Polianthes tuberosa, Sümbülteber

Hem çiçeklerinin güzelliği hem hoş kokusu için yetiştirilen sümbülteber kesme çiçekçilikte de parfümcülükte de kullanılan bitkilerdendir. Kokusu çok beğenilir. Çiçeklendiğinde kokusunu akşama doğru çevreye salmaya başlar.

Birçok bilgi kaynaklarında sümbülteberin ana vatanının Meksika olduğu söylenir. Fakat aslında sümbülteber Filipinler ve Malezya civarlarının bitkilerindendir. Sümbül ile aynı familyadandır (Asparagaceae – Kuşkonmazgiller).

Genel özellikleri

Sümbülteber

Çiçekleri çok güzel koktuğu için yetiştirilir. Kokusuna fazla maruz kalmak sersemletici etki yapabilir. Sümbülteber soğanlı ve sıcak dönem bitkilerindendir. ilkbahardan sonbahar sonuna kadar yeşil yapraklıdır. Yapraklar ince-uzun şeritler halinde gelişir. Kışın yapraksız kalır. İlkbaharda yapraklanmaya başlandıktan itibaren 4 ayı doldurunca veya daha sonra çiçeklenir. Yaz ortasından sonbahar ortalarına kadar çiçeklenme dönemidir.

Sümbülteber kış soğuklarına pek dayanıklı değildir. Karasal iklimli bölgelerde kışın mutlaka korunması gerekir. Sonbahar sonuna doğru (ekimde veya kasımda) soğanları topraktan söküp 15 gün boyunca kuru ve havadar bir yerde kurumalarını bekleyin. Sonra kurumuş yaprakları ve kökleri temizleyip aynı yerde 5-10 gün daha bekletin. Sonra kağıt havlu ile sararak serin bir yerde ilkbahara kadar saklayın. Deniz etkisindeki kıyı kesimlerimizde kışın söküp soğanları korumaya almak gerekmez. Kışın bulundukları yerde toprak yüzeyini kuru yapraklarla örtün. Akdeniz ve güney Ege kıyılarında buna da gerek yok.

Eğer sümbülteberlerinizi saksıda yetiştiriyorsanız kışa doğru kapalı ama soğuk bir yere, toprağından hiç sökmeden, saksılarıyla beraber almalısınız (saksıda bu şekilde beklettiğiniz yer ısı sıfırın altına fazlaca düşecek kadar şiddetli soğuk olmamalı). Kış boyu hiç sulamayın. İlkbaharda sökerek yeni hazırladığınız toprağa dikin.

Yetiştirilmesi ve bakımı

Sümbülteber bol bol güneş istiyor. Fakat yaz mevsiminde sürekli 35C derece ve daha fazla ağır sıcakların yaşandığı bölgelerde sadece sabah güneşi alan doğu cepheler veya yazları akşamüstü güneşi alan kuzey cepheler tercih edilse daha iyi olur.

Soğanları ilkbaharda dikilir. Fazla serin günler geçtiğinde (mesela istanbul’da nisan sonu-mayıs başı gibi) soğanların tepe kısımları 5cm toprak altında kalacak şekilde dikin. Sümbülteber soğanları lale soğanları gibi tek tek değil çoklu yapılıdır. Bu çoklu soğanları bölmeden, birbirlerine ortalama 20cm mesafe olacak şekilde dikmelisiniz.

Toprak

Hazır poşet toprak ama bunun mesela kts veya emin torf markalarda olduğu gibi kompost benzeri olması lazım. Yani sümbülteber için lifli ve çürüntülü poşet toprak gerekiyor. Buna biraz iri taneli kum ve bulabilirseniz biraz yaprak çürüntüsü karıştırın. Bu toprak karışımı idealdir. Gübre filan istemez. Yaprak çürüntüsü yerine solucan gübresi kullanılabilir. Toprak karışımında Leonardit de kullanabilirsiniz.

Sümbülteberi saksıda değil bahçede yetiştirecekseniz 20cm kadar çukur kazın ve yukarıda tavsiye edilen toprak karışımı ile doldurun. Soğanları bu karışıma soğanların üst kısmı 5cm toprak altında kalacak şekilde yerleştirerek gömün.

Gübre

Sümbülteber hassas bir bitkidir. Toprağının havadar, süzek ve biraz asitli olmasını ister. Doğal gübreler özellikle de günümüzde gerektiği gibi her bitkiye faydalı olamıyor bilakis büyük zarar verebiliyor. Hem toprağın pH derecesini arttırabilir hem toprağa tuzluluk kazandırabilir. Suni gübreler veya özel bitki besinleri sümbülteberin hassas köklerini yakabilir. Zaten soğanları çürümeye çok yatkındır. En iyisi yukarıda anlatıldığı gibi toprak karışımı yapmak ve her yıl yeni toprak hazırlamaktır. Doğal gübrelerden sümbülteber için kullanabileceğiniz en güvenli gübre solucan gübresidir. Eğer burada tavsiye edildiği gibi besleyici bir toprak karışımı yapamazsanız, sırf hazır poşet toprakta yetiştirecekseniz yapraklanmaya başladıktan sonra, yaz sonuna kadar ayda bir defa hafif dozajlı (yani ev bitkileri için olan) genel kullanım bitki besininden verin. Sadece ayda bir yeter.

Sulama

İlkbaharda soğanları yeni diktiğinizde güzelce sulayın. Sonra sadece toprak kupkuru oldukça sulayın. Yapraklanmaya başladıktan sonra sulama sıklığını arttırın. Toprak üst yüzeyinde kuruma gördükçe sulayın. Gereksiz yere bol bol sulama sümbülteber soğanlarının çürümelerine sebep olabilir. Dikkatli olmalısınız. Çiçeklenme sonrasında veya çiçeklenmese bile yaz sonunda veya sonbaharda yapraklar sararmaya başlarsa artık sulamamalısınız.

Çoğaltılması

Sümbülteber soğanları

Soğanlarının ayrılmasıyla çoğaltılır. Soğan diyoruz ama aslında soğan şeklinde rizom benzeri yapılardır. Birçoğu bir arada olur. Bunları ayırmamalısınız. Rizomlu bitkilerde rizomlar birbirleriyle bağlantılı olduğu sürece gelişim çok güzel olur. Sümbülteberde de aynen böyledir. Ancak birkaçı çok fazla büyüdüğünde, ama tek tek değil birbirlerine bağlı gruplar halinde ayırın. Gruplar halinde ayırırsanız gücü düşmez. Ayırma işini kış sonunda yapın ve ayırdıktan sonra on gün boyunca havadar bir yerde açıkta bekletin. Çünkü ayırmada olası yaralanmalar ve kesik yerler mutlaka toprağa dikmeden önce iyice kurumalıdır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)