Orkide hastalıkları

Kök çürüme başta olmak üzere orkidelerde sık görülen problemler sebepleriyle ele alınmış ve çözümler anlatılmıştır. Bunların olmaması için alınacak tedbirlere de değinilmiştir.

LÜTFEN DİKKAT
Burada ana konu kök çürüme, yapraklarda hastalık vb problemlerdir. Soruların da bu bağlamda olmasını rica ederim. Diğer konulardaki (bakım vb) soruları lütfen orkidenizin türüne göre kendi sayfalarına yazın:
⇒ Phalaenopsis, ⇒ Dendrobium nobile, ⇒ Cattleya, ⇒ Cymbidium, ⇒ Oncidium, ⇒ Cambria, ⇒ Miltoniopsis (hercai), ⇒ Vanda

Aşağıdaki kök çürüme vs sorunları ve çözümleri ağırlıklı olarak Phalaenopsis orkideleri çerçevesinde ele aldım. Çünkü Türkiye’de en çok bu tür yaygındır ve orkide denince kastedilen şey yine maalesef Phalaenonpsis orkideleridir. Gerçi bu bilgiler diğer türlerden saksı ev orkidelerinin sorunlarına da büyük çapta ışık tutar.

Kök çürüme sorunu

Orkidelerde son derece yaygın görülen bir problemdir. Köklerini kaybetmiş bir orkideyi yeniden köklendirmek ciddi dikkat ve fedakarca uğraşı ister. Köklerde kısmi çürüme varsa bile tamamı çürümüş gibi düşünmelisiniz.

Gereksiz sulamalar ve yanlış toprak kökleri çürütür

Kış boyunca (hatta kasımdan mayısa kadar) orkideniz eğer havasız, esintisiz odalarda veya havadar olsa bile kesintisiz sıcak olmayan odalarda duruyorsa hiç mi hiç sulamayın. Bir damla bile su dökseniz köklerin çürüyeceğinden emin olun.

Kış sulamaları için ortamda hem hava hareketleri hem de yeterli sıcaklık olmak zorunda. Gün içinde kısa sürmesi şartıyla en düşük sıcaklık 18C derece olmalıdır. Bütün bu şartlar yerinde ise çam kabukları kupkuru olunca, ama bu yetmez, köklerin rengi yeşil ya da koyu gri rengini kaybedip açık gri veya beyaz olursa, bu şartlar tamamsa sulayın.

Toprak olarak sadece iri taneli çam kabukları ile ponza taşı karışımı kullanmalısınız. Cocopeat belasından ve sphagnum yosunu saçmalığından uzak durun. Bunlar kesinlikle normal ev ortamları için değildir ve kesinlikle orkidenizi öldürür.

Kökleri çürüten iki ölümcül hatanız

Birincisi orkideyi saksısıyla beraber su dolu bir kapta bekleterek sulama yapmak. Halbuki hiçbir gerçek orkide uzmanı bunu tavsiye etmiyor. İkincisi toprağı ıslakken havasız, esintisiz yerde tutmak. Ortam ister serin olsun ister sıcak, farketmez. Kökler çürür. Sürekli hava hareketlerine sahip mekan mümkün değilse saksının tüm kenarlarında bol bol sigara kalınlığında delikler olmalıdır. Aksi takdirde köklerde yeşil renk devam ettikçe hiç sulamayın. Sadece ara sıra yaprakları ıslak bezle silin.

Topraktaki kusurlar kök çürümelerine etkendir

En kötüsü cocopeat ve sphagnum yosunu gibi sadece orkide seralarında işe yarayan, diğer ortamlarda kökleri kesin çürüten maddelerin kullanılmış olmasıdır. Bu orkidelere onca para verip satın almak şöyle dursun bedava bile verseler almayın çünkü normal ev-ofis ortamlarında yaşatabilmeniz mümkün değil. Kökler kesinlikle çürüyecektir.

Yine de bir şekilde alırsanız veya size hediye edilirse: Alır almaz acilen daha ilk gün o pisliklerden orkidenizi kurtarın:

Saksıdan çıkarın. İnce bir makas ve cımbız yardımıyla köklere hiç zarar vermeden kökleri tamamıyla o şeylerden arındırın. Köklere iyice yapışık olanlar kalabilir ama makasla kırpa kırpa sadece kök üzerinde hafif bir tabaka gibi kalmasını sağlayın.

Peşinden su dolu bir kapta 15 dakika bekletin. Sonra sanki kökleri sabun kaplamış gibi hayal ederek ince bir fırça ile kökleri ve orkidenin yaprak dip kısımlarını hafifçe ovuşturun -sanki sabunu gidermek için uğraşıyor gibi. Bir yanda da su ile yıkayın. Sebep şu: Önceden verilmiş olan bitki besinlerinin kalıntılarını gidermek. Bunlar giderilmezse serin zamanlarda kökleri çürütücü rol oynarlar.

Sonra acilen kurulayın. Yaprak dip kısımlarına, ara yerlerine kağıt havlu bastırarak oralarda zerre miktar bile su bırakmayın.

İki üç gün ev içinde ama tamamen açıkta bekletin. Mevsim yaz ise ya da ev içi çok sıcak ise sadece 12 saat yeterli. Süre dolunca kupkuru halde olan çam kabukları + ponza taşı karışımı ile saksısına yerleştirin. Köklerin bir kısmının saksı iç kısımlarına değmesini sağlayın. Çünkü kökleri dışarından görmeniz şart. Köklerin de güçlü ışık alması önemli. Mevsim yaz ise iki gün sonra sulayın. Diğer zamanlarda yukarıda anlattığım kış sulaması kısmındaki şartlar uygun değilse hiç sulamayın.

