Petunya

Petunya Solanaceae (Patlıcangiller) familyasından Petunia ve Calibrachoa cinsi bitki türlerinin ve bunlardan türemiş hibritlerin ortak adıdır. Petunia‘nın 35 türü var. Daha küçük çiçekli olan Calibrachoa‘nın 18 türü var. Her iki cinsin bütün türlerinin ana vatanı Güney Amerika kıtasıdır. Petchoa ise her iki cinsin türlerinden türetilmiş hibritlerin adıdır.

Özelliklerine göre yetiştirilmeleri

Farklı iki cinse bağlı olan pekçok türler ve hibritler petunya ortak adına sahiptir. Aralarındaki farklar ve yetiştirme yöntemlerini aşağıda üç başlık altında anlattım. Fakat buradaki ortak bakım bilgilerine göre hareket etmenizi tavsiye ederim. Çünkü hem kolaylık olur hem de bahsettiğim tedbirler hepsine mutlaka lazım.

Petunya çeşitlerine ortak bakım tavsiyelerim

Öncelikle toprak özelliğine ve sulama biçimine dikkatinizi çekmek isterim. Çünkü, özellikle de havalar iyice ısındığı zaman aniden çürüyüp ölme vakaları çok yaygın. Sebep yanlış toprak ve yanlış sulama biçimleridir.

Güneş ihtiyacı

Genelde günde birkaç saat direkt güneşe petunyaların ihtiyaçları vardır. Yaz aylarında şiddetli sıcak olan yerlerde yakıcı güneş ışınları direkt gelmemelidir. Buna karşı sera tülü gibi koruyucu önemlere baş vurun. Öğle ezanının iki saat öncesinden ikindi ezanından 1 saat sonrasına kadar direkt güneş almamalılar.

Toprak: Petunya kökleri topraktaki ısıya bağlı olan kimyasal değişimlere aşırı hassastır. Ansızın çürümeler baş gösterebiliyor. Bu ani ölümler petunyalarda oldukça sık görülür. Çözümü yok, çünkü ölmüş gitmiş olurlar. Önceden tedbir gerekiyor. Tedbir ise petunya fidelerini dikmek için aşağıda anlattığım gibi toprak karışımı yapmanızdır.

4 ölçü torf toprak + 1 ölçü iri taneli (2-3mm) dere kumu + 1 ölçü ponza taşı + 1 ölçü mangal kömürü kırpıntıları. Hepsini birbirleriyle karıştırın, harmanlayın.

Sulama

Belirli gün aralıklarıyla değil, toprakta kuruma gördükçe sulama yapın. Yukarıdaki tavsiye karışım toprak hava şartlarına göre bazen çok çabuk kurur. Sık sık sulamanızda hiçbir sakınca yok. Ancak iki şeye büyük dikkat göstermeniz gerek.
1- Toprak güneşten veya gündüz ısısından ısınmış olduğu zaman asla sulamayın. Sıcak toprağı sulamak genellikle petunyaların ölmesiyle sonuçlanır. Toprak günün sıcaklığından kurtulduğunda, mesela yatsı ezanından sonra sulayın. Veya güneş doğmadan önceye kadar vakit uygundur.
2- Su miktarı önemlidir. Mutlaka saksı alt deliklerinden su dışarı çıkacak kadar bollukta su kullanmak zorundasınız. Aksi takdirde toprakta kökleri çürütücü değişim olacaktır.

Bitki besini

Tüm petunya çeşitleri için uygun ve gerekli olan en sağlıklı toprak karışım formülünü yukarıda yazdım. Fakat bu toprak petunyaları besleyici özelliğe pek sahip değildir. Dolayısıyla bitki besini kullanmanız şarttır. Saksı bitkileri için hazırlanmış olan Çiçekcoşturan, Vilmorin, Genta vesaire markalardan herhangi biri ama çiçek amaçlı özelliklisinden kullanın.

