarlar. Kumluk ve kıraç yerlerde pek görülmezler.

— Stapelia gigantea en iri çiçekli türüdür. Çiçekleri 10 cm ile 40 cm genişliklerde büyük olabiliyor. Çiçeklerin taç yaprakları uzun ve kuyrukludur.

Stapelia grandiflora

Stapelia grandiflora

— Stapelia grandiflora, çiçekleri S. gigantea kadar büyük olmamasına rağmen daha iyi daha sağlam ve büyük gövdelidir. Bu sebeple daha fazla yetiştirilir. Gövdeleri 30cm kadar yükselebilir. Çiçekleri çeşidine ve şartlara göre 15cm genişliğinde olabilir. Koyu renkli çiçekler genelde mor tüylüdür.

Stapelia gigantea

Stapelia gigantea

Yukarıdaki iki türün gelişim ve çiçeklenme zamanı ilkbahar ortasından sonbahar ortasına kadardır.

Orbea cinsinin 56 türü var. Tamamen yapraksız gelişirler. Bazı Orbea türlerinde gövde tepeden horoz ibiği şeklinde gelişim gösterir. Güneşte kızarırlar. Orbea türleri leş kaktüslerinin en kolay yetiştirilenleridir. Çiçekleri de daha güzeldir.

— Orbea variegata bu cinsin en tanınmış türüdür. Anavatanı Güney Afrika’nın batısı olup bu bölge kış yağışlarını fazla alır. Dolayısıyla Orbea variegata’nın gelişim zamanı kış ve ilkbahar aylarıdır. Yaz sıcaklarında dinlenirler.

Orbea variegata

Orbea variegata

Leş çiçeğinin türlerinin yetiştirilmesi, bakımı

Açık havayı, havadar yerleri severler. Yazın öğle civarı güneşinden korunmaları gerekiyor. İklimi uygun memleketlerde yer örtüsü olarak kullanılabilir. Kış soğuklarına dayanıklılıkları türlere göre değiştiği gibi bir türün hibritlerine, cültivarlarına göre de değişir. Stapelia grandiflora ve Orbea variegata türleri havası nemli yerlerde -8°C dereceye, havası kuru olan yerlerde -4°C veya -5°C dereceye kadar dayanabilir.

Leş kaktüslerinin çiçek açma zamanları her ana cinste de türden türe farklılık gösterebilir. Birçok türün gelişim ve çiçeklenme zamanı yaz aylarıdır. Bazılarının kış ve ilkbahardır. Sulamayı azaltma, dinlendirme zamanlarını türün özelliğine göre bilip ayarlamak lazım. Çoğunluk leş çiçeği türleri Güney Afrika’ya aittir. Ay isimleri yanıltıcı oluyor. Yabancı kaynaklardan bilgi ararken dikkatli olmalısınız. Örneğin oralarda February (şubat) yaz ayı, July (temmuz) kış ayıdır.

Sulama: Su mutlaka birkaç gün iyice dinlendirilmiş tortusu giderilmiş olmalı. Dinlenme zamanında nadiren, pörsüyüp büzüşmeyecekleri sıklıkta, gelişim zamanlarında daha sık; toprak bir hayli kurudukça sulamak gerekir.

Toprak: Güvenilir marka çok sağlıklı bir kompost toprağa 1/3 oranında ince ponza taşı karıştırın. Uzmanlarının leş kaktsleri için tavsiyesi şöyle: İyi bir kompost toprak + verimli bir arazinin üst yüzey toprağı + yıkanmış dere kumu karışımı. Asitli toprakları sevmezler. Nötr (pH 6.5 – 7.5 aralığında) ya da hafif alkalinli toprak gerekiyor.

Saksı: Leş çiçeği kaktüslerinize suyu emen, kalitesiz toprak saksı kullanmalısınız. Kökleri fazla olmaz, derin saksı istemez. Yayvan, alçak saksılarda yetiştirin. Merkezden dışa doğru yeni gövdeler çıkararak çoğalır genişler. İki yılda bir toprak ve saksı değiştirin.

