Colocasia esculenta, gölevez (taro)

Gölevez toprak altı yumrusu patates gibi yenen bir bitkidir. Dünyanın pekçok yerinde tropikal – subtropikal iklim kuşaklarında ve Akdeniz iklimi olan bazı yerlerde (Türkiye’de ise Mersin – Antalya civarlarında) tarımı yapılır.

Araceae familyasının fil kulağı adı verilen türlerinden olan Colocasia esculenta bu bilimsel adından daha ziyade bizde gölevez, dünyanın birçok yerinde taro ismiyle tanınır. İnsanlık tarihinde (bilindiği kadarıyla) tarımı ilk yapılan bitki türlerinden biridir. Esas ana vatanının Hindistan’ın güneyi ile güney-batı Asya olduğu düşünülüyor. Fakat Asya’nın tüm güneyinde insanlar tarafından yaygınlaştırılmış ve zamanla dünyanın birçok yerine götürülmüştür.

Gölevez bitkisi hakkında özellikleri, yetiştirilmesi, bakımı bilgileri

Gölevezin yaprakları

Gölevez en çok tarım amacıyla yetiştirilir. Yumrusu, yaprakları ve yaprak sapları yemeklerde kullanılır. Genel olarak yumrusu aynı patates gibi çeşitli şekillerde pişirilerek ve kızartılarak yenir. Gölevez tarımı çeltik tarlası gibi fazla sulak arazilerde yapılır. Çünkü gölevezden iyi bir verim alabilmek sürekli ıslak toprak sayesinde mümkündür. Eğer bir müddet tamamen susuz kalsa tüm yaşamsal aktivitelerini bırakıp uykuya çekilme özelliği var. Fakat sürekli durağan su birikintisinde kalması da zararlıdır. Bu takdirde hastalıklanmalar ve çürümeler baş gösterir. Damlama sulama sistemleriyle sulama yapılması sayesinde daha çeşitli arazilerde tarımı yapılabilir. Yaz mevsimi kurak geçen Akdeniz ikliminde gölevezlerin hiç susuz kalmaması için damlama sulama daha elverişli bir yöntemdir.

Süs bitkisi olarak gölevez hem bahçelerde hem evlerde kullanılabilir. Ayrıca süs bitkiciliği alanında birçok gösterişli hibrit ve kültivarları geliştirilmiştir. Bir kültivarından daha önce bahsetmiştim. ⇒ Kara büyü (Black Magic).

Boyu ve yaprak iriliği yumrusunun iriliğine ve gücüne göre değişir. Bir adam boyunu geçebilir. Yaz sonunda uzun külaha benzeyen sarımsı renkte çiçek açar. Kışın soğuktan yaprakları kurur. İlkbaharda yeniden ve hatta önceki yıla göre daha iri yapraklı gelişir. Toprak altındaki yumrusunun kış soğuklarına dayanıklılığı en fazla -12C dereceye kadardır. Yine de -6C dereceden daha fazla soğuğu kaldıramayabilir. Kışın toprağın üst yüzeyi kuru yapraklar vs malç ile iyice örtülmelidir.

Gölevez yumrularına korm denir. Çünkü özellik bakımından su-besin depolama amaçlı bir organ olmaktan öte, aynı zamanda gölevezin ana gövdesidir ve her şeyidir. Her yerinden filizlenebilme ve köklenebilme özelliği taşır.

Gölevezin yumrusu aslında bitkinin ana yaşamsal organıdır. Korm denir.

Gölevez kormları

Evlerde gölevez yetiştirilebilir. Güneşli pencere önünde tutmalı ve yapraklarına dadanabilecek örümcek bitlere karşı sürekli tetikte olmalısınız. Sulamayı toprağında hafifçe bir kuruma gördükçe yapın. Toprağın fazla kurumasını beklemeyin. Bitki besini salon bitkilerine özel sıvı besinden genel amaçlı veya yaprak amaçlı ikisi de uygundur. Gelişim gösterdiği zamanlarda ayda bir defa yeterli. Yıldan yıla yumru irileştikçe yapraklar da irileşir. İrileştikçe bitki besini verme sıklığını arttırmalısınız. Mesela ayda bir vermek yerine her beş sulamada bir veya her üç sulamada bir gibi.

Pazar yerlerinde patates gibi gölevez yumrularından satıldığını görüp de alırsanız yeşertebilirsiniz. Saksıya üst kısmı hafifçe toprak dışında kalıp güneş ışınlarıyla ısınacağı şekilde dikin ve sulayın. Güneşin ısıtması ve suyun etkisiyle hem köklenir hem yapraklanır. Toprak olarak hazır poşet toprak (saksıda evde yetiştirmek için) uygundur.

Çoğaltılması dipten oluşturduğu yavrularını ayırmakla yapılır. Gölevez bol bol yeni yumrular üretir. Yumru iriliği ceviz kadar olduktan itibaren ayırabilirsiniz. Kış sonundan yaz ortasına kadar en uygun zamandır.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri, Salon Ofis Dekor, Sebze - Bostan

Etiketler: | |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)