Tavuklara ve civcivlere neler yedirmeli

Tavuk yemleri, civciv yemleri, yumurta yemi, etlik civciv yemi, doğal yiyecekler ve tavukların dengeli beslenmelerinin ne olduğu, önemi, civcivleri yemleme tarzı, tavukları besleme, taş kırpıntıları ve su verme sıklığı hakkında..

Tuzlu ve küflü şeyler vermemeniz gerektiğini en başta belirteyim. Bunlar tavuklara öldürecek derecede zarar verirler. Yemek artıkları aşırı tuzlu değilse her gün vermiyorsanız zararı olmaz. Yine de dikkatli olun. Yemek artıklarınızı tavuklara vermeniz çok iyi olur ama yemekleri az tuzlu yapın ki tavuklarınıza zararı olmasın.

Tavuklar doğada ne yer?

Önce bunu bilelim. Ne yiyorlarsa o şeylerde bünyeleri için çok gerekli maddeler vardır. Vitaminler, mineraller, çeşitli elementler, protein çeşitleri, tuz çeşitleri, kalori, kalsiyum.. Yedikleri şeylere gelince: Her türlü yeşillik, tohum, tane, her çeşit küçük hayvanlar, böcekler, leşler, toprak ve taş. Kısaca her şey yerler.

Tavuklarınızı dışarıda serbest bırakarak yetiştiriyorsanız ve bölgeniz doğal bir çevre ise tavuklarınız şanslı. Siz hiçbir şey vermeseniz bile bütün gün her yeri araştırıp karınlarını doyururlar. Çok daha önemlisi, gıdalarını eksiksiz alırlar. Kapalı besliyorsanız o zaman siz onlara vereceğiniz yiyecekleri çok zengin çeşitlilikte tutmalısınız.

Küçük civcivler için

6 haftalık oluncaya kadar özel civciv yemi verseniz daha iyi olur. Su asla eksik olmamalı. Özel civciv yeminin ve suyun yanı sıra salata yaprakları, haşlanmış yumurta ve ilk üç hafta dolduktan itibaren mini taşlar içeren temiz toprak vermelisiniz.

Su

Su içmek tavuklar ve civcivler için bizden çok daha önemlidir. Birkaç saat susuz kalan tavukların sindirim sistemlerinde bozulmalar, ölüme sebep olan zehirlenmeler gözlemlenmiş. Civcivlere de tavuklara da her an gözlerinin önünde temiz su sağlamalısınız.

Tavuklara ve 1,5 aydan itibaren civcivlere verilecek yiyecekler

Aşağıdaki dört madde her gün olmalı. Tavuklarınız bunlardan hiç mahrum kalmamalı.

1- Buğday. Tavuklar buğday konusunda müşkülpesenttir. Her buğdayı yemezler. Severek yiyecekleri buğday genelde piyasadaki en ucuz buğday çeşididir.

2- Her türlü yeşillik: Tavuklarınızı uygun çevrede açıkta yetiştiriyorsanız kendileri bulur yer. Yoksa siz vereceksiniz. Genelde sebze artıkları verilir. İlle sebze artıkları olacak diye bir şart yok. Gerekirse özel sebze alın. Hangilerini yemeyi seviyorlarsa. Yalnız, önce iyice yıkayın. İçinde tarım ilaçları varsa tavukları zehirleyebilir. Semt pazarlarına akşama doğru giderek pazarcıların attığı yığın yığın sebze parçalarını bedavaya seçerek alabilirsiniz.

3- Toprak ve mini taşlar: Toprak alanda eşinip bulduklarını yeme imkânı sağlayın. Tavukları kapalı yerde tutuyorsanız en az haftada bir temiz yerlerden toprak getirin kümesin bir köşesine yeterince derinlikte bir leğene koyun. Bizim bilmediğimiz ama tavuklar için çok önemli toprak maddeleri vardır. Tavuklar topraktan yerler. Tavukların sindirim sistemi için kesin gerekli olan küçük taş parçaları toprakta vardır. Bu da aradan çıkmış olur böylece.

