İklim krizleri vesaire olgularla Akdeniz iklimi olan bölgelerimizde tropikal iklim yerleşecek gibi söylentiler var. Uzmanların anlattıklarını daha dikkatle dinlerseniz ve tropikal iklim hakkında bilginiz varsa, öyle bir şeyin asla söz konusu olmayacağını anlarsınız. Uzmanların anlatmak istedikleri şey şudur:
Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü ama sadece deniz seviyesi (düşük rakım) yerlerde, sadece yaz mevsimi boyunca (mesela Didim’de 20 haziran – 20 eylül arası) ısı derecelerinin tropikal iklim kuşağındaki yine düşük rakım yerlerdeki gibi olacağını anlatmak istiyorlar. Yani sadece gece-gündüz ısı dereceleri hakkında. Ve sadece yaz mevsimi ile sınırlı olarak. Hepsi bu kadar. Yağışlar filan dahil değil. Sadece ısı derecelerini kastediyorlar.
10 yıldır yaşadığım Didim’de, her yıl, her yaz boyunca, ama sadece gece-gündüz ısı dereceleri ile sınırlı olarak tropikal iklim özelliği zaten mevcuttur. Aynı özellik Ege’nin ve Akdeniz bölgemizin kıyı kesimlerinde, düşük rakım yerlerde birçok yerde var (yine sadece yaz boyunca). Yani bizde zaten var olan bir şey. Geliyor mu, gelecek mi diye düşünmeden önce bunu bilmek lazım. Ayrıca İstanbul’da, yaz aylarında bazı günler (tüm yaz mevsiminde değil, yaz mevsiminin bazı günlerinde) aynı şey görülür. İstanbul’daki durum belki ilerleyen yıllarda Didim’deki gibi yaz boyunca kalıcı hale gelebilir. İşte o zaman çok büyük çapta bir iklim değişikliği gerçekleşmiş demektir.
Tropikal iklime gelince:
Tropikal kuşak başkadır, tropikal iklim başkadır. Dünyayı çevrelen Ekvator çizgisine çok yakın yerler tropikal kuşaktır. Ama tropikal iklim bu kuşağın her yerinde hüküm sürmez. Mesela yüksek rakım yerler, tam ekvator çizgisi üzerinde olsa bile oralarda farklı iklim şartları vardır. Ayrıca, tropikal kuşağın dışında olan subtropikal kuşağın içinde de, bazı yerlerde tropikal iklim hüküm sürer. Yağışların yıl boyunca sık sık olması ve gece serinlik olmaması temel şartlardır. Nadiren bazı yerlerde en fazla 18C dereceye kadar gece serinliği olur. Ama genel kaide, gece ısısının 25C derece altına düşmemesidir. Ve yağışların da yıl boyunca sıkça olmasıdır. Ancak, bazı yerlerde en fazla 3 ay süren çok az yağışlı dönem vardır ki bu kadar hafif kurallık kaideyi bozmaz. Böyle yerlerde vanilya tarımı yapılır (yıl içinde 2 ay kadar kuraklık istediği için).
Tropikal kuşağın sürekli var olan özellikleri
Yıl boyunca her zaman güneş ışınları dik gelir. Her yerde gece-gündüz saatleri 12’şer saat eşittir ve bütün yıl aynıdır. Yaz-kış veya sıcak-soğuk mevsimler yoktur. Ancak, coğrafi özellikler ve yıllık düzenli rüzgar yönleri ekvatora denk gelen ülkelerde yağış durumlarını ve rüzgarlara göre dönemsel ısı farklılıklarını belirler. Bazı yerler bütün yıl fazlasıyla kurak, mesela Somali gibi.. Bazı yerler bütün yıl bol bol yağmurlu, Avustralya’nın kuzeyi gibi.. Ve bazı yerlerde ise yılın bazı ayları kurak veya az yağışlı, bazı aylar normal veya fazla yağışlı olur. İşte tropikal kuşak içindeki ülkelerde böylesi iklim şartları farklılıkları var. Farkları dağlar, denizler, yıl içinde dönem dönem farklı yönlerden esmesi hakim olan rüzgarlar belirliyor.
Bir de subtropikal kuşak (ve iklimi) var
Buralarda gece-gündüz farklılıkları yıl içinde hep değişir. Mevsimler de buna paralele olarak yıl içinde birbirini takip eder. Kış aylarında soğuk hava çok hafiftir. Fakat Türkiye subtropikal kuşağın da dışında. Sadece, burada bazı yerlerde “kış soğuklarının ağır olmamasıyla” mikroklima açısından subtropikal iklim görülür. Doğu Karadeniz bölgemiz ve Akdeniz bölgemiz böyledir. Gerçek subtropikal kuşak içinde ise, bazı yerlerde tüm yıl gece pek serin olmaması ve yağışların tüm yıl bol olmasıyla tropikal iklim hakimdir.