Itır

Modası geçmiş pencere kenarı bitkilerinden ıtır halkımız arasında manevi ve nostaljik değeri olan bir bitkidir. Edebiyatta yeri olduğu gibi kız çocuklarına da Itır adı verilir. Kız ismi olarak bildiğimiz ıtır bitkisi kastedilmez. Hoş ve keskin bitkisel kokulara bir zamanlar ıtır denirmiş.

Genel özellikleri

Itır ismiyle bildiğimiz, yaprakları güzel kokulu sardunya çeşitleri birkaç farklı türdendir. Limon kokulu olanı Pelargonium Citrosum için sivrisinekleri uzak tuttuğunu söylerler. Ama doğru değil. Kokusu gül kokusunu andıranı ise Pelargonium graveolens türüdür. Her bir türün de birkaç çeşidi var. Hatta yüzde yüz safkan bir ıtır türü olduğunu sanmıyorum. Tohum oluşturursa mutlaka ekin büyütün. Kokusu farklı olacaktır. Belki yaprakları da farklı olur.

Itır yetiştirmek sardunyadan daha kolaydır. Çünkü hastalıklara karşı sardunyadan daha fazla dayanıklıdır. Ana gövdesi çok uzun yıllar dirençli ve sapasağlam kalır. Dallarından kırıp yeni fideler üretmek daima başarılı sonuç verir. Aşağıda fotoğrafta gördüğünüz ıtır bizim balkondakilerden sadece biri. Annem sağolsun kopan dallarını atmaya kıyamayıp her çiçeğin yanına ekmiş. Balkondaki çoğu çiçeğimiz saksısını bir ıtırla paylaşıyor şimdi.

Itır yaprakları ve çiçekleri

Ben bunu 6 yıl kadar önce küçük bir dal olarak Güngören’de sokakta bulmuştum. Dalı çantama koydum. Daha sonra farkettim ki çantam mis gibi kokmuş. Eve getirip diktim. O zamandan beri çok dallandı budaklandı. Çok kişiye dağıttık. Annem saksılara ekti çoğalttı. Bir kısmını ben attım. Hızlı büyümesiyle başa çıkamıyorum.

Itırın kokusu: Gül, limon ve amber kokularının karışımı gibi kokar. Eğer yaprağından bir parça çantanıza koyarsanız her gittiğiniz yerde çantanızdan çevreye güzel bir koku yayar.

İlkbaharda soluk pembe tonunda çiçekler açar. Küçük çiçekleri önemli değildir belki ama güzel ve şirindir. Bu bitkiyi çiçekleri için değil yapraklarının hoş kokusu için tercih ederiz.

Kış soğuklarına dayanıklılık

Güney cephe balkon, duvar dibi vb yerlerde -6C dereceye kadar hafif don olaylarına yaprakları yıpranarak dayanır. Diğer cephelerde veya daha fazla soğukta donar, ölür.

Itır bakımı, yetiştirilmesi

Güneşli yer ister. Özellikle iç mekanlarda günde en az 4 saat direkt güneş gerekiyor. Dış mekanlarda ise 2 saat yeterli.

Itır toprak seçmez. Humuslu toprak, kıraç toprak, killi toprak, torf.. Her toprağa uyar. Her çeşit toprakta yetiştirmek mümkün. Besince çok kuvvetsiz topraklarda ve kimyasal dengesi pek yerinde olmayan topraklarda cılız olur ve yapraklar çabuk sararıp kurur. Oldukça güçlü bir gelişim isterseniz 1 ölçü kırmızı arazi toprağı + 3 ölçü torf toprak + 1 ölçü ponza taşı.. Hepsini birbirleriyle harmanlayın. Bu karışımda ıtır son derece sağlam ve gür yetişecektir.

Yazın fazla sıcak olan yerlerde mutlaka kocaman saksılarda yetiştirmelisiniz. Çünkü küçük saksılarda toprak fazla ısınır ve kökler rahatsız olur. Sonuçta bitkinin gelişimi sürekli sekteye uğrar.

Evlerde olur ama eğer çok güçlü direkt güneş alacağı bir pencere yanı mümkünse tavsiye ederim. Aksi takdirde dallar cılız ve çelimsiz vaziyette, yaprak sapları da anormal uzunlukta olarak karman çorman, son derece çirkin bir hal alacaktır. Açık hava şartlarında daha az güneşe rağmen öyle cılız ince uzamalar yapmaz.

Yazın bahçede / balkonda tutsanız daha sağlıklı gelişir. Kışın evde ya da şiddetli soğuktan korumalı bir yerde tutun.

