Atatürk çiçeği, Poinsettia

Atatürk çiçeği (poinsettia) Noel ve yılbaşı zamanlarında Amerika’da en aranan çiçektir. Çiçeklere yakın yapraklar çok canlı kırmızı renkte olur. Bu yaprakların kırmızıdan başka beyaz, pembe, sarı gibi renkte olan çeşitleri de üretilmiştir.

Saksıda atatürk çiçeği

Saksıda atatürk çiçeği

Başlıca özellikleri

Euphorbiaceae (sütleğengiller) familyasının Euphorbia cinsine ait bitki türlerinden biridir. Tür adı Euphorbia pulcherrima. Anavatanı Meksika. Yetiştiği yerin şartlarına göre genelde çalı, bazen küçük bir ağaç şeklinde gelişir. Boyu 4 metreye varır.

İsmi hakkında

Dünyada en yaygın adı Poinsettia’dır. Amerika Birleşik Devletleri’nin Meksika’daki ilk büyükelçisi Joel Roberts Poinsett, 1825’te bu güzel bitkiyi ABD’de tanıttıktan sonra bitkinin adı “Poinsettia” olmuş.

Yurdumuzda Cumhuriyet döneminden önce bilinmiyormuş. Daha sonra getirmişler. Atatürk bir serada görünce çok etkilenmiş, çok beğenmiş. Böylece bizde adı Atatürk çiçeği olarak kalmış. Bizim halkımız arasında bu bitkinin adının niçin Atatürk çiçeği olduğuna dair uydurma bir bilgi var. Güya dünyanın meşhur bilmem ne üniversitesinde bir profesör bu bitkiyi icat etmiş(!) ve adını da “Atatürk Çiçeği” koymuş. Güya “bütün dünya” bu çiçeği bu adla biliyormuş. Tamamıyla uydurmadır. Atatürk çiçeği kesinlikle doğal bir tür olduğu gibi, adı dünyanın hiçbir yerinde, botanikle ilgili hiçbir bilimsel kaynakta Atatürk çiçeği diye geçmez. Adı sadece bizde Atatürk çiçeğidir. Bütün dünyada Poinsettia olarak bilinir. İnanmak istemeyenler botanikle ilgili dünyanın her yerindeki kaynakları araştırıp incelesin.

Atatürk çiçeğinin yapraklarını kırmızılaştırmak

Resimde gördüğünüz kırmızı yerler normal yapraklardır. Çiçekleri küçük ve önemsizdir. Çiçeklere yakın yapraklarının kızarması çiçek tomurcukları gelişmesiyle olur. Yani öncelikle bitkinin çiçek açma ihtiyacı duyması gerekiyor. Bunun gerçekleşmesi için adım adım neler yapacağımıza bakalım.

1- Eğer ev içinde yetiştiriyorsanız Ağustos ayı sonundan itibaren bulunduğu odada geceleri kesinlikle ışık yakmayın. Gündüz ise mutlaka yeri şiddetli aydınlık olmalı, ayrıca birkaç saat güneş almalı. Bunlara önem vermezseniz gündüz süresinin kısalıyor olmasını anlayamayacak ve çiçek vermeye yeltenmeyecektir.

2- Ekim ayı girdiğinden itibaren yukarıdaki kurala çok daha fazla uymalısınız.

3- Sonbahar sonuna doğru çiçek tomurcukları belirdiği halde son yapraklarda kızarma olmadıysa gece yerinin yeterince karanlık olmamasındandır. Yerinin mutlaka 12 saatten az olmamak şartıyla tam karanlık olmasını sağlayın. Bunu birkaç gün dikkat ederseniz kızarma olur. Yapraklar tamamen kırmızı olduktan sonra artık bir daha gece karartmasına gerek kalmaz.

