Equisetum hyemale

Zarif, dekoratif, incecik yapılı bir bambu gibi topraktan yukarı dimdik yeşil dallar uzatan Equisetum hyemale bitki türü at kuyruğu adı verilen bitkilerdir. Dünyada kuzey yarımkürede, Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya kıtalarının kuzey kısımlarına özgüdür.

At kuyruğu bitki türlerinden Equisetum hyemale

Equisetum hyemale türü at kuyruğu

Equisetaceae (Atkuyruğugiller) bitki familyası yüz milyonlarca yıl öncesinin bitkilerindendir. Günümüzde familyanın sadece tek cinsi kalmıştır: Equisetum. Ve bu cinsin 20 kadar türü vardır. Konumuz o türlerden sadece biri, Equisetum hyemale türüdür.

Özellikleri

Equisetum hyemale türünün doğal yaşam alanları genellikle fazla sulak yerlerdir. Akarsu ve nehir kenarları, su kaynağı gözelerinin kenarları vesaire. Yılın bazı zamanlarında göllenen yerlerde de bulunurlar. Suların çekilmiş olduğu aylarda hayatta kalma özellikleri var.

Çiçeksiz bitkilerdendir. Yani çiçek açmaz, tohum vermez. Tohum yerine çok küçük, toz zerreleri gibi spor verirler.

İnce kamış dalları ortalama 90cm dimdik yukarı uzar. Bazıları daha kısa, bazıları daha uzun. Duruma göre boyları 2 metreye yaklaşabilir. Aşağı yukarı bir kurşun kalem kalınlığında ve içleri boştur. Dalların bir kısmı kısır yapılıdır. Bir kısmı ise verimli yapılıdır. Yani sadece verimli dalların en uçlarında mini kozalak gibi bir organ gelişir ve o organ eşeyli üreme amacıyla spor üretir, çevreye salar.

Yaprakları o kadar küçük ve o kadar farklıdır ki yıllardır bu bitkiyi yetiştiren kişiler bile dalların yapraksız olduğunu sanır. Dalların koyu renkli boğum yerlerini çepeçevre mini yapraklar kaplar. Dikkat ederseniz fark edersiniz. Yapraktırlar ama fotosentez yapma özellikleri yoktur. Bu mini yapraklar kışın çok fazla soğuk olan yerlerde dökülür. Fazla soğuk yoksa dökülmezler.

İstilacıdır

At kuyruğu Equisetum hyemale türünün bahçelerdeki istilacılığı çok kötü bir şey değil. Çünkü diğer bitkileri boğmaz, gölgede bırakmaz, topraktaki besin maddelerini tüketmez. Her yerde çok güzel bir görünüm sunarlar. Fazla yoğunlaştıkları yerlerde diğer bitkileri rahatsız ederlerse oralarda azaltmalar yaparsınız.

Kök sürgünleri şeklindeki rizomları toprak altında hızla uzayıp giderken peşi sıra belirli aralıklarla yukarı dallar uzatırlar. Ana kök 1m kadar derine giderken, çeşitli derinliklerde rizom  sürgünleri çevreye uzatabilir. Sulak bahçelerde çok fena istilacı olur. Biraz fazla derinden giden sürgünler iki bahçe arasındaki duvarın altından geçerek bahçeler arası yayılırlar (duvar toprağın altında yarım metre kadar derine ulaşıyorsa sorun yok).

İstilacılığını önlemek için herbisit ilaçlar genelde işe yaramaz. Defalarca kullanmak gerekiyor. Sonuçta at kuyruğu bitkileri yok olur mu, garanti değil ama toprağınız herbisit ilaçlar yüzünden mahvolup gider. Orada artık pekçok bitki türü yaşayamayacaktır. Koskoca ağaçlarınız bile ölür. Herbisit ilaçlarını sebep ne olursa olsun, kim tavsiye ederse etsin asla kullanmayın.

Kışa, donmalara dayanıklıdır

Equisetum hyemale kış soğuklarına -40C dereceye kadar dayanır. Türkiye şartlarında kış soğuklarına dayanamayacağı hiçbir ilimiz yok diyebiliriz. Ayrıca susuz kalmaması şartıyla çok şiddetli sıcak memleketlerde de sorunsuz yetişir.