Çam kabuklarındaki hatalar kök çürütücü rol oynar

Orkidelere uygun çam kabukları mini kesme şeker taneleri gibi, veya küçük zeytinler kadar, kuşbaşı doğranmış kalın kalın parçalar halindedir. Yerli mamul pul pul geniş geniş ağaç kabukları halinde değil. Bundan aldıysanız atın gitsin. Çünkü zararlı.

Diğer hata, yine sadece seralarda işe yarayan ama evlerde kökleri çürüten mini tanelerle ve liflerle karışık çam kabukları. Ayıklamanız lazım. Salt iri tane çam kabuklar kalsın. Bunu ise ponza taşı ile karıştırın.

2 ölçü çam kabukları + 1 ölçü iri taneli ponza taşı karışımı ev ortamlarında orkideler için en sağlıklı orkide kök ortamı olur. Ponza taşı yerine aynı irilikte mangal kömürü parçaları da olur.

İki yıl + uzun süre toprak değiştirmemek kök çürüme sebebidir

Orkide çam kabukları eskidikçe ufalanabilir hale gelir ve kendiliğinden ufalanmaya, toz haline gelmeye başlar. Bu da kökler arasında yer yer hava boşluğu olmayan birikimlere yol açar ve havasız kalan kökler çürür. O birikintilerin diğer zararı tuzlaşmalara zemin olmasıdır ki bu da orkidelerin en büyük düşmanıdır.

Fazla sıkıştırılmış çam kabukları ciddi tehlike

Yani saksı içinde, kökler arasında hiç boşluk kalmayacak şekilde sıkışık çam kabuklarının olması kökler arasında olması gereken hava dolaşımını engeller. Üstelik zararlı madde birikimine ve tuzlaşmalara sebep olur. Orkideler için en başta gelen öldürücü sebeplerden birisidir.

Kök çürüme sonrası orkideyi yeniden köklendirme

Öncelikle orkidenizi sökün. Çürük kökleri kesin. Güzelce yıkayıp tertemiz edin. Kurulayın (ıslaklığı tamamen giderin). Sonra: İki yol var. İkincisi benim bizzat denediğim ve başarının yüzde yüz kesin olduğu bir yoldur.

1- Mini sera uygulaması

Bu usul ne yazık ki her zaman işe yaramaz. Mini sera uygulaması yapmak için ortam sıcaklığının kesinlikle 20C derecenin üzerinde olması gerekiyor. Yoksa başarı ihtimali yok gibi bir şey. Hava ne kadar serinse kapalılık o denli daha feci kök ve tüm gövdenin çürümesi vesilesidir. Başka işe yaramaz. Sıcaklık uygunsa hemen aşağıdan nasıl yapacağınızı okuyun. Değilse daha aşağıdaki 3. maddeyi uygulamak zorundasınız.

Sıcaklık uygun ise mini sera uygulamasını şöyle yapın:

Tertemiz yıkadığınız ve iyice tamamıyla kuruladığınız orkidenizi boşaltmış ve temizleyip kurulamış olduğunuz boş saksısına yerleştirin. Tam şeffaf, büyük bir naylon torbanın dibine su emdirilmiş kağıt havlu veya temiz bez koyup saksıyı onun üzerine oturtun. Torbayı hiç hava almayacağı şekilde sıkıca bağlayın. Torba yerine cam veya plastik ama tam şeffaf bir kutu olabilir. Yine hava almayacak şekilde kapalı olması şart. Çok güçlü aydınlık olan ama direkt güneş gelmeyen bir yerde bekletin.

Zamanla yeni kökler çıkacaktır. Köklerin 5cm uzaması yeterli. Sonra kupkuru çam kabukları + ponza taşı karışımı ile saksısına dikin. Sulamayın. Tekrar mini sera uygulamasını başlatın. Bu sefer tam 10 gün kapalı tutun. Süre dolunca açığa çıkarın. Mevsim yaz ise hemen sulayın ve çok havadar ve şiddetli aydınlık bir yerde tutun. Dışarıda tutmak çok daha iyi olur (yaz sonuna kadar). Böylece kökler süratle çoğalarak uzar.

Ama mevsim yaz değilse işler karışık. Hiç sulamamada yarar var. Bu durumda şöyle yapın: Mini serada köklenme 6-7cm olana kadar bekletin. Sonra çıkarın. Haftanın üç dört günü sadece köklerin su içinde kalacağı şekilde yarım saat suda bekletin. Diğer zamanlar tam açıkta durmalı. Bunu her gün de yapabilirsiniz. Yaz başında saksısına dikersiniz.

2- Açık havada köklendirme

Bu usul her iklimde ve her mevsimde olmuyor çünkü dışarıda açık havada tutmak gerekiyor. İklim olarak tüm kıyı illerimizin iklimi uygundur. Mevsim ise gece ısısının 16C dereceden aşağı düşmeyen zamanın başlangıcı: Genelde Hıdrellez sonrası (veya mayısın ikinci yarısında) başlayabilirsiniz. Ve tüm yaz boyunca, eylül sonuna kadar uygulanabilir. Şöyle yapacaksınız:

Çürük köklerinden arındırıp yıkadığınız orkidenizi sürekli dışarıda-açık havada direkt güneşi sadece sabah erken saatlerde veya akşam son iki saat güneşini alacağı bir yerde suda bekletin. Her akşam karanlık bastığında sudan çıkarıp 4 saat kadar açık tutun. Her gün su değiştirin. 10 gün böyle devam edin. Sonra köklenme başlamamış olsa bile şeffaf saksısına çam kabukları + ponza taşı karışımına dikin ve yine dışarıda ama bu sefer direkt güneşi hem daha az hem daha az şiddette alabileceği bir yerde tutun.