Güneş ihtiyacı: Yeri çok kuvvetli aydınlık olmalı. yazın oğle vakti civarı güneş filtrelenmiş olacak. Yaz boyunca direkt güneş sabah güneşi ya da akşam güneşi şeklinde olmalı. Kışın daha kuvvetli güneş.

Bitki bitlerine dikkat: Bitki bitlerinin gözle belli olmayan zararları sonucunda zarar görmüş dokularda mantar hastalıklar türer ve hızla yayılan çürümelere dönüşür. Leş çiçeği yetiştiriyorsanız elinizin altında bitki bitlerine karşı ilaç hazır bulunmalı.

Çürümelerde yapılacak şey: En sağlıklı parçaları kesin ve aşağıda çoğaltma kısmında yazdığım gibi yapın.

Besin: Gelişim zamanlarında seyrek ve düşük dozajlı olarak genel amaçlı bitki besini verilmeli.

Çoğaltılması: Leş çiçeklerinin çelikle ya da kökten ayırmayla çoğaltma zamanı hızlı büyüme gösterdikleri zamandır (ki köklenmeleri kesin olsun) bu da türden türe değişebilir. Bir parçası kesip alınarak ya da gövdelerden birini çekip ayrılarak çoğaltılır. Keserek aldığınız parçayı ise kesik yerin kuruması için bir iki gün açıkta bekletin. Sonra dikmeyip yeterince nemli olan toprağın üstüne yatırın. Gömmeyeceksiniz. Sadece toprağa biraz bastırın ve öylece bırakın. Hiç sulamasanız bile alt kısımdan köklenir. Daha sonra, belki sonraki yıl yeni gövdeler oluşturur. Stapelia türleri çürümelere fazla yatkındır. Orbea türleri daha dayanıklıdır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Kaktüs-Succulent

Etiketler: | |


'Leş çiçeği (leş kaktüsleri)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Münevver, Bodrum dedi ki:

    Leş kaktüsüm tırtırlar yüzünden günden güne soldu, dalları buruştu. Baktım güve evleri içinde küçüklü büyüklü yeşil tırtırlar var. Elimle temizledim tekrar sağlam dallarını diktim. Üç gün kadar şiddetli soğuk rüzgar esti. Gece biraz don kaktüsümün üzerine tuz biber oldu. Tekrar dikicem. Bir daha bu sorunla karşılaşmamak için nasıl doğal yöntem önerirsiniz?
    ***
    Doğal mücadele yöntemleri bahçe ve tarla ilaçlamalarında gerekiyor. Ama saksılarda yetiştirdiğimiz bitkilerimize ya da bahçemizdeki blkonumuzdaki bir iki bitkimize yapacağımız kimyasallı ilaçlamanın doğal çevreye hiçbir zararı olmaz. Size zirai mücadele ilaçları satış yerlerinden uygun bir ilaç bulup kullanmanızı tavsiye ederim. En kolay ve en etkili çözüm yolu bu.

  2. Fatma, Denizli dedi ki:

    Okuyunca çok şaşırdım. Geçen yıl orbea türünden aldım. Eskişehirde polis arması demişler adına. Çiçeği çok güzel görünüyordu. Şimdi benimki daha çiçek açmadı. Açınca kötü mü kokar sizce?
    ***
    Elbette kötü kokar. Hatta sinekler o kokuya aldanıyor kurtlanması gereken leş var sanarak yumurtalarını bırakıyorlar. Ama çevreye pek koku salmazlar.

  3. Aynur E. -İstanbul dedi ki:

    Merhaba orbea türü çiçeğimin üzerinde beyazlıklar oluşmaya başladı. Yeni çıkan kısımları tamamen beyaz neredeyse. Küf gibi bir görüntüsü var. Neden böyle oldu ve ne yapmalıyım?
    ***
    Görmeden kesin bir şey diyemem ama muhtemelen külleme gibi bir hastalıktır. Sebep ya toprağının besleyici olamaması ya da geceleri bulunduğu ortam esintisiz ve fazla nemli olunca bazı bitkilerde böyle mantar hastalıkları türer. Şu sayfaya bakın: https://azbitki.com/virusler-mantarlar

  4. Sems, Azerbaycan dedi ki:

    Benim stapeliya ciceyim cicek tumurcuqlari uretir ama cicek acmadan daha kucukken saralib dokulur. sizce bu onun diger kaktuslerle birlikde direkt gunesde disarda olmasindan mi? 2 yildir bende hic ciceyini goremedim. cok merak ediyorum. oysa orbeya hep cicek verib beni sevindirir. kokusuna raqmen. sizce ben ne yapmaliyim?
    ***
    Çöl kaktüsleri kadar güneşte kalmaması lazım. Ayrıca leş kaktüsünüün türüne göre sizinki yaz boyunca sık sık sulanması gereken türden ise ve siz hiç sulamıyorsanız bu da sebep olabilir. Toprağının çok fakir olması da sebeplerdendir.

