Leylak, Syringa vulgaris

Sadece ilkbahar başında çiçeklenen leylak eskiden bahçelerden eksik edilmezdi. Şimdi pek tercih edilmiyor. Oldukça küçük yapılı bir ağaçtır.

Oleaceae (zeytingiller) familyasının Syringa vulgaris tüm leylak türleri arasında dünyada ve Türkiye’de en yaygın yetiştirilen leylak türüdür. Çiçeğinin rengi bütün dünyada leylak rengi diye tanınır. İngilizcede Syringa ve Lilac isimleriyle bilinir. Leylaklar kesme çiçekçilikte de değerlidir. Çok çiçeklenmesi için aşağıdaki bilgilere göre hareket etmelisiniz.

Anavatanı Balkan yarımdasıdır. En çok kayalıklı tepelerde bulunur. Küçük ağaç ve çalı şeklinde gelişir. Özenli düzenli budamalarla küçük bir ağaç şekli verilebilir. Fazla uzamaz. En fazla 4 metre.

Bahçelerde leylak yetiştirme

Kış soğuklarına -40C dereceye kadar dayanabiliyor. Türkiye’nin her iline uygunluğu tam denebilir. Bahçelerde pek az bakımla sorunsuz yaşayabilen, kışın yapraklarını döken, donmalardan etkilenmeyen, yazın aşırı sıcaklara kuraklığa iyi dayanabilen küçük yapılı bir ağaç. Çiçeklerinin kokusu çok sevilir.

Hafif asitli, nötr ve hafif alkalinli toprakları sever. Asitli toprakları sevmez. Ancak hafif asitli toprağı tolere edebilir (pH 6’dan daha düşük olmamalı).

İlkbaharda erkenden çiçeklendiği için bu dönemde sulama gerekmez. Hava sıcaklığı daha da arttığında eğer toprak çabuk kuruyorsa sulamalısınız. Şimdi gelişen yeni yan dallar gelecek yıl çiçeklenecek. Ne kadar fazla yan dallar gelişirse sonraki baharda o kadar fazla çek açar. Yaz ortasına kadar sulamaya dikkat edin. Daha sonra sulamada ihmalci davranabilirsiniz. Bir sakıncası yok.

Leylak dikeceğiniz yer koyu gölgeli olmamalı. Ne kadar iyi güneş alırsa o kadar sağlıklı gelişir. Balkonda saksıda yetiştirecekseniz büyük ve derin toprak saksı gerekir.

Leylak bakımının temel prensipleri yukardaki bilgiler kadar. Hassas bir bitki değil. En önemli şey budamada hata yapmamak.

Çiçekli leylak dalı

Çiçekli leylak dalı

Leylak budamada dikkat edilecek hususlar

Yetişkin leylakları çiçek açtıktan hemen sonra budamalısınız. İnce dalları fazla azaltmayın. Çünkü bunlarının oluşturacağı yan dallar gelecek yıl çiçek açacak.

Henüz küçük bir fidanken hem kısa boylu hem dallı budaklı olacak şekilde budamalısınız. Yoksa çiçeklerini iki – üç metre yüksekten koklamak zorunda kalabilirsiniz. Bu şekilde budama yaparsanız birkaç yıllık olunca birbuçuk metre kadar boyda çiçeklendirebilirsiniz. Gerçi fazla kısa boylu kalmak leylakların tabiatına aykırı. 1,5 – 2 metre arasında tutsanız daha iyi olur.

Çoğaltılması

Leylak çoğaltmada birkaç usul var. Her birini deneyebilirsiniz.

1- Leylaklar kökten sürgünler çıkarır. Bunlardan yeterince olgunlaşmış köklenmiş sürgünleri sonbaharda yaprak dökümü zamanında ayırıp hemen dikin ve sulayın. Baharda gelişmeye başlayıp bu yıl yeterince dallanıp budaklanma gösterirse gelecek baharda çiçek açar. Yoksa daha sonraki baharda çiçek açar. Aşılı leylaklarda  kök sürgünler başka bitkiye aittir. Kök sürgünü alacağınız leylakların geçmişini iyi bilmeniz lazım. Ayrıca aşılı leylakların kök sürgünleri ilk görüldüğü anda derhal yok edilmelidir.

