Keiki yoluyla orkide üretim

Keiki denince akla ilk gelen şey Phalaenopsis orkidelerinin çiçek dallarında oluşan köklü fideciklerdir. Aslında Dendrobium ve Epidendrum gibi diğer orkidelerde de yavru verme olur ve bunlara da keiki denir. Hawai yerli halkının dilinde keiki yavru anlamına gelir. Bu isim bütün dünyada orkide meraklılarının kullandıkları bir terim haline gelmiştir.

Evlerimizdeki orkidelerimizi kendi imkanlarımızla çoğaltmamızın yollarından biri kendiliğinden oluşan keikileri mümkünse anasının üzerinde köklendirerek, mümkün değilse anasından ayırdıktan sonra köklendirerek ayrı saksılarda hayata tutundurmaktır.

Burada şimdilik Phalaenopsis cinsinden orkideleri keikileri yoluyla çoğaltma üstünde duruyorum. İleride bu sayfaya keiki veren diğer türlerin de keiki yoluyla çoğaltılmaları hakkında bilgi ekleyebilirim.

Phalaenopsis orkidelerinde keiki oluşumu

En çok çiçek dallarında oluşur. Nadiren ana gövdede de oluşabiliyor. Önce ana gövdede oluşan keikiler yoluyla Phalaenopsis üretimi konusunu aradan çıkaralım.

Dipte, ana gövdede oluşan keikiler

Nadiren olan bir şeydir. Çok iyi bakılan ve bulunduğu yerin şartları çok uygun olan orkidelerde 3. yıldan itibaren olabilir. Ana gövdede oluşan keikileri ayırmak çok riskli, tehlikeli. Hem ana bitkinin hem keikinin ölmesine neden olabilirsiniz. Ayırmasanız daha iyi çünkü daha zengin görünür. Bakımını doğru yaparsanız bir saksıda daha fazla çiçek sapları ve dolayısıyla yoğun bir çiçeklenme sağlayabilirsiniz. Benim tavsiyem hiç ayırmamanızdır. Ama ille ayırmak istiyorsanız en güvenli yöntemi şudur:

Keiki (yavru) oluştuktan sonra en az 12 ay bekleyin. Ayırma işini mutlaka ilkbahara denk getirmelisiniz.Acele etmeyin. Bir veya iki yıl bekleyebilirsiniz.  Yavru orkide iyice güçlenmiş ve bol bol köklenmiş olmalı. Ayırma zamanı İstanbul için mayısın ilk haftası, Ankara için haziran başı çok uygun bir zaman (diğer illerde ise ayırma zamanını bu illerle olan iklim farklılıklarına göre siz belirleyin). Keikili ana orkidenizi sökün ve su dolu kovaya birkaç kez daldırıp çıkararak toprağından ayırın. Yavrunun oluştuğu noktadan her ikisini de kesin. Böylece tüm bünyeyi üçe ayırmış oldunuz. Her üçünü ayrı ayrı saksılara dikip sulayın.

İlk 1,5 ay boyunca her gün akşamdan sabaha kadar sürekli esintiler almalarını sağlayın ve toprak iyice kurumadıkça sulamayın. Akşam ve gece saatlerinde esinti varken üstlerine su fısfıslayın. Islaklık kurumadıkça esinti devam ediyor olmalı yoksa hastalık olur.

Eğer ayırıp saksılara diktikten sonra yapraklarda pörsümeler oluyorsa ve günden güne pörsüme artıyorsa hiç hava almayacakları şekilde naylonla ya da ışığı iyi geçirir bir fanusla kapalı tutun. Her gün güneş battıktan itibaren 3 saat açık tutun. Sonra yine hava almayacakları şekilde kapayın. Üç hafta bu şekilde devam etmek yeterli.

Çiçek dalında nasıl keiki oluşur?

Phalaenopsis orkidelerinin çiçekleri solunca dalını kesip kısaltırız ve o dalın tekrar filizlenmesini, tekrar çiçek açmasını bekleriz. Fakat eğer gündüz boyu ışık şiddeti yeterli olmazsa ve hava pek serin değilse çiçek tomurcukları oluşturacağı bir yan dal uzatmaz. Onun yerine yerine mini yapraklar oluşur. Yani keiki oluşmaktadır. Zamanla yapraklar büyür ve gece boyu esinti mümkünse köklenir. Keikiler her ortamda her şartta kök oluşturmaz maalesef. Bunun için bulunduğu yerin gece boyunca ya serin ve nemli olması ya da sürekli esintili olması gerekiyor.