Bitki besinini tavsiye dozaj ne ise üçte birini uygulayın. Mesela 1 litre suya 1 kapak dolusu demişlerse  siz 3 litre suya 1 kapak dolusu bitki besini karıştırın ve onunla sulayın. Ortalama olarak 15 günde bir defa tekrarlayın.

Aşağıdaki bilgilerde hangi petunyaların nasıl çoğaltıldığı yazılı. Ama güneş, toprak, sulama vb şartlarını dikkate almayıp yukarıdaki ortak-genel tavsiyelerimi dikkate alın.

Gerçek petunya

Petunya

Petunya diye bildiğimiz yaygın yetiştirilen bitki Petunia türlerinden elde edilmiş Petunia × atkinsiana adlı hibrittir. Farklı renkli ve farklı özellikli çeşitleriyle kalıcı doğal tür özelliği gösterirler. Yani tohumlarıyla nesilden nesile değişmeden devam ederler.

Üretimleri tohumladır. Tohumları toprak yüzeyine serpip üzerlerine belli belirsiz toprak serpin. Sonra su fısfıslayarak sulayın. Güneşli yerde en geç iki haftada çimlenirler. Fideler 6-8 yapraklı olunca ayırıp seyrek dikin. Tuttuklarından emin olunca tepelerinden kırkın ki çok dallı olsunlar.

Güneşe fazla ihtiyaç duyarlar (günde en az 5 saat gibi). Toprak seçmezler. Susuzluğa dayanıklı olsalar da toprağını uzun süre kupkuru bırakmamalısınız. Başlıca dört gruba ayılırlar.

Katmerli petunyalar

1- Grandiflora

İri, gösterişli çiçekler açar. Pek boylanmaz ve çevreye yayılmaz. Fideler 10cm olunca tepelerini koparırsanız daha fazla dallar gelişitirir ve daha fazla çiçek açarlar. Daha sonra çiçekleri geçmiş, tomurcukları kalmamış dalları ortadan kesin. Böylece yaz boyunca tekrar tekrar yeni dallar çıkarıp yeniden çiçek açmaya devam ederler. Bu tip petunya diğerlerine göre daha titiz bakım ister. Park ve bahçelere uygun değildir. Çünkü büyük çiçekleri yağmurdan ve sulamalardan zarar görür.

2- Multiflora

Yukarıdakinden farkı çiçeklerinin kocaman olmamasıdır. Ama yine de diğer petunyalara göre iri çiçeklidir. Çok dallanır. Balkon saksılarına en uygunu budur.

3- Hedgiflora

Uzun sürgünleriyle çevreye yayılır. Sürgün dalları çiçek açacak pek çok yan dallar çıkarır. Bu yan dallar pek boylanmaz. Bu gruptan petunyalar bahçelerde yer örtücü olmaya ve yükseğe asılan saksılardan sarkıcı yetişmeye uygundur.

4- Milliflora

Diğerlerinden daha küçük çiçeklidir. Çeşitli mevsimlik süs bitkileriyle karışık yetiştirilebilir. Sıcağa ve susuzluğa diğerlerinden çok daha fazla dayanıklıdır.

Calibrachoa

Calibrachoa petunyaları

Petunia türlerine çok benzeyen Calibrachoa türlerinden elde edilmiş olan C.×hybrida hibrit türü (‘Million Bells’) çok fazla çiçek açan ve arsız gelişen petunyalardır. Çiçekleri diğer petunyalara göre oldukça küçüktür ama çok fazla sayıda çiçek açar. Bütün yaz bol bol çiçek verir. En çok balkon ve pencere önü sarkıcı süs bitkisi olarak kullanılırlar.

Bu cins petunyalar gerçek petunyalar kadar fazla güneş istemese de günde 3 saat kadar direkt güneş görmeleri gerekiyor. Asitli toprak isterler (pH 5.6 ile 6 arası). Nötr ve alkalinli topraklarda iyi serpilemezler. Alkalinliğin yüksek oluşuna göre hiçbir randıman göstermezler.