2- İlkbaharda, dip kısımlardan çıkan taze filizlerden en sert, en kalın ve en sağlıklı olanlarını 12 / 15cm olduklarında dala bitiştikleri yerden keserek ayırın. Fazla uzamışlarsa üst kısımdan 12cm / 15cm kadarını kesip alın. Çelikler çok yumuşak ise köklenmeyip çürürler. Hem çok taze hem iyice sertleşmiş derecede olgunlaşmış olmaları lazım. » tepe çeliği sayfasındaki usule göre köklendirin. Köklenmeleri 1,5 ay içinde gerçekleşir.

3- » Havai daldırma usulleri ile de çoğaltabilirsiniz. Mümkündür fakat bir garantisi yok. Hem uzun vadeli bir iştir. İlkbahar ortasında başlatmalısınız. Köklenen kısmı ayırıp başka yere dikmeyi ise sonbaharda, yapraklar dökülürken yapın. Ya da kış sonunda.

4- » Kök çeliği, eğer başarabilirseniz en verimli çoğaltma metodu budur. Leylaklarda kök çeliklerini aralık ayı sonunda yapmalısınız.

Tohumdan yetiştirecekseniz tohumların en az iki ay kış üşümesi geçirmesi lazım. Meselâ İstanbul’da kış üşümesi isteyen tohumlar en geç ocak ayı sonunda ekilmeli.

'Leylak, Syringa vulgaris' hakkında sorular, açıklamalar

  1. İlknur Yıldırım dedi ki:

    Bahçemizde bulunan leylak ağacını 2 sene önce başka bir yerden getirip ekmiştik. Çiçeklerini de verdi. Ancak bu yazın sonunda yapraklarını çok erken kuruttu. Gövdesine bakıyorum yeşilmiş gibi duruyor ama çok emin değilim. Canlı değil mi anlayamadım.
    ***
    Belki bu yaz sonunda fazla susuz kaldıysa yapraklarını erken dökmüştür erkenden dinlenmeye çekilmiştir. Yaşadığınız ilin iklim şartlarına göre eylülde yapraklarını dökmüşse normal bir şey olabilir.

  2. Serap Y. -İstanbul dedi ki:

    Benim leylak agacımın dallarında çiçeklenme başladı hem de baya çok. Bu normal mi bu mevsim için?
    ***
    Çiçek açması, uzun bir dinlenmeden sonra olur. Belki yaz aylarında bakımını sulamayı ihmal ettiyseniz o da gelişemediyse, sonra sulamaya başladıysanız ya da havanın yağışlı ve serin gitmesiyle birlikte çiçek açmış olabilir. Bazı süs bitkiilerinde olabilen bir şey. İki ay kadar susuz bakımsız kalınca sonra sulanmaya başlanan bitkilerden bazıları ilk iş olarak çiçek açmaya yönelebiliyor.

  3. Tayfun, İstanbul dedi ki:

    Terasıma 3 yıl önce aldığım leylağım çok güzel çiçek açıyordu.Geçen sene beyaz bi böcek türü gibi birşey istila etti. Kışın suyla temizledim ama şu anda yeniden sarmış. Sirkeli su yapıp fısfısladım. Faydası olur mu? Yoksa ne yapmam lazım?
    ***
    Terasınız camekanlıysa başedebilmeniz imkansız gibi zor. Sprey ilaç bulun ondan kullanın. Sulamak veya besin vermek gibi, bir defa değil, düzenli aralıklarla ilaçlamak lazım.

  4. Burak, Stockholm dedi ki:

    Merhabalar bizim evin ön tarafinda yaklasik 3 metre uzunlugunda birbirine cok yakin ama ince ve duz dallardan olusan leylak cesidi dikili. Bu agaclari eski ev sahibi dikmis ve sanirim en az 10 yasindalar. Simdi bir nedenden dolayi bunlarin yerini degistirmem gerekiyor. Mumkun mudur? Mumkunse nasil yapilir?
    ***
    Ağaçların yerini değiştirmek hakkında fazla bilgim yok. Şimdi uyanmış canlanmış haldeler. Şimdi yer değiştirmenin büyük zararı olur diye düşünüyorum. Sonbaharda yapraklar döküldüğü zaman ya da ilkbahardan önce kış sonunda henüz uyanmadan önce yapmak en uygun zamanlar. yaşlı leylaklardan bir metre uzaktan çepeçevre derinden kazmak lazım. Alttan kökleri 1 metre derinliğinden daha fazla kökleri kesmeyle sökerek yer değiştirilebilir. Bu iş için özel makineler var. İlgili bir firmanın hizmetini almalısınız. Paralı olacak ama en güvenli yolu bu.