Saksıya diktiğiniz günden itibaren tam bir ay boyunca her 2-3 üç günde bir akşam olunca bolca su dökerek sulayın. Ya da 2-3 günde bir değil de çam kabuklarının duruma göre: Yani kontrol ederek hafifçe sıkın. Eğer elinizi ıslatıyorsa ertesi günü bekleyin ve yine aynı kontrolü yapın. Yeterince kurumuşsa sulayın.

Bir ay dolunca artık çam kabuklarında tam kuruma gördükçe sulamalısınız. Yaz sonunda / sonbahar başında gece ısısı azalıp gece en düşük ısı 16C derece olan günlere kadar dışarıda tutabilirsiniz. Bu zamana kadar son derece güçlü bir şekilde köklenme olmuştur. Daha fazla serinde hala dışarıda tutmak sakıncalı. Çünkü serine adapte olduktan sonra aniden havasız-sıcak odaya alınca ölümcül şoka uğrar. Hangi ilde olursanız olun kış boyu dışarıda açık havada tutmayın. Dışarıda tutma zamanı mayıs sonundan eylül ortasına kadar uygundur (Akdeniz – Ege deniz kenarı kasabalarında 10 veya 20 ekim’e kadar).

3- Suda bekletme uygulaması

Yukarıdaki 1. ve 2. maddeleri uygulamaya şartlar uygun değilse bu yoldan başka çareniz yok. Açıklamaları dikkatle okuyun ve aynen uygulayın.

Orkidenizin köklerinden sadece çürükleri değil kırıkları da hiç çekinmeden kesin. Uzun köklerde eklem yerlerinde çürükler varsa, devamındaki kök uzantısı sağlıklı olsa bile eklem yerinden kesin. Çünkü çürük ve kırık kökler yüzünden çürümeler hızla ilerler. Onun için sert sağlıklı köklerden başka kök bırakmayın. İyice yıkayın ve kurulayın. İki gün, ama eğer yapraklar çok canlı ise 4-5 gün tam açıkta bekletin. Mesela masanın üstüne öylece yatırın. Direkt güneş alırsa daha iyi. Bu arada kupkuru çam kabukları ve temiz saksı hazır etmelisiniz. Ve:

Ve suda ilk bekletme

Gündüz saatlerinde 25-30C derece gibi hafif ılık su hazırlayın. Orkideyi 2 saat o suda bekletin. Sonra çıkarıp kurulayın. Saksıya koyun. Kuru çam kabuklarını da saksıya doldurun. Öyle ki gövdenin köklü köksüz her yeri çam kabukları altında ışıksız kalsın. Sadece yapraklar dışarıda kalacak. Yapraklar da gitmişse gövdenin yeşil kısmı 3cm kadar dışarıda kalsın. O kısmın günde 2-3 saat direkt güneş ve çok güçlü ışık alması gerekiyor.

İki gün hiç dokunmayın. Sonra çıkarıp iyice kontrol edin. Yaprak dibi yerlerinde siyahlaşmalar yoksa çok iyi. Varsa 1 yemek kaşığı suya 1 damla çamaşır suyu karıştırın. Kağıt havluyu banarak orkidenin gövdesini biraz bastırarak silin, tertemiz edin. Ve bir gün tam açıkta bekletin. Ertesi gün tekrar hafifçe ılık suda 2 saat bekletin. Yine kurulayıp saksısına kuru çam kabuklarıyla aynı şekilde yerleştirin.

Bu şekilde kontrollerle devam edin. 15 gün dolduktan sonra hafif ılık suda bekletme süresini gündüz boyu 5 saate çıkarın. Su süre dolmadan soğursa önemli değil.

Köklenme başlasa bile..

Orkideniz eğer ilk üretildiği yerde azot gübreleriyle hızlı ve kof bir şekilde geliştirilmiş değilse bu emekleriniz karşısında bozulmaz ve köklenmeye başlar. Ama daha bitmedi. Aynen devam edeceksiniz. 15 gün dolduktan sonra suda bekletmeyi 5 saate çıkardığınız gibi çam kabuklarında bekletme gün sayısını da bir iki gün uzatarak devam edin. Çam kabuklarını ıslatmayın. Sulamayın.

Suda bekletme uygulamasının sonu

Yaz sıcakları başladığında tamam. Sabah ile öğle arasında güzelce sulayın ve çok havadar bir yere yerleştirin. Yapraklarını hafifçe ısıtacak nitelikte filtrelenmiş güneş günde iki saat kadar üzerine gelsin. Orkidenizi bir daha perişan etmemek için bakım sayfasındaki talimatların zerre kadar dışına çıkmayın. Sayfası: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

Orkide yaprak ve çiçek sorunları kök çürümesi ile doğrudan ilgilidir

Yapraklarda sararma, buruşma, kahverengi beneklenmeler, yarılma, yırtılma, kararıp çürüme, kopup düşme, dökülme gibi sorunlar köklerin çürümesinden kaynaklanır.

Çiçeklerde 3-4 ay sonundaki olması gereken solmaların dışında diğer her türlü bozulmalar, tomurcuk dökülmesi, çiçek sapının iki yıldan önce bozulması yine köklerdeki çürümelerle doğrudan ilgilidir.

Baktığınızda kökler gayet sağlıklı görünüyor olabilir. Oysa dip kısımlarında, ana gövdeye bağlantı kısımlarında ve mesela uzun bir kökün saksı içinde kıvrılıp yol aldığını düşünürseniz çeşitli yerlerinde mutlaka çürümeler vardır. Uzun köklerde kırılma, yer yer kararmalar şeklinde çürümeler olmuştur. İnce köklerin kalın köklere bağlantı yerlerinde de çürümeler hepsinde olmasa bile çoğunda olmuştur. Ama genel görünüm sağlıklı yeşil köklerdir. Maalesef anlamak zor oluyor. Bu yüzden de köklerde bir sorun yok zannedilerek acil yapılması gerekenler yapılmıyor. Tam tersine kökleri çürütücü şeyler yapılmaya devam ediliyor. Anladığımızda iş işten geçmiş olabilir.