4- Protein: Proteinli yiyecekler hakkında aşağıdaki kış ile ilgili ilk paragrafa bakın.

Tavuklar kışın ne yemeli?

Açıkta yetiştirilen tavuklar bulabildikleri birçok küçük canlıları yiyerek protein ihtiyaçlarını karşılarlar. Fakat kışın o canlılar yok denecek kadar azalır. Siz tavuklarınıza kıyma, haşlanmış yumurta, kavrulmamış ay çekirdeği, soya ve çiğ balık verin. Balık tavuklara çok faydalıdır. Tavuklarınızı kapalı yerlerde tutuyorsanız sadece kışın değil her zaman bunlardan vereceksiniz. Yumurta tavukları yemi de protein için iyi kaynaklardandır.

Kelp: En çok Amerika’da okyanus kıyılarında çok bulunan geniş yapraklı kahverengi bir deniz yosunudur. Sadece tavuklar için değil bizim için de hayati önem taşıyan birçok minerallere sahiptir. Kapalı alanlarda yetiştirilen ve yumurtlayan tavuklara verilmesinde büyük yarar var.

Özel yemler: 1- Civciv yemi: Özellikle civcivlerin ilk 6 haftasında sadece bundan vermek yeterli olabiliyor. 2- Yumurtlayan tavuklar için, onların bünyelerinden yumurtalara giden hayati maddeleri telafi edecek yumurta yemi yapılmış. Gerçi hiç de telafi edemiyor. Ayrıca uzun vadede zararı çok büyüktür. Ani çökmeler, ani yaşlanmalar olur ve üç yıldan fazla yaşayamazlar. 3- Etlik ırklar için yem: Sadece civcivlerin kesim zamanına kadar verilir. Kimseye hiçbir amaçla tavsiye etmem.

Arkadaşlarınızın tavsiyeleri: Çok kişiler tarafından denenmişse, büyük faydası görülmüşse onlardan da verebilirsiniz. Yalnız dikkatli olun. Hiçbir zaman tavuklarınızı sadece bir iki çeşit şeyle beslemeyin. Ne kadar zengin çeşitte yiyecek, o kadar sağlıklı tavuk demektir.

Kalsiyum ihtiyacı

Bol bol yeşillik ve toprak yiyorlarsa özel bir şey vermenize gerek yok. Yine de şunlar tavsiye edilebilir: Öğütülmüş istiridye kabukları veya yumurta kabukları.

Lor peyniri civcivlere ve tavuklara

Sadece kalsiyum için değil protein ve mineral ihtiyacı için de faydası büyüktür. Tuzsuz olması lazım. Haftada iki defa verin. Önce ekmeği ıslatın. Suyu emen ekmek parçalarını tuzsuz lor peyniri ile karıştırıp verin.

Faydalı şeyi yemiyorlarsa

O şeyi haşlanmış hafif acılı patates püresine karıştırarak verin.

Tavukların yumurtlaması için ne yedirmeli?

Yumurta civciv içindir: Yani bir canlının yoktan var olması için gereken bütün vitaminleri, protein çeşitlerini, mineral, kalsiyum vesaire maddeleri içermesi gerekir. Bunun için her bir yumurta tavuğun bünyesinden çok şey eksiltir. Her bir yumurta ömürden ömür götürür. İşte bundan dolayı tavuklarınızı çok zengin çeşitlilikte yiyeceklerle beslemeniz kesinlikle şarttır. Yoksa çabuk yıpranırlar.

Yumurta veya yumurtlatma yemi ve zararları

Buna yumurtlatıcı yem diyenler de var ama yanlış. Doğanın gereği olarak tavuklar zaten yumurtlar. Bunu yaş, sağlık durumu ve mevsimsel şartlar belirler. Tavuk ırkına göre de değişir. Bazıları kışın ara verir. Bazıları aşırı sıcaklarda, bazıları sadece tüy dökümünde ve gurk süresince ara verir. Hint tavuğu gibi bazı ırklar ise sadece yılın bazı dönemlerinde, sadece gurk olmak için ortalama on kadar yumurta yapar.