  5. Burak, Stockholm dedi ki:

    Bilgi icin tesekkurler fakat burada henuz bahar gelmedigi icin daha canlanmadilar. Sanirim zamanim var. Kök derinlikleri cok mudur acaba. Birde bunlar cok birbirine yakin ve devamli uzuyorlar ustlerinden buduyorum ama kisaltamiyorum sanirim o isi bastan yapmak lazimdi.
    ***
    Yani çok yaşlı olduklarından dolayı o kadar derinden kazmak lazım. Leylak kökleri derine gidiyor bu yüzden susuzluğa iyi dayanırlar. Yaşlandıkça da derine giden kökler ana bünye için daha fazla hayati önem taşır. Belki 70cm gibi derinlik de uygun olabilir. Eğer sizin oralardaki fidanlık, nursery gibi firmalarla anlaşırsanız onlar özel araçlarıyla tam yapılması gerektiği gibi en iyi şekilde sökerek yeni yerlerine dikerler. Budama hakkında, ana gövde fazlaca kalınsa ne kadar yüksekse mecburen ona göre davranıyorsunuz. isterseniz dipten çıkan sürgünlerin gelişmesine izin verin, iki üç yılda yeterince büyüdüklerinde ana bitkileri dipten kesin. Sonra yenileri kısa boyluyken dallanıp budaklanacakları şekilde özel budamalarda terbiye edebilirsiniz.

  6. Ahmet B. -İstanbul dedi ki:

    Üç adet leylak agacı aldım. boyları şu an 2m civarında. dört aydır yaprakları beyazımsı bir renk aldı. sanki kireçlendi gibi bir şey oldu. normal hayvan gübresi attım. degişmedi. acaba demir eksikliği ya da azot eksikliği gibi olabilir mi?
    ***
    Belki de hastalıktır. Görmeden anlayamam. Bu yıl yeni almışsınız. Şimdiye kadar kökleri kuvvetli gelişebilmişse gelecek yıl gayet iyi gelişecektir. Leylaklar genelde gübreye filan ihtiyaç duymaz. Şimdi sonbahardayız. Yapraklarını dökebilir ya da şimdi yeni filizler çıkarabilir. Baharda durumu nasıl devam edecek o zaman iyi inceleyin.

  7. Serap dedi ki:

    Benim leylaklarımın yaprakları dışa doğru buruşuk oluyor. Üç sene oldu hiç büyüme göstermiyor. Her sene bir tane çiçek veriyor. Ne yapmam gerekir?
    ***
    Kışın zaten yapraklarını döker. Şu sıralarda dallardaki tomurların hafifçe büyümesi lazım. Nisanda onlardan yeni dallar ve çiçek tomurcuları çıkacak. Güneşi sever. Kapalı yerler için değildir. Bahçe bitkisidir. Çok büyük saksılarda balkonlarda teraslarda yetiştirilebilir.

  8. İlknur Y. -Ankara dedi ki:

    Ben terası olan kuzey batı cepheli bir evde yaşıyorum. Leylaklara çok meraklıyım. Terasımda leylak yetiştirmek istiyorum büyük saksıda. Nisan ayı gibi satın alsam olur mu? Kışın cam balkona mı koymak gerekir?
    ***
    Yukarda soğuğa ne kadar dayanıklı olduğu yazılı. Terasınız bol bol güneş alıyorsa hiçbir problem yok terasınız uygun. Nisanda alabilirsiniz. Saksı ne kadar büyük olursa o kadar iyidir.