Yaprak sararması, dökülmesi istisnai durumlar

Phalaenopsis orkidelerinde sürekli üç yaprak olması, ne zaman yeni bir yaprak çıkarsa en eski yaprağın sararıp bozulması normaldir. Bazen beş-altı yapraklı devam edebilir (bu biraz a kültivar farkıyla ilgilidir). Diğer tür orkidelerde ise mevsimsel yaprak sararmaları, dökülmeleri doğalarının icabıdır olabilir. Lütfen hangi tür orkideniz varsa araştırarak önce orkidenizi iyi tanıyın, sonra o türe uygun bakım yolunu en iyi şekilde öğrenip uygulayın.

Hiç yaprağı ve kökü kalmamış orkideye ne yapılır?

Phalaenopsis’lerde gördüğüm kadarıyla yapraklarda kısmi değil, her bir yaprağın her yerinde bozulma, kayverengileşme-kararma, yumuşama gibi alametler sadece köklerin çürüdüğünü değil ama gövdenin de çürümeye başladığını ve hızlı bir ölüm sürecine girmiş olduğunu gösterir. Çürüme ana gövdeyi tam etki altına almadan önce tüm yapraklar kopup düşer. Bunu beklemeden çok önce harekete geçmeniz lazım. Bu durumda yapmanız gereken şey hiç vakit kaybetmeden çürük yerleri kesmek, tertemiz yıkamak ve yukarıda kök çürüme konusunda anlatılanları yapmaktır. Ana gövdede çürüme fazla ilerlemediyse orkidenizi kurtarmanız mümkün ama çok zor.

Yaprakların sıvı damlalar çıkarması

İşte bunun kök çürümesiyle hiç ilgisi yok. Hangi tür orkide olursa olsun bazen çeşitli yerlerinden şekerli, kesif kıvamlı sıvı salgılar. Genelde sağlık belirtisidir. Gelişim aktiviteleri randımanlı olan orkidelerin normal özelliğidir. Gerçi bitlerin zararlarından da kaynaklanabiliyor. Neden kaynaklanırsa kaynaklansın her gördüğünüzde derhal acilen ıslak bezle iyice silip temizlemelisiniz. Yoksa o sıvının bulaştığı yerlerde hastalık oluşur. Orkide meraklılarının bilgisizlikleri ve ilgisizlikleri sonucunda o damlalar ciddi hastalıklara sebep oluyor. Orkidelerin sıvı çıkarmaları doğaldır ama temizlenmezlerse mantar ve bakteri hastalıkları bitkiye zarar verir. Oldukça yaygın görülen bilgisizlik kaynaklı bir problem.

Su fısfıslama hataları kök çürüme problemini kesin tetikler

Çiçek meraklıları bitkilerin yapraklarına su fısfıslamayı iyi bir şey sanırlar. Oysa bu işin inceliklerine ve gerekçelerine göre yapılmadığı takdirde telafisi mümkün olmayan zararları çoktur. Yanlış zamanlarda yaparsanız orkidenize büyük zarar verirsiniz.

Doğru zaman sadece gece ısısı 18C dereceden düşük olmayan (ortamda hissedilir derecede hava hareketleri de olması şartıyla) yaz geceleridir. Diğer zamanlarda bir de ortam güçlü rüzgarlı değilse sırf su fısfıslamak orkideyi mahvetmeye yeter. Yaprakların gövde ile birleştiği yerlerde çürümeler baş gösterir ve çürüme hemen köklerde ilerlemeye başlar.

Yaprak temizliği hayati önem taşır

Yaprakları ve varsa gövdeyi / dalları ve dış kökleri haftada en az bir defa temiz ıslak bir bezle adamakıllı silip temizleyin. Bu her türlü bitki bitlerine ve mantar vb hastalıklarına karşı orkidenizi birebir koruyucu olacaktır. Haftada iki veya üç defa yapmak daha iyi olur. Islak bezle silmek su dökerek yıkamaktan daha iyidir. Çünkü bitkinin üzerine sıkıca tutunan parazitleri giderir. Hem fark edemediğiniz yaprak öz su sızıntılarında türeyen bakterileri de gidermiş olursunuz. Yoksa o bakteri tahribatlarını mantar hastalıkları takip eder. Yıkamaktan daha iyi olmasının bir yönü de yaprak diplerinde, dolayısıyla köklerde çürümeye yol açmamasıdır.

Besin, gübre hataları kök çürüme problemine zemin hazırlar

Aslında zemin hazırlaması başka direkt sebep olması başkadır. Aradaki farklara göre meselenin iki açıdan izahı:

Zemin hazırlayıcı faktör: Bitki besini vermede dozaj ve sıklık açısından hata olmaması ama besinin niteliğinin hatalı olmasıdır. Yani bu mesele bitki besininin azot ağırlıklı olmasından ibaret. Azot ağırlıklı bitki besini orkidelerde kof gelişime sebep oluyor. Kof gelişim ise bünyenin elverişsiz şartlara karşı aşırı hassas olmasını getirir. Kökleri çürüten etkenleri yukarıda elimden geldiğince açıklamaya çalıştım. İşte o etkenlerin en hafif şiddetlisine iyi bakılmış bir orkide dayanırken kof gelişmiş bir orkide hiç dayanamaz. Büyük bir hızla mahvolur gider. Kof orkidelerde oluşan kök çürümesinin tedavisi mümkün değil. Boşuna uğraşmayın. Yeniden köklendiremesiniz. Köklerdeki çürüme zaten hızla orkidenin ana gövdesinde ilerler.

