Tuzlu toprakların ıslahı ve uygun bitkiler

Deniz kenarı toprakları, denizden çok uzak olsa bile doğal olarak tuzlu olan araziler, kıraç topraklar ve yıllarca sürekli hayvan gübreleri ve nitratlı suni gübreler verilen topraklar. Bunlarda ancak tuzlu toprak uyumlusu bitkiler sağlıklı gelişebilir.

Bitkileri sağlıklı yetiştirmek için bilinmesi gereken temel özelliklerden biri tuzlu toprak uyumlusu olup olmadıklarıdır. Bu bilgi sayesinde hem araziye uygun bitkileri seçebilir hem de bitkilere yanlış gübre verme hatasına düşmeyiz.

Bitkilere zararları

Tuz (yemeklik tuz, sanayi tuzu, yol tuzu, şeker gübresi, üre nitrat gübresi ve diğer tuzlar) en çok tuzlu toprak uyumlusu olmayan bitkilere şu şekillerde zarar verir:

  • Toprakla veya gübre ile veya su ile bitkilerin bünyesine geçen tuz kış soğuklarına direnci kırar. Kışı atlatamazlar.
  • Tuzlu topraktaki bitkiler toprak yeterince nemli ve hatta sulu olsa bile o topraktan su alamazlar. Susuzluktan ölürler.
  • Tuz köklerle alınır da yapraklara iletilirse yapraklarda toksik madde birikimi olur. Kurumalar, ağarmalar, renksizleşmeler meydana gelir.

Tuzlu topraklar

Deniz kenarlarında topraklar iki sebeple tuzlu olabiliyor. Biri fırtınalı zamanlarda kıyıya vuran büyük dalgaların hem çarpma gücüyle sıçraması hem sıçrayan tuzlu suyu rüzgarın daha da içerilere aktarması.. Bazen de kıyı arazileri zaman zaman deniz suyuyla göl haline gelir. İkinci sebep (her yerde olmaz) denizden karaya doğru yılın bazı dönemlerinde sık sık çok güçlü rüzgar esmesi ve beraberinde deniz yüzeyindeki dalgalardan sürekli tuzlu su zerreleri alıp sahile ve birkaç yüz metre içeriye kadar getirip bırakması.

Buralarda topraklar tuzludur ve tuzlu topraklara uyumlu olmayan bitki türleri buralarda ya hiç yaşayamaz ya da son derece sağlıksız, zayıf ve çelimsiz gelişim gösterirler. Toprağın çok derinden bellenerek dişli kum ile ve ponza ile süzekliğinin iyice arttırılması yağan yağmurların ve sulamada kullanılan suyun topraktaki tuzun hiç olmazsa bir kısmını derinlere götürmesini sağlayabilir. Ama bu da iyi bir çözüm değildir. En iyisi hem toprağı ıslah etmek hem de böyle yerlerde sadece tuzlu toprak uyumlusu bitkilerden yetiştirmektir.

Kıraç topraklar tuzludur. Mümkün olduğunca çok miktarda bitkisel çürüntüler ve leonardit toprağa katılmalıdır. Ayıca yüksekliğin biraz artması ve en üst kısmın suyu süzdürebilirliğinin de artması için bolca saman, dişli kum ve ponza taşı da kullanılmalıdır. Bunlar eksiksiz yapıldıktan sonra orada tarıma geçilebilir. Her şey tam olarak yerine getirilmişse hayvan güresi de kullanılabilir.

Kıraç olmasa bile kendiliğinden tuzlu araziler var. Bunların ıslahı biraz daha zor (çünkü arazinin kendisi tuz kaynağı). Aynen kıraç topraklardaki gibi toprağı iyileştirecek maddeler (bitkisel çürüntüler, leonardit, dişli kum, ponza ve saman) iki misli daha fazla kullanılmalıdır.

Gübrelerin tuzluluklarına dikkat edin

Suni gübrelerden bazıları aslında bir tuz çeşididir. Hayvan gübrelerinin ise tümü tuzludur ama tuzluluk dereceleri farklıdır. Aşağıdaki detayları okuyun.

Hayvan gübreleri

Hayvan gübreleri hayvanların özelliklerine göre farklı oranlarda tuzlu olur. Bu arada tuz denince sadece sodyum klorür yani yemek tuzu anlaşılmasın. Çok çeşitli tuzlar var. Yiyeceklerle bünyeye geçer ve hayvanlar tuzları en çok idrar yoluyla bünyelerinden atarlar. Bazen de bünyede oluşurlar ve idrarla atılırlar. Dolayısıyla en tuzlu gübreler kuş gübreleridir (çünkü kuşlar katı dışkı ile idrarı karışık çıkarırlar). İkinci sırada sığır gübreleri gelir. Koyun ve keçi gübreleri en az tuzlu olan gübrelerdir. Fakat ahırlarda kapalı beslenen hayvanların gübreleri ahır zemininde sürekli idrarla karışık birikir ve ahırdan kaldırılana kadar katı dışkılar idrarı emer. Zemin eğer beton ise idrarın tamamı gübrelerce emilir. Sonuç olarak bu tip koyun ve keçi gübreleri bile aynen kuş gübreleri gibi hatta bazen hayvanların beslenme durumlarına bağlı olarak çok daha fazla tuzlu olur. Tuzlu topraklara uyamayan bitkilere bu gübrelerden verilirse bitkiler büyük zarar görür. Günümüzde maalesef tuzsuz hayvan gübresi bulmak çok zor. Şimdi hem tuzsuz hem en sağlıklı gübre solucan gübresidir.