Anasından ayırmadan önce, dalın üzerinde iken köklenmeleri lazım mıdır?

İki ayrı gerçek var. Birincisi, çiçek sapında oluşan keikinin önce yeterince köklenmesi lazım (yoksa ayırmayıp köklenene kadar bekleyin). Köklenme nemli esintiler sayesinde olur. Yoksa köklenme olsa bile kökler çok kısa kalır. Köklenmelerini sağlamanın ve yeterince uzatabilmenin birçok yolları var. Burada en ucuz ve en kolay yolunu anlatıyorum.

Sphagnum yosunu, bunu bulamazsanız sargı bezi veya tülbent parçasını keikinin dip kısmına 3-4 kat gevşekçe dolayın. Akşamları başlayarak arasıra su fısfıslayın. Her kupkuru olduğunda yeniden su fısfıslayın. Dışarıda açık havada olması bu usulün yüzde yüz işe yaramasını sağlar. Kök uzayıp sargıların dışına ulaştığında tekrar tamamını gevşekçe sarıp örtün. Böylece kökler yeterince uzar. Ayırmak için 6cm’yi geçmesi yeterli. Daha kısa olmasın.

Köklenmede işin esas püf noktası gece boyunca esintilerin sık olabilmesidir. Hava sıcaklığı 14C dereceden daha soğuk değilse ev içi hava cereyanı bile sağlayın çok işe yarar. Özellikle de gece karanlık saatler boyunca.

İkincisi, sadece mayıs ayında ayırma şartı ile: Bir keikinin anadan ayrılmasında esas gereklilik kök uzatmış olmaları veya uzatmış olduğu köklerin sağlıklı olup olmadıkları değil, keikinin kendi gövdesini güçlü köklenme yapacak kadar güçlendirmiş olmasıdır. Yani bu tamamsa hiç köklenmemiş olsa bile ayrılabilir. Ayırdıktan sonra aşağıdaki gibi saksıya dikersiniz. Güçlü bir şekilde köklenecektir.

Keikilerin anadan kesilip alınmaları ve saksılara dikilmesi

En az iki yaprağı ve en az iki kökü olan keiki ayrılıp saksıya dikilmeye hazırdır. En uygun mevsime gelince, saksıya diktiğinizden itibaren 1,5 ay esinti sağlamak zorundasınız -gece karanlık saatlerde esinti şart-. Sadece bu önemli. Yaşadığınız yerde yazın geceleri ısı 26C derece altına düşmüyorsa yazın yapmayın. Bunun dışında, mayıs başından ağustos sonuna veya eylül başına kadarki dönem uygundur.

Resim 1

Çiçek sapını yavru bağlantı yerinin altından üstünden ortalama 4cm mesafeden kesin (resim 1). Kesik yerlerin kuruması için saksıya dikimi iki gün erteleyin. Bu süreçte kökleri nemli tülbentle kısmen sararak keikiyi havadar bir yerde bekletin.

Resim 2

Phalaenopsis için uygun toprak (çam kabukları + ponza taşı karışımı) doldurduğunuz küçük saksılara keikiyi dikin ve sulayın (resim 2). Dikim ve sulama işini sabah erken saatte yapın. Akşama kadar çok esintili yerde tutun ki toprağın fazla ıslatıcılığı azalabilsin. Gece sabaha kadar yine esintili yerde duracak ve geceleri üzerine ara sıra su fısfıslayacaksınız.

Resim 3

İlk gün yapraklar fena halde pörsüse bile hiç ciddiye almayın. Üç günde durum iyiye gitmezse hiç hava almayacağı şekilde naylonla ya da ışığı iyi geçirir bir fanusla kapalı tutun (resim 3). Her gün güneş battıktan itibaren 3 saat açık tutun. Sonra yine hava almayacağı şekilde kapayın. Üç hafta bu şekilde devam etmek yeterli.

Sulama: Çam kabuklarını tutup sıktığınızda elinize yaşlık gelmiyorsa sulamanız gerekiyor. Ölçü budur. Haftada bir veya iki gibi düzenli aralıklarla sulamak zarar verir.