  5. Shems, Azerbaycan dedi ki:

    merheba size nasil tesekkur etsem bilmem. sitenizi okudukdan sonra ciceklerime daha farkli bakiyorum. simdi benim stareliyamda bircok yetkin tumurcuklar var ama bizde havalar soyumaqa basladi. diger kaktuslari dun eve cikardim. onu ise cicek acmasi ucun disardaki yerini deyismedim. sizce o ciceyini acar mi? Yoksa soyuqdan etkilenib yene saralacaq? tumurcuq nerdeyse kehfe fincani keder onu da eve qoymali miyim? yoksa bir kadar gozleyim mi?
    ***
    Bilmiyorum. Soğuğun şiddetine göre değişir. Yaz sıcakları dinince süs bitkilerin çoğu daha iyi gelişiyor.

  6. Muazzez, Kuşadası dedi ki:

    Leş kaktüsü neren satın alabilirim?
    ***
    Buralarda mutlaka bulursunuz. Ben 1,5 ay önce Didim’e taşındım. Semt pazarlarındaki aynı çiçekçiler muhtemelen sizin oradaki pazarlara da geliyorlardır. Arayıp bulamadığın bir şey varsa sor buluruz getiririz diyorlar. Starliçe sormuştum. Sonraki hafta getirdiler. Siz de öyle yapın. Bu cıvarlarda en kolayı bu sanıyorum.

  7. Gülcan dedi ki:

    Benim çiçeğim orbea. İki uzun yeşil dal gibi şeyler çıktı ve onlar açılıp içinden tüyler çıktı. Bu kötü mü?
    ***
    Muhtemelen çiçek açacaktı ama ya fazla güneş ve susuzluk ya da toprağının çok fakir olması sebebiyle çiçek tam açılmadı ve sonra tohum oluştu.

  8. Burçin, Ankara dedi ki:

    Geçen yaz orbea türünde bir dal kaktüs ektim. 1 yıl boyunca 3 dal çıkardı ve bu yaz çürüme oldu. Sağlam dalları tekrar ektim. Bu sefer de büzüşüp değişik bir hal aldılar. Güneşten koruyorum. Aydınlık bir yerde duruyor. Esinti de var. Çürümeden dolayı suyunuda az az veriyorum. Başka bir leş kaktüsüm var. Aynı ortamda duruyor ve o çok sağlıklı. Ne yapacağımı şaşırdım. Yardımcı olursanız çok sevinirim.
    ***
    İlgisizlik, ihmalkarlık bu türlere en iyi bakım şeklidir. Ayrıca türünün ne olduğundan emin olarak susuz bırakma ve sulama mevsimlerine dikkat etmelsiniz.

  9. Elif, Ankara dedi ki:

    Benim çiçeğim orbea yazın çok güzel büyüdü gelişti çoğaldı. Fakat anneannemden bize gelince sulu sulu noldu çürümüş soğana benzemeye başladı ve öldü. Tekrar birisinden aldığım orbeada birinin tepesi bembeyaz ve toprağı kireçli gibi. Bunun yaşamasını istiyorum. Ölmemesi için ne yapmalıyım? Ölen çiçeğime en son aspirinli su dökmüştüm.
    ***
    Aspirinle sulamak kökleri felç ettiği gibi bütün bünyeyi felç eder ve dolayısıyla öldürür. Bir daha kesinlikle hiçbir çiçeğinize aspirin veya başka ilaç vermeyin. Yukarıda bu türlerin bakımları yazılı. Oradan gereken bakım bilgilerini okuyun ve ortalama bir bakım yolu izleyin. Leş kaktüsleri zor bitkilerden değildir. Yeter ki ölümcül hatalar yapmayın.