Direkt kök çürütücü faktör: Orkidelere bitki besinlerini fazla dozda ve/veya verilmemesi gereken zamanlarda vermektir. Kökleri yakar. Bunu hemen çürüme takip eder. Orkidenizin gelişiminde kofluk yoksa ve mekan şartları hızlı gelişim için elverişli ise çürüme hızlı ilerlemez. Hatta bir kısım köklerde sınırlı kalır. Ama genelde (serin zamanlarda veya havasız mekanlarda) çürüme hızla ilerler.

Sonuç olarak kök çürüme meselesinden alınacak ders

Her orkide türünün bakım incelikleri ayrı olabiliyor. Esas mesele doğru bakımı yapmak ve doğru şartları sağlamaktır. Bakınız doğru ortam şartları orkide yetiştirmede olmazsa olmaz en önemli meseledir. Öyle ki şartlar tam olması gerektiği gibi ise sizin orkide bakımındaki hatalarınızın bile çok kötü zararı olmaz. Ama.. eğer ortam şartları uygun değilse en doğru bakımı mükemmelen yapsanız bile o orkide kısa sürede telef olur gider.

Dolayısıyla hangi tür orkideniz varsa ona göre doğru şartlara sahip mekanınız olmalıdır. Veya vantilatör pervane ile esinti sağlamak, kontrollü ısıtıcı düzenekleri kullanmak ve doğru ışık şiddetini lambalarla oluşturmak gibi hangileri eksik ise onları sağlamanız kesinlikle gereklidir.

Kök çürümesi ve buna bağlı diğer üzücü problemler olmaması için doğru bakım, doğru ortam şartları, doğru kök ortamı, doğru sulama ve temizlik.. Beşi de kesinlikle gerekli. Ve tekrar ısrarla diyorum ki en önemlisi mekanın şartlarının uygun olmasıdır. Ortam şartları uygun olamayacaksa orkide sevdasından vazgeçeceksiniz. Başka alternatifiniz yok. Aşağıda gelen şikayetleri, soruları okuyun. Hep kök çürüme problemi. Soruları en yeni 10 soru ile sınırlı tutuyorum. Eskileri silmeseydim burada on binlerce soru-şikayet birikirdi. İlle orkide uğraşısı istiyorsanız el becerinizi geliştirerek plastikten, kağıttan orkideler yapın.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Parazitler-Hastalıklar

Etiketler: |

'Orkide hastalıkları' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Gülten, Kocaeli dedi ki:

    Orkidelerde mantar hastalığını nasıl anlarız? Yapraklarda sararma, gövdede renk değişimi, kahverengi olma şeklinde mi olur? Böyle bir durumda ne yapmamız gerekir? Oksijen suyu yaprak sararmalarına iyi gelir mi? Sizin önerdiğiniz çamaşır suyu damlası mantar hastalığı için mi?
    ***
    Çamaşır suyu onun için değil. Ayrıca mantar hastalıklarına çözüm aramayın çünkü hiçbir şekilde durduramazsınız. Zira esas sebep uygunsuz şartlardır. Bu durumda gelişim olamaz. Olsa bile bir yandan çürümeler devam eder. Doku ölümlerinden bakteri hastalıkları ve onu takip eden mantar hastalıkları olur. Şartlar uygun değilse orkide yetiştirmeyi düşünmeyin. Yaprak biti zararlarını da bakterileşme ve mantar hastalıkları takip eder. Yapacağınız şey soğuk ve serin ortamlarda hiçbir şekilde sulama yapmamak, yapraklara su püskürtmemek, hatta serin/soğuk ortamlarda kökleri tamamıyla açıkta tutmaktır. Bunlar da iyi bir çözüm değil gerçi ama en azından hastalıklanmaların önüne geçer.

  2. Hilal, Mersin dedi ki:

    Önceki sorumun cevabında şunu anlayamadım dışarıya alınca sulama yapacak mıyız. Ayrıca şuan seradakinin durumu çok iyi yapraklar dolgunlaşmaya başladı. Tertemiz kökler yavaşça büyüyor. Yalnız şuanda 1cm bile değiller. Yine de dışarı almalı mıyım? İkinci sorum hediye orkide geldi. Yapraklarının uçlarında yer yer kahverengilik vardı. Gittikçe canlılığını yitirmeye başlayınca içini açtım kökünde o malum sünger ve büyük oranda iyice sararmış çürümüş kökler vardı. Hava köklerinin durumu çok iyi. Onu da temizledikten sonra elde kalan köklere göre saksıya dikip dışarı mı almak gerekir?
    ***
    Evet dışarıda sürekli açık havada olunca sık sık sulayın. Hiçbir zararı olmaz. Sera dediğiniz şeye güvenmeyin. En kısa yoldan en çabuk köklenme yolu dışarıda açık havada tutmaktır. Diğer hediye gelen orkidenizin dibindeki kokopit saçmalığını tamamen giderin ve çam kabuklarıyla saksıya yerleştirerek sürekli dışarıda tutun. Sık sık sulayabilirsiniz. Öğle saatlerinin güneşinden mutlaka koruyun. Hatta sabah sadece saat 10’a kadar veya akşama doğru güneşin batmasına 1 saat kaladan itibaren güneş alsın. Direkt güneşin yapraklara gelme, ısıtma süresinin fazlası iyi olmuyor.