Calibrachoa petunyalarını tepe çeliği ile çoğaltabilirsiniz. Kış soğuklarına -7C dereceye kadar dayanırlar. Fakat her yıl çiçek açma randımanları düşer. Bundan dolayı tepe çeliği ile yenilerini üretmelisiniz.  Zamanı ilkbahar ortası ve yaz sonudur.

Petchoa (fosforlu petunya)

Petchoa petunyaları

Petunia ve Calibrachoe türlerinden hibrit bir türdür. Hibrit sözü buna daha iyi uyuyor. Zira her iki cinsin üstün vasıflı türlerinin en iyi özelliklerini bünyesinde toplamıştır. Yaz sıcaklarına hepsinden daha iyi dayanır. Yazları aşırı sıcaklar görülen memleketlere en uygun petunyalar Petchoa çeşitleridir. Hastalıklanmaz, böceklenmez. Yapraklarının yapışkanlık ve kir tutuculuk özellikleri yoktur.

Çiçekleri Calibrachoa kadar küçük değildir. Petunia türlerine göre orta boydadır. Çiçeklerinin renkleri çok canlı, son derece dikkat çekici olup fosforlu gibidir.

Pek toprak seçmez ve fazla güneşe ihtiyaç duymaz. Yine de toprak ve güneş ihtiyaçlarına dikkat etmek gerekir. Calibrachoe türleri asitli toprak istiyorsa bunun toprağını az da olsa asitli ya da nötr tutmakta yarar var.  Petunia türleri fazla güneş istiyorsa bunu az güneşli yerlerde yetiştirmeye çalışmayın. Ne kadar çok güneş alırsa o kadar iyi gelişir. Her iki türe uygun şartlara dikkat edin.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri

Etiketler: | | |

'Petunya' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Önder V. -Konya dedi ki:

    Merhaba. Ben çok sayıda çiçek besledikten sonra petunyada karar kılan biriyim. Zira bütün çiçeklere bulaşan hastalıklardan ve böceklerden ikrah geldi ve en sonunda pes ettim. Sürekli ilaçlayıp böcekleri öldürmeme rağmen yeniden bulaşıyorlar. Ancak petunyada bu durum söz konusu değil. Yaprakları tüylü ve yapışkan. Böceklerin bulaştığını görmedim. Bulaşanlar da yapışıyor. Ayrıca yaz boyunca çılgınlar gibi çiçek açıyor. Öyle bir açıp 11 ay bir daha açmamazlık yapmıyor. Ancak çiçek açması için direk olarak yaz güneşi alması lazım. Gölgede yahut az güneş aldığında ya hiç açmıyor ya da az açıyor. Güney cephedeki balkonumda direkt güneş yiyorlar. Ancak bu durum başka bir soruna sebebiyet veriyor: Düzenli sulama. Yaz aylarında gün aşırı suluyorum. Yoksa hemen yapraklarını salıyor. Asla susuz bırakmamak lazım. Toprak kurumaya meyletti mi hemen sulamalı. Çok çiçek açtığı için düzenli gübre verilmeli. En baştan da kaliteli, gübre karışımlı toprağa ekilmeli. Humuslu toprak, yaprak çürüntüsü bulursanız harika olur. Torfa ekip bol çiçek açması beklenmemeli. Her sene kendi tohumlarımı kendim elde etmekteyim. Çiçek renkleri karışık olmasın diye döllemeyi de kendim yapmaktayım. İnce bir çay kaşığı ucuyla bir çiçekten aldığım tozu aynı renkte bir başkasının içine karıştırmaktayım. Aksi takdirde kelebekler, sinekler, güveler renkleri karıştırabilmekte. Sonrasında çiçek kurumakta ve tohum kapsülüne dönmekte. Böylelikle kapsül iyice kuruyup çatlayınca tohum hasat etme zamanı gelmiş oluyor. Tohumları renklerini yazdığım poşetlere koyup buzdolabının altında saklıyorum. 2 sene önce aldığım tohumlarım bu sene de çimlendi. Çimlendirmeyi mart ayı gibi yapıyordum. Daha erken gelişim göstersinler diye bu sene ocak sonu gibi yaptım. bakalım neler olacak. Tükenmez kalemle çizip bölümlere ayırdığım, renklerini yazdığım ve ıslattığım kağıt havluya tohumları düzgünce yerleştiriyorum. Sonrasında şeffaf buzdolabı poşetine yerleştirip sıcak ve aydınlık bir yerde olması için kaloriferin üstündeki mermere altına karton koyup koyuyorum. (Asla kaloriferin üstüne değil.) Hemen çimleniyorlar. Sonrasında 1 cm’lik boya geldiklerinde alıp toprağa ekiyorum. Bu aşamada seradan çıktıkları için çabuk kuruyabilirler. Sık sık fısfıslamak lazım. Yaprakları uzun süre kuru kalmasın. 1-2 gün geçtikten sonra direk güneş alacakları ılık bir yere koyun. Çamur olmayacak şekilde düzenli sulayın. İnanın bu zevkli çabalarınıza değecek.