Bahçe bitkisi olarak Atatürk çiçeği

Kısa sürmesi şartıyla -4°C soğuğa (tüm yapraklarını dökmüş olarak) dayanır. Daha fazla soğuğa dayanamaz, ölür. Yaprakları ise sıfır ve daha fazla soğuğa hiç dayanamaz, bozulup dökülürler. Dolayısıyla yaprak güzelliği kış başında olduğu için Ege kıyılarına hiç uygun değil (Datça hariç). Ancak Akdeniz bölgesi kıyı kesimlerinde bahçelerde yetiştirilebilir.

Evlerde yetiştirilmesi

Evlerde çok havadar (sık sık esintili olabilen) ve güneş alan pencere önünde yaşayabilir. Yaz boyunca dışarıda tutarsanız daha iyi serpilir. En geç eylül sonunda tekrar eve almalısınız. Daha geç kalırsanız eve uyum sağlayamaz ve bozulur. Bunun gibi, kışın satın alıp eve getirseniz yine evde bozulacaktır.

Toprak, sulama, gübre

Atatürk çiçeği için üreticileri genellikle ev ortamlarına uygun olmayan topraklar kullanılır. Belirli ısıda sürekli hava sirkülasyonlu olan sera şartlarında o topraklar uygun olsa da ev ve ofis ortamlarında, özellikle de havanın serinlemesiyle topraktaki suni gübre vb besleyicilerin değişim geçirmesi yüzünden kökleri çürütür. Çözüm yolları aşağıda.

Nasıl toprak ister? Marketlerde ve çiçekçilerde satılan hazır poşet topraklar uygundur. Yalnız, Kullanmadan önce veya saksıya doldurup bitkiyi yerleştirdiğiniz zaman bol bol sulamalısınız. Öyle ki saksı alt deliklerinden çıkan suyun sarımsılığı kaybolup artık renksiz ve berrak su çıksın. Böylece toprağın herhangi bir zararlı etkisi olmayacaktır.  Eğer Atatürk çiçeğinizi 1m ve daha büyük hale getirebilirseniz o takdirde saksı-toprak değiştirmede toprağına 1/4 oranında ponza taşı katmanızı tavsiye ederim. Aksi takdirde kocaman saksı ve bol bol toprak kökleri tamamen havasız bırakabilir. Bu ise ya gelişimin aksamasına ya da daha kötüsü köklerin çürümesine yol açabilir.

Sulama: Daima toprak üst yüzeyi elinize yapışmadan ufalanacak derecede ıslaklığını yitirdikçe sulamalısınız. Eylül ayının başında adamakıllı bir ⇒ toprak yıkaması sulaması yapmalı ve eğer bitki besini veriyorsanız bu yıkama sulamasından itibaren bahara kadar bitki besini vermemelisiniz.

Bitki besini verme: Yeni toprak kullandığınız ilk yıl istemez. İkinci yıl mayıstan başlayarak ağustos sonuna kadar, ortalama 20 günde bir verin. Besin genel kullanım çeşidinden olmalı.

Dinlendirilmesi ve budanması

Ocak ayının sonuna doğru (ya da daha erkenden bozulma gösterirse o zaman başlayarak) sulamayı sadece toprak iyice kuruduğunda yapacağınız şekilde azaltın. 5C derece ile 10C dereceler arasında soğuk bir yerde mart sonuna kadar dinlendirin. Sonra atatürk çiçeğinizi iyi güneş alan bir pencere önüne alın, tüm dallarını iki kadar filizlenme gözü kalacak şekilde budayın. Filizlenene kadar dinlendirme dönemi usulü sulamaya devam edin. Filizlenme başlayınca yavaş yavaş normal sulamaya dönün.

İlkbahar budaması yapmadıysanız ağustosa kadar budayabilirsiniz. Hatta kuvvetli gelişen yeni dalları bile yarısından budarsanız birkaç filiz çıkarır daha fazla dallanıp budaklanır. Ağustostan itibaren başka budama yapmayın.