Budama

Zamanı kış soğukları erken başlayan yerlerde çiçek açtıktan hemen sonra, diğer yerlerde ağustos ayıdır. Eğer çok hızlı büyüyorsa hem çiçekleri geçtiği zaman hem ağustosta iki defa budayın (eğer çok fazla büyümesini istemiyorsanız). İstediğiniz gibi budayın. Itır her türlü budamaya karşı dayanıklı ve uyumludur.

Itır nasıl çoğaltılır?

Çoğaltmak için dallarını kırıp bir yere dikin. Suda bekletseniz kök salmaz. Toprağa dikseniz çok çabuk kök salar. Biraz güneşli ve esintili bir yerde tutmalısınız. Çok fazla körpe dalları tercih etmeyin. Çünkü bunların toprakta çürüme riski büyük. Odunlaşmış dalların köklenmesi de zor. Uzun bir dalı birkaç parçaya bölüp dikseniz her parçasından ayrı bir ıtır bitkisi elde edersiniz. Yeri çok soğuk olmamak şartıyla yılın her zamanında köklenir.

Itır köklendirmede (özellikle seri üretimde) her şeyi daha da garantili yapmak istiyorsanız ilkin gübresiz, besleyicisiz ve son derece havadar bir toprak karışımı yapın. Köklendirme toprağı hazırlayabilirsiniz. Veya cocopeat tek başına uygundur. Mini viyol saksılarda her viyole tek dal yerleştirin. İki ay sonra köklerini toprağından dağıtmadan viyollerden kalıp gibi çıkarın ve esas saksılarına ıtıra uygun toprak karışımı ile dikin.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler:

'Itır' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Fatma dedi ki:

    Bu bitki bizde intişah olarak bilinir. Babaannemi hatirlatan bir bitki. Bizde pekmez yapilirken pekmeze katilir. Pekmezin hos bir aromasi olur. Bir ziyarette buldum itiri hemen istedim. Eve gelinceye kadar biraz boynunu bükmüş diktim şimdi inşaallah bir sey olmaz.

  2. Aynur, İstanbul dedi ki:

    Merhabalar, evde ve balkonda ıtır yetiştirmek istiyorum. İstanbul’da nereden alabilirim?
    ***
    Eskiden Eminönü çiçek pazarında bazen bulunuyordu. Ama ayda yılda bir gibi nadiren getirirlerdi. Şimdi bilmiyorum.

  3. Sena, İstanbul dedi ki:

    Bir aydır ofiste, cam kenarında baktığım ıtır bitkisi çiçeklerini açmak için tomurcuklandığında çenek yapraklarında sararma oluyor ve çiçek açma süreci duruyor. İkidir tomurcuklandı ve ardından sararıp çiçek açmadı. Haftada iki kere toprak nemlenecek kadar suluyorum ve sürekli güneş alıyor. Çenek yaprakların sararma nedeni mineral eksikliğinden olabilir mi?
    ***
    Evet kuvvetli ihtimal o gibi görünüyor ama belki de yanlış sulamanız yüzündendir. Toprak kurudukça, saksı alt deliklerinden su çıkacak miktarda su ile sulamalısınız. Haftada iki defa düzenli aralıklarla gıdım gıdım su vermek yanlış.

  4. Özlem K. -Tekirdağ dedi ki:

    Itır çiçeğim yaprakları dondu. Sonra saksıya poşet geçirdim. Ölmüş müdür?
    ***
    Sadece yapraklar donduysa, dallar sağlıklıysa ölmez.

  5. İpek, Kadıköy dedi ki:

    Güney cephe cam önünde aydınlıkta duran bitkim hızla sarardı ve yapraklarını dökmeye basladı. Saksı ve toprak değişimi yaptığım halde toparlamadı. Ne yapmalıyım?
    ***
    Toprağın bitkiye uygun olmayan özelliği veya zamanla bozulması yüzünden böyle “ani” ölümler her tür bitkide olur (köklerde çürümeyle başlar). Sağlam dallarından kesip alın. Ayrı yerde kumlu toprakta köklendirin.

  6. Nilufer, İstanbul dedi ki:

    Evde son zamanlarda çok sağlıklı olan ve inanılmaz boy atan bir ıtırım var. Ancak gövdesini minik kabuklu bir böcek sarmış. Bir iki yaprağa da sıçrayıp sarartmışlar. Kabuklu bit ilacım var ancak tüylü yapraklara iyi gelmediğini tahmin ettiğimden bir danışmak istedim. Bu yaratık ne olabilir ve nasıl temizleyebilirim?
    ***
    Koşnil deniyor. Madem ilacınız var onu spreyleme gibi değil de bez veya pamuğu ilaçla ıslatın ve dalları bastırarak silin. Böylesi tam etkili olur. İlaçlı bezle kazıyarak bitleri giderin. Bu sayede tamamen yok olurlar.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.