  9. Zerrin, Bodrum dedi ki:

    Leylak ağacımı bir böcek istila etti. Daha kendisini göremedim ama sanırım bir tür tırtıl olması lazım. Yaprakları buruşuyor ve kuruyor. Bazı dalları örümcek ağı gibi bir şey sarmış. Ne tür bir ilaçla onu kurtarabilirim?
    ***
    Sanıyorum örümcek bitlerdir. Şu sayfada çözüm yolu var: http://azbitki.com/bitler

  10. Ayten A. -İstanbul dedi ki:

    Sanırım sonbaharda ekim kasım ayında çeliklerden yetişiyor. Bu çelikler mutlaka köklendirilmeli mi yoksa hemen mi dikilmeli? Renk lendirme olayı ortancada olduğu gibi mor istenırse çivitli su ile mi olmalı?
    ***
    Çoğaltılma yolları yukarda anlattığım gibidir. Çiçek rengini öyle yollarla değiştiremezsiniz.

  11. Elif, Brüksel dedi ki:

    Bahçemde iki leylak ağacım var. Boyları 3-3.5 metre. Fazla gölge yaptıkları için bir tanesinin çok kalınca dalını kesmek istiyorum. Tavsiyeniz nedir?
    ***
    Herhangi bir tavsiyem yok. İhtiyacınız ne ise onu yapabilirsiniz.

  12. Selin dedi ki:

    Saksıda leylak yetiştiriyorum. Daha gelişmedi yeni aldım. Evin içinde yetiştiriyorum. Haftada bir sulamamı söylediler alırken ama 3 günde bir suladım. Aldıktan sonra toprağını da değiştirdim. Dllarında damla damla sulanma oluştu. Nedendir acaba?
    ***
    Evde leylak yetiştirilmez. Bahçe-balkon bitkisidir. Devamlı açık havada olması şart. Herhangi bir bitkiyi beğenip ev içinde yetiştirmek için almadan önce hakkında araştırma yapmalısınız. çiçekçilere danışmayın. Bütün dertleri sizi ikna edip bir şeyler satabilmektir.

  13. Funda dedi ki:

    Ben de leylak almayı düşünüyorum. 10 litrelik saksı yeterli midir?
    ***
    Küçük bir fidan için yeterli. Hazır poşet toprak değil doğal gerçek toprak kullanmalısınız. Ana gövde parmaktan daha da kalın ise biraz daha büyük saksı gerekir.

  14. Muhammed, Konya dedi ki:

    Bahçemizdeki leylak bir türlü açmıyor. Bazı yaprakları kapkara olmuş. Fungus olabileceğini tahmin ediyorum. Yine de genel olarak yazın yemyeşil sağlıklı yaprakları var. Fakat bir türlü çiçek oluşturmuyor. Az veya fazla sulama bu konuda etken olabilir mi?
    ***
    Budamalar yapıyorsanız yukardaki budamayla ilgili kısmı okuyun. Yanlış budama yapanların leylakları çiçek açmıyor. Baharda yaprak kararmalarına sebep olan mantarlar var. Güllerde de görülen bir hastalık. Pek sulamayın. Sulamak kesin gerekli olunca sabah ile öğle arası sulayın. Akşam sulamayın. Gece çevredeki ıslaklık o tür hastalıkları arttırır. Leylaklar sadece bahardan bahara, yılda bir defa çiçek açar. Şimdi hiç tomurcuk yoksa ya henüz çok gençtir ya da yeri fazla gölge ise onun da etkisi olabilir. Budama hataları da söz konusudur dediğim gibi.

  15. Ali, Diyarbakır dedi ki:

    Çiçekli bir leylak dalını toprağa eksem tutar mı?
    ***
    Hayır tutmaz ama yine de deneyin.

  16. Semih, Ankara dedi ki:

    3-4 yıldır balkonumda leylak bakıyorum. Bu sene neredeyse hiç çiçek açmadı. Daha önce budama yapılmadığı için diye düşünüyorum ama budamayı nasıl yapacağımdan emin değilim. İnce dalların bırakılması gerektiğini yazmışsınız. Tam olarak nereden kesmek gerekiyor? Dip sürgünlerini bırakmalı mıyım?
    ***
    Hemen şimdi budayın. Resme baktım. Galiba 1 metreden uzun. Süs için koyduğunuz üç tane sarı top görünüyor. En alttaki sarı top hizasından (ordan itibaren alt kısımları), oradan aşağı tüm yan dalları kesin. Dip sürgünleri de kesin ayıklayın. Daha güneşli yerde tutun.