Yumurta yemi tavuğun yumurta oluşturmak için kendi canından verdiği ve böylece büyük kayıplara uğradığı her şeyi telafi etmesi, tavuğun sağlıklı bir şekilde tekrar tekrar güç ve besin kazanarak yumurtlamaya devam edebilmesi içindir. Aslında bu sayfada yukarıda verdiğim bilgiler dört dörtlük yerine getirilse özel olarak yumurta yemi almanıza gerek kalmaz.

Yumurta yemi zararlıdır: Bu yemlere çeşitli kimyasallar (adına hormon denmeyen ama aslında hormon maddeleri) katılıyor. Böylece tavuk bünyesi yıpranmışlıkların farkına varamıyor. Biyoritm devre dışı kalıyor. Devamlı bu tür yemlerle beslenen tavukların ömrü kısalır. Üç yıldan fazla yaşayamazlar. Kapalı tesislerde tavuklar zaten bir iki yıl kadar tutulur. Bünyenin iflas etme arefesinde ıskartaya ayrılırlar. Açık yerlerde, ev bahçelerinde bu yemin devamlı verildiğinde tavukların üç yıldan fazla yaşayamadığı görülmüştür. Yani bünye zaman zaman yumurtaya ara verip  yenilenme faaliyetlerine giremiyor. Sadece tüy dökme zamanında yumurtlamaya ara verebilirler ve bir de ırka bağlı olarak kışın ara verirler. Özellikle kışın yumurtlamaya devam eden hibritler bu yemle devamlı beslendiğinde üç yaşına yaklaştığı zaman ani bir çöküş, ani bir yaşlanma ile birlikte ölür giderler.

Etlik civciv yemi (etlendirme, kaslandırma yemi)

Öncelikle bu özel yemleri kesinlikle tavsiye etmediğimi ve devlet tarafından kesinlikle yasaklanması gerektiğini belirteyim. Cornish Rock etlik civcivlerin 40 – 50 günde devleşmesinde özel yemlerin büyük rolü var. Düşünelim, niçin özel etlik civciv yemleri var? Bu özel yemlere ne gerek var? En baştan buraya kadar okuduysanız özel etlik civciv yemlerine hiç gerek olmadığını anlamışsınızdır zaten.

Niçin zararlıdır?

Etlik civciv yemi içine yağlanmayı önleyip protein oluşumunu hızlandıran kimyevi maddeler katılmış. Protein takviyesi ayrıca var. Çabuk büyümeden, metabolizma yorgunluğundan vesaire kaynaklanan ölümleri önleyici kimyasal maddeler (hormonlar) bile katılmış. Hatta uyuşukluğu gideren maddeler bile var. Ta ki civcivler yorulmadan bıkmadan devamlı yem yesinler ve sindirim sistemleri de iflas etmeden çalışsın. O yemlerle devamlı ışıkta beslenmiş olan dev civcivler iki aya yaklaştıkları zaman kesilmezlerse obezite kaynaklı birkaç çeşit hastalık sahibi oldukları için ölüyorlar. Hayatta kalmaları imkânsız. Buna ne diyeceksiniz? Bırakın piliç olma çağına ulaşmayı, daha civcivlik dönemini bile aşmadan hedeflenen ağırlığa geliyorlar ve derhal kesilip satılıyorlar. Kesilmeseler zaten piliç olmadan ölecekler. Çünkü sağlıkları tam anlamıyla iflas etmiştir.

Yemlerdeki kimyasallar ve hormonlar kesinlikle etlere geçiyor. O etleri yiyen bizlere de geçiyor.

Kimyasallı yemlerle devleştirilmiş civcivlerin etini yemenin insan sağlığına zarar vereceğini anlamak için bilim adamı olmak gerekmez. Son yıllarda obezite hastalığının çok büyük bir hızla yayılmasında, hormonal düzensizliklerle ilgili (guatr, şeker vs) hastalıkların artmasında, uyku düzensizliklerinin ve çeşitli anksiyete bozukluklarının artmasında, yeni yeni fiziksel ve psikolojik hastalıkların ortaya çıkıp yaygınlaşmasında bu etlerin satışlarının artmasının kesinlikle çok büyük payı var.