Besin vermeye başlama: Keikileri saksılara diktikten 2 ay sonra normal Phalaenopsis bakımında olduğu gibi besin verme dahil her şeyi aynı şekilde uygulayın.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Üretim / Çoğaltma

Etiketler: |

'Keiki yoluyla orkide üretim' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Fulya dedi ki:

    Orkidemin iki dalında da keiki var. İkisinin de hem dalları çok uzadı 10-15cm arası hem de çiçek çıkardılar. Çiçekleri varken ayırabilir miyim yoksa çiçeklerinin dökülmesini mi beklemeliyim? İki keikiyi de aynı anda ayırmamın ana orkideye zararı olur mu?
    ***
    İkisini aynı anda ayırmanızın ana bitkiye zararı olmaz. Ayırmak için çiçekli çiçeksiz fark etmez, önemli olan şey keikilerinin kendi köklerinin olması ve o köklerin kendi başlarının çaresine bakabilecek derecede yapılanmış olmasıdır. Bunu nasıl sağlayabilirsiniz, sizden bir önceki İrem Hanım’ın sorusuna verdiğim cevapta açıklaması var. Yani keikilere küçük yoğurt kutuları geçireceksiniz. Lütfen nasıl yapacağınızı oradaki tariften okuyun.

  2. Kezban, Konya dedi ki:

    Benim orkidemin dalında yetişen keykinin kökleri 3 tane 20cm uzun, bir tane de kısa kökü var. Ayırmayı düşünüyordum ki keykim çiçek dalı çıkartmış. Ne yapmalıyım? Ana orkideden ayırmalı mıyım?
    ***
    En yanlış zamanda ayırmayı düşünüyorsunuz. Yaz başında ayırın.

  3. İrem, Trabzon dedi ki:

    Orkidemin tek dalda çıkardığı keikinin 3 kökü var. Dalı kuruyor gibi. Nasıl bir yol izlemem gerekiyor?
    ***
    Ayırmadan o durumda keikinin köklerinin çam kabuklarının içinde aktifleşmesini sağlayın. Şöyle yapacaksınız: Küçük bir yoğurt kutusunun önce her yerinden delikler açın. Alt kısmın tam ortası merkez kısmında biraz genişçe bir delik açın (dalın geçmesi için). Sonra kutunun sadece bir yanından dümdüz aşağı doğru ve oradan da alt yüzeyin merkezine kadar makasla kesin. Böylece kutuyu dala geçirin ve keiki için saksı gibi bir hale getirin. Kesik yeri seloteyp bantla yapıştırın. Keikinin dip kısmı gömülü kalacak şekilde kutuya çam kabukları doldurun. Küçük eşyalar, biblo, hatta içi su dolu şişe gibi şeylerle alttan destek yapın ki hem kutu dümdüz dursun hem de devrilme olmasın. Suamak yerine ara sıra sulayın. Mayıs sonuna kadar ya da o dal kuruyana kadar bu şekilde devam edin.

  4. Didar, İstanbul dedi ki:

    İki orkidemde de keikiler mevcut. Birinde üç keiki var. Bir buçuk senedir yaprak verip kökleniyor. Ana gövde de gayet sağlıklı fakat saksı açısından ciddi yük oluştu. Haziran ayına kadar ayırmak için beklemeli miyim? Keikilerin üçünü de aynı zamanda ayırmam sıkıntı oluşturur mu? Diğer orkidede de bir keiki mevcut. Üç küçük yaprağı ve iki uzun kökü oluştu. Ne yapmalıyım.
    ***
    Her bir keiki için yılın bu zamanında yapılabilecek şey:
    Ayırmadan saksı içinde köklenmesini sağlayın. Küçük bir yoğurt kutusunun önce her yerinden delikler açın. Alt kısmın tam ortası merkez kısmında biraz genişçe bir delik açın (dalın geçmesi için). Sonra kutunun sadece bir yanından dümdüz aşağı doğru ve oradan da alt yüzeyin merkezine kadar makasla kesin. Böylece kutuyu dala geçirin ve keikiye saksı gibi bir hale getirin. Kesik yeri seloteyp bantla yapıştırın. Keikinin dip kısmı gömülü kalacak şekilde kutuya çam kabukları doldurun. Küçük eşyalar, biblo, hatta içi su dolu şişe gibi şeylerle alttan destek yapın ki hem kutular dümdüz dursun hem de devrilme olmasın. Ara sıra sulayın. Haziran ortasına kadar bu şekilde devam etmeliler ki kökler saksıya alınabilecek kadar aktifleşsin. Sonra her birini kesip alın ve saksılara yerleştirin.