Atatürk Çiçeğinin Çoğaltılması

İlkbahar başında budadığınız dalları 10 – 15cm parçalara ayırın. Her birini köklendirebilirsiniz. Önce iki gün açıkta bekletin. Kesik yerler kurusun. Sonra direkt olarak toprağa saplayın. Köklendirme toprağı çok havadar, oldukça süzek, tamamıyla gübresiz ve bitki besini vb maddeler karıştırılmamış olmalıdır. Dalların üçte biri toprak altında kalmalı. Yeri (ilkbahar başında iseniz) kuvvetli güneşle ısınan bir yer olmalı. Daha garantili köklendirme sağlamak istiyorsanız şu sayfada tarif ettiğim gibi toprak ve kapalı ortam oluşturun: » Yarı olgun dal çeliği. Bu usulde kapalı tuttuğunuz sürece çelikler direkt güneş almamalı.

Zararlıları

Bitki bitleri (özellikle beyaz sinek denen bitler ve örümcek bitler) atatürk çiçeğine bir dadanırsa kısa sürede yapraklar bozulup dökülür. Çok dikkatli olmalısınız. Ara sıra büyüteçle yaprak altlarını inceleyin. Örümcek bitler gözle çok zor görünür. Varsa derhal ilaçlayın.

Yaz sıcaklarında tatürk çiçeğinin yapraklarında külleme hastalığı olabilir. Önlem için geceleri bulunduğu yeri ıslak bırakmayın. Sulamayı sabah ile öğle arasında yapın. Külleme hastalığı inatçıysa fazla vakit kaybetmeden uygun bir ilaç edinip ilaçlayın.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Salon, iç mekan dekor

Etiketler: | | |

'Atatürk çiçeği, Poinsettia' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Hülya, İstanbul dedi ki:

    Merhaba. Bugün Bahçe Market’ten bir Atatürk Çiçeği aldım. Orada açık havada ve hafif yağmur altında duruyordu ve epey sağlıklı görünüyordu. Eve getirdikten sonra boynunu büktü ve bazı yapraklar ortaya doğru kıvrıldı. 6-7 saattir aynı durum devam ediyor. Bu durum hava değişiminden mi kaynaklanıyor? Bitkimi canlandırmak için yapabileceğim bir şey var mıdır?
    ***
    Büyük bir ihtimalle toprağı kupkuru olmuştur. Bugün aldım dediğinize göre birkaç saat içinde başka bir sebebin etken olacağını sanmıyorum.

  2. Asuman, Bakü dedi ki:

    Merhaba. Atatürk çiçeğini tohumla çoğaltmak mümkün mü? Minik çiçeklerin üzerinde tohum kapsülleri var.
    ***
    Evet ama tohumların çimlenmesi için önce kış üşümesi geçirmeleri lazım. Kış sonuna doğru tohumları bir saksıya ekin ve saksıyı soğuk bir yerde tutun. İlkbaharda havalar iyice ısınınca tohumlar çimlenir. O zamana kadar toprak kupkuru kalmamalı.

  3. Yusuf, İstanbul dedi ki:

    Atatürk çiçeğimin Üzerinde küçük küçük beyaz böcekler tespit ettim. Ne yapabilirim?
    ***
    Beyaz sinek adı verilen yaprak bitleri bir dananırsa üst üste üç günde bir 5-6 defa ilaçlamadan kurtaramazsınız. Ayrıntılı bilgiler için sayfası: Bitki bitleri

  4. Hilal, İstanbul dedi ki:

    Çiçeğim bütün yapraklarını döktü. Sadece dalları kaldı. Tekrar yapraklanır mı?
    ***
    Zaten kış sonunda kel kalması doğası gereğidir. Yeter ki dalları sağlıklı olsun. Eğer dallar sağlıklıysa, kökler çürümediyse yakında filizlenip yeni dallar uzatmaya başlar. Saksısının ve dallarının güneşten ısınabileceği bir pencere kenarında tutun.