  3. Nur, İzmir dedi ki:

    Orkidemin çiçekleri var ama yaprakları yumuşadı buruşuyor gibi oldu. Köküne baktım çürümüş siyirmayi demedin ama köklerin içi tam kuru değil açık yeşil gibi ayrıca 2 tane 1 cm kadar yeni kok verdi nasil bir yol izlemeliyim?
    ***
    Yukarıdaki bilgiler aydınlatıcı gelmedi ise benim tavsiyem tam iyileşinceye kadar dışarıda açık havada tutmanızdır. Ayrıca bakım sayfasını mutlaka okumalısınız. Orkideler diğer bitkiler gibi değildir. İstediği şartlar ve bakım istekleri bambaşkadır. Sayfası: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

  4. Elif, Kilis dedi ki:

    1 hafta önce kadar hediye orkide geldi. Sadece bir kere bir çay bardağından az sulama yaptım. Sulama yaparken yapraklarına hiçbir şekilde su değdirmedim. Işığı yeterli miktarda alan yerde duruyor. Yaprakların alt taraflarında ve gövde kısmında hızla yayılan kahverengi beneklenmeler oluyor. Toprağın üst kısmına yakın köklerde ise kuruma, sertleşme, iç kısımda çok ufak bir kısımda ise kahverengiye yakın bir renk oluşumu var. Orkidede hastalanma veya mantar mı oluşuyor?
    ***
    Saksı içinde ıslaklık sonucu böyle olur. Hemen saksıdan çıkarın. Kökleri yıkayın ve kurulayın. Çürük kökleri kesin. Köklerin arasında ne varsa hepsini boşaltın. Sonra yukarıdaki üç yoldan size uygun biri ile tedaviye çalışın.

  5. Elif, Sakarya dedi ki:

    Geçen gün marketten orkide aldım. Köklerinden burnuma çok kötü koku geldi. Havasız kalmış belli. Söktüm kökü bile yoktu. Düzgün olanı da çürümüş. Ama açmış 3 tane çiçeği var. Ne yapmalıyım? Kökleri kesip temizledim. Öylece duruyor. Şimdi ne uygulamalıyım? Çiçekli dalı kesmeli miyim?
    ***
    Hem mevsim hem yaşadığınız yer 2. yöntem için uygun (açık havada köklendirme yöntemi). Dışarıda çok çabuk kökleniyor. Çiçeğini kesmeyin. Ancak çiçekler solarsa tepeden kesin. O dal dışarıda açık hava şartlarında şimdi en geç iki ay içinde tekrar çiçek açar.

  6. Elif, Kilis dedi ki:

    Peki sadece kurumuş kökü ve kahverengileşmeye başlayan kökü keserek çürük kökleri temizledikten sonra direkt tekrar saksıya yerleştirsem işe yarar mı? Çünkü köklerde gözle görülür bir çürüme yok. Köklerin neredeyse tamamı sağlıklı. Ve evde besin takviyelerini orkideye canlandırmak vs. için uygulamak ne kadar doğru? Mesela tarçın, su, asprin karışımı sağlıklı bir yöntem mi?
    ***
    Köklerin gerçekten sağlıklı olduğundan kesin olarak emin misiniz? Çünkü sağlığı bozulan birçok orkidede kontrol ettiğim zaman sağlıklı sanılan köklerin aslında bitki ile ilişiği kalmamış olduğunu gördüm. Ama gerçekten sapasağlam sağlıklı iseler o halde yapraklardaki kahverengileşmeyi yanlış anlatmış olabilirsiniz. Kurumaya ve odunlaşmaya benziyorsa belki de çok fazla susuzluk sıkıntısındandır. Her neyse. Sizin anlattığınız gibi temizlikten sonra saksıya yerleştirmenizin işe yaraması için gece boyunca ılık ve hafif serin esintilerin devamlı olması gerekiyor. Tam deniz etkisindeki yerlerde yılın bu zamanında dışarıda tutmalarını tavsiye ediyorum. Çünkü dışarıda çok çabuk canlanıyor. Hızla kökleniyorlar. Sizin ikliminizi bilmiyorum. Galiba uygun değil. O halde sık sık açarak uzun süre açık tutacağınız bir pencerenin yanında tutun. Hava akımları özellikle gece karanlık saatlerde faydalı olur. Saydığınız maddelerden hiç biri hiçbir şekilde işe yaramaz. Kökleri çürümüş orkidelere bitki besini verilmez. Belki ancak gece saatlerinde ortamın esintili olması şartıyla bitki besinli suyu yapraklarına fısfıslamanın az bir faydalı olur o kadar.

  7. Esra, Ankara dedi ki:

    Merhaba, kardesimin orkidesi bu hale gelmiş. Resim yüklüyorum umarım açılır. Ben 2. yöntemi uygulamayı düşündüm. Zamanı uygun olur mu? Evim güney cephe. Çok sıcak oluyor. Toparlar mıyız acaba?
    ***
    Dışarıda tutmaya gelince zaman Ankara için henüz uygun değil. Geceler fazla soğuk. Haziran ortası daha iyi olur. Şimdilik 3. yöntem ile devam etmelisiniz.

  8. Sibel, İstanbul dedi ki:

    Orkidem 3 yıldır bende. Son bir aydır dalları kurudu, yaprakları sararıp döküldü ama kökünde yeşiller var. Nasıl kurtarabilirim?
    ***
    Bakımını doğru şartlarda doğru uygulamalarla dosdoğru yaparsanız kurtulacaktır. Sayfasını okuyun ve bakımında hiçbir şeyi hatalı yapmayın: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

  9. Merve, Kırşehir dedi ki:

    Çift dallı hepsi çiçek açmış olan orkidemin yaprakları yumuşamaya başladı. Çiçekli haldeyken köklerini temizlemek doğru olur mu? Çiçeğin dolmasını mı beklemeliyim?
    ***
    Niçin yumuşadığına öre değişir. Aylarca hiç su vermediyseniz susuzluktandır. Sulamanız lazım. Ama sulama yüzünden köklerde çürüme olmuşsa derhal kökleri ıslaklıktan kurtarmalısınız. Kurtarabileceğinizden emin değilseniz hiç dokunmayın. Eminseniz acilen işe başlayın.