  17. Gürol, Bursa dedi ki:

    Leylak ağacını haziranda budama yapmadım. Ekim ayında budama yapmalı mıyım yoksa bu şekilde kalsın mı?
    ***
    Lütfen yukardaki budama kısmını okuyun. Leylaklar çiçek açtıktan hemen sonra budanmalıdır. Ama eğer canınızı sıkan fazla dallar varsa onları ne zaman isterseniz o zaman kesebilirsiniz.

  18. Pınar, İstanbul dedi ki:

    Leylak agacimi gecen haziran ayinda aldim. Cok kar olana kadar terasta hep gunes alan yerde durdu. Asiri sogukta iceri aldim ve su anda hic yapragi olmamasina ragmen bir suru cicek acti. Mevsim konusunda kafasi karismis olmali. Zarar gelir mi?
    ***
    Bu şekilde çiçeklenmesinin zararı olmaz. Fakat ani ısı farklılıklarında birçok bitkide şok etkisi ve kök çürümesi görülür. Sanıyorum leylak tamamen uyku haline geçmiş olduğu için daha sıcak bir ortama geçtiğinde öyle bir şok yaşamadı. Uzun süre soğuktan sonra sıcağı görünce bahar gelmiş gibi gelişime başlayıp çiçeklendi. Ayrıca korkmanıza gerek yoktu çünkü leylak istanbulun en şiddetli don olaylarına bile tamamıyla dayanıklıdır. Bir de şunu da belirtmekte yarar var: Dalları çiçeklenmiş olsa bile kökler çürümüş olabilir. Eğer ölmezse gelecek yıl böyle yapmayın. Kış ortasında leylak dallarının kesilerek alınıp evlerde vazoda vazoda çiçeklendirmek çok eskiden adetmiş. Şimdi leylaklar neredeyse unutulduğu için o adet de unutuldu.

  19. Elif, İstanbul dedi ki:

    Saksıda yetiştirdiğim Leylak ağacımın yaprakları küçük. Sebebi ne olabilir acaba? Terasta ve çok iyi güneş alıyor.
    ***
    Son yıllarda herkes gerçek toprak olmayan hazır poşet topraklardan kullanıyor. Leylak için hiç iyi değil. Gerçek toprak bulup daha büyük saksıya dikin. Zamanla hem daha güçlü hem daha sağlıklı olur ve gelecek yıl ilkbaharda daha fazla çiçek açar. Yaprak boyutu önemli değil. Yaşlandıkça yaşam fonksiyonları ve yaprak büyüklüğü iyice normale döner. Kök sistemi önemlidir. Bunun için gerçek toprak ve büyük saksı gerekiyor.

  20. Ugur, İstanbul dedi ki:

    Ben yeni fidan leylak alip bahceye diktim. Ne kadar surede buyur ve acar?
    ***
    Gelecek yıl çiçek açar ama daha iyi olması için en az iki yıl geçmesi gerekir.

  21. Nazan, Ankara dedi ki:

    Bahçedeki leylak ağacının gövdesinin çevresinde çok fazla filizlenme oluyor. Her sene kesmemize rağmen çok fazla çıkıyor ve duvarlardan çıkıp duvar taşlarını yerinden oynatacak şekilde. Nasıl önleyebilirim?
    ***
    Her sene, senede bir gibi budamalar işe yaramaz. Her an budamalar, filizleri yok etmeler gerekli. Bitkileri kendi hallerine bırakınca her şey olur. Ben her zaman takip ederek anında müdahale ediyorum. Bu her bahçe bitkisi için geçerlidir. Bahçemdeki leylak eğer ben hiç ilgilenmesem yüzlerce dal uzatır. Tepede gelecek bahar çiçek açacak kalitedeki dalları sınırlı sayıda bırakıp yaz boyunca birkaç defa budarım. Özellikle ana gövde üzerinden çıkan filizlere ve dipten çıkan sürgünlere izin vermiyorum. İlk çıktıklarında yok etmek çok basit. Birkaç hafta veya birkaç ay geçince iş çok zorlaşır.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)