  5. Egemen, Ankara dedi ki:

    Poinsettia çiçeğimi çoğaltmak için bir dal alarak suda veya toprakta çoğaltmaya çalıştım ama ne yaptıysam dallar kısa bir süre içinde çürüyüp resmen eriyorlar. Köklendirme gübresi bile alarak denedim ama olmuyor. Sizin çakıl toprak karışımını denedim ama her seferinde dallar (yaklaşık 10cm) eriyor. Ne yapabilirim?
    ***
    Bir şeyleri yanlış yapmışsınızdır. Dal körpe olmasın. Tam olgun ama dış yüzeyi yeşil ya da yeşilimsi sarı olmalıdır. 15cm-20cm uzunluk iyidir. Önce iki gün açıkta bekletin. Sonra gübresiz köklendirme toprağına dikin. Köklendirme gübreleri yanlış. Onlar olsa olsa zaten köklü bitkilerin daha fazla köklenmesi içindir. Ama çelik köklendirmede sadece çürütücü etki eder. Şurada ayrıntılı bilgi var: Köklendirme ve tohum çimlendirme toprağı hazırlama

  6. Aynur, İzmir dedi ki:

    Bugün Atatürk çiçeğinden bir dal elime geçti. Suda bekletiyorum. Köklendirme toprağına dikip üzerine kavanoz koysam nasıl olur?
    ***
    Önce 5-6 gün boyunca suda dursun. Fazla yaprakları makasla kesin. Tepede iki veya üç yaprak yeterli. Köklendirme toprağına dikin ve sulayın. Kavanoza kapatmayın. Yapraklar fena halde pörsürse söküp tekrar suya koyun. Bir iki gün beklesin ve iyice canlansın. Bu sırada ıslak olmayan, orta nemli, hatta orta dereceden biraz az nemli köklendirme toprağı hazırlayıp ona dikin ve sulamayın. Üzerini kavanozla kapayın. Bu şekilde eğer toprak fazla yaş olursa çürüme olabilir. Onun için orta nemli dedim. Haftada bir iki defa birer saat havalandırın. 20 gün dolunca kavanozu çıkarıp sulayın.

  7. Beliz, İstanbul dedi ki:

    İkinci senesine girdi. İlk aldığımda dev yaprakları vardı. Yeni yaprakları erik yaprağı gibi ufak. Dev yaprakları nasıl elde ederim?
    ***
    Atatürk çiçeği kızgın güneş, nemli hava ve sürekli hava hareketleri olunca güzel gelişir. İstanbul havası tam uygundur ama şimdi değil. Mayıs sonu-eylül sonu arasında dışarıda tutma imkanınız varsa dışarıda tutmalısınız. Önce 15 gün dışarıya alışmasını bekleyin. Dışarı çıkarmadan önce toprağı iyice kurumuş olmalıdır ve dışarıda da bir hafta boyunca hiç sulamayın. İki hafta dolunca toprağını değiştirin. Toprağının uygun olmasına dikkat edin.

  8. Asuman, Bakü dedi ki:

    Ponsetya çiçeğimi mayısta budamış, budadığım dalları köklendirerek dikmiştim. Hepsinin gelişimi zayıf. Yapraklar açık yeşil ama yeni çıkanlar kırmızı çıkıyor. Gelişimini hızlandırmak için ne yapabilirim?
    ***
    Gelecek yıl mayıs sonunda dışarıda tutmaya başlayın ve toprağını daha iyi olacak şekilde değiştirin. Böylece yaz aylarında gayet güçlü bir şekilde gelişim gösterir. Eylül sonuna doğru tekrar içeriye, şimdi nerede duruyorsa tekrar aynı yere alın.

  9. Azat dedi ki:

    Benim poinsettia’mın tüm yaprakları kurudu. Neden olur?
    ***
    Ne gibi şartlarda olduğunu bilmeden kesin bir şey söyleyemem. Soğuk yüzünden, toprağının köklere zarar vermesi yüzünden veya ısı dereceleri çok farklı olan bir yerden başka bir yere ani yer değişikliği yüzünden.. Bir de çok havasız ve sıcak ya da fazla soğuk odada tutmak yüzünden.