  10. Canan, İstanbul dedi ki:

    İki dalı olan africa Quenn orkidemin bir dalında kızıllaşma oldu. Dal pembe renkli gibi görünüyor. Ve git gide aşağı doğru iniyor bu renk. Yeşilliğini kaybediyor ve kuruyor gibi. Aynı zamanda beş yaprağının üçünde buruşma var. Dik durmuyorlar. Şu an kökler kuru ve gri. Yukarıdaki sorundan dolayı sulama yapmaktan çekiniyorum. Sulamayı 29 günde bir yapıyorum. Orkide camın önünde duruyor. Işığı çok iyi. Zaman zaman güneş alıyor. Üstten duş yapıyordum. Dökme yöntemiyle içme suyuyla suluyordum. Besin ya da toprak hiç vermedim. Ortalama 6 aydır bende orkide. Oda genellikle sıcaktır. Yalıtım olduğu için 28 dereceye yakın olabilir. Bir tane de phalaenosis türünde orkidem var. Tek yaprak kaldı bir tane de çok minik büyüyen bir yaprağı var. En büyük tek olan yaprağı buruşuk ve yana yatmış durumda. Soluk gibi. Yanlış taktikle öldürdüm mü acaba? Kökleri su verince yeşeriyor. Şu an o da gri köklere sahip. Su istiyor sanırım.
    ***
    Sanıyorum African quinn dediğiniz de bir Phlaenopsis çeşidi. Bunlar soğuk veya serin ortamlarda bu kadar susuz bırakılır. Ama sıcak ortamlarda susuz kalmaları sonucu ölürler. Çok feci hata yapmışsınız. Telafisi olmayan bir dehidrasyona uğramışlarsa artık çok geç. Siz en iyisi orkide bakımında en doğru bilgiler yazılı olan şu sayfayı diikkatlice okuyun: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

  11. Ömer, İstanbul dedi ki:

    Orkide hastalıkları bölümünde mantar hastalığı ile nasıl mücadele edeceğimizi yazmamışsınız (en azından ben göremedim). Mantar ve kökleri küf olan orkideye özel bir ilaç ya da hazırlayacağımız etkili karışım var mıdır?
    ***
    Gereken şartları yazdım. Yaşayamayacağı veya zarar göreceği şartlarda ilaç fayda etmez. Doku ölümlerini bakterileşme, onu da mantar hastalıkları izler. Normalde orkideler doğada mantarların her çeşidinin bolca olduğu ortamları seviyor. Siz gereksiz sulamalar yaparsanız, serin odalarda susuz bırakmak gerektiğini bilmeden tam tersini yaparsanız, hava akımları olmayan yerlerde tutarsanız mantar olmasa bile başka etkenler zaten öldürecektir.

  12. Ömer, Kocaeli dedi ki:

    Benim orkidemin ana gövdesinde on irili ufaklı yapraklar var. Bir tanesinin ucu hafif sararma yaptı. Köklerde dışarıda olanlarda kararmalar var. Saksının içinde en alt kısımda kökler dönerek büyümüşler. Tarçınlı su iyi gelir diye bir yerde okudum ondan yaptım. Sararan dalı kesmeli miyim? Saksı içinde az toprak var. Problem olur mu? Saksıyı büyütmeli miyim? Bir de benim orkidem 10 yapraklı. Artık ömrü dolmuş mu? Çok yaşlı orkide mi almışım?
    ***
    Bu sayfayı ilgilendiren problemi anlamak için sorunuzu bir hayli düzelttim. Ama yine tam bir sonuç çıkaramadım. Sanıyorum bakımında ciddi hatalarınız var. Tarçınlı suyun hiçbir faydası olmaz. Bu orkideler ölümsüzdür. Ana gövde uzadıkça 4-5 yılda bir alt yarısını kesersiniz. Sizi orkidenizi ilgilendiren iki sayfaya yönlendiriyorum:
    1- Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi
    2- Keiki yoluyla orkide çoğaltılması

  13. Tuba, Bursa dedi ki:

    Birr sene önce almış olduğum orkidemin üzerinde önce beyaz lekeler oluşmaya başladı ve yapraklar sararmaya durdu. Bir yandan da çiçek açıyor ve sürekli tomurcuk veriyor. Gövde mantarı olduğunu, kurtarılamayacağını söylediler. Sürekli tomurcuk çıkarıyor olması enerjisinin yerinde olduğunu göstermez mi? Orkidemi kaybetmek istemiyorum. Yapabileceğim bir şey var mı?
    ***
    Yanlış ortam, yanlış şartlar, yanlış sulamalar, yanlış bakım yüzünden herkes orkidelerini çabucak öldürür. Genellikle bu kişiler mantar oldu şu oldu bu oldu diye güya insanlara yardımcı olmaya çalışır. Her bilgiye inanmayın. Size tavsiyem orkidenizi aynen şu sayfadaki bilgilere göre yetiştirin: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

  14. İsimsiz, İzmir dedi ki:

    Minyatür orkidem ne kadar süre güneş almalı? Sabah güneşi mi ikindi güneşi mi görmesi daha iyi olur?
    ***
    Bulunduğu yer çok sıcak oluyorsa güçlü ışık yeterli. Hiç güneş almasa da olur. Yaz aylarında sabahın çok erken saatlerinin güneşi (2-3 saat) veya akşamın son iki saainin güneşi hava ne kadar sıcak olursa olsun yakmaz. Bu da uygundur.