  5. Esra, İstanbul dedi ki:

    .. .. orkidelerimin her birinin keikisi var. Annenin gücü yetmediği için birini ayırmak zorunda kaldım.. ..
    ***
    Esra hanım diğer sorunuz bu sayfayla hiç ilgili değildi. Olması gereken sayfaya taşıdım. Buraya yazdığınız soru için de oradaki cevabım geçerlidir. Öyle yapın. İşte sorunuz ve cevabım: https://azbitki.com/bozulan-orkide-tedavisi#comment-32336

  6. Hamza, İstanbul dedi ki:

    Benim 3 orkidem üçü de keiki verdi ikisi phal. birinin iki dalında da orkide var. keikileri çok büyük yapraklı. 3 ay önce çıktılar ama bir türlü köklenmiyor. Dendrobium orkidem de var onun 9 keikisi var. keikilerinin hepsinde kökleri var ama kısalar. ana orkide solgun ve yaprakları dökülüyor. 1 tanesi hem kendi çiçek açtı hem de keikisi. ayırmak için ne yapmam gerekiyor? Phal’lerdeki keikiler sağlıklı ama kökleri yok ve çıkmıyorlar.
    ***
    Zaten şimdi hiç birisine hiçbir şey için uygun zaman değil. Dendrobium sürgün veya keikileri sadece birkaç ay uzar. Kışın çiçeklenir. Sonra gelişmezler ama dipten yeni keikiler uzatırlar. Ayırmak şart değil. Ayıracaksanız ilkbaharda ayırın. Uygun toprakta hemen köklenirler. Phalaenopsisler kadar zorluk çıkarmıyorlar. Onların keikileri için bu sayfada bilgilere göre hareket edin. Sizin sorunuzdan önce buraya gelen sorulara verdiğim cevapları da okusanız iyi olur.

  7. İpek, İstanbul dedi ki:

    Anasından kopuk dal üzerinde ve hiç kökü olmayan keiki için sera ortamı yapsam ya da sphagnum sarsam köklenir mi, canlanır mı?
    ***
    Keikinin bağlı olduğu dalı resimdeki gibi kısaltın. Bir bardağa yarısına kadar ıslak veya yeterince nemli sphagnum yosunu doldurun. Keikiyi bardağın üstüne oturtun. Köklenecek dip kısmı bardak içinde kalacak. Dip kısmı sphagnum yosununa temas etmezse daha iyi olur. Zaten yapraklar bardağa girmez ve yukarıda asılı kalır. Böylesi daha iyi. Ayrıca bu şartla sphagnum yosunu şart değil. Sadece su koyabilirsiniz. Haziran ayına kadar köklenme başlar. Başlamasa bile o zaman saksısına dikin.

  8. Azat dedi ki:

    … şimdi ise keikili dallar sararmaya başladı. Keikiler köksüz. O yüzden bugün keikilerin gövdesini süngerle örttüm. Köklenir mi acaba? Ne yapmalıyım?
    ***
    O şeylerin hiç biri bu durumda bu mevsimde zerre kadar işe yaramaz. En iyisi çiçek sapını en sağlıklı yerinden kesip alın. Suda bekletin. Keikiler değil çiçek sapının alt kısmı su içinde kalsın. Haftada iki defa suyu değiştirin. Çiçek sapında bozulma çabuk ilerlerse daha sonra buraya tekrar yazıp durumu anlatın.

  9. Gülten, Kocaeli dedi ki:

    Orkide çiçeklerini dökdükten sonra budadığımız dallarından boğum yerlerinden keiki olusturabilir miyiz? Nasıl bir ortam sağlamamız gerekir?
    ***
    İnternet videolarından gördünüz sanıyorum. Onlara inanmayın. Hele biri var dalların diplerine kök benzeri şeyler yapıştırmış köklendirdim diye insanlarla dalga geçiyor. Videolarda sürekli böyle gerçek dışı uydurma işler yaparlar. Kesilip alınmış dalda bir şekilde keiki oluşuyor ama kendisi asla köklenmez. Oluşan keikiyi ise köklendirip yaşatmak mümkün değil. Son derece zor işler yapmak lazım. O videoları hazırlayanlar çeşitli montajlarla ek görüntülerle sanki aynı minik filizleri büyütmüşler çiçek açtırmışlar gibi sahte görüntüler yapıyor. İnanmayın. Tamam filizlenme olabiliyor ama dediğim gibi onlar kendileri kesinlikle sonunu getirememiştir. Hiç basit değil. Hatta kendileri sapasağlam orkidelere bakım yapamayıp çürüten beceriksiz insanlar. Öyle filizlerden orkide hiç yetiştiremezler.