  10. Gülşah, Trabzon dedi ki:

    Bu demek oluyor ki sinek gibi hayvanları kendine çeker öyle mi? Ben yeni diktim de özelliklerini bilmiyordum. Balkonumda duruyor. Evi sinek basar mı bu durumda? Bence ilk sorulması gereken bu…
    ***
    Hayır öyle değil. Sadece çiçek açtığında leş kokusu salar ve leş kokusuna gelebilecek sinekler, böcekler o zaman gelir. Ama bu da zor çünkü eğer çiçek açtığında hava çok sıcak değilse koku salmıyor.

  11. Feyza izmir dedi ki:

    Benim çiçeğim sizin yazınızın en başındaki çiçekten. Adını öğrenebilir miyim? Başka türlerini aşılama yöntemiyle birleştirebilir miyiz?
    ***
    Onun adı Orbea variegata. Bu türlerde aşılama hiç duymadım ve olabileceğini hiç sanmıyorum. Kaktüslerden gerçek kaktüsler (kendi türleri arasında) aşılamaya uygundur. Bunların ise kaktüslerle hiçbir alakası yok.

  12. Hilal, Balıkesir dedi ki:

    Yazınızı okuyunca çok şaşırdım. 2 senedir kaktüs yetiştiriyorum. 15 çeşit kaktüsüm var. Ve yazınızdan öğrendim ki biri de leş kaktüsüymüş. Hava soğuyunca içeri aldım kaktuslerimi. Leş kaktüsüm sinek dolu çiçeği olmadığı halde hem de. ben toprağında birşey var sanıyordum. Balkona çıkardım. Küçük meyvelere gelen sineklerden. Üstünde ve hatta toprağının içinden bile çıkıyorlar. Ne yapmalıyım?
    ***
    Onlar toprak sinekleri. Bu bitki ile alakası yok. Kaktüsleri kışın hemen hiç sulamamak lazım. Bu sayede o mini sinekler kaybolur. Kışın da sulanılması gereken ev bitkilerinize gelince, onlardan kurtulmak için sigara tütünü birebir çözümdür. Toprak üzerine ince bir tabaka tütün yayıp üstünden sulayın. Zamanla topraktaki larvaların hepsi ölür ve yeni sinekler türeyemez.

  13. Hülya, İstanbul dedi ki:

    Merhaba benim de bu kaktüsden var. Bu yıl kocaman bir şeyler çıktı. Ben önce tomurcuk zannettim çiçek açıcak diye beklerken ayrıldı. İçinden tohum gibi bir sey cıktı. Sonra onlar tüylü bir sey olup uçustular. Ayrıca çiçek de açtı. Nedir bunlar? Tohumsa nasıl değerlendirebilirim?
    ***
    Sanıyorum bazı çiçekler belki susuzluktan belki başka sebeplerden dolayı hasar görmüş ve farkedemeyeceğiniz şekilde yani taç yapraklardan yoksun olarak açmış ve sonra tohum keseleri oluşmuş. Bu yüzden açan çiçekleri farketmemişsiniz. Daha sonra hasarsız çiçekler açmıştır. Tohumları ekip tohumdan yetiştirmek istiyorsanız şöyle yapın: Saksı yerine 7-8cm derinlikte herhangi bir kap kullanabilirsiniz. Dibine delikler açın. Yeterli miktarda torf denen hazır poşet toprağı kurutun. Kuruyunca eleyerek ince tozundan tamamen arındırın. Sonra iri taneli kum ile veya perlit ile karıştırın. Saksıya doldurun. Tohumları yarım santim kadar hafifçe gömün. Yavaşça sulayın. Az güneşli, çok havadar bir yerde bekletin. Zamanla çimlenirler. Tohumlar çimlenene kadar toprağı hep yoğun nemli olmalı. Tohumlar çimlenince toprak kurudukça sulayın.

  14. Ayfer, Tokat dedi ki:

    Kaktüs toprağına ponza taşı yerine iri taneli kum katabilir miyim?
    ***
    Evet ponza taşı bulamıyorsanız o da olur.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)