  2. Nazılli, Kezban dedi ki:

    Nazilliye en uygun fosforlu petunya mıdır? Yazın, kısın hastalanmasın istiyorum. Bunun cinsini sadece renginden mi anlıyoruz?
    ***
    Dipten çok fazla dallanma yapmasıyla anlayabilirsiniz. Akdeniz iklimine tam uygundur.

  3. Süleyman, Yozgat dedi ki:

    Balkonumda beslediğim petunyalarımı önceleri dışarıdan çiçekçilerden alıyordum. Bu yıl için geçen son baharda petunyalarımdan tohum alarak usulünce çimlendirdim. Ama çıkan bitkiler sanki yozlaşmış gibi, ya da başka bir bitkinin tohumunu çimlendirmişim gibi petunya ile ilgisi olmayan farklı bir bitki türüne dönüştü. Minik minik yaprakları olan, çok minik beyaz çiçekleri olan çok zayıf ve cılız bünyeli, boyu uzamayan, yer örtücüler gibi yere yakın gelişen bir bitki meydana çıktı. Bu duruma şunu da kanıt gösterebilirim: Geçen yıl okulumdaki dış mekan saksılarında diktiğim petunyalarımın tohumları aynı saksıya dökülmüş. Sonbahar sonu gibi, petunyalar kuruyup kış yaklaşmaya başlayınca bunlar saksının her yerinden fışkırdı. Adeta Arap saçı bitkisi gibi saksının her yerini kapladı. Bununla da kalmadı rüzgarla savrulan tohumlar kıyı köşe, azıcık toprak buldukları her yerde boy göstermeye başladı. Bu yıl tohumdan çimlendirdiklerim de petunyaya benzemeyen, yukarıda saydığım aynı özellikte bitkiler oldular. Onca emeğim heba oldu. Özenle çimlenmelerini seyrettiğim tohumlar petunya değil garip bir bitki oldu. Ben de daha fazla durdurmadan imha ettim. Tohumla petunya üretme konusunda atladığımız bir husus mu var? Yoksa petunyalar ebter tohum özelliği mi gösteriyor? İkinci sorum da, çiçekçiden aldığımız petunyaların ömrünün uzun olması için (sonbahar sonuna kadar çiçekli kalması için meselâ) pratik bir öneriniz var mı? Balkonum cam balkon. Doğu güneşini tam alıyor. Güneye de cephesi var. Bir iki saat de güney cepheden güneş alıyor. Gündüz sıcaklığı 25C derecenin üzerine çıktığı oluyor.
    ***
    Tarif ettiğiniz bitkinin petunya ile hiçbir ilgisi yok. Her yerde kendiliğinden bitiyorlar. İstanbul’da iken balkon saksılarımdan çıkarlardı. Şimdi Didim’de bahçe zemininde aynı bitkiden çıkıyor. Yani her yerde bir hayli yaygın bir ot. Petunya tohumlarınız ise çimlenmemiş. Ya da çimlenmişlerse bile bu otlar yüzünden arada boğulup ölmüşlerdir. Petunyaları sonbahara kadar çiçeklendirmek için öncelikle balkon saksılarında torf denen poşet toprağı direkt kullanmayın. Doğal arazi toprağı ile karışım yapın. Solan çiçekleri derhal kesin. Çiçeksiz kalan ve hiç gelişim göstermeyen dalları dipten kesin. Böylece dipten sağlıklı filizler uzar. Temmuzda tam öğle saatlerinde tepe güneşi almamalı. Bu arada tohum çimlendirmek için hazır poşet toprak kullanmak yanlış. Bunlar özel gübre veya bitki besini ile karıştırılmıştır ve çok nazik olan kökleri yakıp çürütüyor. Doğal gübreli doğal toprak bile sakıncalı. Kökler gübre ile direkt temas etmemeli.