Zehirleme etkisi var

Hayvanların otladığı yerlerde olmamalıdır. Biraz fazla yeseler zehirlenip ölürler.

Yetiştirme, bakım

At kuyruğu o kadar hızlı gelişir ki baş döndürücü hızının karşısında bakımdan ziyade nasıl engelleyeceğinizi düşünürsünüz. Zaten bakımı için sudan başka hiçbir şey istemiyor.

Saatlerce güneş alan yerlere de gölge yerlere de uyar. Fakat sıcak memleketlerde (sadece yaz aylarında) direkt yakıcı güneşten korumak güzelliğinin bozulmaması için tavsiye edilir.

Bahçede toprak seçmez. Sürgünleri her yere uzar. Komşu bahçelere geçip oraları da hızla istila eder. Tabii ki bu hızı ve istilacılığı susuz kalmadığı yerlerdedir.

Sulamayı toprak hafiften kurudukça yapın. Su dolu kaplarda tutmalısınız gibi tavsiyeler biraz abartılıdır. Buna hiç gerek yok ama sakıncası da yok. Sulama aralıklarını toprağı hiçbir zaman kupkuru kalmayacak şekilde ayarlayın. Yani isterseniz her gün sulayın. İsterseniz toprakta önemli bir kuruma oldukça sulayın. Ama toprağının kupkuru olmasına kadar beklememelisiniz.

Bahçeye dikecekseniz

Sınırlandırıcı bir şeyler yapmanız lazım. Yani sürgünlerini hızlıca her yere uzatır ve her yeri istila eder. Bundan dolayı Equisetum hyemale bitkinizin ne kadar genişlikte bir alanda sınırlı kalmasını istiyorsanız o alanın kenarlarına toprağa 50cm derine kadar plastik levhalar yerleştirin. Böylece sınırları aşamaz. Aslında sınırlamaya çok da gerek yok. Yukarıda da anlattığım gibi at kuyruğunun istilacılığı genelde diğer bitkiler için tamamıyla zararsızdır. Sınırlama işi özellikle düzene çok fazla takıntılı ve düzen-ahenk konusunda aşırı titiz olan insanlara tavsiye edilir.

Verimli, besleyici topraklarda gelişimi yavaş olur. Kumlu, taşlı, birçok bitkiler için verimsiz olan topraklarda çok hızlı ve arsızca gelişir. Toprağın pH derecesinin düşüklüğü veya yüksekliğinin at kuyruğuna genelde olumlu veya olumsuz bir etkisi yoktur.

Saksıda at kuyruğu yetiştirme

Saksıda at kuyruğu yetiştirecekseniz çok geniş saksı gerekiyor. Toprak karışımı fazlaca kumlu ve taşlı olmalıdır. Şöyle: Torf toprak, arazi toprağı, dere kumu, ponza taşı, taş parçaları hepsini karıştırın. Bu çeşitlilikteki karışımda bitki besinine hiç ihtiyacı olmaz. Birkaç ayda saksıyı doldurur ve sürgünleri saksı dışına yönlenirler. Saksının alt deliklerine yönelmiş sürgünleri de olacaktır. Böylece saksının alt deliklerinden bile, saksının dışında alttan yukarı dallar uzatması mümkündür.

Budama

Bozulan, çirkinleşen dallarını dipten kesmekten başka budama istemiyor.

Üretim

Toprak altında rizomlar sürgünler halinde sürekli ilerleyerek yukarıya dallar uzatır. Yani bu sürgünleri ilkbaharda ayırarak Equisetum hyemale at kuyruğu bitkinizi çoğaltmış, üretmiş olursunuz. Çok basit bir iştir. Tohum vermez. Spor tozları yayar. Bu şekilde eşeyli üreme yolu ise at kuyruğunun doğal yaşam alanlarında olur. Biz yapamayız. Ayrıntılı bilgi Bitkilerde eşeyli üreme sayfasında.

Problemleri

Equisetum hyemale hastalıklanmaz, bitlenmez. Hiçbir hassaslığı yoktur. Sadece toprağı kupkuru kalmamalıdır, o kadar. Esas problem kendisidir. Çünkü gelişimine elverişli olan bahçelerde kesinlikle önlenemez bir istilacıdır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: |


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.