Dracunculus vulgaris, kaynana bohçası

Türkiye’nin ve Yunanistan’ın güney kesimlerinde yaşayan Dracunculus vulgaris çiçek açtığı zaman ölü hayvan kokusu gibi koku salar. Halkın verdiği yerel isimler en çarpıcı özelliğine göre yani çirkin kokusuna göre olup Güney Ege’de kaynana bohçası denmiş.

Araceae familyasından, yaz dönemini tamamıyla uyku halinde geçiren bir türdür. Toprak altındaki soğan benzeri kormları sayesinde yazın aylarca yağmur yağmayan ve şiddetli sıcak olan Akdeniz iklimine tam uyumludur. Ayrıca kışın -28C derece soğuklara dayanıklıdır.

Sonbahar serinleriyle ve yağışlarla beraber soğan (korm) yavaş yavaş aktifleşmeye başlar. Köklenip filizlenirken bir yanda da toprak yüzeyinde veya yüzeyin hemen altında birkaç metre ip gibi ince stolon uzatır. Stolonlar üzerinde yeni mini kormlar oluşur ve yapraklanırlar. Yani böylece çoğalıyor, çevredeki sayısını arttırıyor.

Dracunculus vulgaris kormları kış aylarında, en geç ilkbahar başında hızlıca büyük yapraklarla gelişmeye başlar. 30cm ile 1m arasında değişen uzunlukta bir gövde üzerinde kocaman tek bir çiçek açar. Çiçek oldukça büyüktür. Gövde cazip görünümde desenlidir. Yapraklar aralya yapraklarına benzer. Büyük, beş parçalı ve üzerinde rasgele beyaz çizgiler bulunur.

Dracunculus vulgaris'in çiçeği kocaman ve ilginç görünümlüdür.

Çiçeği çok ilginç görünümlüdür. Bazı insanlar korkutucu bulur. Leş kokusu salar. Koku salması genelde bir günden fazla sürmez ve eğer o günlerde hava çok serin gidiyorsa koku çok hafif olup hissedilmez. Hava ne kadar sıcak ise koku salması ve kokunun çirkinliği o denli güçlü olur. Leş sinekleri ve çeşitli leş böcekleri çiçeğin üzerine üşüşür. Böylece polenleşmede katkıları olur. Üç beş gün içinde çiçek çabucak solar.

Boyu ve yaprak – çiçek iriliği soğanının yaşına ve iriliğine göre değişir. Bir çiçeğin büyüklüğü uçtan uca uzunluk olarak 25cm ile 1m arasında değişir.

Dracunculus vulgaris soğanları (kormları)

Bizde Dracunculus vulgaris’i bahçelerinde yetiştirmeyi kimse düşünmez (doğrusu ben de istemem) ama ABD’de ve İngiltere’de meraklıları var ve oralarda soğanlarını bulup satın alabiliyorlar.

Aslında bu ve benzeri türler süs bitkisi olarak kullanılabilir. Akdeniz ikliminde kış zamanında dekoratif yapraklar diğer yeşillikler içinde güzel görünür. Ve ilkbaharda tüm yeşilliklerin arasında kocaman vişne rengi çiçekler gayet hoş görünür.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Yabani ot-çalı

Etiketler:


'Dracunculus vulgaris, kaynana bohçası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Filiz, Aydın dedi ki:

    Beni bağışlayın ama burada eksik bir bilgi var. Bu bitki egede dere ve çay kenarlarına yakın, kaya diplerinde olur. Yani gündüz-gece sıcaklığının hemen hemen eşit olduğu yağmurlu bahar dönemlerinde… Bu da tipik bir araceae familyası özelliğidir. Yazın tamamen kurur.
    ***
    Teşekkür ederim. Bulamadığım bir bilgi idi bu. Ben de bir sözünüzle ilgili olarak şunu belirteyim: Tipik araceae özelliği demişsiniz ama bu özellik araceae türlerinde çok yaygın değil. Tipik demek yanlış olur. Mesela bu sayfadaki tür neredeyse lalelerle aynı hareket ediyor. Ama Egede bahçelerde devatabı yazın susuz kalmadıkça kurumaz. Tropikal yerlere ait araceae türleri ise coğrafi özel şartların etikisine göre uyum sağlamıştır. Bazıları eğer uzun süreli tam kurak dönem görülen tropikal yerlere özgü ise biraz bunun gibi hareket edebiliyor, aglaonema gibi – kurak dönemde yapraklarını kaybedip muson yağmurları ile birlikte canlanırlar. Tropikal yağmur ormanı türleri ise tüm yıl gayet canlıdır (antoryumlar ve devetabanı gibi). Burada söz konusu olan tür su ile değil de ısı farklılıklarıyla hareket ediyor. İstanbula, Ankaraya tam olarak uyum sağlıyor. İngilterede bahçelerde lale gibi hareket eden bir bahçe bitkisi olarak yetiştirenler çok.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)