  4. İhsan, Şanlıurfa dedi ki:

    Petunyalarımın tohumlarını nasıl alacağım? Kuruyorlar ama tohuma falan hiç rastlamadım.
    ***
    Kuruyup dökülen çiçeklerden sonra içi boş kalmış mini çanak yapraklar kalır. Tohum verecekse onların bazılarının içinde büyük bir buğday tanesi gibi veya o büyüklükte bir mermiye benzeyen ucu sivri tohum kılıfı gelişir. O kuruyunca fazla beklemeden alın. Yoksa açılır ve içindeki hardal tanesi kadar minicik tohumlar etrafa dökülür. Hibrit petunyalar tohum vermeyebilir.

  5. Cihangir dedi ki:

    Petunyalar hem tohum hem de fide ile çoğaltılabilir. Herhangi bir yerden kestiğiniz dalı su dolu bardağa koyunca kökleniyorlar. Sonra toprağa ekin. Ben yaptım oldu.

  6. Özge, Ankara dedi ki:

    Güzel güzel gelişen petunyalar bir süre sonra neden yapış yapış olur ve yapısı bozulur?
    ***
    Bu tip şikayet çok geliyor ama ben yıllarca petunya yetiştiririm bendekilerde hiç olmamıştır. Yapış yapış olma genelde bitki bitleri yüzünden olur. Petunyalarda belki kullanılan toprağın havalar ısındığında kötü etkilemesi de söz konusu olabilir. Ben bahçe-balkon saksılarında daima torf adıyla satılan hazır poşet toprak ve doğal arazi toprağı ikisinin eşit ölçülerde karışımını tavsiye ederim. Ben de öyle yapıyorum. Sadece torf toprak tek başına açık havada olan saksılarda pek elverişli değil.

  7. Zeynep, Urfa dedi ki:

    Petunya benim de en sevdiğim çiçeklerdendir. Bugün bir yerde satışa çıktığını gördüm. Alsam acaba vakti mıdır? Sanki erken gibi geldi bana.
    ***
    Haklısınız fazlasıyla erken. Havalar biraz daha ısınsın. Gece en düşük sıcaklık 12C derece altına düşmeyen günleri beklemek lazım. Çünkü onlar seralarda böyle erkenden büyütülmüş oluyor. Soğuk ortama hiç alışık değiller. En kötü kökler etkileniyor. Çürüyorlar.

  8. Çınar, Köyceğiz dedi ki:

    Petunyalarıma güllerde olan türden yeşil minik böceklerden dadandı. Aynı zamanda bir de beyaz (unlu bit değil) başka bir kanatlı olduğunu sandığım minicik böcekler var yapraklarda, dallarda ve toprak yüzeyinde. Hem yeşil hem de beyaz olanı oldukça fazla ve bitki daha önce hissetmediğim şekilde yapışkan bir hal aldı. Birkaç gün önce fark ettim ve hemen diğer saksılardan ayırdım. Sonra şakayıkta da yeşil olanlardan gördüm. Neemazal kullandım. Normalde 5 günde bir diyor ilacın üzerinde ama o kadar yoğun bir böceklenme var ki ben iki gün üst üste kullandım. Bunun bir zararı olur mu bitkiye? Tedbiren diğer bitkilerimi de ilaçladım. Kullandığım ilaç çare olur mu? Olmaz ise nasıl kurtulabilirim? Bitki bitleriyle ilgili sayfanızı okudum. Saksılarda sadece torf kullanmayın demişsiniz. Petunyalarımın saksılarında sadece torf toprak var ve bahçede duruyorlar. Şimdi yeniden doğal toprak ekleyerek saksı toprağını değiştirsem iyi gelir mi?
    ***
    Bitlenmenin toprakla hiçbir şekilde ilgisi yok. Mini beyaz sinek parazitleri feci tehlikelidir. Kurtulmak da zordur. Bahsettiğiniz ilaç hakkında bilgim yok. Beyazlar tamamen tükeninceye kadar üç günde bir ilaçlamaya devam edin. Sonra dört, beş günde bir gibi, daha sonra haftada bir, on günde bir gibi ilaçlama gün aralıklarını giderek azaltın. Özellikle beyaz parazitler için.

  9. Yaren, Şanlıurfa dedi ki:

    Yeni aldığım siyah petunyamın toprağını ve saksısını değiştirdim. Sabah kalktığımda tamamen solmuş bir şekilde gördüm. Gittikçe soluyor. Ne yapabilirim acaba?
    ***
    Toprak değiştirmek hata. Kökleri eski toprağından iyice arındırdığınız için yeni toprakta hassas uçlar tutunamayıp yanmış ve çürüyorlar. Yapabileceğiniz bir şey yok. Bir daha hiçbir bitkide aynı hataya düşmeyin.

  10. Meral, Kocaeli dedi ki:

    Petunyalarım yapış yapış oldu. Yeşil bitler sardı. Doğal bir formülü var mı? İlaç kullansam bitkiye zararı olur mu? Kuvvetli gelirse yakar diye korkuyorum.
    ***
    Eğer yaprak bitleri için hazırlanmış ilaç kullanırsanız kesinlikle zararı olmaz. Yeşil bitler her türlü ilaçlara karşı dayanıksızdır. Kolayca kurtulursunuz. Şu sayfadaki ev yapımı formüller uygundur: Bitki bitleri (basra, koşnil vs yaprak bitleri)

  11. Fatma, Ankara dedi ki:

    Sarı petunyalarım yaprakları beyaz beyaz lekelendi. Mor petunyam da kurur gibi oldu ama dallar tekrar canlanıyor. Ziraatçinin bana küçük sinekler için vermiş olduğu K-Othrine ilacını sıkmıştım. Size menekşeler bölümüne danışmıştım. İlacın yanlış olduğunu söyleyince hemen bıraktım. Beyazlayan yaprakları ayıklıyorum. Bu ilaçtan mı petunyalarım bu halde? Nasıl sağlıklı hale getiririm? Bitki besini vereyim mi?
    ***
    İlacın etkisi olabilir. Eğer yine devam ederse külleme hastalığıdır. Kolay çözümü Topas adlı ilaçtan kullanmak. İlaçsız çözüm ise gece boyunca bulundukları yerin kuru ve esintili olması lazım. Bunun için sulamaları sadece sabahları yapın. Bitki besini çeyrek dozajlı olarak üç veya dört sulamada bir verebilirsiniz.

  12. Fatma, Ankara dedi ki:

    Petunyalarımdan biri kurudu. Sarmaşık gibi çok köklü -açık sarı renkli olan. Mor olanın durumu iyi. Tatil sebebiyle 1 hafta sulanamadı. Kupkuru oldu ama kök duruyor. Tekrar canlanır mı? Ne Yapmalıyım?
    ***
    Tekrar canlanacağını pek sanmıyorum. Yine de kuruyan dalları dipten kesip bir süre susuz bırakmadan bekleyin.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.