Öte yandan, söz konusu kimyasallı yapay yemler sadece etlik tavuklarda değil hindilerde, sığır ve koyunlarda da kullanılıyor. Doğal sandığımız etlerin oluşumu günümüzde artık doğal yollarla olmuyor. Bunları bilelim. Kimyasal içerikli olduğu kesinlikle inkâr edilen özel yemlerle yetiştirilen hayvan etlerinin insan sağlığına vereceği zarar genleriyle oynanmış (GDO’lu) hayvan etlerinden çok daha büyük olacaktır ve halihazırda oluyor.

Tavukların gurk olmalarını sağlayan yem ve yiyecekler

Halk arasında çeşit çeşit şeyler anlatılır. Acılı yedir, biber yedir, şu hamuru yedir bu hamuru yedir.. gibi. Tavuğun gurk olması için neler yedirmeliyim gibi sorular çok sık geliyor. Acılı şeylerin tavsiye edildiğini söylüyorlar. Halbuki bunların gurk olmayı sağladığı yok. En azından direkt bir etkileri yoktur.

Yiyecek çeşitliliğinde zenginlik, güneş, hareket ve ırkın gurk olmaya uygunluğu önemlidir. Acılı yiyecekleri tavuklar sever. Ama gurk olmalarına etki etmez. Kan dolaşımını hızlandırma etkisi varsa bile geçicidir. Gurk olmada hiçbir rolü yoktur. İşin sırrı gurk olmayı sağlayan hormonun salgılanmasındadır. Bu da doğal şartların tam olmasına ve tavukların sevdiği yiyeceklerden yemelerine bağlıdır. Mesela hafif acılı papates püresini, et ve böcek gibi proteinli yiyecekleri de çok severler.
Sevdikleri yiyecekleri yemeleri onlara mutluluk verir, huzur verir, kaygıları ve stresi azaltır: Bu da mevsim ve gündüz vakti süresi gibi diğer şartların tavukları etkilemesini, gurk edici hormonun salgılanmasını daha mümkün kılar. Komşumuzun devamlı kümeste yetiştirdiği gurk olmaya ehil tavukları gurk olmazken bizim devamlı açıkta yetiştirdiğimiz hibrit yumurta tavuğu iki yıl üst üste ilkbaharda gurk olmuştu. Çünkü her yeri gezerek araştırarak ne yiyeceğine kendisi karar veriyordu.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Tavuk Civciv Kuluçka

Etiketler: |

'Tavuklara ve civcivlere neler yedirmeli' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Serkan Y. -Amasya dedi ki:

    Artan pirinç pilavı zararlı olur mu?
    ***
    Az tuzlu ise zararı olmaz. Yemeklerinizi fazla tuzlu yapıyorsanız o takdirde yemek artıklarını vermenizin zararı olabilir.

  2. Ayşe G. -G.Antep dedi ki:

    Tavuklara irmik verilir mi? İrmikten hamur yapsam zararı olur mu?
    ***
    İrmik buğdayla aynı şeydir. Çok sert özelliği olan durum buğdayının ufalanmış şeklidir. İrmik yerine buğday verseniz daha iyi olur. Ayrıca irmikten hamur yapıp verirseniz bir zararı yok ama gereği de yok.