  10. Ayşe, Bursa dedi ki:

    Atatürk çiçeğim son derece sağlıklı. Her sene bu vakitlerde yaprak dökerdi ve budamasını yapardım. Şimdilik böyle bir şey yok. Hiç yaprak dökmedi. Buna rağmen budama yapmalı mıyım? Ayrıca tohumları var. Üretmek için uygun bir zaman mıdır?
    ***
    Tohumdan değil dallarından köklendirmeyle gayet kolay çoğaltılır. Çok da hızlı büyürler. Budamaya gelince size kalmış bir şey. Budanmayan Atatürk çiçeği ilkbahar ve yaz aylarında enine boyuna serpilerek gelişmeye devam eder.

  11. İzmir dedi ki:

    İki ay önce hediye bir Atatürk çiçeği geldi. Fakat kargoda hasar görmüş. Daha sonra tüm yaprakları döküldü. İki aydır tepe kısmında iki yaprak ile duruyor. Yanlardan çok minik yapraklar çıkmaya başladı ama hiç gelişme göstermeden minicik duruyorlar. Kalorifer yanmayan bir odada tutuyorum ama soğuk değil. Ne yapmalıyım?
    ***
    Bu durumda hiçbir sorun yok demektir. Havalar iyice ısınınca mayıs başı gibi daha büyük saksıya aktarın ve mümkünse dışarıda güneşli yerde tutun. Çok gür bir şekilde birçok dallarla büyür.

  12. İzmir dedi ki:

    Merhaba. Atatürk çiçeğimin toprağında beyaz bitler vardı. Ben de dün hem ilkbaharda olduğumuz için hem de bitlerden kurtulsun diye toprağını ve saksısını değiştirdim. Değiştirirken toprak bitli olduğu için köklerini eski toprağından epey ayırdım. Yeni saksısına aldıktan sonra da her zamankinden biraz fazla suladım. Bugün çiçeğim bütün yapraklarını aşağı doğru eğmiş, birkaç dalı da aşağı bükülmüş. Bu neden olmuş olabilir? Ne yapmam gerekiyor? Çiçeğimi nasıl kurtarabilirim?
    ***
    Bazen görmeseniz bile her toprakta olan masum ve zararsız toprak bitlerinden güya kurtulacaksınız diye bitkiden kurtulmuşsunuz. Kökler üç defa mahvolmuş. Biri yanlış zamanda topraktan sökmeniz, diğeri topraktan tam arındırma hatasına girmeniz ve sonuncusu da savunmasız kalan kökleri yeni toprak ile yakmanız. Atatürk çiçeği bu tip vakalarda genelde hızla çürür gider. Hiç sulmayın. Toprak kuruduğu zaman dışarıya koyun ve 20 gün daha kuru toprakta bekletin. Belki bu sayede kurtulur. Daha sağlam çözüm şurada yazılı: Toprakta köklerin yanması, zehirlenmesi, kök çürümesi

  13. Ayşe, Konya dedi ki:

    Benim Atatürk çiçeğim kıştan bu yana çok canlı ve gür idi. Sabah güneş alan cam kenarında çok iyi gelişti. Ama şimdi yaprakları sararıp dökülüyor. Sararan yaprakların üzerinde çil çil gri noktalar var. Şu an balkona aldım. Şimdi ne yapmalıyım? 6-7 ay önce alınca saksı değişimini yapmıştım. Camın dış önünde ise güllerim vardı. Külleme hastalığı oldu onları ilaçlıyorum. Acaba onlardan Atatürk çiçeğime hastalık gelmiş olabilir mi? Camı açıyorum çünkü.
    ***
    Anlattıklarınız büyük bir ihtimalle örümcek bit sorunu. Atatürk çiçeğinin yapraklarına dananır ve mahvederler. Bir süre dışarıda tutmanız iyi olacak. Bu sırada ilaçlamanızı tavsiye ederim. Ne yazık ki her ilaç örümcek bitlere etki etmiyor. Kırmızı örümcek adı verilen tarım zararlısına etkili olan ilaçlar bunlara da etki ediyor. Buna göre ilaç araştırın. Benim bir isim vermem gerekirse mesela Avirmec EC adlı ilaç var. Her tür yaprak bitlerine ve tırtıllara birebir etkilidir ve yapraklara hiçbir şekilde zarar vermiyor.