  10. Ece, Sakarya dedi ki:

    Orkidemin cinsini bilmiyorum. Mavi renkliydi. Kısa sürede keiki oluştu ve üzerinden neredeyse 1 sene geçmesine rağmen bu keiki kök vermedi hala. Yaprakları sağlıklı duruyor. Artık bu keikinin olduğu dal kurudu. Ne yapmamı önerirsiniz?
    ***
    O halde yaz sıcakları başlayana kadar gündüz su içinde, gece susuz bekletin. Her gün aynı şekilde yapmanıza gerek yok. Mesela iki-üç gün devamlı suda bekletebilir veya iki-üçü gün sürekli susuz bekletebilirsiniz. Yaz sıcakarı başlayınca çam kabukları ile saksıya dikin. Sadece çam kabukları tamamıyla kurudukça sulayın. Ama eğer eviniz Sakarya’nın tam deniz etkisindeki bir yerinde ise şimdiden itibaren şuradaki 2. yolu yani açık havada köklendirme yolunu uygulayın: https://azbitki.com/bozulan-orkide-tedavisi#hava

  11. Özge, Kocaeli dedi ki:

    Bir orkidemde yavru var fakat kök yok. Acaba buna bahsettiğiniz gibi yavrunun dibine sargı bezi sararak köklendirme yapabilir miyim? Hem bu işlemi yapıp aynı zamanda su kültürü de yapabilir miyim?
    ***
    Sargı bezi sürekli ıslak kalacak ama havalar biraz ısındığından itibaren sürekli dışarıda tutacaksanız işe yarar. Ev içinde şu metot daha iyidir:
    Küçük bir yoğurt kutusunun önce her yerinden delikler açın. Alt kısmın tam ortası merkez kısmında biraz genişçe bir delik açın (dalın geçmesi için). Sonra kutunun sadece bir yanından dümdüz aşağı doğru ve oradan da alt yüzeyin merkezine kadar makasla kesin. Böylece kutuyu dala geçirin ve keikiye saksı gibi bir hale getirin. Kutunun kesik yerini seloteyp bantla yapıştırın. Keikinin dip kısmı gömülü kalacak şekilde kutuya çam kabukları doldurun. Küçük eşyalar, biblo veya içi su dolu şişe gibi şeylerle alttan destek yapın ki hem kutu dümdüz dursun hem de devrilme olmasın. Ara sıra sulayın. Yaz sıcaklarında gece boyunca hava akımları alırsa güzelce köklenir. Temmuz sonunda keikiyi kesip ayırın. Yoğurt kutusundan çıkarırken köklerin yapışık olduğu çam kabuğu parçalarından ayrılmaması iyi olur. Ve yeni saksıya yerleştirin.

  12. Vahide, İzmir dedi ki:

    Keikimi direkt kesip saksıya diksem nasıl olur? İki uzunca kökü 4 -5 yaprağı var.
    ***
    Çok iyi olur ama dışarıda tutmanız şartıyla. Buna imkanınız varsa yukarıda tarif ettiğim gibi dışarıda tutun. Anında aktifleşip yeni kökler vermeye başlar. Şimdi tam zamanındayız.

  13. Şenay, İzmir dedi ki:

    Orkidemin ortası çürümüş ama dalında kökleri henüz oluşmamış biri küçük biri biraz daha büyük yapraklı olan iki keiki var. Ayırsam mı toprağında mı köklenmeli yoksa suya mı koymalıyım?
    ***
    Bu mevsimde çam kabuklarıyla saksıya dikip dışarıda direkt güneş almayacağı yerde tutarsanız çabuçak köklenirler. Ayırmanızda sakınca yok.

  14. Beren, Adana dedi ki:

    Orkidem keiki verdi ve keikim 2 yaprak çıkarmışken ve hiç kökü yokken orkidemin dalı kurumaya başladı. Dal kuruduğu için keikiyi ayırmak zorunda kaldım ama ne yapacağımı bilmiyorum.
    ***
    Çam kabuklarıyla saksıya dikin ve sürekli dışarıda tutun. Açık havada yılın bu zamanında hızla köklenirler. Diğer sorunuzu hiç anlamadım. Zaten bu sayfanın konusuyla hiç alakası yok. Şu sayfaya bakın veya sorunuzu daha anlaşılır şekilde oraya yazın: Orkidelerde kök çürüme, diğer problemler ve tedavisi

  15. Ceren, Konya dedi ki:

    Keikimin bir kökü var. Kesip ekebilir miyim?
    ***
    Zaman uygun değil. Yukarıdaki bilgileri baştan sona okuyup ona göre karar verin.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.