Sprekelia formosissima, Aztek zambağı

Aztek zambağı Amarillisgillerin küçük bir türüdür ama çiçeği kocamandır. Çiçekleri ilginç görünümü ve kıpkırmızı olmasıyla büyük hayranlık uyandırır. İlkbaharda çiçek açar. Soğanı kış boyunca yapraksız olarak dinlenmeye çekilir.

Sprekelia formosissima (Aztek zambağı) Amaryllidaceae (Amarillisgiller) familyasındandır. Güney Amerika kıtasının en kuzeyinden Meksika’ya kadar olan bölgede genellikle dağlarda ve tepelerde bulunur.

Özellikleri

Doğal yaşam alanlarında ve özel olarak yetiştirildiği bahçelerde ısı yetersizliğinde ya da kurak dönemde Aztek zambaklarının yaprakları kurur. Birkaç aylık dinlenmeden sonra sevdiği şartlara kavuştuğunda yapraklanarak çiçek açar. Alkalinli ve kumlu topraklarda güçlü yetişir. Çiçeklenmesi dinlenme döneminden sonra olur. Fakat iki üç günde solarlar. Ayrıca yanlış toprakta ve yanlış bakımda çiçeklenmez veya nadiren çiçek açarlar. Kış soğuklarına dayanıklılığı üstleri malç ile örtülmek kaydıyla -12C dereceye kadardır.

Sprekelia formosissima (Aztek zambağı)

Yetiştirilmesi, bakımı

Günde en az 4 saat direkt güneş istiyor. Saksıda yetiştirirken yaz aylarında öğle civarı tepe güneşinden korumalısınız.

Aztek zambağının en iyi yetiştirilmesi saksıda mümkündür. Bahçelerde de olabilir ama tavsiye etmem. Fazla killi olmayan doğal arazi toprakları kullanılmalıdır. Humuslu kara toprak en iyisidir. 3 ölçü toprak + 1 ölçü dişli kum karışımı yapmalısınız. Humuslu doğal toprak bulamazsanız onun yerine humussuz doğal toprak ile hazır poşet toprak karışımı yapın.

Dikkat: Daima evde yetiştirseniz bile mutlaka en azından 10 hafta (kasım sonundan şubat ortasına kadar) kış dinlenmesine sokun. Bunun için hiç sulamayarak çok serin bir yerde bekletin.

Soğanlarının güçlenmesi ve sonraki yıl çiçeklenme potansiyelinin daha iyi olabilmesi için ilkbaharda çıkardığı yapraklar erginleştikten itibaren temmuz ortasına kadar genel amaçlı bitki besini ortalama 20 günde bir verilmesi gereklidir. Doğal besleyiciliği iyi olan bir toprak karışımı yapmışsanız ilk iki yıl bitki besini vermeniz gerekmez.

Aztek zambağı – Sprekelia formosissima soğanlarının boyun kısmının tamamı toprak dışında kalacak şekilde 25cm geniş saksıya üç soğan birbirlerinden eşit uzaklıklarda, saksı kenarına ise 5-6cm uzak olacak şekilde yerleştirilerek dikilmelidir. Bu şekilde 3 yıl saksıdan hiç sökmeden iyi bakım yapmalısınız. Soğanlar birçok yavru soğan üretir. 4. yılının başında kış boyu yaprakların ve köklerin kurumasından sonra kış sonunda sökerek soğanlarda gereken ayırmaları yapın ve yine bir saksıya üç soğan gelecek şekilde yeni hazırladığınız toprak karışımına dikin.

Sulama ilkbaharda ve sonbahara toprakta farkedilir kuruma oldukça, yaz aylarında ise toprak üst yüzeyi hafifçe kurudukça yapılmalıdır. Sonbaharda Aztek zambaklarının yaprakları sararmaya başladığında sulama bırakılmalıdır. Sararma olmazsa kasım sonunda sulamayı bırakın ve sonra hiç sulamayarak yağmurdan ıslanmayacağı ve don olaylarından etkilenmeyeceği soğuk bir yere alın. Kış boyunca hiç sulamayın. İlkbaharda güneşten ısınacağı bir yere çıkararak sulamaya başlayın.

Güçlü soğanlar yazın ve yaz sonunda tekrar çiçek açabilirler. Bunu garantilemek için: Eğer soğan yeterince güçlü ise temmuz ortasından sonuna kadar sadece yapraklar iyice pörsüdükçe sulayın. Sonra normal sulamaya devam edin. Böylece Aztek zambağınızın ağustos ilk yarısında tekrar çiçek açması mümkündür.

Çoğaltılması

Tohumla çoğaltılabilir fakat çiçek açacak olgunluğa gelmeleri en iyi bakımla bile 7 yıl sürer. Oysa soğanları sürekli yavruluyor. Bunlar daha hızlı büyür. Onun için Aztek zambaklarının tohumla çoğaltılması pek tavsiye edilmez. Zaten genelde tohum vermezler. Çiçeklerinin kendi polenleri işe yaramıyor. Aynı soğandan türemiş soğanlar da aynı bitki olduklarından dolayı polenleri birbirlerine etki edemez. Kardeş olmayan başka bir Aztek zambağı soğanı daha olmalı ki çiçek açtıklarında birbirlerine polenler etki etsin ve tohum oluştursunlar.

Sprekelia formosissima (Aztek zambağı) soğanlarının ayrılmasıyla kolaylıkla çoğaltılabilir. En az üç yıl topraktan hiç sökmemeniz gerektiğinden dolayı soğanları ayırmada acele etmeyin. Ancak eğer acil lazımsa ilkbaharda yapraklar tam geliştikten sonra soğanın sadece dibini eşeleyerek yavru soğanı ana soğana bağlantı yerinden kesin ve çekerek çıkarın.

Yazar: Erdal Yüksel

Kategori: Bahçe / Balkon Süs Bitkileri, Salon Ofis Dekor

Etiketler: |



Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)