  14. Elif, İstanbul dedi ki:

    Bugün Atatürk çiçeği aldım. Çiçekte hormon bezi var ve kökleri saksı dibinden biraz cıkmış. Ne zaman saksı değişimi yapmalıyım? Bazı kırmızı yapraklarında yapışkan beyaz bir şeyler var ve gövdesinde süt gibi akıntı var. Bu nedir?
    ***
    Yapışkanlıklar ve beyaz süt gibi olan öz su sızıntısı bitki bitleri yüzünden oluyor. İlaçlamanız lazım. Saksı değiştirmeyi ilkbaharda yapın. Hormon bezi diye bir şey yok. Şu sayfayı okuyun: Hormon bezi söylentilerine sakın inanmayın

  15. Ayşe, Kıbrıs dedi ki:

    Her yıl kışın aldığım Atatürk çiçekleri ölüyor. Dışarıda balkona koyuyorum fakat en soğuk zamanda almış olduğumdan ölüyorlar. Şu anda satışları başlamış. Acaba bu vakitte havalar daha sıcak iken alsam yaşatma ihtimalim yüksek mi olur?
    ***
    Sanmıyorum. Çünkü dışarıda geceleri serin. Ama ölmeleri serinlikle ilgili değil, seracıların kullandığı saçma sapan toprakların özelliği yüzünden. Sıcak ortamlara alışıkken birazcık serin havaya geçince topraktaki tuzlar kökleri yakıyor ve ani bir zehirlenme etkisiyle bitki çürüyüp gidiyor. Ya sıcak evde tutaksınız, tabii eğer eviniz 7/24 kesintisiz 22C derece üzerinde sıcak ise.. Ya da şimdi alıp toprağını değiştirin. Saksıdan çıkarın. Kökleri fazla rahatsız etmeden toprağın en az yarısının dökülmesini sağlayın. Kökleri topraktan tamamen arındırmayın. Sonra gübresiz temiz bir toprağı kendi miktarının yarısı miktarda ponza taşı veya iri taneli temiz dere kumu ile karıştırın. Sonra fidanı bu karışım toprakla saksıya dikin. Böylece hava biraz daha serinlese bile bozulmaz. İlkbaharda havalar ısındıktan sonra daha iyi bir toprak ile daha büyük saksıya geçirin.

  16. İsimsiz dedi ki:

    Atatürk çiçeği aldım. Saksısı küçük diye hemen başka bir saksıya koydum ve bahçe toprağı ilave ettim. Aynı gün soldu. Nasıl bakmalıyım? Yardımcı olursanız çok mutlu olurum.
    ***
    Bu hata daima öldürür. Hem kökler hem dip kısım hızlı bir şekilde çürüyor. Henüz bir gün içinde olmuşsa acilen topraktan çıkarıp köklerini iyice yıkayın. Sonra bir iki gün açıkta bekletin. Kuruya yakın orta nemli torf toprağa dikin. 7 gün boyunca sulamayın. Sıcak bir odada direkt güneşi birkaç saat alacağı bir pencerenin tam kenarında tutmalısınız.

  17. Sibel, Bursa dedi ki:

    A101’den Atatürk çiçeği aldım. Tomurcukları da var ama hiç bir gelişim göstermiyor. Kapalı bir balkonda duruyor.
    ***
    Gayet normal. Şimdi çiçeklenme ve dinlenme zamanı.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.