Lycoris radiata, kırmızı örümcek zambak

Amaryllidaceae (Amarillisgiller) familyasından kırmızı örümcek zambak (Lycoris radiata) yaz aylarında iki-üç ay yapraksız olarak dinlenen soğanlı bir bitkidir. Ana vatanı Doğu Asya; Çin’in güney-doğusu, Kore ve Japonya’nın güneyidir. Yaşam alanları düşük rakım yerlerde ve tepeliklerde güneşli çayırlar ve seyrek ağaçlı (dolayısıyla seyrek gölgeli) ormanlardır. En çok pirinç tarlalarının kenarları boyunca tam gün güneşli yerlerde görülürler. Örümcek zambak isminden başka sürpriz zambağı ve diriliş zambağı gibi ilginç isimleri var.

Özellikleri

Yaz sonunda / sonbahar başında yani yaz aylarının şiddetli sıcakları geride kaldığı zaman çiçeklenir. Doğal yaşam alanlarında aynı dönemde bolca yağışlar olur ve yağışların ardından çiçek açarlar. ABD’de yaygın yetiştirildiği yerlerde de sonbahar yağmurlarının başlamasından sonra çiçeklenirler. O halde yaz sonunda (eylül ortası gibi) bolca sulamak güzelce çiçeklenmesi için gereklidir.

Kırmızı örümcek zambağının çiçekleri

Çiçekleri mercan rengine çalar kırmızıdır. Uzunluğu 30cm ve 70cm arasında değişen çiçek sapları ucunda çiçekler birkaç tanedir (genelde 4 veya 6). Kırmızı örümcek zambağı çiçekleri solunca hızlı bir şekilde yapraklanır. Kış boyunca yapraklıdır. Yaprakları yarım santimden iki santime kadar genişlikte, 30-40cm kadar uzunlukta olur. Yapraklar şekil olarak aynen nergis yaprakları gibidir. Rengi de aynı ama iç-orta kısmında dipten uca kadar açık renk bir şerit uzanır. Soğanları da büyüklük ve görünüş açısından benzer. Çiçekleri kesme çiçekçilikte kullanılabilir (yalnız sadece 7-8 gün dayanırlar).

Lycoris radiata, kırmızı örümcek zambak kış soğuklarına -20C dereceye kadar dayanıklıdır diye bir bilgi ortada dolaştığı halde tecrübeli yetiştiriciler -10C dereceden daha fazla soğuğa maruz kalmaması gerektiğini, toprak altındaki soğanın -5C dereceden daha fazla soğuğu iyi tolere edemediğini, kısmen zarar göreceğini iddia ederler. Zaten -15C dereceye kadar olabilen don olaylarına maruz kalanların çiçeklenme döneminde çiçek açamadıkları hakkında herkes aynı görüştedir.

Yetiştirilmesi, bakımı

Lycoris radiata

Kırmızı örümcek zambak dikeceğiniz yer az da olsa mutlaka güneşli olmalıdır. Ne kadar uzun süre güneş alırsa o kadar iyidir. Yoksa çiçek sapları gereğinden uzun ve çelimsiz gelişerek tam çiçek açacakları sırada yere yatarlar. Humuslu, organik besleyiciliği yüksek ve kumlu olan toprakta yetiştirilmelidir. Serin mevsimlerde susuz bırakılmamalıdır.

Soğanlar Güney Ege’nin ve Akdeniz’in deniz seviyesi alçak kesimlerinde uçları hafifçe dışarıda kalacak şekilde, diğer hafif don olayları olan kıyı kesimlerinde kendi büyüklüğünün iki misli derinliğinde, karasal iklim yerlerde ise kendi büyüklüğünün 3-4 misli derinliğinde gömülerek dikilmelidir. Uzman tavsiyelerine göre soğanların maruz kalabileceği toprak soğukluğunun -5C dereceden daha soğuk olmaması gerekiyor. Buna göre de hesaplayabilirsiniz. Ayrıca karasal iklim olan yerlerde kışın toprak yüzeyinin malç ile kaplanması tavsiye edilir.

Saksıda kırmızı örümcek zambak soğanları 15cm ara ile, bahçede ise 30cm ara ile dikilmelidir. Lycoris radiata bir yere dikildiğinde soğanları ve kökleri birkaç yıl rahatsız edilmemelidir. Çünkü kök sistemiyle birlikte toprağına tam yerleşmesi ancak 2-3 yılda gerçekleşir. İyi bir çiçeklenme için soğanın çoğalarak kolonileşmesi lazım. Saksıda yetiştirilecekse de buna göre derin ve büyük saksı gerekir. Yoksa kolay kolay çiçeklenmezler (kırmızı örümcek zambak soğanlarının ayrılmasından hiç haz etmez- küser ve bir iki yıl boyunca çiçek açmaz).

Çoğaltılması

Lycoris radiata soğanları yanlardan yavrular. Bunlar 5-6 yılda bir ayrılmalıdır. Soğan ayırma zamanı temmuz sonu gibi, bitki tam uyku dönemindeyken yapılmalıdır.

Tohumla çoğaltılmasında ise tohumlar olgunlaşır olgunlaşmaz hemen ekilmeli ve en geç ilkbaharda çimlenmeleri sağlanmalıdır. İlk yapraklar çıkıp iyice güçlendikten sonra düşük dozajda bitki besini verilmeli. Mini soğanlar yaz uykusuna girdikten sonra sökülerek bir saksıya iki tane olmak üzere dikilirler. İki yıl özenle bakımları yapıldıktan sonraki yaz uykusu döneminde saksılarından çıkarılmalı ve kalıcı yerlerine dikilmelidirler. Artık yetişkin soğan gibi bakımlarına devam edilir. Tohumdan yetişmiş bir soğan 5 yaşına gelmeden çiçek açmaz.

Kırmızı örümcek zambağın hibrit ve kültivarları tohum vermez. Onlar sadece soğanlar ayrılarak çoğaltılır.

Problemleri

Lycoris radiata – kırmızı örümcek zambak bahçe salyangozlarından korunmalıdır. Soğanları en erken 5 yılda bir ayrılmalıdır. Saksıda yetiştiriliyorsa toprak değiştirme üç yılda bir yapılmalıdır ve bu esnada köklerine zarar verilmemeli, soğanlar ayrılmamalıdır (beş yıl tamamlanmadı ise).

Faydalanılan kaynaklar

Lycoris radiata — wikipedia.org
Lycoris radiata – (L’Hér.)Herb. — pfaf.org
Lycoris radiata, Japan’s red spider lily — botanyboy.org

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler:



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)