  3. Füsun, Ankara dedi ki:

    Civcivken aldığımız hayvanımız 6 aydır apartman dairesinde bizimle yaşıyor. Her gün bir saat kadar bahçeye indiriyorum ama bazı günler inemiyor. Onun için yem zenginliği ve çeşitliliği için ne yapabilirim? Kuru yavru kedi-kopek yemi ya da muhabbet kuşu yemi falan böyle şeyler alsam olur mu? Çocuklar vermek istemiyor ama hayvanda eksiklik kalsın eziyet çeksin istemiyorum. Bari besini tam olsun.
    ***
    Tavuklar insanların, kedilerin, köpeklerin, koyunların, ineklerin yediği istisnasız her şeyi yerler. Et, balık, peynir, pasta, kuru soğan, yeşil soğan, hatta lale soğanı, hamur işleri, acılı yemekler, her şey. Yeter ki tuzlu olmasın. Bir de ev süs bitkilerinin çoğu zehirlidir bunlardan da vermeyin. Sadece bunlara dikkat edin. Ben bir tavuğun kocaman ölü bir fareyi aynen yılan gibi yuttuğunu, yutarken ağzının yılan ağzı gibi inanılmaz derecede açıldığını görmüşümdür. Sonrasında gayet sağlıklı olarak hayatına devam etmişti. Yani ölü fare, ölü kedi yavrusu bile bütün olarak yutup hazmederler.

  4. Nazlı, Kayseri dedi ki:

    Ben hayvanlarıma ilaç alamıyorum pahalı oluyor bazıları. Bu nedenle benim vereceğim bazı şeyler kuş yemi verebilir miyiz?
    ***
    Yiyecek çeşitliliği önemli. Tekdüze yemleme ile yetinmek yanlış. Yeşillikler, tuzsuz lor, balık ayıklamadan kalan artıklar vesaire verin.

  5. Mehmet, Konya dedi ki:

    Kümesimde 3 farklı cins tavuk var. Aralarında bazen yer ve yiyecek kavgası oluyor. Bu durum zamanla düzelir mi acaba?
    ***
    Tavukları alalı henüz birkaç gün olmuşsa belki zamanla birbirlerine alışırlar. Ama yeni değillerse asla düzelmez. Daracık alanda böyle olması gayet normal. Birbirlerini delik deşik edip yedikleri bile oluyor.

  6. Ramazan Baban dedi ki:

    Çabuk büyümeleri için ne yapmalıyım? Daha güçlü ve kilolu olmaları gerek.
    ***
    Eğer yukarıda yazdıklarımı okuduysanız sizin ihtiyacınız olan en iyi bilgiler burada. Lütfen okuyun.

  7. Zara, Ankara dedi ki:

    Peynir altı suyu etlik tavuklarda kilo arttırır mı?
    ***
    Hayır. Zaten yoğun tuzu hayvanları öldürür ve sonuçta kilo aldırır mı aldırmaz mı göremezsiniz.

  8. Osman, Muğla dedi ki:

    Merhaba tavuklara parazit ilacı vermek önemli mi? Birde fizan cinsi süs civciv (2 aylık olmak üzere) yem olarak ne verirsek doğru olur?
    ***
    Eğer tavukları daracık yerlerde hapis tutuyorsanız elbette akla gelebilecek her türlü parazit ilacı, vitamin ilacı, aşı ilaçlar vesaire hepsi şart. Ama geniş arazide serbest yaşama imkanları varsa sadece gece barındıkları yerleri ilaçlamak yeterli. Civcivlerinize gelince tavuklara ırklara göre farklı beslenme rejimleri var mı onu bilemem. En doğru beslenme rejimini yukarıda açıklamaya çalıştım.

  9. İsmail, Kastamonu dedi ki:

    Ben brahma cinsi civcivlerime etlik yemi de veriyordum. Bir zararı olur mu? Ama buğday, mısır gibi başka şeylerde veriyorum.
    ***
    Civcivlere neler yedirmeli, en sağlıklısı yukarıda yazdığım gibi. Civciv yemleri de tek başına bile iyidir ama başka takviyelerde bulunmak iyi olur. Buğday vesaire tahıllardan takviye hiçbir şekilde takviye sayılmaz zira zaten civciv yeminde onlardan var.

  10. Ece, Sivas dedi ki:

    Civcivlerime (45günlük) gelişimleri için yumurta yemi tavsiye edildi. Okuduklarımdan sonra almaktan vazgeçtim. Zaten yukarıdaki gereklilikleri yapıyorum.civciv yeminden buğdaya geçicez. Yeşillikler, toprak, yumurta ve kabukları, toksik olmayan sebzeler, bolca su. Arada multivitamin. Bu onlara yeter. Bilgiler için teşekkürler. Sorum yok..

