Gün güzeli, Hemerocallis fulva

Gün güzeli ismiyle bildiğimiz bitki Asphodelaceae familyasının Hemerocallis fulva türüdür. Ana vatanı Asya kıtasında Kafkaslar’dan Japonya’ya kadar geniş bir coğrafyadır.

Özellikleri

Hemerocallis (gün güzeli) cinsinin türlerinden 80 bini aşkın kültivarlar türetilmiştir. Turuncu güngüzeli ise esas türlerinden biridir (Hemerocallis fulva). Yaprakları dar yapılı ve uzun olur. Direkt rizomlardan yükselirler. Dallanma olmaz. Toprak altında ince rizomlarla çoğalır. Saçak köklüdür. Biraz derine inen kökler uçlarında yarı şeffaf beyaz yumrular oluşturur (aynen kurdele çiçeğinin yaptığı gibi). Bu yumrular sadece su ve besin depolama amaçlıdır. Bitkinin çoğalması için işe yaramazlar.

Sadece çok olumsuz şartlarda yapraklarını kaybeder. Isı ve su şartları uygun olduğu sürece yeşil yapraklıdır.

Turuncu gün güzeli

Çiçek açması

Genellikle ilkbahar sonunda, yaz başında çiçek açar. Bazen sonbaharda da çiçek açarlar. Sonbaharda çiçek açmaları önceki yıl oluşan sürgünlerden bazılarının baharda çiçek açacak olgunluğa gelmemiş olması ama güçlenmeye devam etmesi ve yaz aylarında bir hayli susuz kalmasına bağlıdır. Bu yüzden sonbaharda çiçek açması her zaman mümkün olmaz.

Çiçekleri zambak çiçeklerine benzer. 40cm ile 1m arasında değişen bir sap tepesinde 5 – 15 tane kadar değişik sayılarda tomurcuklar verir. Bir çiçek bir günde solar. Tomurcukların tümü aynı günde açmadığı için günlerce üzerinde açmış çiçekler olur.

İklim uyumu

Her yerde sorunsuz yetişir. Kışın en hafif don olaylarında bile tüm yapraklar kurur. -30C dereceye kadar don olaylarında toprak altı rizomları dayanır. Fakat yine de tedbir olarak kışın toprak yüzeyini kuru yapraklarla iyice örtmek gerekir. İlkbaharda kuvvetlice tekrar yeşerirler.

Yaz sıcaklarında çok fazla uzun süre susuz kalınca yaprakları tamamıyla kurur ama sonbaharda yeniden yapraklanırlar. Kuraklığa da don olaylarına da çok dayanıklı bir bitkidir.

Kullanım

Turuncu gün güzeli çiçekleri için yetiştirildiği halde düzgün yeşil yapraklarıyla bile güzel bir yer örtücü türdür. Zehirli değildir. Doğu Asya’da bazı memleketlerde rizomlarını ve çiçeklerini yerler.

Gün güzeli yetiştirme, bakım

Gün güzeli esasen bahçe bitkisidir. Ama büyük saksılarda balkon ve teraslara da uygundur. Bahçelerde en kenar yerlere dikmeli ve çiçekleri geçtikten sonra sulama sıklığını azaltmalısınız. Yoksa toprak altında arsızca rizomlar uzatıp bahçeyi istila etmeye girişirler. Veya  sayıca az ise ve kısa sürede çoğalmalarını istiyorsanız ilkbahardan sonbahara kadar sık sık sulayın. Aşırı güneşli balkonlarda saksılarda yetiştirilebilir. Her ortama uyar. Toprak seçmez. Ama en verimli gelişim humuslu, suyu tutma özelliği ortanın biraz üzerinde ve gübrelenmiş toprakta mümkündür.

Çoğaltma

Hemerocallis fulva – turuncu gün güzelinin çoğaltılması kökten ayırma iledir. Gruplar halinde, fazla bölmeden ayırmak daha iyidir. Tek tek ayırırsanız gelecek dönem çiçek açma ihtimali düşüktür ama farketmez. Daha sonraki yıl için çoğalarak güçlenirler.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | | |


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.