Suni gübreler

Üre nitrat gübresi ve şeker gübresi aslında tuz bileşikleridir. Nitratlı her gübrenin kullanımında iyi düşünün. Her bitkiye faydaları olmaz. Bitkilerinize bu tip gübrelerden verecekseniz uzmanlarına danışın. Bilmiyorsanız hiç kullanmayın.

Uzun yıllar boyunca gübrelenen tarlalarda toprak ıslahı gerekir mi?

Hayvan gübreleri kullanmışsanız: Eğer böyle bir tarlanın bulunduğu yer çok yağışlı bir iklime sahip ise ve toprak iyi derecede süzek ise gerekmez. Aksi takdirde gerekir.

Nitratlı suni gübreler kullanmışsanız: Her halükarda kesinlikle gereklidir.

6 yıl ile 10 yıl arasında bir defa yukarıda kıraç toprakların ıslahı konusunda anlatıldığı gibi gerekenler yapılmalıdır. Eğer tarlanızda aynı tip bitkilerle değil farklı bitkilerle devam edecekseniz ve o bitkiler tuzlu toprak uyumlusu değilse ıslah çalışmalarını o bitkileri ekmeden önce çok daha etkili bir şekilde yapmanız şarttır.

Anız yakılması

Bu sayfanın konusu değil ama toprak ıslahından bahsederken bu meseleyi ele almak iyi olacak. Çiftçilere ısrarla anız yakmayın der dururlar. Fakat anız yakılmadığı takdirde gereken çalışmalar oldukça masraflı oluyor. Herkes bu masrafları kaldıramıyor. Peki çözüm nedir? En iyi çözüm şu: Her 5-6 yılda bir toprağa bitkisel çürüntüler ve leonardit katarak küçük çapta toprak ıslahı yapılırsa anız yakmakla kaçırılan avantajlar büyük ölçüde yerine getirilmiş olur. Bitkisel çürüntülerin niteliği ve leonarditin yeterli oranı belki çok daha fazla fayda sağlar. Bu iş ciddiye alınmalıdır.

Tuzlu topraklara uyumlu bitkiler

Hangi bitkiler tuzlu toprak uyumludur nasıl anlarız? Herkesin anlayacağı veya bileceği basit yollar:

  • Nesilden nesile insanlar hangi bitkiler için ısrarla “Kuş gübresi verin buna kuş gübresi çok iyi geliyor” diyorlarsa ve faydası görülüyorsa anlayın ki o bitkiler tuzlu toprak uyumlusudur.
  • Diğer yolu yaşadığınız tecrübelerdir. Bırakın kuş gübresini, yanmış sığır gübresi bile zarar veriyorsa o bitkiler tuzlu toprak uyumlusu değildir.
  • Hangi bitkiler gübreyi fazlaca verip ölçüyü aştığınız halde gayet gür gelişiyorsa onlar tuzlu toprağa uyumlu bitkilerdir.
  • Kuş gübresi verdiğinizde coşan bitkileriniz tuzlu toprak uyumlusudur.
  • En güvenli yolu uzman bilgileri bulmak. Bu biraz zor yani her bitki için tuzlu toprak veya kuş gübresi ya da nitratlı suni gübre olur mu olmaz mı bilgi bulmak her zaman mümkün değil.
  • Şimdi satırlarını okuduğunuz bu web sitesinde ben deniz kenarlarına, kıraç topraklara, nitratlı suni gübrelere ve kuş gübrelerine uyumlu bitkileri ⇒ Tuzlu toprak uyumlu kategorisi altında topluyorum. Sitede bitki türleri tanıtımlarına yer verdikçe, eğer o bitkiler hakkında tuzlu toprağa uyumludur bilgisi bulursam onları da bu kategoriye dahil ediyorum.

Birkaç örnek

(Aşağıdaki örnekler yakında daha kesin bilgilerle güncellenecektir)

Doğu Karadeniz bölgesinde çay bitkisine nitratlı gübrelerden verilir. Dolayısıyla çay tuzlu toprak uyumlusudur. Mısır ve lahanalar da tuzlu toprak uyumlusudur. rozet çiçeği

Tuzlu toprağa uyumlu süs bitkilerinden birkaç örnek: Mesela deniz kıyısı tesislerine ve bahçelerine dikmek için (toprak tuzlu olacağından dolayı) Yucca, Cordyline (aşırı güneş alan yerlere ‘Red Star’ kültivarı çok uyumludur ve çok yakışır), limon servi, begonvil, civan perçemi, pittosporum (yıldız çalısı), makas çiçeği, gayret çiçeği, lavanta, çalı ve yer mineleri, gazanya ve kozmos çiçeği uygundur. Ayrıca gölgeli yerlerde ortanca… İklimi yazın sürekli aşırı sıcak olmayan yerlerde kuzey cephelere küpe çiçeğinin her türünü, çeşidini dikebilirsiniz ama en uygunu ‘Mrs Popple’ kültivarıdır. Arap küpelisi daha uygundur ve güneşi de tolere edebilir. Bütün bunlar deniz kenarı sayfiye yerlerinde yaz sezonu için bahçelere dikilebilir. Bazıları uzun ömürlüdür her yıl yenisini dikmeye gerek kalmaz.

Fotoğraflar

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Püf Noktaları

Etiketler: | | | |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)