  11. Raşit, Bolu dedi ki:

    Yumurta yemine dut yaprağı kesip öyle veriyorum. Periyofik olarak yumurta sayısı arttı. Fakat şimdi yumurtadan kesildiler. Ne yapmam lazım? Buğday yumurta kanallarını yağlandırıp yumurta verimini düşürür diyorlar birde.
    ***
    Buğday hakkında kim öyle diyorsa tamamıyla yanlış. Zaman zaman kesilmeler olacak. Bunlar makine değil. Eğer hormonlarına etki eden yiyecekler verirseniz zamansız tüy dökümü ve yumurtadan kesilme olabilir. Verdiğiniz katkı maddelerine ve ilaçlara karşı dikkatli olmanız lazım. Dut yaprağı hiç duymadım. Belki de sebep budur. Yukarıda en iyi yiyecekleri, en iyi beslenme rejimini yazdım. Hiç olmayacak şeyleri denememelisiniz.

  12. szy dedi ki:

    Evde bekleyip böceklenmiş unu tavuklara yedirebilir miyim?
    ***
    Böceklenmiş olması pek önemli değil ama bayat yiyecekleri kesinlikle vermeyin.

  13. Emre K. -Samsun dedi ki:

    Hocam yumurta yeminin bu zararları, o yemi yiyen tavuğun yumurtasını yiyen insanlara da geçer mi? Yumurta yemini hiç kullanmamalı mıyız yoksa zararsız yumurta yemleri de var mıdır?
    ***
    O yemle beslenen tavukların etinin aynı 40 günde devleştirilmiş civcivlerin eti gibi insan sağlığına diyabet, guatr vb hormonal hastalıklar, obezite sorunu ve anksiyete bozuklukları sorunlarına neden olacağı kesindir. Ancak yumurtalarının ne gibi, ne oranda etkisi olur bu konuda bilgim yok. Elbette etkisi vardır ama eti kadar fazla olmaması gerekir diye düşünüyorum. Özel kimyasallardan katılmamış güvenli yumurta yemleri var mıdır bilmiyorum. Bu tür kötülükler daima ABD’de başlar ve sonra dünyaya yayılır. Yukarıdaki iddia zaten ABD kaynaklıdır. Bize de aynı usul yumurta yemciliği gelmiş midir, geldiyse ne zamandan beri vardır bunu da bilmiyorum. Gelmiş olması yüzde doksan dokuz gibi kuvvetli ihtimal. Zira günümüzde ticari seri üretimler global olarak dünyanın her yerinde tüm ayrıntılarıyla aynıdır. Hele bir de üretimde diğer ülkelere ihracat varsa kesinlikle aynıdır. Başka türlü o kadar parasal başarı(!) ve ihracat mümkün değil.

  14. Hasan, İzmir dedi ki:

    Sizin de söylediğiniz gibi marketlerde satışta olan tavuklara benzetmemek adına civciv veya tavuklara yumurta yemi vermek istemiyorum. Bunun yerine %40 mısır, %40 buğday, %10 zeytin küspesi, %5 arpa kalan %5 ise mutfakta sebze artıklarını (domates, salatalık, patlıcan, marul vb.) veriyorum. Haftada bir defa da vitamin. Ayrıca 50 tavuk için 15 m² kumluk, ~250 m² toprak alan var. Bu şartlar altında bir civcivin ilk yumurtayı vermesi neredeyse 15 ay sürüyor. Oldukça fazla okumama göre normal gibi gözüküyor ancak sizin de fikrinizi sormak istedim.
    ***
    Hiç normal değil. Yumurtlamaya başlamaları 5 ay ile 8 ay arasında değişir. Sanıyorum günün çoğunu karanlık kümeste geçiriyorlar. İlgili sayfa: Yumurta ve tavukların yumurtlama meseleleri


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.