  15. Ayşegül, Balıkesir dedi ki:

    Bardağın dibine süngerin alacağı kadar su koyup bir aydır köklendirmeye çalıştığım süngerde bir orkidem var. Gövdesinde hafif kabarcıklar olmaya, kök gelmeye başladı. Bir tane de yaprak çıkarıyor. Ara ara kontrol ediyorum, siyahlanmalar oluyor, temizleyip yine süngere sarıyorum. Ama çürüyecek diye korkuyorum. Doğru mu yapıyorum acaba, bu işlemi daha ne kadar devam ettirmeliyim ya da su kültürüne alsam olur mu?
    ***
    Yanlış yapıyorsunuz. Yaz geçiyor. Birbuçuk iki ay sonra havalar biraz serinlediğinde o kararmalar orkideyi komle etkisi altına alıp çürütecek. Acilen çam kabuklarına dikin ve dışarıda sürekli açık havada tutun. Çam kabukları kurudukça bol bol su dökerek sulayın. Hızlı bir şekilde bol bol kök verecektir. Eylül ortası gibi içeri alın.

  16. Gökçe, Ordu dedi ki:

    Birkaç hafta önce orkide aldım. Sonra kökünde sünger fark ettim ve çıkardım. Kökünü kurutup kuru çam kabuklarına diktim. Bir iki gün sonra suladım. Şimdi hep küf tutmuş. Ne yapmalıyım?
    ***
    Sorunuzdan bir şey anlamadım. Neresi küf tutmuş (kökler mi, çam kabukları mı) yazmamışsınız. Köklerde küflenme varsa sebep köklerin ölmüş olmasıdır. Siz en iyisi bakım rehberi sayfasını okuyarak hatalarınızı bulun. Bu kadar detaysız bilgi vermeniz problemi anlamama yeterli olmadı. Sayfayı okuyarak orkidenizi özellikle nasıl şartlarda tutuyorsunuz, gece boyu havasız esintisiz mi kalıyor, sulamayı doğru yapıyor musunuz, çam kabuklarının niteliği doğru mu yoksa rastgele çam kabukları mı, bütün bunlar anlamanız ve çözmeniz lazım. İşte sayfası: Orkide (Phalaenopsis) evde ofiste bakım rehberi

  17. Özlem, Çanakkale dedi ki:

    Orkidem çok güzeldi. Yeni dal çıkarıp iki kez çiçek açtı ama sonra yaprakları döküldü.dallar kurudu su kültürüne koydum yeni kök verdi ama bir süre sonra kökler yumusadi şimdi ne kök,ne yaprak n de dal var sadece gövde kaldı nasıl kurtarabilirim?
    ***
    Su kültürü sözü bana ait değil. Bir kızcağız benim suda orkideyi yeniden köklendirmekle ilgili yazılarımı okuyup yanlış anlamış ve onun üstüne daha feci yanlışlarla güya insanlara bilgi vermek için bir video hazırlamış. Sanıyorum su kültürü terimi de onun icadı. Yani o terimi ilk o kullandı diye düşünüyorum. Her neyse. Siz de benim yazılarımı yanlış aktaran birilerinin kurbanı olmuş olabilirsiniz. Kökleri çürüyen orkidelere yapılacak uygulamalar yukarıda yazılı. İklime, yılın hangi ayında olduğunuza ve evinizin şartlarına göre farklı şeyler yapmak gerekebiliyor. Elimden geldiğince anlattım. O bilgilere göre sizin şartlarınıza ve imkanlarınıza göre en uygun yollarla yeniden deneyin. Olmazsa da canınızı sıkmayın. Çünkü çok zor ve çok da sabır gerektirir.

  18. Asuman, Osmaniye dedi ki:

    Orkidem 2 aydır elimde. Kökleri kararma yaptı. Yaprak çıkarıyor ama hiç kök vermiyor. Ne yapmam lazım?
    ***
    Orkideler gece boyunca hava akımları olmayan yerlerde yaşayamaz. Yeni kökler gelişmez. Zamanla çürür gider. Ayrıca kökleri mutlaka hava almalıdır.

  19. Gülizar, Ankara dedi ki:

    Benim orkidemin kökleri çürüdü. 3 tane hava kökü var. Ne yapmalıyım?
    ***
    Artık saksıda tutmayın. Tamamen açıkta dursun. güneş alacağı ve sıcak olan bir yerde tutun. Haftada iki üç defa birer saatliğine suda bekletin. Sonra kurulayın. Islak beklemesin. Haziran sonunda çam kabuklarıyla saksısına dikin ve sürekli dışarıda tutun. Eylüle kadar yeterince köklenmiş olur. Eylül sonunda içeri alın.

  20. Nurgül, Kocaeli dedi ki:

    Hediye olarak gelen seramik saksıdaki orkidemi direk o saksıya ektiklerini düşündüğüm için 3 haftadır ara ara sulamıştım. Yeni fark ediyorum ki içindeki ekstra bir şeffaf saksıya dikilmiş ve 3 haftadır kökleri yaklaşık 350 ml suyun içinde duruyor. Fark ettikten sonra direk çıkardım. Köklerin çürümemesi için bundan sonra nasıl bir yol izlemeliyim?
    ***
    Kökler çürümüştür bile. Acilen saksıdan çıkarıp geniş bir kaseye koyun. Köklerinin arasındaki maddeler hava alıp kupkuru olması lazım. Sonra tekrar şeffaf saksısına yerleştirin ama sulamayın.

  21. Sündüz, İstanbul dedi ki:

    Hediye olarak gelen orkidemin çiçekleri ve kökleri güzel ama yaprakları çok açık yeşil. Acaba sorun mu var? Diğer orkideleriminki çok koyu.
    ***
    Görmeden bir şey diyemem ama bildiğim kadarıyla fazla kuvvetli ışık şartlarında yapraklar açık yeşil olur.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.

Lütfen sorunuzu konu ile ilgili sayfaya yazmaya gayret edin.

Sorunuzu/Yorumunuzu yazın:

Sorunuz cevabımla birlikte 1 veya birkaç saat içinde burada görünür olacaktır. Lütfen ara sıra kontrol edin.